Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 24:25

Απόκριση Ορθοδόξου Είναι τώρα καιρός να σας πούμε το· «Ω ανόητοι και βραδείς στην καρδιά, στο να πιστεύετε όλα όσα μίλησαν για τον Χριστό οι απόστολοι και οι προφήτες». Διότι, θέλοντας, όπως νομίζετε, να δείξετε ότι ο Χριστός είναι ολόκληρος θεότητα, προσκρούετε στην ίδια τη θεότητά Του, όπως οι Μανιχαίοι και οι Αρειανοί, παρουσιάζοντάς την παθητή και τρεπτή, όπως τα κτίσματα. Πράγματι, ο θείος και πανσόφος μεταξύ των διδασκάλων Μελίτων, στον τρίτο λόγο του Περί της σαρκώσεως του Χριστού, ελέγχει πολύ αυστηρά κάθε ερμηνευτή που θέλει, από όσα έκανε ο Χριστός μετά το βάπτισμα, να αποδείξει ή να βεβαιώσει την αλήθεια της ψυχής ή του σώματός Του, ή των φυσικών και αναμαρτήτων Του ενεργημάτων — εννοώ βέβαια την πείνα, τη δίψα, τον ύπνο, τον κόπο, το δάκρυ, το πτύσμα, τον ιδρώτα, την έκκριση από τη μύτη, καθώς και την αποβολή και αποχέτευση της φθειρόμενης και χωνευόμενης τροφής και του ποτού — φυσικώς· και όχι μόνο αυτών, αλλά και όσων είναι κατά την ψυχή κατά τον ίδιο τρόπο αδιάβλητα και φυσικά σε εμάς, δηλαδή της λύπης, της αγωνίας και της αθυμίας. Διότι, συντάσσοντας ο θεόσοφος Μελίτων εναντίον του Μαρκίωνος, λέγει τα εξής· επειδή και ο Μαρκίων, όπως και ο Σεβήρος και ο Γαϊανός, αρνιόταν την ένσαρκη οικονομία του Χριστού, προβάλλοντας προς τον ιερό Μελίτωνα τις ίδιες ευαγγελικές θέσεις και χρήσεις, τις οποίες τώρα προβάλλουν και προς εμάς αυτοί εδώ, οι μαθητές του Μαρκίωνος του Ποντικού. Προς αυτόν ο Μελίτων αποκρίθηκε με μεγάλη σύνεση, λέγοντας ότι: «Καμία απολύτως ανάγκη δεν έχουν όσοι έχουν έστω και λίγο νου να αποδεικνύουν από όσα έκανε ο Χριστός μετά το βάπτισμα το αληθινό και όχι φανταστικό της ψυχής Του και του σώματός Του, δηλαδή της κατά ημάς ανθρώπινης φύσεως. Διότι όσα έγιναν από τον Χριστό μετά το βάπτισμα», λέει, «και προ πάντων τα σημεία, φανέρωναν και βεβαίωναν στον κόσμο τη θεότητά Του, η οποία ήταν κρυμμένη μέσα στη σάρκα. Επειδή ο ίδιος ήταν μαζί και Θεός και τέλειος άνθρωπος, βεβαίωσε σε εμάς τις δύο ουσίες Του: τη θεότητά Του μεν διά των σημείων κατά την τριετία μετά το βάπτισμα, την ανθρωπότητά Του δε κατά τα τριάντα έτη πριν από το βάπτισμα, στα οποία, εξαιτίας της ατελείας της κατά σάρκα ηλικίας, έκρυβε τα σημεία της θεότητός Του, αν και ήταν αληθινός προαιώνιος Θεός. Και δεν έκανε φανερά κανένα σημείο ενώπιον των ανθρώπων επάνω στη γη, όπως λέει το Ευαγγέλιο, πριν από το σημείο του οίνου στην Κανά της Γαλιλαίας, στον γάμο, μετά το βάπτισμά Του· αλλά όλη την τριακονταετία την έζησε και τη διήλθε κατά την ομοιότητά μας με κάθε τρόπο, χωρίς μόνη την αμαρτία, όπως μαρτυρεί ο Παύλος, αν και ήταν αληθινός Θεός και πριν από τη σάρκα και μετά την ενανθρώπηση».

