Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 23:28

Αυτός, ο οποίος μετά από τόσο μεγάλες και λαμπρές ευεργεσίες, οι οποίες μάλιστα ξεπερνούν κάθε μέτρο, μας υπόσχεται πολλαπλάσια αγαθά για το μέλλον· την τρυφή του παραδείσου, και τη δόξα στη βασιλεία, και τιμές ίσες με των αγγέλων, και την επίγνωση του Θεού· πράγμα που αποτελεί το ύψιστο αγαθό για όσους αξιωθούν αυτά τα αγαθά· το οποίο ποθεί κάθε λογική φύση· και το οποίο είθε να επιτύχουμε κι εμείς, αφού καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από τα πάθη της σάρκας. Πώς λοιπόν, λέει, θα επιδείξουμε προς τον πλησίον μας το κοινωνικό και φιλόστοργο πνεύμα (το οποίο είναι το πρώτο και τελειότατο από τα αγαθά, διότι η αγάπη είναι το πλήρωμα του νόμου); Όταν, επισκεπτόμενοι κάποιους που δοκιμάζονται από μεγάλες συμφορές, δεν κλαίμε μαζί τους ούτε χύνουμε δάκρυα, αλλά αντίθετα ευχαριστούμε για όσα συνέβησαν; Διότι το να υπομένει κανείς το δικό του πάθημα με ευχαριστία αποτελεί απόδειξη υπομονής και καρτερικότητας· το να ευχαριστεί όμως τον Θεό για τις συμφορές των άλλων είναι γνώρισμα ανθρώπου που χαιρεκακεί και παροξύνει αυτούς που θλίβονται· και αυτά μάλιστα ενώ ο Απόστολος μας προτρέπει να κλαίμε μαζί με αυτούς που κλαίνε. Τι θα πούμε λοιπόν απέναντι σε αυτά; Ή μήπως είναι και πάλι αναγκαίο να σας υπενθυμίσουμε τα λόγια του Κυρίου, για ποια πράγματα πήραμε εντολή να χαιρόμαστε και για ποια να πενθούμε; Χαίρετε, λέει, και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς· και πάλι· Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλάψετε για τα παιδιά σας.

Κεφάλ. αʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Τον ακολουθούσε δε μεγάλο πλήθος λαού, καθώς και γυναίκες, οι οποίες οδύρονταν και τον θρηνούσαν. Στρεφόμενος δε προς αυτές είπε: Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣ. αʹ. Σχετικά δε με τους κεκοιμημένους, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, για να μη λυπάστε όπως και οι υπόλοιποι, οι οποίοι δεν έχουν ελπίδα. Διότι, εάν πιστεύουμε ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, έτσι και ο Θεός, αυτούς που κοιμήθηκαν διά του Ιησού, θα τους φέρει μαζί Του.

Για αυτή την αιτία τους απειλούσε, λέγοντας ολοκάθαρα ότι δεν θα ξεφύγουν από την τιμωρία για όσα ασεβούν, αλλά, αν και προς το παρόν βλέπουν τη μακροθυμία του, στο τέλος, όταν η τρομερή ασέβειά τους απέναντί του φτάσει στο αποκορύφωμά της, δηλαδή στον θάνατο και τον σταυρό, θα υποστούν μια πανδεινή τιμωρία και θα δεχτούν μια αφόρητη συμφορά: δηλαδή αυτή του πολέμου προς τους Ρωμαίους, ο οποίος τους συνέβη μετά τη σταύρωση του Σωτήρος εξαιτίας της άνωθεν οργής από τον Θεό. Το ότι επρόκειτο να υποστούν τα πιο φοβερά δεινά, ο Σωτήρας τους το επισήμανε πάλι κάπου πολύ καθαρά λέγοντας, άλλοτε προς τις γυναίκες που έκλαιγαν: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα τέκνα σας»· και άλλοτε πάλι: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα όρη: Σκεπάστε μας, και στους λόφους: Πέστε πάνω μας». Διότι σε τέτοιο βαθμό υπερίσχυσαν τα πάθη του πολέμου για τους Ιουδαίους, ώστε κάθε είδος θανάτου να γίνει πιο γλυκό και προτιμότερο από την εμπειρία εκείνων των δεινών. Και τον ξεριζωμό της χώρας τους, τους εξανδραποδισμούς των κατοίκων της, την ωμότατη σφαγή, τους λιμούς σε κάθε πόλη και τις τεκνοφαγίες μέσα σε αυτές, τα εξιστορεί και ο Ιώσηπος στα δικά του συγγράμματα.

Διότι οδηγούνταν από τους στρατιώτες του Πιλάτου στον τόπο του σταυρού. Επειδή όμως τον ακολουθούσαν γυναίκες που έκλαιγαν, στράφηκε προς αυτές και είπε: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα παιδιά σας». Και πάλι: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ περικυκλωμένη από στρατεύματα, τότε θα πείτε στα βουνά, Σκεπάστε μας, και στους λόφους, Πέστε πάνω μας». Και μέσα από πάρα πολλά μηνύματα αγίων προφητών προαναγγέλθηκε το βάρος αυτής της ανεπανόρθωτης συμφοράς. Αυτά ακριβώς εγκυμονεί τώρα η δύναμη των προκείμενων στίχων.

