Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 24:5

Διότι, όπως ακριβώς οι στρατιώτες δεν φυλάσσουν τον τάφο ενός απλού ανθρώπου, έτσι και οι άγγελοι δεν φρουρούν τον τάφο ενός ανθρώπου. Ούτε βέβαια φρουρούσαν τον Χριστό που είχε ήδη αναστηθεί, αλλά για τρεις λόγους παρέμεναν οι άγγελοι στο μνήμα. Πρώτον, για να δείξουν ότι αυτός που τάφηκε είναι Θεός, καθώς παρέμεναν στον τάφο σαν να ήταν στον ουρανό. Δεύτερον, για να αναγγείλουν στις γυναίκες την ανάσταση λέγοντας: «Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Δεν είναι εδώ, αλλά αναστήθηκε». Διότι, αν δεν το έλεγαν αυτό στις γυναίκες οι άγγελοι, εκείνες, αγνοώντας το, θα θυμιάτιζαν τον τάφο που δεν περιείχε τίποτα και θα τιμούσαν τον λίθο που δεν περιείχε την Πέτρα και θα άλειφαν με μύρα τον νυμφικό θάλαμο χωρίς να είναι παρών ο Νυμφίος, εμποδίζοντας έτσι το κήρυγμα της αναστάσεως. Τρίτον, οι άγγελοι παρέμεναν στο μνήμα για τον εξής λόγο, για να διασκορπίσουν κάθε επιβουλή και ραδιουργία, ώστε οι Ιουδαίοι, όταν θα άκουγαν ότι ο Χριστός αναστήθηκε, να μην εναποθέσουν άλλον νεκρό στον τάφο και μετά από ημέρες να πουν: «Γιατί πλανάσθε νομίζοντας ότι ο Χριστός αναστήθηκε; Ιδού, μαρτυρεί ο τάφος που κατέχει τον νεκρό, ενώ αυτόν που βλέπετε ως αναστημένο Χριστό είναι φάντασμα και σας πλανά. Σας καλούμε ως κριτές· δεν έθαψαν τον Ιησού σε καινό μνημείο; Ερευνήστε τον τάφο· αν δεν έχει τον νεκρό, αναστήθηκε, όπως λένε».

Και πράγματι έγινε σε αυτές ευαγγελιστής και κήρυκας της ανάστασης· μην αναζητάτε, λέει, «αυτόν που ζει» αιώνια και που κατά φύση είναι ζωή «ανάμεσα στους νεκρούς· διότι δεν είναι εδώ», δηλαδή στον θάνατο και στο μνήμα, «αλλά αναστήθηκε», γινόμενος οδός της ανόδου προς την αφθαρσία όχι τόσο για τον εαυτό του, αλλά για εμάς· διότι για αυτόν τον λόγο υπέβαλε τον εαυτό του σε κένωση και δέχθηκε την ομοίωση με εμάς, ώστε «με τη χάρη του Θεού», καθώς λέει ο μακάριος Παύλος, «να γευθεί τον θάνατο για χάρη όλων» και να γίνει αυτό θάνατος του θανάτου και κατάργηση της κατάρας που είχε επιβληθεί κάποτε στον πρωτόπλαστο· διότι ο Κύριος μας προετοίμασε να γίνουμε μέτοχοι τέτοιας ελπίδας, λέγοντας: αλήθεια σας λέω· «εκείνος που πιστεύει σε εμένα, ακόμη και αν πεθάνει, θα ζήσει»· διότι πρέπει να γνωρίζουμε ότι, όπως οι άγγελοι ευαγγελίζονταν στους ποιμένες στη Βηθλεέμ τη γέννηση, έτσι και τώρα οι λογικές δυνάμεις κηρύττουν την ανάσταση. Υπηρέτησε λοιπόν ο ουρανός στα κηρύγματα για αυτόν και οι στρατιές των άνω πνευμάτων περιβάλλουν με τιμή τον Υιό ως δεσπότη και κύριο των όλων ακόμη και όταν έγινε σάρκα, δηλαδή άνθρωπος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΔ'. <Και συνέβη, ενώ αυτές απορούσαν γι' αυτό, κ.λπ.> (A f. 311) Έφτασαν λοιπόν οι γυναίκες στο μνήμα· επειδή όμως δεν βρήκαν το σώμα του Χριστού, διότι είχε αναστηθεί, περιέπεσαν σε μεγάλη απορία. Και τι συνέβη στη συνέχεια; Εξαιτίας της αγάπης τους προς τον Χριστό και της προθυμίας που έδειξαν γι' αυτό, αξιώθηκαν να δουν αγίους αγγέλους· και μάλιστα αυτοί έγιναν σε αυτές ευαγγελιστές και κήρυκες της αναστάσεως, λέγοντας: «Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;

