Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 23:41

Πρώτον, για να μάθει ο κόσμος και όλοι οι άνθρωποι ότι, εάν ομολογήσουν αυτόν εσταυρωμένο, όπως ο ληστής, ως κύριο και βασιλιά, θα απολαύσουν την ίδια τιμή. Δεύτερον δε, για να πιστέψουν όλοι, βλέποντας ότι ο Χριστός συγχώρεσε τις αμαρτίες του ληστή πάνω στον σταυρό, ότι εξάλειψε πάνω στον σταυρό και το παγκόσμιο χειρόγραφο. Διότι, όπως ακριβώς ένας γεωργός, αφού μπολιάσει μια ήμερη ελιά και την κάνει θαλερή και καρποφόρα, αποκτά εμπιστοσύνη από αυτή τη μία και για τις υπόλοιπες, έτσι και ο Χριστός μπόλιασε τον ληστή ως αγριελιά σε ήμερη ελιά, και έγινε πιστευτό ότι μπορεί να μπολιάσει και να μεταφυτεύσει στον παράδεισο και όλα τα έθνη. Διότι Εκείνος που έβγαλε τον Αδάμ από τον παράδεισο ως αγκάθι, ο Ίδιος μεταφύτευσε στον παράδεισο τον ληστή ως ρόδο. Επομένως εκεί, ζώντας ως ασκητής σε μοναστήρι, ψάλλει: «Εν θλίψει επλάτυνάς μοι». Θλιβόταν δε ο ληστής, όχι επειδή ο ίδιος ήταν καρφωμένος στο ξύλο, αλλά επειδή ο Υιός του Θεού είχε σταυρωθεί μαζί με ληστές. Γι' αυτό έλεγε: «Και εμείς μεν δικαίως, διότι λαμβάνουμε τα άξια για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Πρέπει δε να προσαρμόσουμε ταιριαστά στον ληστή και τα εξής λόγια. Έλεγε πάνω στον σταυρό προσευχόμενος στον Χριστό ως Θεό: «Ελέησέ με και εισάκουσε την προσευχή μου. Ελέησέ με», συγχωρώντας μου τα παραπτώματα της ληστείας.

«Και νύχτα σε νύχτα αναγγέλλει γνώση», όπως και η γυναίκα που αναγγέλλει στον Πιλάτο: «Ας μην υπάρχει καμία σχέση ανάμεσα σε σένα και σε εκείνον τον δίκαιο· διότι πολλά υπέφερα στο όνειρό μου εξαιτίας του». «Και νύχτα σε νύχτα αναγγέλλει γνώση», όπως και ο ληστής στον άλλον ληστή πάνω στον σταυρό: «Εμείς βέβαια δικαίως· διότι λαμβάνουμε ό,τι μας αξίζει για όσα πράξαμε».

«Αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο.» Ω ομολογία του ληστή, εγγύηση της δεσποτικής φιλανθρωπίας. Ω ομολογία του ληστή, παρρησία των ευαγγελιστών, φίμωτρο των Ιουδαίων, χαλινάρι των Ελλήνων, έλεγχος των αιρετικών, ασπίδα της Εκκλησίας. Ω ομολογία του ληστή, αρραβώνας της βασιλείας, άνοιγμα του παραδείσου, κατευνασμός της πύρινης ρομφαίας, απόλαυση των αιώνιων αγαθών. «Και νύχτα σε νύχτα αναγγέλλει γνώση», όπως λέει ο Ναβουχοδονόσορας στους Βαβυλώνιους: «Δεν ρίξαμε τρεις άνδρες δεμένους στο μέσο της φωτιάς;»

Λάβε ως μάρτυρα τον ίδιο τον Πιλάτο, ο οποίος τον καταδίκασε, να λέει: Δεν βρίσκω κανένα σφάλμα σε αυτόν τον άνθρωπο. Παραδίδοντάς τον μάλιστα και νίβοντας τα χέρια του, λέει: Είμαι αθώος από το αίμα αυτού του δικαίου. Υπάρχει και άλλος μάρτυρας της αναμαρτησίας του Ιησού, ο ληστής που έγινε ο πρωτοστάτης του παραδείσου, ο οποίος επέπληττε τον πλησίον του λέγοντας: Εμείς λαμβάνουμε ό,τι μας αξίζει για όσα πράξαμε, αυτός όμως δεν έκανε κανένα κακό· διότι ήμασταν παρόντες, τόσο εγώ όσο και εσύ, στην κρίση.

