Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 3:2

Η θεία Γραφή αναφέρει ότι αυτός διήνυσε όλο τον χρόνο της διδασκαλίας του επί των αρχιερέων Άννα και Καϊάφα, δηλώνοντας έτσι ότι όλος ο χρόνος της διδασκαλίας του ολοκληρώθηκε μέσα στα έτη της αρχιερατείας που μεσολάβησαν μεταξύ αυτών των δύο. Εφόσον άρχισε κατά την αρχιερωσύνη του Άννα και συνέχισε μέχρι την αρχή της αρχιερωσύνης του Καϊάφα, αποδεικνύεται ότι ο ενδιάμεσος χρόνος δεν αποτελεί ούτε καν μια πλήρη τετραετία. Διότι, επειδή οι θεσμοί του νόμου είχαν ήδη αρχίσει κάπως να καταλύονται από εκείνον τον καιρό, είχε καταργηθεί η διά βίου και εκ προγονικής διαδοχής άσκηση των καθηκόντων της λατρείας του Θεού, και καθώς διαφορετικά πρόσωπα διορίζονταν κάθε φορά στην αρχιερωσύνη από τους Ρωμαίους ηγεμόνες, δεν παρέμεναν στο αξίωμα αυτό για περισσότερο από ένα έτος. Εξιστορεί λοιπόν ο Ιώσηπος ότι υπήρξαν διαδοχικά τέσσερις αρχιερείς μετά τον Άννα και μέχρι τον Καϊάφα, γράφοντας στο ίδιο σύγγραμμα της Αρχαιολογίας περίπου τα εξής: «Ο Ουαλέριος Γράτος, αφού έπαυσε από τα ιερατικά του καθήκοντα τον Άνανο, αναδεικνύει αρχιερέα τον Ισμαήλ, τον γιο του Φαβί, και, απομακρύνοντας και αυτόν μετά από λίγο, διορίζει αρχιερέα τον Ελεάζαρο, τον γιο του αρχιερέα Ανάνου. Μετά την πάροδο ενός έτους, παύει και αυτόν, και παραδίδει την αρχιερωσύνη στον Σίμωνα, τον γιο του Κάμιθου. Αλλά και αυτός δεν διατήρησε το αξίωμα για περισσότερο χρόνο από ένα έτος, και ο Ιώσηπος, ο επονομαζόμενος Καϊάφας, υπήρξε διάδοχός του».

Αυτά, λοιπόν, ας ειπωθούν σχετικά με τους χρόνους, για ποιον λόγο δηλαδή τώρα και όχι στο μακρινό παρελθόν ο Χριστός του Θεού ανέτειλε σε όλους τους ανθρώπους. Εμπρός, όμως, ας επανέλθουμε και ας εξετάσουμε λεπτομερώς τα σημεία των χρόνων της ελεύσεώς του, επισημαίνοντας κατά πρώτον τις ευαγγελικές μαρτυρίες περί της γεννήσεώς του. Ο μεν Ματθαίος ιστορεί τον χρόνο της ένσαρκης επιφανείας του κάπως έτσι, λέγοντας: «Όταν γεννήθηκε ο Ιησούς στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, κατά τις ημέρες του βασιλέως Ηρώδη», και λίγο μετά λέει: «ακούγοντας ότι ο Αρχέλαος βασιλεύει στην Ιουδαία αντί του πατρός του, του Ηρώδη». Ο δε Λουκάς παρουσιάζει τον χρόνο της διδασκαλίας και της «αναδείξεώς» του λέγοντας: «Κατά το δέκατο πέμπτο έτος της ηγεμονίας του Τιβερίου Καίσαρα, όταν ηγεμόνας της Ιουδαίας ήταν ο Πόντιος Πιλάτος, και τετράρχης της Γαλιλαίας ο Ηρώδης, ο δε αδελφός του Φίλιππος τετράρχης της Ιτουραίας και της περιοχής της Τραχωνίτιδας, και ο Λυσανίας τετράρχης της Αβιληνής, επί αρχιερέως Άννα και Καϊάφα». Σε αυτά λοιπόν είναι καλό να παραθέσουμε την προφητεία του Ιακώβ που παραδίδεται από τον Μωυσή, η οποία έχει ως εξής: 〈Από τη Γένεση〉. «Και κάλεσε ο Ιακώβ τους υιούς του και είπε: Συγκεντρωθείτε για να σας αναγγείλω τι πρόκειται να σας συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες. Συγκεντρωθείτε και ακούστε, υιοί του Ιακώβ, ακούστε τον Ισραήλ, τον πατέρα σας».