Αλλά, πριν εισέλθει με τις θύρες κεκλεισμένες, αναζητούνταν από εκείνες τις άριστες και ανδρείες γυναίκες, αναζητούνταν ο νυμφίος και ο θεραπευτής των ψυχών. Ήλθαν οι μακάριες στον τάφο και αναζητούσαν τον εγερθέντα, και έσταζαν ακόμη τα δάκρυα από τους οφθαλμούς τους, ενώ έπρεπε μάλλον να ευφραίνονται και να χορεύουν για τον αναστάντα. Ήλθε η Μαριάμ αναζητώντας τον σύμφωνα με το Ευαγγέλιο και δεν τον εύρισκε, και μετά από αυτά άκουσε τους αγγέλους και ύστερα είδε τον Χριστό. Άραγε είναι και αυτά γραμμένα; Λέει λοιπόν στο Άσμα Ασμάτων: Στην κοίτη μου αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου. Ποια χρονική στιγμή; Στην κοίτη μου, μέσα στη νύχτα, αναζήτησα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου. Η Μαρία, λέει, ήλθε ενώ υπήρχε ακόμη σκοτάδι. Στην κοίτη μου τον αναζήτησα μέσα στη νύχτα, τον αναζήτησα και δεν τον βρήκα. Και στα Ευαγγέλια λέει η Μαριάμ: Πήραν τον Κύριό μου και δεν γνωρίζω πού τον έβαλαν. Αλλά οι άγγελοι, που ήταν τότε παρόντες, θεραπεύουν την άγνοια. Διότι έλεγαν: Γιατί αναζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Όχι μόνο αναστήθηκε, αλλά αναστήθηκε έχοντας μαζί του και νεκρούς. Εκείνη όμως το αγνοούσε, και το Άσμα Ασμάτων έλεγε εκ μέρους της προς τους αγγέλους: Μήπως είδατε αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου; Λίγο μόλις τους προσπέρασα, δηλαδή τους δύο αγγέλους, και βρήκα αυτόν που αγάπησε η ψυχή μου. Τον κράτησα και δεν τον άφησα.

Αυτός ο τόπος είναι διδασκαλείο των αγγέλων· διότι από αυτόν απευθύνθηκαν στους αποστόλους λέγοντας: μη ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς· αναστήθηκε, δεν είναι εδώ. Ω, των αθανάτων μυστηρίων! Άγγελοι χειροτονούνται μάρτυρες της αναστάσεως, επειδή οι προφήτες δεν γίνονταν πιστευτοί στους Ιουδαίους. Πλήθος στρατιωτών φρουρούσε τον τάφο και οι Σαδδουκαίοι νόμιζαν ότι θα αποδείξουν ψευδή τη μαρτυρία των αγγέλων.

