Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 24:41

Ερώτηση μδ΄. Γιατί ο Χριστός ζήτησε από τους μαθητές Του να φάει μετά την Ανάσταση, και δεν βρέθηκε άλλο κομμάτι, παρά μόνο ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και κηρήθρα μελιού; Απόκριση. Κάποιοι ερμήνευσαν ότι η κηρήθρα μελιού ήταν αλάτι· τα λόγια αυτά αποτελούν μυθολογία φλύαρων.

Και το ότι ο λόγος μας δεν απέχει από την αλήθεια, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το μάθουμε από όσα ανέφερε γι' αυτά ο θείος Λουκάς: «Ενώ λοιπόν μιλούσαν γι' αυτά», λέει, «στάθηκε ανάμεσά τους», δηλαδή ο ίδιος ο Χριστός, «και τους λέει: Ειρήνη σε εσάς. Εκείνοι όμως, κυριευμένοι από τρόμο και φόβο, νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα. Και τους είπε: Γιατί είστε ταραγμένοι και γιατί ανεβαίνουν λογισμοί στις καρδιές σας; Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος. ψηλαφήστε με και δείτε, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε ότι έχω εγώ. Και λέγοντας αυτό, τους έδειξε τα χέρια και τα πόδια του. Ενώ δε εκείνοι απιστούσαν ακόμη και θαύμαζαν από τη χαρά τους, τους είπε: Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ; Και αυτοί του έδωσαν, λέει, ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και από κηρήθρα μελιού, και παίρνοντάς τα, έφαγε μπροστά τους». Βλέπεις πώς ο λογισμός της απιστίας εμφωλεύει όχι μόνο στον μακάριο Θωμά, αλλά από το ίδιο πάθος νοσεί και ο νους των άλλων μαθητών; Διότι ιδού, βλέποντάς τους να ολιγοπιστούν ακόμη και μετά τη θέα των τραυμάτων του σταυρού, θεώρησε ότι έπρεπε να τους πείσει και μέσω ενός άλλου πράγματος, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν αρμόζει σε πνεύμα, αλλά ανήκει μάλλον κατεξοχήν στα γήινα σώματα και στη φύση της σάρκας. Διότι έφαγε το ψαράκι που του προσέφεραν, ή έστω το κομμάτι από αυτό. Και θα δεχθούμε ότι καθεμία από αυτές τις ενέργειες ήταν τρόπον τινά αναγκαία.

Διότι, επειδή η φθορά δεν διασώζεται καθόλου μετά την ανάσταση, ιδίως της άγιας σάρκας, δεδομένου ότι αναβίωσε σε αφθαρσία και ούτε πιστεύεται ότι έχει πλέον ανάγκη από τη συνηθισμένη τροφή όπως πριν, παρόλα αυτά υπέδειξε τα σημάδια των καρφιών και δεν αρνήθηκε να μεταλάβει τροφή, για να ριζώσει το μέγα μυστήριο της αναστάσεως και να εμφυτεύσει στις ψυχές όλων μας την πίστη σε αυτό. Πράττει δε πράγματα εντελώς ξένα προς τη φύση των πνευμάτων. Διότι σημάδια των καρφιών, ίχνη τραυμάτων και μετοχή σε σωματική τροφή, από πού και πώς θα μπορούσαν να ενυπάρχουν σε ένα πνεύμα εντελώς γυμνό και ασύνδετο με τη σάρκα, στην οποία και μόνο θα ταίριαζε, σύμφωνα με τον λόγο της δικής της φύσεως, το να μετέχει σε αυτά; Επομένως, για να μη νομίσουν κάποιοι ότι ο Κύριος αναστήθηκε ως λεπτό πνεύμα, ούτε ως σώμα ανέπαφο, σκιώδες και αέρινο, το οποίο κάποιοι συνηθίζουν να ονομάζουν πνευματικό, αλλά για να πιστευτεί ότι αναστήθηκε αυτό ακριβώς το σώμα που σπάρθηκε μέσα στη φθορά, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, έπραξε και επέδειξε τα όσα ταιριάζουν στο υλικό σώμα. Δεν θα απέχει βέβαια από τον ορθό λογισμό το να πούμε εξ αρχής ότι ο μακάριος μαθητής δεν απίστησε τόσο λόγω αδυναμίας της σκέψης, όσο ότι το έπαθε αυτό εξαιτίας της υπερβολικής χαράς του. Διότι έχουμε ακούσει τον μακάριο Λουκά να λέει και για όλους τους άλλους ότι «καθώς αυτοί απιστούσαν και θαύμαζαν από τη χαρά τους».

