Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 23:40

Διότι ακούστε και κατανοήστε τη θεία απόκριση του ληστή: επιπλήττει τον άλλο ληστή που ύβριζε. Του είπε: Γιατί θεομαχείς, ενώ βρίσκεσαι στο ίδιο το τέλος της ζωής σου; Γιατί εκτρέπεσαι προς την ασέβεια, πορευόμενος με αφροσύνη; Κατανόησε την ανομία σου και ομολόγησε την αμαρτία σου· αναλογίσου τις πράξεις μας και εγκατέλειψε αυτόν τον τρόπο συμπεριφοράς.

Αλλά επειδή φθάσαμε σε αυτό το σημείο, αναλύοντας τις διαφορές των ψυχών, και μάλιστα έχοντας ως αφετηρία την ίδια την αλήθεια και όντας το παράδειγμα τέλειο, ότι άλλη μεν είναι η ψυχή του ανθρώπου και άλλη του ζώου, και ότι δεν ήλθε για να σώσει την ψυχή του ζώου, αλλά του ανθρώπου, διότι τα ζώα δεν υπόκεινται σε κρίση. Διότι οι άνθρωποι είναι αυτοί που κληρονομούν τη βασιλεία των ουρανών και οι άνθρωποι είναι που κρίνονται. «Διότι αυτοί θα απέλθουν σε κρίση αιώνια και οι άλλοι σε ζωή αιώνια», λέγει ο Μονογενής. 40. Τι συμβαίνει όμως με εκείνους που ερευνούν αυτά τα ζητήματα; Όταν φθάσουν στο σημείο αυτό και δεν αντιληφθούν τη σαφήνεια του ρητού, δυσανασχετούν, σκεπτόμενοι μάλλον πράγματα αντιφατικά, παρά αναζητώντας όσα τους είναι ωφέλιμα. Διότι, για παράδειγμα, ο Ματθαίος αναφέρει δύο δαιμονιζομένους, ενώ ο Λουκάς διηγείται περί ενός. Επιπλέον, ο ένας από τους ευαγγελιστές λέγει ότι οι συσταυρωθέντες ληστές τον βλασφημούσαν, ενώ ο άλλος όχι, αναφέροντας ότι όχι μόνο δεν βλασφημούσαν και οι δύο, αλλά διασώζει και την απολογία του ενός. Διότι πράγματι «επιτιμούσε τον άλλο, και του έλεγε ότι: δεν φοβάσαι εσύ τον Θεό, αφού βρισκόμαστε υπό την ίδια καταδίκη; Ετούτος όμως ο άγιος δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Και επιπλέον αυτών αναφώνησε λέγοντας: «Θυμήσου με, Ιησού, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», και ο Σωτήρας του απάντησε: «Αλήθεια σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Αυτά, λοιπόν, δίνουν την εντύπωση ότι υπάρχει κάποια διαφωνία στην Αγία Γραφή. Εντούτοις, όλα είναι απολύτως ομαλά και εναρμονισμένα.

Έδωσε ληστή, και βρέθηκε ευαγγελιστής· έδωσε κατήγορο, και βρέθηκε συνήγορος· έδωσε σταυρό, και βρήκε δικαστήριο. Και λέει ο ένας στον άλλον: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ;» Ληστή, παραμέρισες τις οδύνες σου; Παραμέρισες τους ήλους; Παραμέρισες τον πόνο; Και συγκροτείς δικαστήριο, και υφαίνεις υπεράσπιση, και επιπλήττεις τον σύντροφό σου: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ;» Δες τη φιλοσοφία του ληστή. Επειδή ο Χριστός καταδικάστηκε από ανθρώπους, και εδώ κάτω το δικαστήριο συχνά καθίσταται διεφθαρμένο, καθώς πολλοί καταδικάζονται από ασεβείς ανθρώπους, λέει εκείνος: «Τον καταδίκασαν οι άνθρωποι. Γι' αυτό τον απαλλάσσει από τη γη και τον ανάγει στον ουρανό. Μη μου αναφέρεις αυτό εδώ το δικαστήριο. Αναλογίσου εκείνο το φοβερό βήμα· αναλογίσου την αδέκαστη κρίση».