«Και πλησίασε να τον φιλήσει ο Ιούδας και είπε». 〈ξζ〉. Απέκοψε αυτό που έκανε ο Πέτρος, όταν χτύπησε και αφαίρεσε το αυτί του δούλου του αρχιερέα. 〈ξη〉. «Αυτοί που τον κρατούσαν τον ενέπαιζαν, δέρνοντας και χτυπώντας τον και λέγοντας: προφήτευσε, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;» 〈ξθ〉. Πρόσθεσε μετά το «αυτόν βρήκαμε να διαστρέφει το έθνος» το «και να καταλύει τον νόμο και τους προφήτες». 〈ο〉. Προσθήκη μετά το «παραγγέλλοντας να μη δίνουν φόρους» το «και αποστρέφοντας τις γυναίκες και τα τέκνα». 〈οα〉. «Και αφού ήλθαν σε τόπο που λέγεται Κρανίου τόπος, τον σταύρωσαν και διαμοίρασαν τα ιμάτιά του, και σκοτείνιασε ο ήλιος». 〈οβ〉. Απέκοψε το «σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». 〈ογ〉. «Και αφού φώναξε με μεγάλη φωνή, εξέπνευσε». 〈οδ〉. «Και ιδού, άνδρας ονόματι Ιωσήφ, αφού κατέβασε το σώμα, το τύλιξε με σινδόνι και το έθεσε σε λαξευτό μνήμα». 〈οε〉. «Και αφού επέστρεψαν οι γυναίκες, ησύχασαν το Σάββατο σύμφωνα με τον νόμο». 〈οϛ〉. «Είπαν εκείνοι με τη λαμπρή εσθήτα: γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Αναστήθηκε, θυμηθείτε όσα είπε ενώ ήταν ακόμη μαζί σας, ότι πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να πάθει και να παραδοθεί». 〈οζ〉. Απέκοψε τα όσα ειπώθηκαν προς τον Κλεόπα και τον άλλον, όταν τους συνάντησε, το «ω ανόητοι και βραδείς στο να πιστεύετε σε όλα όσα είπαν οι προφήτες· δεν έπρεπε να τα πάθει αυτά;» και αντί του «σε όσα είπαν οι προφήτες» έβαλε «σε όσα σας είπα».

Σχετικά, βέβαια, με την ανάσταση των νεκρών, έχουμε ήδη μιλήσει κατά την εξέταση πολλών αιρέσεων· δεν θα είναι όμως κουραστικό να πούμε λίγα λόγια και πάλι, κατά την ανασκευή αυτού του αιρετικού. Διότι, αν μεν δέχεσαι την Παλαιά Διαθήκη, ω άνθρωπε, και την Καινή ομοίως, πώς δεν θα ελεγχθείς ότι διαφθείρεις την οδό της αληθείας και αποξενώνεις τον εαυτό σου από την αληθινή ζωή του Κυρίου; Διότι είναι προφανές ότι ο ίδιος ο Κύριος πρώτος, για να γίνει σε εμάς αρραβώνας της αναστάσεως και πρωτότοκος εκ των νεκρών, και πέθανε για εμάς και αναστήθηκε. Και δεν έπαθε απλώς κατά δόκηση· διότι ετάφη και μετέφεραν το σώμα του. Και μαρτυρεί μεν ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία, μαρτυρούν και εκείνες που έφεραν μύρα στο μνήμα, καθώς και το βάρος των εκατό λιτρών της αλόης, ότι το γεγονός δεν ήταν δόκηση ούτε φαντασία. Μαρτυρούν όμως και οι άγγελοι που εμφανίστηκαν στις γυναίκες, λέγοντας: «Αναστήθηκε, δεν είναι εδώ· γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;» Και δεν είπαν ότι δεν πέθανε, αλλά ότι αναστήθηκε αυτός που έπαθε κατά σάρκα, ενώ ζει πάντοτε κατά πνεύμα και είναι απαθής ως προς τη δική του θεότητα, αυτός που υπάρχει πάντοτε, γεννημένος άνωθεν από τον Πατέρα, ο οποίος κατά τις έσχατες ημέρες ευδόκησε να γίνει άνθρωπος από την Παρθένο Μαρία, όπως μαρτυρεί ο άγιος Παύλος λέγοντας: «γενόμενος από γυναίκα, γενόμενος υπό τον νόμο». Άραγε, δεν άκουσες ποτέ το ρητό που λέει ότι «πρέπει το φθαρτό τούτο να ντυθεί την αφθαρσία και το θνητό τούτο να ντυθεί την αθανασία»;