Ω, πόσο θα μετανιώσουν όσοι τα λένε αυτά! Πόσο θα θρηνήσουν, και δεν θα υπάρχει κανείς να τους ελεήσει! Πόσο θα στενάζουν, και κανείς δεν θα τους λυτρώνει! Πόσο θα λένε κόπτοντας τους εαυτούς τους: αλίμονό μας, κοροϊδέψαμε τους εαυτούς μας! Διδασκόμασταν και δεν προσέχαμε· νουθετούμασταν και περιφρονούσαμε· μας προειδοποιούσαν και δεν πιστεύαμε· ενώ ακούγαμε τις Γραφές πλανούσαμε τους εαυτούς μας. Δίκαιη είναι η κρίση του Θεού. Πράγματι, επάξια και δίκαια τιμωρούμαστε. Πράγματι, λαμβάνουμε την ανταπόδοση για όσα πράξαμε. Αλίμονό μας, διότι για μια πρόσκαιρη και ακάθαρτη ηδονή βασανιζόμαστε. Επειδή αμελήσαμε για λίγο χρόνο, καταδικαζόμαστε στο αιώνιο πυρ· για μια μικρή και απάνθρωπη δόξα, εκπέσαμε από την αληθινή δόξα· για μια μικρή απόλαυση, στερηθήκαμε την τρυφή του παραδείσου· για έναν φθαρτό πλούτο, εκπέσαμε από τον πλούτο της βασιλείας. Στον μάταιο τούτο αιώνα εμείς απολαύσαμε, αλλά όσοι δεν απόλαυσαν σε αυτόν, τώρα ευφραίνονται· όσοι νήστεψαν, τώρα τρυφούν· όσοι καθάρισαν τους εαυτούς τους, χορεύουν στον ουράνιο νυμφώνα· όσοι έκλαψαν για λίγο, αγάλλονται αιώνια· όσοι περιφρόνησαν τα επίγεια, έλαβαν τα επουράνια. Μόνο εμείς οι άθλιοι παραδοθήκαμε επάξια στην κόλαση. Και τώρα κράζουμε, και δεν υπάρχει κανείς για να μας σώσει.

Διότι ακούστε και κατανοήστε τη θεία απόκριση του ληστή: επιπλήττει τον άλλο ληστή που ύβριζε. Του είπε: Γιατί θεομαχείς, ενώ βρίσκεσαι στο ίδιο το τέλος της ζωής σου; Γιατί εκτρέπεσαι προς την ασέβεια, πορευόμενος με αφροσύνη; Κατανόησε την ανομία σου και ομολόγησε την αμαρτία σου· αναλογίσου τις πράξεις μας και εγκατέλειψε αυτόν τον τρόπο συμπεριφοράς.