Επομένως, και για αυτούς δικαίως θα μπορούσε να λεχθεί: «Ορκίζεται ο Κύριος κατά της υπερηφάνειας του Ιακώβ, ότι δεν θα ξεχάσει ποτέ τα έργα σας». Διότι είναι αληθινά αλαζονεία το να αψηφήσουν τους θείους νόμους, και, το ακόμη βαρύτερο από αυτό, το να συμπεριφερθούν υβριστικά τελικά στον ίδιο τον Χριστό. Για τον λόγο αυτόν, λοιπόν, τα αμαρτήματά τους δεν πρόκειται να παραδοθούν στη λήθη· αλλά καταστροφή επήλθε εναντίον τους, και σαν ποταμός που πλημμυρίζει ήρθε ο πόλεμος των Ρωμαίων. Επειδή δε παρέδωσαν στον σταυρό τον Δεσπότη των όλων, έδυσε ο ήλιος για αυτούς, και συσκοτίστηκε το φως. Διότι έγινε «σκοτάδι από την έκτη ώρα έως την ενάτη ώρα». Και αυτό ήταν για τους Ιουδαίους το ξεκάθαρο σημάδι του ότι κατασκοτίστηκαν πνευματικά οι ψυχές αυτών που τον σταύρωσαν. «Διότι πώρωση έχει επέλθει εν μέρει στον Ισραήλ»· και όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος: «Μέχρι σήμερα, όταν αναγινώσκεται ο Μωυσής, υπάρχει κάλυμμα πάνω στην καρδιά τους». Τους καταράστηκε δε και ο μακάριος Δαβίδ, από φιλοθεΐα λέγοντας τα εξής: «Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, και κύρτωσε τη ράχη τους διαπαντός». Και ότι θρήνησαν, μετατρέποντας τις γιορτές τους σε κατήφεια, γίνεται σαφές και από τον ίδιο τον Χριστό που έλεγε προς τις γυναίκες οι οποίες έκλαιγαν για αυτόν όταν οδηγούνταν πλέον στον σταυρό: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα παιδιά σας».

Και λοιπόν, όταν ο Σωτήρας οδηγούνταν προς τον σταυρό, τον ακολουθούσαν και γυναίκες, που θρηνούσαν και έκλαιγαν. Έπειτα τι τους είπε, αφού στράφηκε προς αυτές; «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα τέκνα σας». Διότι έχουν παραδοθεί σε όλεθρο και σφαγή, και τους έχει συμβεί αυτό που ειπώθηκε δια φωνής του Ησαΐα: «Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από φωτιά· τη χώρα σας μπροστά στα μάτια σας την καταβροχθίζουν ξένοι, και έχει ερημωθεί, κατεστραμμένη από αλλότριους λαούς». <Την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, καθένας από εσάς θα καλέσει τον πλησίον του κάτω από την κληματαριά και κάτω από τη συκιά.> Το ότι βεβαίως θα βρεθούν μέσα σε κάθε κακό, καθώς η αμαρτία τους είναι ψηλαφητή, αυτοί που έχουν καταπέσει σαν σε βόθρο εξαιτίας του ότι σταύρωσαν τον Χριστό, το προανήγγειλε ξεκάθαρα. Το ότι όμως για εκείνους που πιστεύουν και τον έχουν αγαπήσει το γεγονός δεν θα είναι χωρίς ωφέλεια, αλλά μάλλον θα οδηγήσει σε ευφροσύνη και αγιοπρεπείς τέρψεις, το προλέγει επωφελώς. Και σε αυτά θα δώσει μαρτυρία και ο δίκαιος Συμεών. Διότι, όταν είδε το θείο βρέφος και το δέχθηκε στην αγκαλιά του, προφήτευσε λέγοντας: «Ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο». Διότι έπεσαν εκείνοι που έφεραν το δίκαιο αίμα πάνω στα ίδια τους τα κεφάλια, και βρίσκονται σαν ριγμένοι και πεσμένοι στη γη, υποταγμένοι κάτω από διαβολικά πόδια· ενώ ανορθώθηκαν εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη.