Ακόμη δε περισσότερο θα δεις πώς έχει ειπωθεί το «δεν υπάρχει κρίση σε αυτόν», εάν αντιληφθείς το αυθαίρετο της εγκαθίδρυσης των αρχιερέων που υπήρξαν μετά τον Ηρώδη και κατά τους χρόνους του Σωτήρος μας. Διότι, ενώ ο αρχιερέας σύμφωνα με τον θείο νόμο είχε προσταχθεί να ασκεί τη λειτουργία καθ' όλο τον χρόνο της ζωής του με διάδοχο το γνήσιο τέκνο του, κατά τους εξεταζόμενους καιρούς, μετά την εξολόθρευση του χρίσματος σύμφωνα με την προφητεία, πρώτα μεν ο Ηρώδης και έπειτα, μετά από αυτόν, οι Ρωμαίοι καθιστούσαν τους αρχιερείς αυθαίρετα και όχι σύμφωνα με τον νόμο, επιλέγοντας όποιους ήθελαν, χαρίζοντας την τιμή σε κάποιους κοινούς και άσημους άνδρες, και πωλούσαν και καπηλεύονταν τον τίτλο, παραχωρώντας το αξίωμα με ετήσια διάρκεια κάθε φορά σε διαφορετικά πρόσωπα. Γι' αυτό μου φαίνεται ότι ο ιερός ευαγγελιστής Λουκάς, καταγράφοντας τον χρόνο του κηρύγματος του Σωτήρος μας, το σημειώνει αυτό μέσα από όσα λέει: «στο δέκατο πέμπτο έτος της ηγεμονίας του Τιβερίου Καίσαρα, όταν ηγεμόνευε ο Πόντιος Πιλάτος στην Ιουδαία, και ήταν τετράρχες ο Ηρώδης, ο Φίλιππος και ο Λυσανίας, επί αρχιερέως Άννα και Καϊάφα». Διότι πώς θα μπορούσαν αυτοί οι δύο να είναι ταυτόχρονα αρχιερείς, παρά μόνο εάν είχε καταλυθεί η νομοθεσία περί των αρχιερέων;

Εντούτοις, για τρίτη ήδη φορά έχουν προφητευτεί τα σχετικά με την Αίγυπτο και την άφιξή του εκεί. Αν όμως κάποιος ισχυριζόταν ότι αυτά δεν εφαρμόζονται καθόλου στον δικό μας Σωτήρα, αλλά τουλάχιστον τα χωρία που παραθέτει ο Ματθαίος έχουν ληφθεί από τον ίδιο από τη μαρτυρία του Μωυσή (την οποία μόλις προηγουμένως εξετάσαμε, αναλύοντας το «ο Θεός τον οδήγησε από την Αίγυπτο»), εφόσον ούτε ο ίδιος ο ευαγγελιστής ανέφερε ότι το λόγιο ελήφθη από την προφητεία του Ωσηέ, ... ώστε να είναι δυνατό, αναζητώντας το κάπου, να το βρούμε καταγεγραμμένο, από όπου είναι πιθανό ο ευαγγελιστής να έκανε την παράθεσή του. 〈Από τον Ησαΐα〉. «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις ατραπούς του. Κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και κάθε όρος και βουνό θα ταπεινωθεί· και τα σκολιά θα γίνουν ευθεία, και τα τραχιά λείοι δρόμοι, και θα φανερωθεί η δόξα του Κυρίου, και κάθε σάρκα θα δει το σωτήριο του Θεού, διότι ο Κύριος μίλησε». Έπρεπε και αυτή η προφητεία να εκπληρωθεί κατά τους χρόνους του Σωτήρος μας. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Λουκά, «κατά το δέκατο πέμπτο έτος της ηγεμονίας του Τιβερίου Καίσαρος, όταν επιτρόπευε ο Πόντιος Πιλάτος στην Ιουδαία», και όσα απαριθμούνται μαζί με αυτό, «ήλθε ο λόγος του Θεού στον Ιωάννη, τον υιό του Ζαχαρία, στην έρημο»· ο οποίος, αφού πήγε «σε όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, κήρυττε βάπτισμα μετανοίας προς άφεσιν αμαρτιών».