«Και πλησίασε να τον φιλήσει ο Ιούδας και είπε». 〈ξζ〉. Απέκοψε αυτό που έκανε ο Πέτρος, όταν χτύπησε και αφαίρεσε το αυτί του δούλου του αρχιερέα. 〈ξη〉. «Αυτοί που τον κρατούσαν τον ενέπαιζαν, δέρνοντας και χτυπώντας τον και λέγοντας: προφήτευσε, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;» 〈ξθ〉. Πρόσθεσε μετά το «αυτόν βρήκαμε να διαστρέφει το έθνος» το «και να καταλύει τον νόμο και τους προφήτες». 〈ο〉. Προσθήκη μετά το «παραγγέλλοντας να μη δίνουν φόρους» το «και αποστρέφοντας τις γυναίκες και τα τέκνα». 〈οα〉. «Και αφού ήλθαν σε τόπο που λέγεται Κρανίου τόπος, τον σταύρωσαν και διαμοίρασαν τα ιμάτιά του, και σκοτείνιασε ο ήλιος». 〈οβ〉. Απέκοψε το «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». 〈ογ〉. «Και αφού φώναξε με μεγάλη φωνή, εξέπνευσε». 〈οδ〉. «Και ιδού, άνδρας ονόματι Ιωσήφ, αφού κατέβασε το σώμα, το τύλιξε με σινδόνι και το έθεσε σε λαξευτό μνήμα». 〈οε〉. «Και αφού επέστρεψαν οι γυναίκες, ησύχασαν το Σάββατο σύμφωνα με τον νόμο». 〈οϛ〉. «Είπαν εκείνοι με τη λαμπρή εσθήτα: γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Αναστήθηκε, θυμηθείτε όσα είπε ενώ ήταν ακόμη μαζί σας, ότι πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να πάθει και να παραδοθεί». 〈οζ〉. Απέκοψε τα όσα ειπώθηκαν προς τον Κλεόπα και τον άλλον, όταν τους συνάντησε, το «ω ανόητοι και βραδείς στο να πιστεύετε σε όλα όσα είπαν οι προφήτες· δεν έπρεπε να τα πάθει αυτά;» και αντί του «σε όσα είπαν οι προφήτες» έβαλε «σε όσα σας είπα».

Διότι το διηγούνται με μεγαλύτερη σαφήνεια: «θυμηθείτε», λέει, «ότι ενώ βρισκόταν ακόμη μαζί σας, σας τα έλεγε αυτά, ότι δηλαδή πρέπει να πάθει ο Υιός του ανθρώπου». 〈Σχόλιο〉 〈οζ΄〉. Απέκοψε τα λόγια που ειπώθηκαν προς τον Κλεόπα και τον άλλον, όταν τους συνάντησε, δηλαδή το: «Ω, ανόητοι και βραδείς στο να πιστέψετε σε όλα όσα ελάλησαν οι προφήτες· δεν έπρεπε να τα πάθει αυτά;» Και αντί του «για όσα ελάλησαν οι προφήτες», το μετέτρεψε σε «για όσα σας ελάλησα». Ελέγχεται όμως από το γεγονός ότι «όταν έκλασε τον άρτο, ανοίχθηκαν τα μάτια τους και τον αναγνώρισαν». 〈Έλεγχος〉 〈οζ΄〉. Από πού προήλθε η κλάση του άρτου; Λέγε, ω Μαρκίωνα. Από φαντασία ή από σώμα που ενεργούσε έχοντας πραγματικό όγκο; Διότι, όταν αναστήθηκε από τους νεκρούς, αναστήθηκε αληθινά με το ίδιο το άγιο του σώμα. Εσύ όμως, ω Μαρκίωνα, αντί του «δεν είναι αυτά που ελάλησαν οι προφήτες;», έγραψες «δεν είναι αυτά που σας ελάλησα;». Εάν όμως τους είχε πει «σας ελάλησα», οπωσδήποτε θα τον είχαν αναγνωρίσει από τον λόγο του «σας ελάλησα». Πώς λοιπόν κατά την κλάση του άρτου αναφέρει ότι «ανοίχθηκαν τα μάτια τους και τον αναγνώρισαν, και έγινε άφαντος»; Διότι άρμοζε σε αυτόν, εφόσον ήταν Θεός και μετέβαλλε το σώμα του σε πνευματικό, αφενός να το επιδεικνύει ως αληθινό σώμα, αφετέρου δε να γίνεται άφαντος όποτε το επιθυμούσε, επειδή τα πάντα είναι δυνατά σε αυτόν.