Το ότι οι Ιουδαίοι επρόκειτο να δοκιμάσουν τέτοια δεινά, το προανήγγειλε ο Χριστός στις γυναίκες που έκλαιγαν για αυτόν, επιτιμώντας τες και λέγοντας: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα παιδιά σας». <Κατά την ημέρα εκείνη θα μεγαλυνθεί ο κοπετός στην Ιερουσαλήμ σαν τον κοπετό για έναν ροώνα (οπωρώνα με ροδιές) που κατακόβεται στην πεδιάδα, και θα θρηνήσει η γη κατά φυλές· κάθε φυλή μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους, η φυλή του οίκου Δαβίδ μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Νάθαν μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του οίκου Λευί μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους· η φυλή του Συμεών μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους. Όλες οι υπόλοιπες φυλές, κάθε φυλή μόνη της, και οι γυναίκες τους μόνες τους.> Καθώς ολόκληρη η Ιουδαία λεηλατούνταν ανά καιρούς από την εκστρατεία των Ρωμαίων, και καθώς πολιορκούνταν η ίδια η Ιερουσαλήμ, λέει ότι τέτοιος θα είναι ο θρήνος από τους κατοίκους της, σαν αυτόν που θα έκανε ένας γεωργός όταν κόβεται ο ροώνας του. Διότι το φυτό είναι μεν γεμάτο άνθη και βγάζει από τη ρίζα πολλά, όρθια και πολύ ψηλά κλαδιά. Εάν μάλιστα στολίζεται και με τους καρπούς του, τότε ιδιαίτερα προκαλεί τον μεγαλύτερο θαυμασμό.

Αυτά τα δάκρυα μακάριζε ο Χριστός, λέγοντας: «Μακάριοι οι πενθούντες, και μακάριοι όσοι κλαίνε, διότι αυτοί θα γελάσουν». Τέτοια δάκρυα έχυναν και ο Ησαΐας και ο Ιερεμίας· και ο μεν έλεγε: «Αφήστε με, πικρά θα κλάψω»· ο δε έλεγε: «Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό, και στα μάτια μου πηγές δακρύων;», σαν να μην αρκούσε η φυσική πηγή. Τίποτα δεν είναι πιο γλυκό από αυτά τα δάκρυα· είναι πιο γλυκά από κάθε γέλιο. Γνωρίζουν οι πενθούντες, πόση παρηγοριά προσφέρει αυτή η κατάσταση. Ας μην νομίζουμε, λοιπόν, ότι είναι κάτι το απευκταίο, αλλά αντιθέτως πάρα πολύ επιθυμητό. Ας θυμόμαστε αυτά τα δάκρυα και αυτά τα δεσμά, όχι για να αμαρτάνουν οι άλλοι, αλλά για να συντριβόμαστε εμείς όταν εκείνοι αμαρτάνουν. Άρα, ακόμη και στα δεσμά κυλούσαν δάκρυα· και δεν τον άφηνε να αισθανθεί τη χαρά από τα δεσμά ο θάνατος εκείνων που χάνονταν, δηλαδή αυτών που τον έδεναν. Διότι πονούσε και για εκείνους· αφού ήταν μαθητής Εκείνου που έκλαιγε για τους ιερείς των Ιουδαίων, όχι επειδή επρόκειτο να τον σταυρώσουν, αλλά επειδή οι ίδιοι χάνονταν. Και δεν το κάνει μόνο αυτός, αλλά και τους άλλους παρακινεί με αυτόν τον τρόπο, λέγοντας: «Μην κλαίτε για εμένα, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ».

Μήπως άραγε και το ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν τον Ιησού θρηνούσαν και οδύρονταν, συμβάλλει στη δική μας ηθική διαμόρφωση; Διότι η γυναίκα, ως ασθενής ψυχή, εάν δεχθεί τη συντριβή της καρδιάς μέσω της μετανοίας, πενθεί και οδύρεται, τότε όντως ακολουθεί τον Ιησού, ο οποίος σταυρώνεται και κακουχείται για τη δική μας σωτηρία. «Στραφείς δε προς αυτές ο Ιησούς είπε: Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα τέκνα σας· διότι ιδού, έρχονται ημέρες κατά τις οποίες θα πουν: Μακάριες οι στείρες, και οι κοιλιές που δεν γέννησαν, και οι μαστοί που δεν θήλασαν. Τότε θα αρχίσουν να λέγουν στα όρη: Πέστε επάνω μας, και στους λόφους: Καλύψτε μας. Διότι εάν στο χλωρό ξύλο κάνουν αυτά, τι θα συμβεί στο ξηρό;» Οι γυναίκες, βέβαια (επειδή είναι φύλο φιλόδακρυ και επιρρεπές στον θρήνο, νομίζοντας ότι συνέβαινε κάποιο φοβερό κακό στον Κύριο), θρηνούν, δεικνύοντας τη συμπόνοια τους και οδυρόμενες για την αδικία. Εκείνος όμως δεν το αποδέχεται, αλλά μάλλον τις επιτιμά. Διότι έπασχε εκουσίως, και σε εκείνον που πάσχει εκουσίως για τη σωτηρία όλης της φύσεως, δεν ταιριάζει ο θρήνος, αλλά η επευφημία και ο έπαινος. Επειδή μέσω του σταυρού και ο θάνατος έχει καταλυθεί και ο Άδης έχει αιχμαλωτιστεί.