Αλλά επειδή φθάσαμε σε αυτό το σημείο, αναλύοντας τις διαφορές των ψυχών, και μάλιστα έχοντας ως αφετηρία την ίδια την αλήθεια και όντας το παράδειγμα τέλειο, ότι άλλη μεν είναι η ψυχή του ανθρώπου και άλλη του ζώου, και ότι δεν ήλθε για να σώσει την ψυχή του ζώου, αλλά του ανθρώπου, διότι τα ζώα δεν υπόκεινται σε κρίση. Διότι οι άνθρωποι είναι αυτοί που κληρονομούν τη βασιλεία των ουρανών και οι άνθρωποι είναι που κρίνονται. «Διότι αυτοί θα απέλθουν σε κρίση αιώνια και οι άλλοι σε ζωή αιώνια», λέγει ο Μονογενής. 40. Τι συμβαίνει όμως με εκείνους που ερευνούν αυτά τα ζητήματα; Όταν φθάσουν στο σημείο αυτό και δεν αντιληφθούν τη σαφήνεια του ρητού, δυσανασχετούν, σκεπτόμενοι μάλλον πράγματα αντιφατικά, παρά αναζητώντας όσα τους είναι ωφέλιμα. Διότι, για παράδειγμα, ο Ματθαίος αναφέρει δύο δαιμονιζομένους, ενώ ο Λουκάς διηγείται περί ενός. Επιπλέον, ο ένας από τους ευαγγελιστές λέγει ότι οι συσταυρωθέντες ληστές τον βλασφημούσαν, ενώ ο άλλος όχι, αναφέροντας ότι όχι μόνο δεν βλασφημούσαν και οι δύο, αλλά διασώζει και την απολογία του ενός. Διότι πράγματι «επιτιμούσε τον άλλο, και του έλεγε ότι: δεν φοβάσαι εσύ τον Θεό, αφού βρισκόμαστε υπό την ίδια καταδίκη; Ετούτος όμως ο άγιος δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Και επιπλέον αυτών αναφώνησε λέγοντας: «Θυμήσου με, Ιησού, όταν έλθεις στη βασιλεία σου», και ο Σωτήρας του απάντησε: «Αλήθεια σου λέγω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Αυτά, λοιπόν, δίνουν την εντύπωση ότι υπάρχει κάποια διαφωνία στην Αγία Γραφή. Εντούτοις, όλα είναι απολύτως ομαλά και εναρμονισμένα.

«Ούτε εσύ δεν φοβάσαι τον Θεό, εφόσον βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη; Και εμείς μεν δικαίως· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε. Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς.» Ανέβηκε ο ληστής και γίνεται ιερέας, όχι θυσιάζοντας πρόβατα, αλλά προσφέροντας μετάνοια, θυσία ανώτερη από την ιουδαϊκή. «Και εμείς μεν δικαίως· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτε το άτοπο.» Ένας ληστής γίνεται συνήγορος, και οι Ιουδαίοι κατήγοροι. «Διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτε το άτοπο· είναι δίκαιος, αθώος, καθαρός.» Και του λέει: «Θυμήσου με, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου.» Ω, φιλοσοφία του ληστή! Δεν ζητά χρήματα, ούτε απαλλαγή από την κόλαση, ούτε απαλλαγή από την τιμωρία. Δεν του λέει: «Κατέβασέ με από τον σταυρό». «Δεν σημαίνουν τίποτε για εμένα», λέει, «αυτά τα πάθη. Ύψωσα τα φτερά μου ψηλότερα.»

Αλλά πρόσεξε με ακρίβεια τον λόγο. Τον καθιστώ δίκαιο. Και πού το έπραξε αυτό; Στον ληστή, όταν είπε μόνο εκείνο στον σύντροφό του: «Δεν φοβάσαι ούτε εσύ τον Θεό; Και εμείς μεν δίκαια· διότι λαμβάνουμε τα άξια για όσα πράξαμε».

Έτσι και χθες· οι μαθητές και ο μαθητής, ο Ιούδας και οι έντεκα· αλλά εκείνοι μεν έλεγαν: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα;», αυτός δε προετοίμαζε προδοσία και έλεγε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»· και εκείνοι μεν ετοιμάζονταν για τη διακονία και τη θεία μυσταγωγία, αυτός δε βιαζόταν να προδώσει. Έτσι και εδώ, ληστής και ληστής· αλλά ο μεν ένας χλευάζει, ο δε άλλος προσκυνά· και ο μεν ένας βλασφημεί, ο δε άλλος υμνεί, και αποστομώνει αυτόν που βλασφημεί λέγοντας: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Διότι εμείς λαμβάνουμε την άξια ανταπόδοση για όσα πράξαμε».