97. Εύλογα ο Λόγος ονειδίζει για τη βραδύτητά τους όσους χρονοτριβούν στους κόπους της πρακτικής άσκησης και δεν θέλουν να προχωρήσουν από εκεί και να ανέλθουν στην υψηλότερη βαθμίδα της θεωρίας, λέγοντάς τους: «Ω ανόητοι και βραδείς στην καρδιά στο να πιστέψετε στον Λόγο που δύναται να αποκαλύψει τη φυσική θεωρία σε όσους πορεύονται σύμφωνα με το Πνεύμα στα βάθη του Πνεύματος». Διότι το να μη θέλει κανείς να μεταβεί από τους πιο εισαγωγικούς αγώνες στους πιο τέλειους, και να προχωρήσει από το ρητό σώμα της θείας Γραφής στον νου και στη διάνοια του λόγου, αποτελεί δείγμα ψυχής ράθυμης, που δεν έχει γευτεί την πνευματική ωφέλεια και φθονεί φοβερά την ίδια της την προκοπή. Σε αυτήν την ψυχή, όχι μόνο θα ειπωθεί, επειδή κρατά σβησμένη τη λαμπάδα της: «Πήγαινε να αγοράσεις λάδι από εκείνους που το πωλούν», αλλά επιπλέον, με το να κλειστεί για αυτήν ο νυμφώνας, θα της ειπωθεί και το: «Πήγαινε, δεν σε ξέρω από πού είσαι».

Ω ανόητοι και βραδείς στην καρδιά, ώστε να μη κατανοείτε εκείνα για τα οποία σας μιλήσαμε προηγουμένως, και όσα συμφωνήσαμε να ασπαζόμαστε. Δεν ομολογήσαμε αυτά ακριβώς: να διψούμε και να πεινούμε, να είμαστε γυμνοί, να εμπαιζόμαστε, να χλευαζόμαστε, να λογχίζόμαστε και να πεθαίνουμε;

Και εκείνα πάλι τα υποστηρίζετε δογματικά ως παράλογοι, και δεν συμβιβάζονται αμφότερα· διότι «κανείς δεν μπορεί», λέει, «να δουλεύει σε δύο κυρίους», εννοώ στη γαστριμαργία και στη φιλοθεΐα. Αλλά, «ω ανόητοι και βραδείς στην καρδιά», που δεν έχετε επίγνωση σε όλα όσα παραγγέλθηκαν από τους αγίους πατέρες και υπενθυμίστηκαν από εμάς τους αμαρτωλούς, ότι δηλαδή έτσι πρέπει να πάθουμε και «μέσα από πολλές θλίψεις να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών», γι' αυτό λοιπόν μεταμεληθείτε και μετανοήστε, διότι αμαρτήσατε και σφάλατε ενώπιον του Κυρίου μεγάλως.