Σε σχέση με αυτό στο οποίο αναφέρεται τώρα ο λόγος, και από εμάς εξαγγέλλονται τα ρήματα του Κυρίου: «διότι με τα χείλη μου», λέει, «εξήγγειλα όλα τα κρίματα του στόματός σου». Άραγε, λοιπόν, και από εμάς εκπορεύεται το Άγιο Πνεύμα; Αλλά και εξερευνώνται και μελετώνται και τηρούνται και πράττονται και κατανοούνται, σε όσα υποβιβάζει το Πνεύμα εκείνος που ερμηνεύει τα του Πνεύματος όχι μέσω του Πνεύματος, και πόση είναι η διαφορά των λόγων του Κυρίου: εντολές, νόμοι, μαρτύρια, δικαιώματα, κρίματα. «Και έγινε ρήμα Κυρίου προς τον Ιωάννη τον γιο του Ζαχαρία», σύμφωνα με τον θείο ευαγγελιστή Λουκά, και «καθώς μίλησε ο Κύριος διαμέσου των αγίων του προφητών για να κάνει έλεος», λέει ο Ζαχαρίας, και «στον Ιωνά τον γιο του Αμαθί έγινε λόγος Κυρίου», και «ο λόγος που απευθύνθηκε στον Ησαΐα» και άλλοτε σε κάποιον άλλον, και «είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή» και στον τάδε ή στον δείνα, και σε τόσους πολλούς που αυτή τη στιγμή δεν είναι καθόλου εύκολο να απαριθμηθούν.

Έτσι, από πολλές πλευρές προβάλλουν οι μαρτυρίες, μέσω των οποίων η πίστη διακηρύσσει με παρρησία ότι το βάπτισμα του Ιωάννη παρείχε άφεση αμαρτιών σε όσους βαπτίζονταν· και μάλιστα επειδή ούτε ο ίδιος ανέθεσε αυτή την πράξη στον εαυτό του, αλλά επιτελούσε αυτή την ιερουργία υπακούοντας στο θείο πρόσταγμα. Διότι, όπως λέει ο Λουκάς, «απευθύνθηκε λόγος Θεού προς αυτόν»· αλλά και ο ίδιος ο κήρυκας της αλήθειας λέει: «εκείνος που με απέστειλε να βαπτίζω». Όλα αυτά αποδεικνύουν σαφώς ότι το βάπτισμα του Προδρόμου είναι δώρο της θείας εύνοιας, και ανώτερο από τους ιουδαϊκούς ραντισμούς, τις θυσίες και τις τελετές, μέσω των οποίων εκείνοι αξιώνονταν τυπικά την κάθαρση των αμαρτημάτων. Εάν λοιπόν αυτό είναι ανώτερο από εκείνα, είναι φανερό ότι χάριζε και άφεση αμαρτιών· διότι αυτό που υπήρχε στο κατώτερο, πώς δεν θα ενυπάρχει κατά πολύ περισσότερο στο ανώτερο;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ'. Περί του κηρύγματος του Ιωάννη. Περί αυτών που επερώτησαν τον Ιωάννη. Περί του Ηρώδη και του Ιωάννη. Περί του βαπτίσματος του Σωτήρος. Περί της γενεαλογίας του Χριστού. «Κατά το δέκατο πέμπτο έτος της ηγεμονίας του Τιβερίου Καίσαρα, όταν ηγεμόνας της Ιουδαίας ήταν ο Πόντιος Πιλάτος, και τετράρχης της Γαλιλαίας ο Ηρώδης, ενώ ο αδελφός του ο Φίλιππος ήταν τετράρχης της Ιτουραίας και της περιοχής της Τραχωνίτιδας, και ο Λυσανίας τετράρχης της Αβιληνής, επί αρχιερέων Άννα και Καϊάφα, απηύθυνε ο Θεός τον λόγο του στον Ιωάννη, τον υιό του Ζαχαρία, μέσα στην έρημο. Και ήλθε σε όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, κηρύττοντας βάπτισμα μετανοίας για άφεση αμαρτιών.» Αναφέρει τον χρόνο και τους άρχοντες δικαίως, για να δείξει ότι εξέλιπε η διαδοχή των Ιουδαίων αρχόντων κατά τους χρόνους του Χριστού, εφόσον ηγεμόνευε ο Πιλάτος, άνθρωπος αλλοεθνής, και τετράρχες ήταν οι υιοί του Ηρώδη του Ασκαλωνίτη, και συνεπώς εύλογα θα μπορούσε να γίνει πιστευτό ότι εμφανίστηκε ο Χριστός, σύμφωνα με την προφητεία του Ιακώβ. «Έγινε δε», λέει, «ρήμα Θεού προς τον Ιωάννη», για να μάθεις ότι δεν ήλθε αυτόκλητος να δώσει μαρτυρία για τον Χριστό, αλλά κινούμενος από το θείο Πνεύμα. Διότι το ρήμα θα το κατανοήσεις είτε ως το Άγιο Πνεύμα είτε ως την προσταγή του Θεού.