Ποιος είπε στη θυγατέρα του αρχισυναγώγου «κούμι ταλιθά», δηλαδή, σήκω επάνω, κορίτσι; Ποιανού το όνομα επικαλούνταν οι απόστολοι και οι νεκροί ανασταίνονταν; Νομίζω δε, επειδή οι απόστολοι συνομιλούσαν με Ιουδαίους, επειδή υπήρχε κίνδυνος να θεωρηθεί ότι οι απόστολοι κηρύττουν αποστασία από τον Θεό του Νόμου, και λόγω της πρόγνωσης του Αγίου Πνεύματος, το οποίο γνώριζε ότι έμελλαν να εμφανιστούν αιρέσεις που θα αποσπούσαν τον Χριστό από το πατρικό θέλημα, γι' αυτόν τον λόγο οι ίδιοι οι απόστολοι, ανάγοντας τα πάντα στη μία θεότητα, δίδασκαν ότι τα πάντα έγιναν με την ευδοκία του Πατέρα, με τη βούληση του Υιού και με την ευδοκία του Αγίου Πνεύματος. Μήπως άραγε αυτό έχει ειπωθεί για να υποδηλώσει υποβιβασμό ή αδυναμία ή αλλοτρίωση του Θεού Λόγου σε σχέση με την ουσία του Πατέρα; Κάθε άλλο. Διότι εξέτασε τα πρωτότυπα κείμενα, πώς διηγείται ο άγγελος λέγοντας στις γυναίκες που ήταν μαζί με τη Μαρία: «Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;» Βλέπεις, ο ζωντανός αναστήθηκε με τη δική του θεότητα και σάρκα, και δεν ήταν πλέον ανάμεσα στους νεκρούς. Και τι τους λέει; «Αναστήθηκε, δεν είναι εδώ». Και δεν είπε: «Τον ανέστησε ο Θεός, και δεν είναι εδώ», αλλά για να δείξει τη δύναμή Του, ότι ως ζωντανός αναστήθηκε. Και ο ίδιος πάλι έλεγε στους μαθητές του πριν από το πάθος του: «Ιδού, ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο Υιός του Ανθρώπου θα παραδοθεί για να σταυρωθεί και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί». Και δεν είπε: «θα τον αναστήσει ο Θεός».

Βρήκαν δε τον λίθο αποκυλισμένο από το μνημείο. Και αφού εισήλθαν, δεν βρήκαν το σώμα του Κυρίου Ιησού. Και ενώ απορούσαν για το γεγονός αυτό, ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν μπροστά τους με αστραφτερή ενδυμασία, οι οποίοι και τους είπαν: Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Δεν είναι εδώ, αλλά αναστήθηκε· θυμηθείτε πώς σας μίλησε, όταν ήταν ακόμη στη Γαλιλαία. Ομοίως δε έχουν πει και οι υπόλοιποι ευαγγελιστές. Βλέπεις πώς τα σχετικά με την εωθινή αντίληψη εκπληρώνονταν κατά τον καιρό της αναστάσεως του Σωτήρος μας; Γι' αυτό το Άγιο Πνεύμα αναθέτει ολόκληρη την οικονομία του σωτηρίου πάθους στην ανάστασή Του, και ανάγει την προφητεία ακριβώς σε αυτό το τέλος μέσω της επιγραφής που λέει: «Εις το τέλος, υπέρ της εωθινής αντιλήψεως, ψαλμός τω Δαβίδ». Διότι πώς δεν επρόκειτο να είναι ψαλμός η προφητεία που περιέχει την ανάσταση του Σωτήρος μας, και τη σύσταση της Εκκλησίας Του, και την κλήση όλων των εθνών, καθώς και την πρόγνωση για τη γενεά και τον λαό που επρόκειτο να γεννηθεί;