Πρέπει δε να είναι κανείς δυνατός σε έργα και λόγια ενώπιον του Θεού, και έπειτα ενώπιον όλου του λαού. Διότι πρώτα πρέπει να είναι αρεστός στον Θεό, και ύστερα να επιδιώκει το άμεμπτο ενώπιον των ανθρώπων, όσο αυτό είναι δυνατόν· και δεν πρέπει να προτιμά την ανθρωπαρέσκεια, αλλά τη θεοσέβεια· ούτε πρέπει να ζει προκαλώντας τον σκανδαλισμό των πολλών, αλλά πρέπει να προνοεί και γι' αυτό, ύστερα από όσα αφορούν τον Θεό· αυτό λέει και ο Σοφός: «Να προνοείς για τα καλά ενώπιον του Θεού, και έπειτα και των ανθρώπων»· και ο Παύλος το ίδιο. «Εμείς δε ελπίζαμε, λέει, ότι αυτός είναι εκείνος που πρόκειται να λυτρώσει τον Ισραήλ». Σαν να διαψεύστηκαν οι ελπίδες τους, έτσι μιλούν: Εμείς ελπίζαμε ότι αυτός θα σώσει και άλλους, και ιδού ούτε τον εαυτό του δεν έσωσε· τόσο δειλά και άπιστα φέρονταν. Διότι σχεδόν έλεγαν εκείνα που έλεγαν και όσοι ήταν στον σταυρό: «Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει». Γι' αυτό και τους αποκαλεί ανόητους και βραδείς στην πίστη· τι σημαίνει όμως αυτό το, «Να λυτρώσει τον Ισραήλ;» Έχουμε πει με διάφορους τρόπους, ότι όσοι από τον λαό δεν εξέταζαν τα πράγματα με ακρίβεια περίμεναν τον Χριστό ως σωτήρα και λυτρωτή από τα δεινά που τους πίεζαν, και από τον ζυγό της δουλείας υπό τους Ρωμαίους· και ήλπιζαν ότι αυτός θα βασιλεύσει σε μια επίγεια βασιλεία· γι' αυτό και λένε, ότι εμείς ελπίζαμε πως και τον Ισραήλ αυτός θα λυτρώσει από τους εθνικούς Ρωμαίους, και τελικά αυτός δεν απέφυγε ούτε καν την άδικη καταδίκη του. «

Και από αυτό είναι φανερό ότι όσα άλλοι εκθέτουν εκτενώς, άλλοι τα αναφέρουν σύντομα και συνοπτικά. Όπως λοιπόν και την άφιξη στο μνήμα του Πέτρου και του Ιωάννη, ο μεν Ιωάννης την περιέγραψε εκτενέστερα, αυτός δε, αφού έκανε μια μικρή μνεία, την προσπέρασε ανώνυμα. «Και εκείνος τους είπε: Ω ανόητοι και βραδείς στην καρδιά στο να πιστέψετε σε όλα όσα είπαν οι προφήτες, δεν έπρεπε να τα πάθει αυτά ο Χριστός και να εισέλθει στη δόξα του; Και αρχίζοντας από τον Μωυσή και από όλους τους προφήτες, τους ερμήνευε σε όλες τις Γραφές τα όσα αφορούσαν τον εαυτό του. Και πλησίασαν στο χωριό όπου πήγαιναν. Και αυτός προσποιήθηκε ότι θα πορευόταν μακρύτερα. Και τον παρακάλεσαν επίμονα, λέγοντας:»

Τότε διανοίχθηκαν τα μάτια τους και τον αναγνώρισαν, και αυτός έγινε άφαντος από αυτούς. Και είπαν μεταξύ τους: «Δεν φλεγόταν η καρδιά μας μέσα μας καθώς μας μιλούσε στον δρόμο και καθώς μας ανέλυε τις Γραφές;» Και αφού σηκώθηκαν εκείνη την ώρα, επέστρεψαν στην Ιερουσαλήμ και βρήκαν συγκεντρωμένους τους έντεκα και όσους ήταν μαζί τους, να λένε ότι: «Όντως αναστήθηκε ο Κύριος και εμφανίστηκε στον Σίμωνα»· και αυτοί εξιστορούσαν τα όσα συνέβησαν στον δρόμο, και πώς τον αναγνώρισαν κατά την κλάση του άρτου». Επειδή είχαν ανθρώπινες αντιλήψεις και έπασχαν από έντονο δισταγμό, τους αποκαλεί ανόητους και βραδείς στο να πιστέψουν σε όλα όσα είπαν οι προφήτες· διότι μπορεί κανείς να πιστεύει και μερικώς και καθολικώς.