Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 24:38

Αυτά δε τα κάνει για να δείξει στον άνθρωπο ότι, εάν τα γραφόμενα προέρχονταν από αγίους, θα παρείχαν μάλλον βοήθεια παρά ταραχή και πειρασμό. Αλλά ο νηφάλιος κατανοεί ότι και οι Απόστολοι, εξαιτίας της απιστίας τους, ταράχθηκαν αν και είχαν δει τον Δεσπότη τους και Σωτήρα Χριστό. Διότι τους το επισήμανε λέγοντας: «Γιατί είστε ταραγμένοι; Γιατί ανεβαίνουν διαλογισμοί στις καρδιές σας;» Και αμέσως τα λόγια Του ακολούθησε η γαλήνη. Έτσι λοιπόν και εμείς, εάν με ησυχία καρδιάς μελετήσαμε τα γραφόμενα, και διαπιστώσαμε ότι δεν φτάνουμε να πράξουμε σύμφωνα με το γεγραμμένο: «εκατό και εξήντα, αλλιώς έστω το τρίτο, τριάντα». Για να μάθουμε δε ότι σε όλα τα γραφόμενα μάς έγιναν ωφέλιμα, ακόμη και αν δεν φτάνουμε στο σημείο να πράξουμε το τέλειο, ταπεινωνόμαστε στο προκείμενο έργο της φιλοξενίας, ώστε να μην υπερηφανευόμαστε ότι τάχα κάνουμε κάτι μεγάλο, διαπιστώνοντας ότι δεν φτάσαμε στο σημείο να πράξουμε το τέλειο. Δεν σας γράψαμε τα περιεχόμενα της προηγούμενης επιστολής επειδή απορρίπτουμε αυτά που τώρα γίνονται από εσάς, αλλά για να προχωρήσετε στο μείζον ή, παραμένοντας σε αυτά που κάνετε τώρα, να αντιμετωπίζετε το έργο με ταπεινό λογισμό. Μην απορείτε δε για τους πειρασμούς. Διότι έχουμε λάβει την παραγγελία: «Να χαίρεστε όταν περιπέσετε σε ποικίλους πειρασμούς.»

Και το ότι ο λόγος μας δεν απέχει από την αλήθεια, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το μάθουμε από όσα ανέφερε γι' αυτά ο θείος Λουκάς: «Ενώ λοιπόν μιλούσαν γι' αυτά», λέει, «στάθηκε ανάμεσά τους», δηλαδή ο ίδιος ο Χριστός, «και τους λέει: Ειρήνη σε εσάς. Εκείνοι όμως, κυριευμένοι από τρόμο και φόβο, νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα. Και τους είπε: Γιατί είστε ταραγμένοι και γιατί ανεβαίνουν λογισμοί στις καρδιές σας; Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος. ψηλαφήστε με και δείτε, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε ότι έχω εγώ. Και λέγοντας αυτό, τους έδειξε τα χέρια και τα πόδια του. Ενώ δε εκείνοι απιστούσαν ακόμη και θαύμαζαν από τη χαρά τους, τους είπε: Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ; Και αυτοί του έδωσαν, λέει, ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και από κηρήθρα μελιού, και παίρνοντάς τα, έφαγε μπροστά τους». Βλέπεις πώς ο λογισμός της απιστίας εμφωλεύει όχι μόνο στον μακάριο Θωμά, αλλά από το ίδιο πάθος νοσεί και ο νους των άλλων μαθητών; Διότι ιδού, βλέποντάς τους να ολιγοπιστούν ακόμη και μετά τη θέα των τραυμάτων του σταυρού, θεώρησε ότι έπρεπε να τους πείσει και μέσω ενός άλλου πράγματος, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν αρμόζει σε πνεύμα, αλλά ανήκει μάλλον κατεξοχήν στα γήινα σώματα και στη φύση της σάρκας. Διότι έφαγε το ψαράκι που του προσέφεραν, ή έστω το κομμάτι από αυτό. Και θα δεχθούμε ότι καθεμία από αυτές τις ενέργειες ήταν τρόπον τινά αναγκαία.