Όχι, λέει· διορθώνω αυτή την υπόνοια με τα εξής. Διότι, για να μη νομίσεις, εξαιτίας της κοινής τιμωρίας, ότι τον κατέστησε συμμέτοχο της αμαρτίας, επέφερε τη διόρθωση, λέγοντας: «Και εμείς μεν δικαίως· διότι υφιστάμεθα τα άξια όσων πράξαμε».

Είδες ολοκληρωμένη εξομολόγηση; Είδες πώς πάνω στον σταυρό απεκδύθηκε τα αμαρτήματα; Διότι λέει: «Λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». Κανείς δεν τον ανάγκασε, κανείς δεν τον πίεσε, αλλά ο ίδιος εξέθεσε τον εαυτό του, λέγοντας: «Και εμείς μεν δικαίως· διότι υφιστάμεθα αυτά που αξίζουν για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το πονηρό». Και μετά από αυτά λέει: «Θυμήσου με, Κύριε, στη βασιλεία σου». Δεν τόλμησε προηγουμένως να πει το «Θυμήσου με στη βασιλεία σου», εωσότου απέθεσε το φορτίο των αμαρτιών του μέσω της εξομολογήσεως.

Όπως λοιπόν εκείνος που βρίσκεται μέσα στις αμαρτίες και καταδικάζει κάποιον άλλον, καταδικάζει τον εαυτό του πριν από εκείνον, έτσι και εκείνος που βρίσκεται σε συμφορά και χλευάζει τη συμφορά του άλλου, χλευάζει τον εαυτό του πριν από εκείνον. «Βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη», λέει. Του αναγιγνώσκει αποστολικό νόμο, λέγοντας ευαγγελικά λόγια: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε». Διότι, βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη. Τι κάνεις, ληστή; Τον καθιστάς συμμέτοχό σας λέγοντας: «Βρισκόμαστε στην ίδια καταδίκη»; Όχι, λέει· επιφέρω τη διόρθωση με όσα ακολουθούν: «Και εμείς μεν», λέει, «δίκαια· διότι λαμβάνουμε ό,τι αξίζει σε αυτά που πράξαμε».

Διότι, για να μην νομίσεις, ακούγοντας ότι είπε «Στο ίδιο κρίμα βρισκόμαστε», ότι τον κατέστησε συμμέτοχο της αμαρτίας, γι' αυτό πρόσθεσε τη διόρθωση και λέει: «Εμείς βέβαια δίκαια· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε». Είδες τέλεια εξομολόγηση πάνω στον σταυρό; Είδες πώς ξέπλυνε με τα λόγια του τα αμαρτήματα; Είδες πώς εκπλήρωσε εκείνο το προφητικό παράγγελμα: «Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς»; Κανείς δεν τον ανάγκασε, κανείς δεν τον κατηγόρησε, κανείς δεν του επιτέθηκε· ο ίδιος γίνεται κατήγορος του εαυτού του· γι' αυτό πλέον δεν είχε κανέναν άλλον κατήγορο. Διότι, προλαβαίνοντας, άρπαξε τη θέση του κατηγόρου και στηλίτευσε τον εαυτό του λέγοντας: «Εμείς δίκαια· διότι λαμβάνουμε την άξια τιμωρία για όσα πράξαμε· αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο». Είδες βαθιά ευλάβεια; Όταν πλέον κατηγόρησε τον εαυτό του, όταν εξέθεσε τα δικά του σφάλματα, όταν απολογήθηκε υπέρ του Δεσπότου λέγοντας ότι «Εμείς βέβαια δίκαια, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο», τότε βρήκε και το θάρρος να απευθύνει την ικεσία, λέγοντας: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθεις στη βασιλεία σου». Δεν τόλμησε προηγουμένως να πει το «Μνήσθητί μου», παρά μόνο όταν, μέσω της εξομολόγησης, καθάρισε τον εαυτό του από τον ρύπο των αμαρτημάτων, παρά μόνο όταν, καταδικάζοντας τον εαυτό του, τον κατέστησε απαλλαγμένο από την ενοχή, παρά μόνο όταν μέσω της αυτοκατηγορίας απέβαλε τα παραπτώματά του.