γ΄. Ότι ο Λουκάς αναφέρει πως την πρώτη ημέρα της εβδομάδος, βαθιά τα χαράματα, έφεραν αρώματα δύο γυναίκες που τον είχαν ακολουθήσει, οι οποίες είχαν έλθει μαζί του ακολουθώντας τον από τη Γαλιλαία, ερχόμενες στο μνήμα όταν τον έθαβαν· αυτές είδαν δύο αγγέλους, οι οποίοι και είπαν: «Τι ζητείτε τον ζώντα μεταξύ των νεκρών; Δεν είναι εδώ, αλλά αναστήθηκε· θυμηθείτε πώς σας μίλησε όταν ήταν ακόμη μαζί σας, λέγοντας ότι πρέπει να πάθει ο Υιός του ανθρώπου», και τα εξής.

Διότι δεν ήταν καθόλου απίθανο, και τώρα πάλι, να βρισκόταν εκεί η Μαγδαληνή, έχοντας φτάσει από πριν και έχοντας παραμείνει καρτερικά δίπλα στο μνήμα, όταν πολλές γυναίκες που είχαν έρθει μαζί από τη Γαλιλαία έφτασαν στον τάφο φέρνοντας τα αρώματα, έτσι ώστε να δει και αυτή μαζί με τις υπόλοιπες τους δύο άνδρες και να ακούσει τα λόγια τους· έπειτα να επέστρεψε μαζί με το πλήθος των γυναικών και να τα διηγήθηκε στους ένδεκα. Μπορεί όμως η διήγηση να εννοηθεί και διαφορετικά: τα μεν πρώτα γεγονότα να αποδοθούν στις γυναίκες από τη Γαλιλαία, εννοώ δηλαδή την άφιξη στο μνήμα, τη μεταφορά των αρωμάτων, την εμφάνιση των δύο ανδρών σε αυτές και τα λόγια τους προς εκείνες· ενώ η αναγγελία προς τους ένδεκα να μην έγινε πλέον μόνο από αυτές, αλλά από όλες μαζί, καθώς καθεμία διηγούνταν όσα είχε δει· ανάμεσα σε αυτές βρισκόταν πάλι η Μαγδαληνή μαζί με τις υπόλοιπες, αναγγέλλοντας και η ίδια στους μαθητές όσα αποκλειστικά μόνη αυτή είχε δει.

Η΄. Εγώ όμως εξετάζω και εκείνο, πώς δηλαδή στον μεν Μάρκο αναφέρεται ότι ετοίμασαν τα αρώματα αφού είχε περάσει το Σάββατο, στον δε Λουκά ότι έπραξαν αυτό πριν από το Σάββατο, την ίδια την Παρασκευή. Και αυτό, επειδή είναι συνυφασμένο με τα προηγούμενα ζητήματα, θα μπορούσε να τύχει της ίδιας ερμηνείας με εκείνα· καθώς εμείς αποδεικνύουμε ότι δεν είναι οι ίδιες γυναίκες, αλλά άλλες ήταν εκείνες που πριν από το Σάββατο, την ίδια την Παρασκευή κατά την οποία έπαθε ο Σωτήρας, ασχολήθηκαν με την κηδεία, και άλλες εκείνες μετά το Σάββατο. Διότι ο Λουκάς σαφώς έχει μαρτυρήσει ότι αυτές έκαναν αυτά την ίδια την ημέρα του πάθους, χωρίς να αναφέρει καθόλου ονόματα γυναικών, αλλά μιλώντας απλώς για τις γυναίκες που τον είχαν ακολουθήσει από τη Γαλιλαία. Ο Μάρκος όμως κατέγραψε ονομαστικά μόνο τρεις, οι οποίες μόνες τους φρόντισαν για τα αρώματα, όχι την Παρασκευή, αλλά αφού είχε περάσει το Σάββατο. Το ότι αυτές είναι διαφορετικές από εκείνες του Λουκά, το δείχνουν και τα όσα ακολουθούν. Αυτές λοιπόν οι γυναίκες στον Μάρκο βλέπουν τον νεανίσκο να κάθεται στα δεξιά, ο οποίος και τους λέει: «Μη φοβάστε· τον Ιησού ζητάτε τον Ναζαρηνό· αναστήθηκε, δεν είναι εδώ». Στις γυναίκες όμως του Λουκά παρουσιάστηκαν δύο άνδρες με αστραφτερά ενδύματα, οι οποίοι και προφέρουν διαφορετικά λόγια, λέγοντας: «Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;»