Αυτοί όμως ακόμη και έτσι αμφιβάλλουν και φοβούνται· διότι νόμιζαν ότι δεν έβλεπαν αυτόν, αλλά κάποιο φάντασμα και σκιά. Έπειτα, κατευνάζει και την ταραχή που προερχόταν από τέτοιους λογισμούς, απευθύνοντάς τους τον γνώριμο και όχι ασυνήθιστο λόγο. Είπε δηλαδή: «Ειρήνη υμίν». <Είπε σε αυτούς: «Γιατί είστε ταραγμένοι, και γιατί αναβαίνουν διαλογισμοί στις καρδιές σας;»> (A f. 317 b, C f. 159, D f. 83 b) Για να πιστέψουν βεβαίως και χωρίς κανέναν ενδοιασμό ότι αυτός είναι εκείνος που έπαθε, αποδεικνύει αμέσως ότι, επειδή είναι Θεός κατά φύση, γνωρίζει τα κρυπτά, και δεν αγνόησε την ταραχή των σκέψεων μέσα τους. Διότι είπε: «Γιατί είστε ταραγμένοι;» Αυτό αποτελεί πολύ σαφή απόδειξη ότι αυτός που βλέπουν δεν είναι κάποιος άλλος, αλλά εκείνος ακριβώς τον οποίο είδαν να υφίσταται τον θάνατο επί του ξύλου και να τοποθετείται στο μνήμα, ο οποίος βλέπει τα εσώψυχα και τις καρδιές, και τίποτα από όσα υπάρχουν μέσα μας δεν θα μπορούσε να του μείνει κρυφό. Επομένως, χρησιμοποιεί αυτό το γεγονός ως σημάδι, εννοώ το ότι γνωρίζει την ταραχή των λογισμών τους. Και για να βεβαιώσει και με άλλον τρόπο ότι ο θάνατος έχει νικηθεί, και ότι η ανθρώπινη φύση απέβαλε τη φθορά στο δικό του πρόσωπο ως τον πρώτο, τους δείχνει τα χέρια και τα πόδια, και τα τρυπήματα των καρφιών, και τους επιτρέπει να τον ψηλαφήσουν και να βεβαιωθούν με κάθε τρόπο ότι το σώμα που έπαθε, όπως ανέφερα, έχει αναστηθεί. Επομένως, ας μη συκοφαντεί κανείς την ανάσταση.

Αποδεικνύεται δε ότι «όταν έκοψε τον άρτο, διανοίχθηκαν οι οφθαλμοί τους και τον αναγνώρισαν». 〈οη〉. «Γιατί είστε ταραγμένοι; Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, διότι το πνεύμα δεν έχει οστά, όπως βλέπετε να έχω εγώ».

Διότι και ο Ελισσαίος, επειδή ήταν προφήτης και είχε λάβει τη χάρη από τον Θεό, ζήτησε από τον Θεό να χτυπηθούν με αορασία (τύφλωση) εκείνοι που τον αναζητούσαν, και πράγματι χτυπήθηκαν και δεν τον έβλεπαν όπως ακριβώς ήταν. Αλλά και στα Σόδομα οι άγγελοι απέκρυψαν τη θύρα του Λωτ και οι Σοδομίτες δεν την έβλεπαν. Μήπως και η θύρα του Λωτ ήταν απλώς φαινομενική (δόκηση), ω Μαρκίωνα; Δεν σου απομένει λοιπόν κανένας αντίλογος. Διότι σαφώς έκοψε (έκλασε) τον άρτο και τον μοίρασε στους μαθητές του. 〈Σχόλιο〉 〈οη'〉. «Γιατί είστε ταραγμένοι; Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, διότι ένα πνεύμα δεν έχει οστά, καθώς βλέπετε ότι έχω εγώ». 〈Έλεγχος〉 〈οη'〉. Ποιος δεν θα περιγελάσει αυτόν τον φλύαρο, ο οποίος μέσα στην αφροσύνη του παρέσυρε τον εαυτό του και τις ψυχές άλλων στον Άδη; Διότι, αν βέβαια δεν είχαν ομολογηθεί αυτά από τον ίδιο, η πλάνη του θα ήταν πειστική και θα είχαν συγγνώμη όσοι εξαπατήθηκαν από αυτόν· τώρα όμως, επειδή εκείνος τα ομολόγησε και δεν αφαίρεσε αυτά τα χωρία, και επειδή τα διαβάζουν και οι δικοί του, η αμαρτία η δική του και η δική τους παραμένει, και το πυρ για αυτόν και για εκείνους είναι αναπόφευκτο εφόσον είναι αναπολόγητοι, αφού ο Σωτήρας δίδαξε σαφώς 〈ότι〉 και μετά την ανάσταση έχει οστά και σάρκα, όπως ο ίδιος μαρτύρησε λέγοντας «καθώς βλέπετε ότι έχω εγώ». 12. Αυτή είναι εναντίον του η επιχειρηματολογία της πραγματείας που έχουμε συντάξει για αυτόν, αντλημένη από τα υπολείμματα του Ευαγγελίου που διασώζονται στα κείμενά του, η οποία, όπως νομίζω, είναι αρκετά ικανή για να αντικρούσει την απάτη του.