«Ούτε εσύ δεν φοβάσαι τον Θεό, εφόσον βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη; Και εμείς μεν δικαίως· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε. Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς.» Ανέβηκε ο ληστής και γίνεται ιερέας, όχι θυσιάζοντας πρόβατα, αλλά προσφέροντας μετάνοια, θυσία ανώτερη από την ιουδαϊκή. «Και εμείς μεν δικαίως· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτε το άτοπο.» Ένας ληστής γίνεται συνήγορος, και οι Ιουδαίοι κατήγοροι. «Διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτε το άτοπο· είναι δίκαιος, αθώος, καθαρός.» Και του λέει: «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου.» Ω, φιλοσοφία του ληστή! Δεν ζητά χρήματα, ούτε απαλλαγή από την κόλαση, ούτε απαλλαγή από την τιμωρία. Δεν του λέει: «Κατέβασέ με από τον σταυρό». «Δεν σημαίνουν τίποτε για εμένα», λέει, «αυτά τα πάθη. Ύψωσα τα φτερά μου ψηλότερα.»

Αλλά πρόσεξε με ακρίβεια τον λόγο. Τον καθιστώ δίκαιο. Και πού το έπραξε αυτό; Στον ληστή, όταν είπε μόνο εκείνο στον σύντροφό του: «Δεν φοβάσαι ούτε εσύ τον Θεό; Και εμείς μεν δίκαια· διότι λαμβάνουμε τα άξια για όσα πράξαμε».

Αυτό ακριβώς λοιπόν είπε και ο ένας στον άλλον, και τον αποστόμωσε λέγοντας: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ, αφού βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη;»

Έτσι και χθες· οι μαθητές και ο μαθητής, ο Ιούδας και οι έντεκα· αλλά εκείνοι μεν έλεγαν: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα;», αυτός δε προετοίμαζε προδοσία και έλεγε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»· και εκείνοι μεν ετοιμάζονταν για τη διακονία και τη θεία μυσταγωγία, αυτός δε βιαζόταν να προδώσει. Έτσι και εδώ, ληστής και ληστής· αλλά ο μεν ένας χλευάζει, ο δε άλλος προσκυνά· και ο μεν ένας βλασφημεί, ο δε άλλος υμνεί, και αποστομώνει αυτόν που βλασφημεί λέγοντας: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Διότι εμείς λαμβάνουμε την άξια ανταπόδοση για όσα πράξαμε».

γ΄. Είδες παρρησία ληστή; Είδες παρρησία πάνω στον σταυρό; Είδες φιλοσοφία μέσα στην τιμωρία, και ευλάβεια μέσα στο βασανιστήριο; Διότι ποιος δεν θα έμενε έκπληκτος από το ότι διατηρούσε την πλήρη συνείδησή του, ότι είχε τα λογικά του, με τα καρφιά μπηγμένα πάνω του; Αυτός όμως, όχι μόνο βρισκόταν σε πλήρη συνείδηση, αλλά, αφήνοντας τα δικά του, φρόντιζε για τους άλλους, γινόμενος δάσκαλος πάνω στον σταυρό, ελέγχοντας και λέγοντας: «Ούτε εσύ δεν φοβάσαι τον Θεό;». Μη δίνεις σημασία, λέει, στο κάτω δικαστήριο· υπάρχει άλλος, αόρατος Κριτής, υπάρχει δικαστήριο αδέκαστο.