Εκείνος, λοιπόν, που γεύτηκε τον θάνατο για χάρη όλων, βρίσκεται στον οίκο εκείνης που γεννήθηκε από αυτόν που εμείς εννοούμε ως Σαούλ, και το όνομά της είναι Μελχόλ. Η δε σημασία αυτού του ονόματος υποδηλώνει τη βασιλεία, επειδή μέχρι τότε η αμαρτία βασίλευε επί της φύσεως. Ενώ δε βρέθηκε εκεί, ο ίδιος εξέρχεται μέσα από μια θυρίδα. Και η θυρίδα σημαίνει την εκ νέου επάνοδο στο φως εκείνου που φανέρωσε τον εαυτό του σε όσους κάθονταν στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου. Τα κενοτάφιά του διακρίνονται πάνω στην κλίνη. Διότι αυτό λέει και ο άγγελος σε όσους αναζητούν τον Κύριο στο μνήμα: «Τι ζητείτε τον ζώντα μετά των νεκρών; Δεν είναι εδώ, ηγέρθη. Ίδε ο τόπος στον οποίο έκειτο». Τον τάφο, στον οποίο ετάφη, τον είδαν όσοι αναζητούσαν τον Κύριο κενό από το σώμα που ζητούσαν. Μέσα σε αυτόν υπήρχαν μόνο τα εντάφια. Κατανοούμε, συνεπώς, ότι τα κενοτάφια πάνω στην κλίνη του Δαβίδ σημαίνουν την ανάσταση του Κυρίου από τον τάφο, μέσω των οποίων συντελείται η αληθινή αποτροπή του δικού μας θανάτου.

Μάρτυρας είναι αυτός ο λίθος, ο οποίος αποκυλίστηκε και κατακύλισε όλα τα είδωλα των δαιμόνων, και όχι μόνο τα κατακύλισε, αλλά και τα συνέτριψε και τα έκανε σκόνη και τα λίχνισε με το φτυάρι του σταυρού και τα φύσηξε μακριά από τη γη «σαν σκόνη από αλώνι και σαν ατμό από καπνοδόχο» με την ορμή και τη βοή του πνεύματος. Μάρτυρες είναι αυτές οι γυναίκες, οι οποίες, αντί των γυναικών του παρελθόντος, κάθε μέρα και νύχτα προσφέρουν αισθητά και νοητά μύρα στον νυμφίο. Μάρτυρας είναι ο λευκοντυμένος ιερέας, ο άγγελος της εκκλησίας, που φωνάζει προς αυτές: «Μη φοβάστε· διότι γνωρίζω ότι ζητάτε τον Ιησού τον Ναζωραίο, τον εσταυρωμένο». Αλλά αναζητάς την ώρα; Διότι λέγει: «σαν έτοιμο όρθρο θα τον βρούμε». Ο Λουκάς θα μπορέσει να σου αναγγείλει και αυτό: «Την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, πολύ πρωί, ήρθαν στο μνήμα, φέρνοντας τα αρώματα που είχαν ετοιμάσει. Βρήκαν δε τον λίθο αποκυλισμένο από τη θύρα του μνημείου· και όταν εισήλθαν, δεν βρήκαν το σώμα του Κυρίου Ιησού. Και ενώ βρίσκονταν σε απορία για αυτό, ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν μπροστά τους με αστραφτερά ενδύματα. Επειδή δε κυριεύτηκαν από φόβο και έκλιναν τα πρόσωπά τους στη γη, εκείνοι τους είπαν: 'Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;' Τι σκέφτεστε για τη ζωή πράγματα ξένα προς τη ζωή;