Φθάνοντας εδώ, αρμόζει να επιστήσουμε την προσοχή μας στο εξής: όπως και στα υπόλοιπα, τις πιο σεπτές και θείες πράξεις και διδασκαλίες του Σωτήρος μας το Άγιο Πνεύμα τις κατέγραψε μέσω του Ιωάννη, ενώ τις πιο ανθρώπινες τις συνέγραψε μέσω των υπολοίπων, πράγμα το οποίο έπραξε και τώρα. Διότι, όταν οι μαθητές είδαν τον Σωτήρα, νόμισαν ότι δεν έβλεπαν αυτόν αλλά κάποιο πνεύμα, και καθώς δυσπιστούσαν απέναντί του, αφού αναγκαστικά τους έδειξε τα χέρια και τα πόδια, επειδή εκείνοι συνέχιζαν να δυσπιστούν, ζήτησε κάτι φαγώσιμο και έφαγε ενώπιόν τους.

Διότι εκείνο, ακόμη και ο ίδιος ο μαθητής του, αν και το είδε, δεν το πίστεψε· αυτά όμως, ακόμη και οι εχθροί, όταν τα είδαν, τα πίστεψαν. Επομένως, αυτό είναι μεγαλύτερο και πιο σαφές από εκείνο, και περισσότερο τους προσείλκυε και τους έπειθε για την ανάσταση. Και γιατί αναφέρω τον Θωμά; Διότι, για να καταλάβεις ότι ούτε οι υπόλοιποι μαθητές πίστεψαν με την πρώτη ματιά, άκουσε με προσοχή. Αλλά μην τους κατακρίνεις, αγαπητέ· διότι, εάν ο Χριστός δεν τους κατέκρινε, ούτε και εσύ πρέπει να τους κατακρίνεις. Επειδή πράγματι, οι μαθητές είδαν ένα γεγονός πρωτόγνωρο και παράδοξο, να ανασταίνεται Εκείνος ως πρωτότοκος εκ των νεκρών. Και τέτοια μέγιστα θαύματα συνηθίζουν στην αρχή να προκαλούν κατάπληξη, μέχρις ότου με την πάροδο του χρόνου εδραιωθούν στις ψυχές των πιστών· αυτό ακριβώς συνέβη τότε και στους μαθητές. Διότι, όταν ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, τους είπε: «Ειρήνη υμίν», εκείνοι, όπως λέει η Γραφή, κυριεύθηκαν από τρόμο και φόβο και νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα, και τους είπε ο Ιησούς: «Γιατί είστε ταραγμένοι;». Και αφού τους έδειξε μετά από αυτά τα χέρια και τα πόδια του, και καθώς εκείνοι δεν πίστευαν από τη χαρά τους και θαύμαζαν, τους είπε: «Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ;», θέλοντας μέσω αυτών να τους επιβεβαιώσει την ανάσταση. Δεν σε πείθει, λέγει, η πλευρά, ούτε τα τραύματα; Ας σε πείσει έστω το τραπέζι.

Εκτός όμως από τα όσα ειπώθηκαν, θα πρέπει κυρίως να αντιληφθούμε ότι, αν και ο Σωτήρας εμφανίστηκε και οράθηκε στους μαθητές στα Ιεροσόλυμα, εντούτοις εκείνοι δεν τον είδαν με την κυριολεκτική έννοια. Διότι πώς έβλεπαν, εφόσον νόμιζαν ότι βλέπουν πνεύμα; Κι αν αργότερα πίστεψαν, δεν ήταν ούτε και τότε κάτι το σπουδαίο. Τι άλλο, δηλαδή, εκτός από το ότι «ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά» και ότι αυτός που θανατώθηκε είναι ο ίδιος που αναστήθηκε; Γι' αυτό και επιτιμώντας τους έλεγε: «Γιατί είστε ταραγμένοι και γιατί ανεβαίνουν λογισμοί στις καρδιές σας;». Αυτό δεν ήταν χαρακτηριστικό ανθρώπων που είχαν σταθεροποιημένες τις αντιλήψεις τους, ούτε ανθρώπων που χρησιμοποιούσαν ακλόνητους λογισμούς σχετικά με την αλήθεια. Στη Γαλιλαία, όμως, τον θεάθηκαν και τον είδαν αληθινά. Διότι εκεί, αφού τους αποκαλύφθηκε, τους έγινε ξεκάθαρο ότι αυτός που βλέπουν και κοιτάζουν είναι αυτός που κατατρόπωσε το κράτος του θανάτου, και ότι αυτός είναι που έχει αναλάβει όλη την εξουσία και κυριαρχία των πάντων, σε γη και ουρανό, όταν και περιβλήθηκαν το μέγα και υψηλό αξίωμα της αποστολής σε όλη την οικουμένη. Επομένως, στη Γαλιλαία οι μαθητές είδαν αληθινά τον δάσκαλο. Διότι τότε, περισσότερο από πριν, διδάχθηκαν και κατανόησαν ότι αυτός είναι ο Κύριος και εξουσιαστής των πάντων, ο χορηγός της χάριτος του Παναγίου Πνεύματος και ο ταμίας των άλλων αγαθών. Ολοκάθαρα και θεοπρεπώς, λοιπόν, είπε ο Χριστός, παρόλο που έδειξε εκ των προτέρων τον εαυτό του στα Ιεροσόλυμα, ότι οι μαθητές, αφού φτάσουν στη Γαλιλαία, εκεί θα τον δουν.