Και στη συνέχεια είναι γραμμένο: Έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου. Το πικρό πριν από το πάθος, και το γλυκό μετά την ανάσταση. Έπειτα, αφού αναστήθηκε, εισήλθε ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, αλλά αντιμετώπισε τη δυσπιστία τους. Διότι νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα. Εκείνος δε λέει: «Ψηλαφήστε με και δείτε. Βάλτε τα δάχτυλα στον τύπο των ήλων», όπως επιζητούσε ο Θωμάς. Και ενώ αυτοί ακόμη δυσπιστούσαν από τη χαρά τους και θαύμαζαν, τους είπε: «Έχετε τίποτα φαγώσιμο εδώ;» Εκείνοι του έδωσαν ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και κηρήθρα μελιού. Βλέπεις πώς εκπληρώθηκε το «έφαγα τον άρτο μου μαζί με το μέλι μου».

Αλλά κι αν δεν έχουν ειπωθεί τόσα πολλά από τον Ιωάννη, ωστόσο τα επόμενα συμφωνούν και πάλι και στους δύο. Διότι στον μεν Ιωάννη, μετά το «Ειρήνη υμίν», προστίθεται το εξής: «Και αφού είπε τούτο, τους έδειξε τα χέρια και την πλευρά του». Δεν αναφέρεται όμως η αιτία στον Ιωάννη, θεωρώντας ότι είχε ήδη αναφερθεί από τον Λουκά· και η αιτία ήταν ότι αυτοί νόμιζαν πως έβλεπαν πνεύμα. Με το να μαρτυρήσει ωστόσο ο Ιωάννης ότι τους έδειξε τα χέρια και την πλευρά του, βρίσκεται σε συμφωνία με εκείνον που παρέθεσε και την αιτία. Στη συνέχεια αυτών, ο μεν Λουκάς λέει: «Ενώ δε αυτοί απιστούσαν ακόμη από τη χαρά και θαύμαζαν, τους είπε: Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ; Εκείνοι δε του έδωσαν ένα κομμάτι από ψητό ψάρι». Αυτά όμως ο Ιωάννης δεν τα κατέγραψε.

Φθάνοντας εδώ, αρμόζει να επιστήσουμε την προσοχή μας στο εξής: όπως και στα υπόλοιπα, τις πιο σεπτές και θείες πράξεις και διδασκαλίες του Σωτήρος μας το Άγιο Πνεύμα τις κατέγραψε μέσω του Ιωάννη, ενώ τις πιο ανθρώπινες τις συνέγραψε μέσω των υπολοίπων, πράγμα το οποίο έπραξε και τώρα. Διότι, όταν οι μαθητές είδαν τον Σωτήρα, νόμισαν ότι δεν έβλεπαν αυτόν αλλά κάποιο πνεύμα, και καθώς δυσπιστούσαν απέναντί του, αφού αναγκαστικά τους έδειξε τα χέρια και τα πόδια, επειδή εκείνοι συνέχιζαν να δυσπιστούν, ζήτησε κάτι φαγώσιμο και έφαγε ενώπιόν τους.