Στην περίπτωση του ληστή· αρκούσε μόνο να πει εκείνος στον σύντροφό του: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Και εμείς βέβαια δίκαια, διότι λαμβάνουμε το άξιο για όσα πράξαμε», και Εκείνος του λέγει: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Δεν είπε: «Σε απαλλάσσω από την κόλαση και την τιμωρία», αλλά εισάγει τον δίκαιο στον παράδεισο. Είδες πώς έγινε δίκαιος μέσα από την εξομολόγηση;

Πού είναι εκείνοι που λένε: «Ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε»; Πού είναι εκείνοι που λένε: «Δώσε μου το σήμερα, και πάρε το αύριο»; Πού είναι εκείνοι που λένε: «Ας απολαύσουμε τα εδώ, και για τα εκεί βλέπουμε»; Πού είναι εκείνοι που λένε: «Ο Θεός είναι φιλάνθρωπος και δεν κολάζει τους αμαρτωλούς»; Ω, πόσο θα μετανοήσουν όσοι λένε τέτοια πράγματα! Πόσο θα θρηνήσουν, και δεν θα υπάρχει κανείς να τους ελεήσει! Πόσο θα στενάξουν, και κανείς δεν θα τους λυτρώνει! Πόσο θα λένε, κατακόπτοντας από την οδύνη τον εαυτό τους: «Αλίμονο, αλίμονο, διότι εμπαίξαμε τον εαυτό μας! Αλίμονο, διότι καταστρέψαμε τον εαυτό μας! Διδασκόμασταν, και δεν προσέχαμε· νουθετούμασταν, και περιφρονούσαμε· μας προειδοποιούσαν, και δεν πιστεύαμε· ακούγοντας τις Γραφές, πλανούσαμε τον εαυτό μας. Δίκαιη είναι η κρίση του Θεού· διότι λαμβάνουμε την άξια ανταπόδοση για όσα πράξαμε».

Με τη χάρη του Θεού, έχεις πολλούς και σπουδαίους ανθρώπους που συμπάσχουν, που σε ενισχύουν, που τρέμουν για την ψυχή σου: τον άγιο του Θεού Βαλέριο, τον κατά πάντα τιμιότατο αδελφό του Φλωρέντιο, τον σοφό κατά τη σοφία του Χριστού Πορφύριο, και πολλούς άλλους. Αυτοί καθημερινά θρηνούν για σένα και δεν έχουν πάψει να προσεύχονται· μάλιστα, θα είχαν κιόλας επιτύχει αυτό που από καιρό παρακαλούν, αν έστω και λίγο ήθελες να ελευθερώσεις τον εαυτό σου από τις παγίδες του εχθρού. Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο, οι άλλοι να μην απελπίζονται για τη σωτηρία σου ούτε και τώρα, αλλά να προσεύχονται διαρκώς για να επανακτήσουν το μέλος τους, ενώ εσύ, έχοντας πέσει μία φορά, να μη θέλεις να σηκωθείς, αλλά να παραμένεις κάτω, και σχεδόν να φωνάζεις προς τον εχθρό: «Σφάζε, χτύπα, μη λυπάσαι»; «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται;» αναφέρει ο θείος λόγος. Εσύ όμως μάχεσαι και αντιλέγεις σε αυτό· διότι το να απελπιστεί κανείς επειδή έπεσε, δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά να ισχυρίζεται ότι εκείνος που πέφτει δεν σηκώνεται. Μη, σε παρακαλώ, μην αδικήσεις τόσο πολύ τον εαυτό σου· μην επισωρεύεις σε εμάς τόση οδύνη. Δεν αναφέρομαι στο παρόν, όπου δεν διανύεις ακόμη το εικοστό έτος της ηλικίας σου, αλλά ακόμη κι αν είχες επιτελέσει πολλά και είχες ζήσει όλο σου τον βίο εν Χριστώ, και στα βαθιά σου γεράματα υφίστασο τέτοια επήρεια, ούτε και τότε θα ήταν καλό να απελπιστείς, αλλά θα έπρεπε να φέρεις στον νου σου τον ληστή που δικαιώθηκε πάνω στον σταυρό, και εκείνους που εργάστηκαν την ενδέκατη ώρα και έλαβαν τον μισθό ολόκληρης της ημέρας.