Ας γίνει αυτός που ησυχάζει θεάρεστα σαν εκείνους που κάθονταν μέσα με κλειστές τις πόρτες εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων· και βλέποντας τον Ιησού να εισέρχεται, ή μάλλον ως πανταχού παρόντα να συνυπάρχει μέσα του, ας ζητήσει και ας λάβει την ειρήνη που Εκείνος δίνει, αλλά και ας Τον υποδεχθεί με φόβο και τρόμο όταν του εμφυσά το Άγιο Πνεύμα. Ας παρατηρήσει δε με ακρίβεια και ας ψηλαφήσει καλά με τα νοερά χέρια του νου και με τις αισθήσεις της ψυχής εάν είναι ο Ίδιος ο επί πάντων Θεός. Διότι δεν θα αγανακτήσει επειδή ερευνάται από αυτόν, αλλά, αποδεχόμενος τον αξιέπαινο δισταγμό του, θα του πει περίπου τα εξής: «Γιατί είσαι ταραγμένος και γιατί ανεβαίνουν λογισμοί στην καρδιά σου;»

Διότι άκουσέ τον να λέει στους μαθητές του, όταν μετά την ανάσταση νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα: Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος. Εάν λοιπόν έλεγε ότι είναι εκείνος ο ίδιος που βρισκόταν μαζί τους πριν από το πάθος, αυτόν που έβλεπαν μετά την ανάσταση, σημαίνει ότι όπως ακριβώς πριν από το πάθος ήταν περιγραπτός, έτσι και μετά την ανάσταση νοούνταν με περιγραφή, χωρίς να έχει απολέσει τα ιδιώματα της ανθρώπινης φύσεως. Επειδή ποια χέρια και πόδια υπέδειξε, ω άριστε; Πώς δε πρόσταζε και να τον ψηλαφήσουν, ως έχοντα σάρκα και οστά; Και τι είδους τροφή δέχθηκε να καταναλώσει;

Ειρήνη σε εσάς. Επειδή όμως τρόμαξαν και κυριεύθηκαν από φόβο, νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα. Και εκείνος τους είπε: Γιατί είστε ταραγμένοι; Και γιατί ανεβαίνουν διαλογισμοί στις καρδιές σας; Δείτε τα χέρια και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος. Ψηλαφήστε με και δείτε, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε εμένα να έχω. Και λέγοντας αυτό, τους έδειξε τα χέρια και τα πόδια του. Και ενώ εκείνοι ακόμη δυσπιστούσαν από τη χαρά τους και απορούσαν, τους είπε: Έχετε τίποτα φαγώσιμο εδώ; Εκείνοι του έδωσαν ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και από κερήθρα μελιού. Και αφού τα πήρε, έφαγε μπροστά τους.

Επειδή όμως με αυτόν τον λόγο δεν καταλάγιασε η ταραχή της ψυχής τους, τους αποδεικνύει με άλλον τρόπο ότι είναι ο Υιός του Θεού, αυτός που γνωρίζει τις καρδιές. «Γιατί», λέγει, «ανεβαίνουν διαλογισμοί στις καρδιές σας;» Και βεβαίως το να γνωρίζει κανείς τις καρδιές είναι, κατά κοινή ομολογία, ίδιον του Θεού. Προσθέτει και κάτι άλλο, την ψηλάφηση των χεριών και των ποδιών του.