Όταν λοιπόν είδε ότι αυτοί δέχθηκαν την αλήθεια, τη βεβαίωσε ακόμη περισσότερο με την εξέταση· συγχρόνως δε φανέρωσε και την ειρήνη και την κοινωνία Του προς αυτούς, λαμβάνοντας τροφή μπροστά στα μάτια τους. Διότι, λέγει, «ενώ ακόμη απιστούσαν και θαύμαζαν» —όχι πλέον από διχασμό της ψυχής, αλλά από τη χαρά— «τους είπε: Έχετε εδώ κάτι φαγώσιμο; Εκείνοι δε Του έδωσαν μέρος από ψημένο ψάρι και από κηρήθρα μελιού· και αφού τα πήρε, έφαγε μπροστά τους».

Διότι εκείνο, ακόμη και ο ίδιος ο μαθητής του, αν και το είδε, δεν το πίστεψε· αυτά όμως, ακόμη και οι εχθροί, όταν τα είδαν, τα πίστεψαν. Επομένως, αυτό είναι μεγαλύτερο και πιο σαφές από εκείνο, και περισσότερο τους προσείλκυε και τους έπειθε για την ανάσταση. Και γιατί αναφέρω τον Θωμά; Διότι, για να καταλάβεις ότι ούτε οι υπόλοιποι μαθητές πίστεψαν με την πρώτη ματιά, άκουσε με προσοχή. Αλλά μην τους κατακρίνεις, αγαπητέ· διότι, εάν ο Χριστός δεν τους κατέκρινε, ούτε και εσύ πρέπει να τους κατακρίνεις. Επειδή πράγματι, οι μαθητές είδαν ένα γεγονός πρωτόγνωρο και παράδοξο, να ανασταίνεται Εκείνος ως πρωτότοκος εκ των νεκρών. Και τέτοια μέγιστα θαύματα συνηθίζουν στην αρχή να προκαλούν κατάπληξη, μέχρις ότου με την πάροδο του χρόνου εδραιωθούν στις ψυχές των πιστών· αυτό ακριβώς συνέβη τότε και στους μαθητές. Διότι, όταν ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, τους είπε: «Ειρήνη υμίν», εκείνοι, όπως λέει η Γραφή, κυριεύθηκαν από τρόμο και φόβο και νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα, και τους είπε ο Ιησούς: «Γιατί είστε ταραγμένοι;». Και αφού τους έδειξε μετά από αυτά τα χέρια και τα πόδια του, και καθώς εκείνοι δεν πίστευαν από τη χαρά τους και θαύμαζαν, τους είπε: «Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ;», θέλοντας μέσω αυτών να τους επιβεβαιώσει την ανάσταση. Δεν σε πείθει, λέγει, η πλευρά, ούτε τα τραύματα; Ας σε πείσει έστω το τραπέζι.

Ζ΄. Για να μάθεις όμως με ακρίβεια ότι γι' αυτόν τον λόγο είπε: «Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ;», ώστε να μη νομίσουν ότι είναι είδωλο, ούτε πνεύμα, ούτε οπτασία, αλλά αληθινή και ενυπόστατη ανάσταση, άκουσε πώς ο Πέτρος μέσα από αυτά πιστοποιεί την ανάσταση.