Μην κοιτάζεις, λοιπόν, ότι καταδικάστηκε εδώ κάτω· διότι τα άνω δεν είναι τέτοια· επειδή εδώ, στο επίγειο δικαστήριο, και οι δίκαιοι καταδικάζονται, και οι άδικοι διαφεύγουν, και οι ένοχοι απαλλάσσονται, και οι αθώοι τιμωρούνται. Διότι οι δικαστές σφάλλουν σε πολλά, είτε εκούσια είτε ακούσια· επειδή, είτε επειδή αγνοούν το δίκαιο και εξαπατώνται, είτε, αν και το γνωρίζουν, διαφθείρονται από τα χρήματα, πολλές φορές πρόδωσαν την απόφασή τους. Εκεί πάνω όμως δεν συμβαίνει τίποτε τέτοιο· διότι ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, και η κρίση Του θα ανατείλει σαν φως που δεν έχει σκοτάδι ούτε άγνοια. Διότι, για να μην πει ότι δικάστηκε και καταδικάστηκε εδώ κάτω, τον ανύψωσε στο άνω δικαστήριο· του υπενθύμισε εκείνο το φοβερό βήμα, λέγοντας σχεδόν τα εξής: «Εκεί να βλέπεις, και δεν θα εκφέρεις καταδικαστική ψήφο, ούτε θα ταχθείς με το μέρος των διεφθαρμένων επίγειων κριτών, αλλά θα αποδεχθείς την κρίση που γίνεται εκεί πάνω». Είδες τη φιλοσοφία του ληστή; Είδες σύνεση και διδασκαλία; Με μιας, από τον σταυρό αναπήδησε στον ουρανό. Έπειτα, εκ περισσού αποστομώνοντάς τον, λέει: «Δεν φοβάσαι το γεγονός ότι βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη;» Τι σημαίνει, «Ότι βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη;» Στην ίδια τιμωρία. Διότι, μήπως δεν βρίσκεσαι και εσύ πάνω στον σταυρό; Επομένως, ενώ χλευάζεις Εκείνον, εκθέτεις τον ίδιο σου τον εαυτό πριν από Εκείνον.

Αυτοί δε προσήλθαν στον Ιησού λέγοντας: Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα; Έτσι και εδώ, ληστής ο ένας και ληστής ο άλλος· αλλά ο μεν ένας λοιδορούσε, ενώ ο άλλος τον αποστομώνει· ο μεν ένας βλασφημεί, ενώ ο άλλος τον επιπλήττει, και μάλιστα βλέποντάς Τον σταυρωμένο, καταδικασμένο, και τον όχλο από κάτω να Τον λοιδορεί και να κραυγάζει δυνατά. Αλλά όμως τίποτα από αυτά δεν τον παρέσυρε, ούτε τον απομάκρυνε από την πρέπουσα δόξα, αλλά και στον άλλο ληστή επιτίθεται σφοδρά και του λέει: Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ;

γʹ. Είδες την παρρησία του ληστή; Είδες πώς ούτε πάνω στον σταυρό δεν λησμονεί την παλιά του τέχνη, αλλά με την ίδια του την ομολογία ληστεύει τη βασιλεία των ουρανών; «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ;» λέει. Είδες παρρησία πάνω στον σταυρό; Είδες φιλοσοφία; Είδες ευλάβεια; Διότι το γεγονός ότι διατηρούσε τις αισθήσεις του, το ότι είχε τον νου του ακέραιο ενώ ήταν καρφωμένος με τα καρφιά και υπέφερε από αυτά αφόρητους πόνους, δεν τον καθιστά άξιο θαυμασμού για το γενναίο του φρόνημα; Εγώ θα έλεγα ότι δικαίως είναι άξιος όχι μόνο θαυμασμού, αλλά και μακαρισμού. Διότι όχι μόνο δεν έστρεφε την προσοχή του στους πόνους, αλλά, αφήνοντας κατά μέρος τα δικά του, φρόντιζε για τον άλλον, και αγωνιζόταν να τον γλιτώσει από την πλάνη και να γίνει διδάσκαλος πάνω στον σταυρό. «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ;» λέει. Είναι σαν να του λέει: Μην προσέχεις το επίγειο δικαστήριο, μην κρίνεις από αυτά που φαίνονται, μη βλέπεις μόνο όσα συμβαίνουν τώρα· υπάρχει άλλος Κριτής, αόρατος, είναι αδέκαστο εκείνο το δικαστήριο και δεν μπορεί να εξαπατηθεί. Μη βλέπεις, λοιπόν, ότι καταδικάστηκε εδώ κάτω· στα ουράνια τα πράγματα δεν είναι έτσι. Διότι εδώ, στο κάτω δικαστήριο, πολλές φορές και οι αθώοι καταδικάζονται, και οι ένοχοι αφήνονται ελεύθεροι, και οι δίκαιοι κατακρίνονται, και οι άδικοι διαφεύγουν.

