Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 3:13

Έλεγε, λοιπόν, στα πλήθη που προσέρχονταν για να βαπτισθούν από αυτόν: Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή; Και μετά από λίγα: Και τον ρωτούσαν τα πλήθη, λέγοντας: Τι να πράξουμε; Ομοίως και οι τελώνες, ομοίως και οι στρατιώτες. ΠΡΑΞΕΙΣ. Όταν τα άκουσαν δε αυτά, κατανύχθηκε η καρδιά τους και είπαν προς τον Πέτρο και τους λοιπούς αποστόλους: Τι να πράξουμε, άνδρες αδελφοί;

Δώστε στον Λόγο τον λόγο· καταστήστε την παιδεία όπλο δικαιοσύνης και όχι θανάτου. ΙΑʹ. Να αρκείσθε στους δικούς σας μισθούς, εσείς οι στρατιώτες, και να μην απαιτείτε τίποτε περισσότερο από τα καθορισμένα. Αυτά σας παραγγέλλει μαζί με εμάς ο Ιωάννης, ο μέγας κήρυκας της αλήθειας, η πρόδρομη φωνή του Λόγου. Και τι εννοεί λέγοντας μισθό; Το βασιλικό σιτηρέσιο προφανώς, και τις νόμιμες παροχές που αντιστοιχούν στα αξιώματα.

Όχι μόνο προέτρεπε στην αρχή της μετάνοιας ο Πρόδρομος του Κυρίου, η οποία είναι η αποχή από τα κακά και η επωφελής συντριβή της καρδιάς, αλλά ζητούσε και τους άξιους καρπούς της μετάνοιας. Ποιοι είναι αυτοί; Πρώτον η εξομολόγηση, την οποία έκαναν τότε όσοι προσέρχονταν σε αυτόν· διότι, λέει, «προσέρχονταν και βαπτίζονταν στον Ιορδάνη εξομολογούμενοι τις αμαρτίες τους». Έπειτα τη δικαιοσύνη, την ελεημοσύνη, τη μετριοφροσύνη, την αγάπη, την αλήθεια, λέγοντάς τους: «να μην κάνετε τίποτε περισσότερο από το διατεταγμένο σε εσάς», και «κανέναν να μην καταπιέσετε ούτε να συκοφαντήσετε», και «όποιος έχει δύο χιτώνες ας δώσει σε αυτόν που δεν έχει· και όποιος έχει τρόφιμα ας κάνει ομοίως». «Διότι κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί». Τι υπονοεί με το γέμισμα των φαραγγιών και την ταπείνωση των βουνών; Αυτό ακριβώς που λέει σαφώς ο Κύριος, ότι «όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, ενώ όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί». Και «θα γίνουν», λέει, «τα στραβά ίσια, και οι τραχείς δρόμοι ομαλοί· και θα δει κάθε σάρκα το σωτήριο του Θεού». Στραβό είναι το ψεύδος, ο δόλος, η διαβολή· τραχύς δρόμος είναι η οργή, το μίσος, ο φθόνος, η μνησικακία, τα οποία όλα ισιώνουν και εξομαλύνονται, καθώς μεταβάλλονται διά των έργων της μετάνοιας.

Μήπως είχε να διαβάλει γιους που δεν γέννησε, κόρες των οποίων δεν υπήρξε πατέρας, αγρούς που δεν κατείχε, σπίτια που δεν οικοδόμησε, όνους ή βόδια ή καμήλες από τα οποία κανένα δεν απέκτησε, γυναίκα την οποία δεν γνώρισε, δεν είχε και δεν νυμφεύθηκε; Ας υμνείται λοιπόν ο Ιωάννης, θα το πω και πάλι, επειδή μοίρασε σε όλους κατάλληλα το κήρυγμα της σωτηρίας. Διότι στους μεν στρατιώτες έδωσε εντολή να αρκούνται στον μισθό τους, στους δε τελώνες να μην εισπράττουν τίποτε περισσότερο από τους καθορισμένους φόρους, στον λαό υπέδειξε τον σύντομο δρόμο της ζωής προς τον Χριστό, παραγγέλλοντας σε εκείνον που έχει να δίνει σε αυτόν που δεν έχει, και σε εκείνον που έχει περίσσευμα να προσφέρει αυτό το περίσσευμα σε εκείνον που στερείται, ώστε το σώμα να μην υστερεί, καθώς τα μέλη συνεισφέρουν το ένα στο άλλο και χορηγούν τα αναγκαία.