Επέτρεψε, λοιπόν, ο Θεός στον διάβολο να κατανοήσει, ακόμη και χωρίς να του μιλήσει, ότι δεν Του διέφυγε η πονηρή βουλή και πράξη του, και σαν να του απευθύνει τον λόγο, λέει: «Από πού έρχεσαι;»· όχι επειδή ήθελε να μάθει τις κινήσεις του πονηρού (διότι πώς θα μπορούσε, Αυτός που κατέχει την άμεση γνώση των πάντων;), αλλά διότι συνηθίζει, ως επί το πλείστον, να διατυπώνει τα λεγόμενά Του με τη μορφή ερώτησης. Όπως ακριβώς και στα Ευαγγέλια ο Κύριος απευθύνει ερωτήσεις σε αυτούς που ήταν γύρω από τον Κλεόπα: «Ποιοι είναι αυτοί οι λόγοι που ανταλλάσσετε μεταξύ σας;». Και ποιος θα τολμούσε να πει ότι Εκείνος που έπλασε ξεχωριστά τις καρδιές μας έχει ανάγκη να ρωτά; Παρόμοιο είναι και το: «Πόσους άρτους έχετε;»· και αλλού, για να πιστοποιήσει την ανάστασή Του, έλεγε: «Έχετε κάτι φαγώσιμο εδώ;»· και για τον Λάζαρο ρωτούσε: «Πού τον έχετε βάλει;», Εκείνος που είχε προλάβει την είδηση και είχε προαναγγείλει τον θάνατό του. Με τον ίδιο τρόπο λοιπόν και εδώ, λέγοντας στον διάβολο: «Από πού έρχεσαι;» και «Πρόσεξες τον δούλο μου;», δεν προβάλλει λόγια άγνοιας, ούτε επιθυμεί να πληροφορηθεί για την πορεία του εχθρού, αλλά αναδεικνύει τον ίδιο τον διάβολο σε κατήγορο της δικής του ωμότητας.

Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; Ότι ο Χριστός, αν και ήταν μία υπόσταση, δεν φαίνεται να έκανε χρήση κάποιου συγκεκριμένου υποστατικού θελήματος, αλλά, εκπληρώνοντας το φυσικό θέλημα, θέλησε να μεταλάβει τροφή, όχι όμως γλυκιά ή στυφή ή με άλλο τρόπο εύγευστη. Και θέλησε να λάβει ποτό σύμφωνα με τον ίδιο λόγο της ανθρώπινης φύσης, αλλά δεν είχε κάποιο θέλημα που να τον ερεθίζει ή να τον παροτρύνει για αρωματικό κρασί ή σίκερα ή κάτι παρόμοιο. Αλλά απλώς τροφή και ποτό, σύμφωνα με τον λόγο της ανθρώπινης φύσης, όπως έχει λεχθεί, ελάμβανε ο ένας κατά την υπόσταση Χριστός ο Θεός μας, ενώ σε καμία περίπτωση δεν παρασύρθηκε το θέλημά του σε κάποια ιδιαίτερη ιδιότητα τροφής ή ποτού που να κολακεύει τις αισθήσεις πέρα από το αναγκαίο. Γι' αυτό, επιβεβαιώνοντας μετά την ανάσταση την αλήθεια της ανθρώπινης φύσης και ότι δεν την είχε αποβάλει, δεν ζήτησε κάποιο συγκεκριμένο είδος φαγητού, αλλά είπε απλώς: «Έχετε τίποτα φαγώσιμο εδώ;», πράγμα που, ενώ ίσως εισάγει και κάποια άλλη θεολογική θεωρία, μας διδάσκει εξίσου, αν όχι περισσότερο, ότι ο Χριστός, όντας μία υπόσταση αδιαίρετη και αχώριστη, αφενός είχε και διατηρούσε το ανθρώπινο φυσικό θέλημα, αφετέρου πουθενά δεν φαίνεται να έχει δεχθεί και επιδείξει γνωμικό θέλημα.

Ειρήνη σε εσάς. Επειδή όμως τρόμαξαν και κυριεύθηκαν από φόβο, νόμιζαν ότι έβλεπαν πνεύμα. Και εκείνος τους είπε: Γιατί είστε ταραγμένοι; Και γιατί ανεβαίνουν διαλογισμοί στις καρδιές σας; Δείτε τα χέρια και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος. Ψηλαφήστε με και δείτε, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε εμένα να έχω. Και λέγοντας αυτό, τους έδειξε τα χέρια και τα πόδια του. Και ενώ εκείνοι ακόμη δυσπιστούσαν από τη χαρά τους και απορούσαν, τους είπε: Έχετε τίποτα φαγώσιμο εδώ; Εκείνοι του έδωσαν ένα κομμάτι από ψητό ψάρι και από κερήθρα μελιού. Και αφού τα πήρε, έφαγε μπροστά τους.