Άλλοι συμπαραστέκονταν στο Πάθος· άλλοι μετά την Ανάσταση, παραμένοντας στο κενό μνήμα, έλεγαν στις πιστές γυναίκες: «Τι αναζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς;». Μετά δε την Ανάληψη συνόδευαν ως φρουροί τους μαθητές, λύνοντας τα δεσμά του Πέτρου, ελαφρύνοντας τους κινδύνους του Παύλου στη στεριά και στη θάλασσα, μεσιτεύοντας για την πίστη του Κορνηλίου, και πατάσσοντας τον δικαιοκτόνο Ηρώδη όταν μεγαλορρημονούσε. Δεν είναι λοιπόν άξιοι της μέγιστης τιμής αυτοί που κατευθύνουν τη ζωή μας; Διότι οι άγγελοι δεν τάχθηκαν μόνο στο να φρουρούν έθνη, όπως διακηρύσσει ο θείος λόγος: «Όταν ο Ύψιστος», λέει, «διαμέριζε τα έθνη, όταν διασκόρπισε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού»· αλλά και στον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά έχει ανατεθεί ένας άγγελος. Ο λόγος αυτός δεν είναι δικός μου, αλλά της Θείας Γραφής. Διότι, όταν η υπηρέτρια Ρόδη ανήγγειλε στους αποστόλους ότι ο Πέτρος στεκόταν μπροστά στις θύρες, έχοντας διαφύγει από το δεσμωτήριο του Ηρώδη, εκείνοι, δυσπιστώντας, έλεγαν: «Είναι ο άγγελός του». Το επιβεβαιώνει δε και ο Σωτήρας αυτό, λέγοντας για τους ταπεινούς κατά τον βίο: «Προσέξτε να μην περιφρονήσετε ούτε έναν από αυτούς τους μικρούς».

Αλλά δεν είναι άξιοι σιωπής ούτε εκείνοι που υπηρέτησαν την Καινή Διαθήκη· σημαντικό μέρος των οποίων είναι ο αρχάγγελος Γαβριήλ, ο οποίος μίλησε στον Ζαχαρία και του επέβαλε ως ποινή τη σιωπή για την απιστία του, επειδή δεν πίστεψε ότι η στείρα θα κυοφορήσει χάριν της μέλλουσας θείας οικονομίας, και εκείνος που ευαγγελίσθηκε στη σεμνή Μαρία τον τοκετό χωρίς νυμφική ένωση. Αυτός, οδηγώντας τους ποιμένες στο σπήλαιο, τους φανέρωνε μέσα στη φάτνη τον Αχώρητο, και μέσα στα σπάργανα τον Απερίγραπτο. Εκείνοι ανέπεμπαν σύμφωνη ωδή δοξολογίας: «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Άλλος νουθετεί τον μνήστορα της Παρθένου να μην αποπέμψει ως διεφθαρμένη την άφθορη. Άλλος του υποδεικνύει τη φυγή και την επάνοδο εξαιτίας της βρεφοκτονίας του Ηρώδη. Άλλος εμποδίζει τους Μάγους από το να επιστρέψουν στον τύραννο. Άλλοι πάλι διακονούσαν επί γης τον Κτίστη, μολονότι έβλεπαν με σάρκα τον Άκτιστο· διότι θαύμασαν τη δύναμή Του, με την οποία ο πειράζων κατακρημνίστηκε· και σύμφωνα με τα λόγια του Δαβίδ, σηκώνοντάς Τον στα χέρια τους τον μετέφεραν έξω από το βεληνεκές των λίθων· διότι «σήκωσαν», λέγει, «οι Ιουδαίοι λίθους για να ρίξουν επάνω Του». Άλλοι συμπαραστάθηκαν στο Πάθος· άλλοι, παραμένοντας δίπλα στον κενό τάφο μετά την Ανάσταση, έλεγαν στις πιστές γυναίκες: «Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν;»