Διότι οι περισσότεροι άνθρωποι καταστρέφουν όσους δικάζονται, άλλοτε με τη θέλησή τους και άλλοτε παρά τη θέλησή τους· επειδή, είτε αγνοώντας το δίκαιο και όντας εξαπατημένοι, είτε βλέποντας μεν την αλήθεια, αλλά έχοντας διαφθαρεί από τα χρήματα, πρόδωσαν την αλήθεια και καταδίκασαν τους αθώους. Εκεί πάνω, όμως, δεν συμβαίνει τίποτε τέτοιο. Διότι ο Θεός είναι κριτής δίκαιος, και η κρίση Του θα εξέλθει ως φως· δεν έχει σκοτάδι, δεν έχει απόκρυψη, δεν επιδέχεται καμία διαστρέβλωση. Για να μην πει, λοιπόν, εκείνος: «Αφού καταδικάστηκε εδώ κάτω, γιατί τον υπερασπίζεσαι;», τον ανέβασε στο άνω δικαστήριο, στο φοβερό βήμα, στο αδέκαστο κριτήριο, στον δικαστή που δεν μπορεί να εξαπατηθεί, και του υπενθύμισε εκείνο το φοβερό κριτήριο. Εκεί να προσηλώνεις το βλέμμα σου, λέει, και δεν θα εκφέρεις καταδικαστική ψήφο, ούτε θα σταθείς με το μέρος των ανθρώπων εδώ κάτω, αλλά θα θαυμάσεις και θα αποδεχθείς την άνωθεν κρίση. Ούτε εσύ, λέει, δεν φοβάσαι τον Θεό;

Είδες τη φιλοσοφία του ληστή, είδες τη σύνεση, είδες τη διδασκαλία; Αμέσως από τον σταυρό πέταξε προς τον ουρανό. Και δες τον να εκπληρώνει ήδη τον αποστολικό νόμο, και να μην αποβλέπει μόνο στα δικά του, αλλά να πράττει και να μεριμνά για τα πάντα, ώστε να απαλλάξει και εκείνον από την πλάνη και να τον επαναφέρει στην αλήθεια. Διότι, αφού είπε, «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ;», πρόσθεσε, «Εφόσον βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη». Παρατήρησε την ολοκληρωμένη εξομολόγηση. Τι σημαίνει το, «Βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη»; Βρισκόμαστε, λέει, στην ίδια τιμωρία· διότι και εμείς πάνω στον σταυρό είμαστε. Ονειδίζοντας, λοιπόν, Εκείνον, πλήττεις τον εαυτό σου με τις ύβρεις πριν από Εκείνον.

Όπως λοιπόν εκείνος που βρίσκεται μέσα στις αμαρτίες και καταδικάζει κάποιον άλλον, καταδικάζει τον εαυτό του πριν από εκείνον, έτσι και εκείνος που βρίσκεται σε συμφορά και χλευάζει τη συμφορά του άλλου, χλευάζει τον εαυτό του πριν από εκείνον. «Βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη», λέει. Του αναγιγνώσκει αποστολικό νόμο, λέγοντας ευαγγελικά λόγια: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε». Διότι, βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη. Τι κάνεις, ληστή; Τον καθιστάς συμμέτοχό σας λέγοντας: «Βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη»; Όχι, λέει· επιφέρω τη διόρθωση με όσα ακολουθούν: «Και εμείς μεν», λέει, «δίκαια· διότι λαμβάνουμε ό,τι αξίζει σε αυτά που πράξαμε».