Και από πού ο Σαούλ ζητούσε να συλλάβει και να σκοτώσει τον Δαβίδ, τον οποίο προηγουμένως τιμούσε σαν τον εαυτό του και τον υπεραγαπούσε ως ευεργέτη; Από τη φύση του ή από πονηρή προαίρεση; Είναι ολοφάνερο ότι από πονηρή προαίρεση, διότι κανείς δεν έγινε πονηρός από τη φύση του, επειδή ούτε ο Θεός είναι δημιουργός πονηρών έργων, αλλά πάρα πολύ καλών, όντας βεβαίως πολύ αγαθός, και αυτό όχι κατά θέση και προαίρεση, αλλά εκ φύσεως και αληθείας. Επιπλέον, από πού προήλθε το ότι ο ένας ληστής, που συσταυρώθηκε με τον Δεσπότη Ιησού Χριστό, έλεγε: «Αν είσαι ο Υιός του Θεού, σώσε τον εαυτό σου και εμάς», ενώ ο άλλος του αποκρινόταν: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Διότι εμείς μεν δικαίως, επειδή λάβαμε τα άξια για όσα πράξαμε, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο»; Από πού, πες μου, ο ένας ξεστόμισε αυτά και ο άλλος εκείνα; Και ο ένας δικαιώθηκε, ενώ ο άλλος κατακρίθηκε; Όχι από την προαίρεση του καθενός και από τους λογισμούς, του ενός αγαθούς και του άλλου πονηρούς; Διότι από αυτούς ο ένας απέκτησε απιστία, ενώ ο άλλος, αποκτώντας πίστη, έλεγε: «Μνήσθητί μου, Κύριε, εν τη βασιλεία σου». Και για να παραλείψω τους άλλους που είναι πολλοί, από αυτά που θέλω να πω, μάθετε και διδαχθείτε ότι από την αυτεξουσιότητα της προαιρέσεως καθένας γίνεται είτε κατανυκτικός και ταπεινός είτε σκληρόκαρδος και υπερήφανος. Και δικαίως.

Δες όμως και μια άλλη μηχανουργία του διαβόλου, η οποία στρέφεται εναντίον του. Διότι αυτός, με τρία είδη γραμμάτων διαπόμπευε τάχα την ανταρσία του Ιησού, ώστε να μην ξεφύγει από την προσοχή κανενός από τους περαστικούς ότι για αυτόν τον λόγο σταυρώθηκε, επειδή έκανε τον εαυτό του βασιλιά. Αυτό όμως, έστω και αν ο σοφός στην κακοποιία δεν το καταλάβαινε, ήταν σύμβολο του ότι τα πιο κραταιά από τα έθνη, όπως οι Ρωμαίοι, και τα πιο σοφά, όπως οι Έλληνες, και τα πιο θεοσεβή, όπως το γένος των Εβραίων, επρόκειτο να υποταχθούν στη βασιλεία του Ιησού και να τον ανακηρύξουν. Έχουμε μιλήσει όμως για αυτά και στο υπόμνημα του κατά Ιωάννην, με περισσότερα και υψηλότερα νοήματα. «Ένας δε από τους κρεμασμένους κακούργους τον βλασφημούσε λέγοντας: Αν εσύ είσαι ο Χριστός, σώσε τον εαυτό σου και εμάς. Αποκρινόμενος όμως ο άλλος, τον επιτιμούσε, λέγοντας: Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ, που βρίσκεσαι στην ίδια καταδίκη; Και εμείς μεν δικαίως, διότι λαμβάνουμε τα άξια για όσα πράξαμε, αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο. Και έλεγε στον Ιησού: Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έρθεις στη βασιλεία σου. Και του είπε ο Ιησούς: Αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Πώς λοιπόν οι άλλοι ευαγγελιστές λένε ότι και οι δύο ληστές τον κατηγορούσαν;