Ωδές αγγέλων μελωδούνταν πάνω από τη φάτνη, αλλά και στον τάφο υπήρξαν εκπληκτικές παρουσίες αγγέλων. Και εκεί μεν, υποδηλώνοντας τρόπον τινά τη συγκατάβαση του τεχθέντος, έψαλλαν τη δόξα στον ύψιστο Θεό και την ειρήνη επί της γης και την ευδοκία στους ανθρώπους, ενώ εδώ με διαπεραστική και λαμπρή φωνή και χωρίς κανένα παραπέτασμα ή αίνιγμα διασαλπίζουν την εξουσία του αναστάντος, φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας: δεν είναι εδώ, «διότι αναστήθηκε όπως το είχε πει». Και «πείτε στους μαθητές του ότι αναστήθηκε από τους νεκρούς». Και, «μην τρομάζετε, τον Ιησού ζητάτε τον Ναζωραίο, τον εσταυρωμένο; αναστήθηκε, δεν είναι εδώ· δείτε τον τόπο όπου τον έθεσαν». Και, «γιατί ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; δεν είναι εδώ, αλλά αναστήθηκε». Έπειτα και ο ίδιος ο Δεσπότης και αυτουργός της αναστάσεως λέει: «γύναι, γιατί κλαις; ποιον ζητάς; πήγαινε στους αδελφούς μου και πες τους, ανεβαίνω προς τον πατέρα μου και πατέρα σας και Θεό μου και Θεό σας». Και, «μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και επί της γης».

Κάποτε, σε γυναίκες που έφερναν μύρα μαζί με δάκρυα, ένας άγγελος είπε: Γιατί αναζητάτε τον ζώντα ανάμεσα στους νεκρούς; Σήμερα αναστήθηκε όπως το είχε προείπει, δεν είναι εδώ, αφού άδειασε τα μνήματα και εμφύσησε στους νεκρούς την αθανασία ως φιλάνθρωπος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΔ'. Περί των γυναικών που παρατηρούσαν τον τάφο. Περί του Πέτρου που έτρεξε προς τον τάφο. Περί του Κλεόπα. Περί της εμφανίσεως του Ιησού. Περί της αναβάσεως στους ουρανούς. «Την δε πρώτη ημέρα της εβδομάδας, πολύ πρωί, ήρθαν στο μνήμα φέρνοντας τα αρώματα που είχαν ετοιμάσει, και κάποιες άλλες μαζί τους. Βρήκαν δε την πέτρα κυλισμένη μακριά από το μνημείο· και όταν εισήλθαν, δεν βρήκαν το σώμα του Κυρίου Ιησού. Και ενώ αυτές βρίσκονταν σε μεγάλη απορία για το γεγονός αυτό, ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν ξαφνικά μπροστά τους με αστραφτερά ενδύματα. Επειδή δε αυτές κυριεύθηκαν από φόβο και έκλιναν το πρόσωπό τους προς τη γη, εκείνοι είπαν προς αυτές: Τι ζητάτε τον ζωντανό ανάμεσα στους νεκρούς; Δεν είναι εδώ, αλλά αναστήθηκε.