Διότι, για να μην νομίσεις, ακούγοντας ότι είπε «Στο ίδιο κρίμα βρισκόμαστε», ότι τον κατέστησε συμμέτοχο της αμαρτίας, γι' αυτό πρόσθεσε τη διόρθωση και λέει: «Εμείς βέβαια δίκαια· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε». Είδες τέλεια εξομολόγηση πάνω στον σταυρό; Είδες πώς ξέπλυνε με τα λόγια του τα αμαρτήματα; Είδες πώς εκπλήρωσε εκείνο το προφητικό παράγγελμα: «Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς»; Κανείς δεν τον ανάγκασε, κανείς δεν τον κατηγόρησε, κανείς δεν του επιτέθηκε· ο ίδιος γίνεται κατήγορος του εαυτού του· γι' αυτό πλέον δεν είχε κανέναν άλλον κατήγορο. Διότι, προλαβαίνοντας, άρπαξε τη θέση του κατηγόρου και στηλίτευσε τον εαυτό του λέγοντας: «Εμείς δίκαια· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Είδες βαθιά ευλάβεια; Όταν πλέον κατηγόρησε τον εαυτό του, όταν εξέθεσε τα δικά του σφάλματα, όταν απολογήθηκε υπέρ του Δεσπότου λέγοντας ότι «Εμείς βέβαια δίκαια, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο», τότε βρήκε και το θάρρος να απευθύνει την ικεσία, λέγοντας: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Δεν τόλμησε προηγουμένως να πει το «Μνήσθητί μου», παρά μόνο όταν, μέσω της εξομολόγησης, καθάρισε τον εαυτό του από τον ρύπο των αμαρτημάτων, παρά μόνο όταν, καταδικάζοντας τον εαυτό του, τον κατέστησε απαλλαγμένο από την ενοχή, παρά μόνο όταν μέσω της αυτοκατηγορίας απέβαλε τα παραπτώματά του.

Στην περίπτωση του ληστή· αρκούσε μόνο να πει εκείνος στον σύντροφό του: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Και εμείς βέβαια δίκαια, διότι λαμβάνουμε το άξιο για όσα πράξαμε», και Εκείνος του λέγει: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Δεν είπε: «Σε απαλλάσσω από την κόλαση και την τιμωρία», αλλά εισάγει τον δίκαιο στον παράδεισο. Είδες πώς έγινε δίκαιος μέσα από την εξομολόγηση;

Με τη χάρη του Θεού, έχεις πολλούς και σπουδαίους ανθρώπους που συμπάσχουν, που σε ενισχύουν, που τρέμουν για την ψυχή σου: τον άγιο του Θεού Βαλέριο, τον κατά πάντα τιμιότατο αδελφό του Φλωρέντιο, τον σοφό κατά τη σοφία του Χριστού Πορφύριο, και πολλούς άλλους. Αυτοί καθημερινά θρηνούν για σένα και δεν έχουν πάψει να προσεύχονται· μάλιστα, θα είχαν κιόλας επιτύχει αυτό που από καιρό παρακαλούν, αν έστω και λίγο ήθελες να ελευθερώσεις τον εαυτό σου από τις παγίδες του εχθρού. Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο, οι άλλοι να μην απελπίζονται για τη σωτηρία σου ούτε και τώρα, αλλά να προσεύχονται διαρκώς για να επανακτήσουν το μέλος τους, ενώ εσύ, έχοντας πέσει μία φορά, να μη θέλεις να σηκωθείς, αλλά να παραμένεις κάτω, και σχεδόν να φωνάζεις προς τον εχθρό: «Σφάζε, χτύπα, μη λυπάσαι»; «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται;» αναφέρει ο θείος λόγος. Εσύ όμως μάχεσαι και αντιλέγεις σε αυτό· διότι το να απελπιστεί κανείς επειδή έπεσε, δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά να ισχυρίζεται ότι εκείνος που πέφτει δεν σηκώνεται. Μη, σε παρακαλώ, μην αδικήσεις τόσο πολύ τον εαυτό σου· μην επισωρεύεις σε εμάς τόση οδύνη. Δεν αναφέρομαι στο παρόν, όπου δεν διανύεις ακόμη το εικοστό έτος της ηλικίας σου, αλλά ακόμη κι αν είχες επιτελέσει πολλά και είχες ζήσει όλο σου τον βίο εν Χριστώ, και στα βαθιά σου γεράματα υφίστασο τέτοια επήρεια, ούτε και τότε θα ήταν καλό να απελπιστείς, αλλά θα έπρεπε να φέρεις στον νου σου τον ληστή που δικαιώθηκε πάνω στον σταυρό, και εκείνους που εργάστηκαν την ενδέκατη ώρα και έλαβαν τον μισθό ολόκληρης της ημέρας.