Διότι, αν τα κατορθώσεις αυτά, αγαπητέ, γρήγορα θα προχωρήσεις και στα άλλα. Προς το παρόν, λοιπόν, ας αποβάλουμε την περιττή πολυτέλεια και ας περιοριστούμε στο μέτρο, και ας μάθουμε να αποκτούμε με δίκαιους κόπους όλα όσα πρόκειται να έχουμε· επειδή και ο μακάριος Ιωάννης, όταν απευθυνόταν σε εκείνους που ασχολούνταν με τη συλλογή των φόρων και στους στρατιώτες, τους έδινε την εντολή να αρκούνται στον μισθό τους.

Ως ρίζα, λοιπόν, νοείται η ζωή, όπως είπαμε. Θα μπορούσε όμως να νοηθεί ως ρίζα και η συγγένεια με τον Αβραάμ· από την οποία συγγένεια του Αβραάμ αποκόπτονται όσοι δεν είναι άξιοι να είναι κλάδοι του, σύμφωνα με τον Απόστολο. Η δε τιμωρία είναι διπλή: διότι ο αμαρτωλός και άκαρπος όχι μόνο αποκόπτεται από τη συγγένεια με τους δικαίους, αλλά και ρίχνεται στη φωτιά. «Και τον ρωτούσαν τα πλήθη, λέγοντας: Τι να κάνουμε λοιπόν; Και αποκρινόμενος τους λέει: Εκείνος που έχει δύο χιτώνες ας δώσει σε αυτόν που δεν έχει, και εκείνος που έχει τρόφιμα ας πράξει ομοίως. Ήλθαν δε και τελώνες να βαπτιστούν και του είπαν: Διδάσκαλε, τι να κάνουμε; Αυτός τους είπε: Μην εισπράττετε τίποτα περισσότερο από αυτό που σας έχει διαταχθεί. Τον ρωτούσαν δε και οι στρατιώτες, λέγοντας: Και εμείς τι να κάνουμε; Και τους είπε: Κανέναν να μην εκβιάσετε, ούτε να συκοφαντήσετε, και να αρκείστε στους μισθούς σας. Καθώς δε ο λαός βρισκόταν σε προσδοκία και όλοι διαλογίζονταν στις καρδιές τους για τον Ιωάννη, μήπως τυχόν αυτός είναι ο Χριστός, αποκρίθηκε ο Ιωάννης προς όλους, λέγοντας: Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό· έρχεται όμως ο ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω το λουρί των υποδημάτων του· αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και φωτιά. Αυτού το λιχνιστήρι βρίσκεται στο χέρι του και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του, και θα συνάξει το σιτάρι στην αποθήκη του, ενώ το άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστη φωτιά.»

«Πολλές και διάφορες άλλες προτροπές απευθύνοντας, λοιπόν, κήρυττε το χαρμόσυνο μήνυμα στον λαό.» Ο Ιωάννης νουθετεί τρεις τάξεις ανθρώπων που τον πλησίασαν: τα πλήθη, τους τελώνες και τους στρατιώτες. Στα πλήθη, λοιπόν, προτρέπει να δίνουν προσοχή στην ελεημοσύνη, παραγγέλλοντας σε αυτόν που έχει δύο χιτώνες να δώσει σε αυτόν που δεν έχει· στους τελώνες, να μην εισπράττουν, δηλαδή να μην απαιτούν, τίποτα περισσότερο· στους δε στρατιώτες, να μην αρπάζουν, αλλά να αρκούνται στους μισθούς τους, δηλαδή στις αμοιβές που τους δίνονται συνήθως από τον βασιλιά. Πρόσεξε δε πώς στα πλήθη, επειδή είναι άκακα, προτρέπει να πράξουν κάτι αγαθό, δηλαδή να μεταδώσουν στους άλλους, ενώ στους τελώνες και τους στρατιώτες προτρέπει να απέχουν από το κακό· διότι αυτοί δεν ήταν ακόμη σε θέση, ούτε μπορούσαν να κάνουν κάτι αγαθό, αλλά ήταν αρκετό γι' αυτούς το να μην κάνουν το κακό.