Και από πού ο Σαούλ ζητούσε να συλλάβει και να σκοτώσει τον Δαβίδ, τον οποίο προηγουμένως τιμούσε σαν τον εαυτό του και τον υπεραγαπούσε ως ευεργέτη; Από τη φύση του ή από πονηρή προαίρεση; Είναι ολοφάνερο ότι από πονηρή προαίρεση, διότι κανείς δεν έγινε πονηρός από τη φύση του, επειδή ούτε ο Θεός είναι δημιουργός πονηρών έργων, αλλά πάρα πολύ καλών, όντας βεβαίως πολύ αγαθός, και αυτό όχι κατά θέση και προαίρεση, αλλά εκ φύσεως και αληθείας. Επιπλέον, από πού προήλθε το ότι ο ένας ληστής, που συσταυρώθηκε με τον Δεσπότη Ιησού Χριστό, έλεγε: «Αν είσαι ο Υιός του Θεού, σώσε τον εαυτό σου και εμάς», ενώ ο άλλος του αποκρινόταν: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Διότι εμείς μεν δικαίως, επειδή λάβαμε τα άξια για όσα πράξαμε, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο»; Από πού, πες μου, ο ένας ξεστόμισε αυτά και ο άλλος εκείνα; Και ο ένας δικαιώθηκε, ενώ ο άλλος κατακρίθηκε; Όχι από την προαίρεση του καθενός και από τους λογισμούς, του ενός αγαθούς και του άλλου πονηρούς; Διότι από αυτούς ο ένας απέκτησε απιστία, ενώ ο άλλος, αποκτώντας πίστη, έλεγε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, εν τη βασιλεία σου». Και για να παραλείψω τους άλλους που είναι πολλοί, από αυτά που θέλω να πω, μάθετε και διδαχθείτε ότι από την αυτεξουσιότητα της προαιρέσεως καθένας γίνεται είτε κατανυκτικός και ταπεινός είτε σκληρόκαρδος και υπερήφανος. Και δικαίως.

Δες όμως και μια άλλη μηχανουργία του διαβόλου, η οποία στρέφεται εναντίον του. Διότι αυτός, με τρία είδη γραμμάτων διαπόμπευε τάχα την ανταρσία του Ιησού, ώστε να μην ξεφύγει από την προσοχή κανενός από τους περαστικούς ότι για αυτόν τον λόγο σταυρώθηκε, επειδή έκανε τον εαυτό του βασιλιά. Αυτό όμως, έστω και αν ο σοφός στην κακοποιία δεν το καταλάβαινε, ήταν σύμβολο του ότι τα πιο κραταιά από τα έθνη, όπως οι Ρωμαίοι, και τα πιο σοφά, όπως οι Έλληνες, και τα πιο θεοσεβή, όπως το γένος των Εβραίων, επρόκειτο να υποταχθούν στη βασιλεία του Ιησού και να τον ανακηρύξουν. Έχουμε μιλήσει όμως για αυτά και στο υπόμνημα του κατά Ιωάννην, με περισσότερα και υψηλότερα νοήματα. «Ένας δε από τους κρεμασμένους κακούργους τον βλασφημούσε λέγοντας: Αν εσύ είσαι ο Χριστός, σώσε τον εαυτό σου και εμάς. Αποκρινόμενος όμως ο άλλος, τον επιτιμούσε, λέγοντας: Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ, που βρίσκεσαι στην ίδια καταδίκη; Και εμείς μεν δικαίως, διότι λαμβάνουμε τα άξια για όσα πράξαμε, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο. Και έλεγε στον Ιησού: Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έρθεις στη βασιλεία σου. Και του είπε ο Ιησούς: Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Πώς λοιπόν οι άλλοι ευαγγελιστές λένε ότι και οι δύο ληστές τον κατηγορούσαν;