Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 3:38

Από τον ίδιο λόγο. Όπως ανέφερε ο Λουκάς παραθέτοντας τη γενεαλογία, «ήταν δε ο Ιησούς περίπου τριάντα ετών όταν άρχιζε [το έργο του], όντας υιός, όπως νομιζόταν, του Ιωσήφ», και αφού διήλθε τους επόμενους γενεαλογουμένους φτάνοντας μέχρι τον Αδάμ είπε: «του Αδάμ, του Θεού», προκειμένου να καταδείξει και το σώμα που ενδύθηκε από τον Αδάμ και τη θεότητα που προέρχεται από τον Πατέρα.

Γιατί, λοιπόν, γενικά, εάν ισχύει η δική σας άποψη, ο Χριστός δεν ονομάζεται μόνον άνθρωπος, ως κάποιος νέος που κατήλθε από τους ουρανούς, αλλά έγινε υιός ανθρώπου; Εάν, επομένως, στη γη έγινε υιός ανθρώπου, μολονότι γεννήθηκε όχι από σπέρμα ανδρός, αλλά εκ Πνεύματος Αγίου, εφόσον ένας είναι ο πρωτόπλαστος Αδάμ, θα νοηθεί ως δικός του υιός. Διότι δεν έχει καταγραφεί πουθενά ότι υπήρξε κάποιος άλλος άνθρωπος στον ουρανό διαφορετικός από τον προερχόμενο από τη γη Αδάμ, ώστε να έχει [ο Χριστός] το σώμα από τους ουρανούς και να είναι υιός άλλου ανθρώπου πέραν του Αδάμ. Γι' αυτό ο μεν Ματθαίος τον αναγράφει ως υιό του Αβραάμ και του Δαβίδ κατά σάρκα· ο δε Λουκάς τον γενεαλογεί ως υιό του Αδάμ και του Θεού.

Του εν αγίοις πατρός ημών Αθανασίου, Αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, περί της σωτηριώδους επιφανείας του Χριστού, και κατά Απολλιναρίου Λόγος Δεύτερος. Όσοι δεν ομολογούν ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είναι ένας εκ Θεού και ανθρώπου, όπως είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο, «του Αδάμ, του Θεού», ας μας πουν πώς αντιλαμβάνονται Εκείνον που, ενώ υπήρχε ως Θεός σε μορφή Θεού, έλαβε τη μορφή δούλου, ή πώς έχουν κατανοήσει το «Ο Λόγος σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν». Διότι αυτός που είπε ότι ο Λόγος έγινε σάρκα, είπε επίσης ότι Αυτός έδωσε την ψυχή του για εμάς. Άραγε εννοούν ότι ο Λόγος υπέστη τροπή και μεταποιήθηκε σε σάρκα ή εξομοιώθηκε με ψυχή; Ή ότι παρουσίασε την ανθρώπινη μορφή φανταστικά, όπως πλανεμένα υποστηρίζουν οι άλλοι αιρετικοί; Αλλά δεν το επιτρέπει αυτό ο Απόστολος, ο οποίος δήλωσε σαφώς, ποιος ήταν και τι έλαβε.

Διότι, όπως ακριβώς στις συζητήσεις περί των ανθρώπων, όταν λέμε ότι «ο δείνα γεννήθηκε από τον τάδε», δεν αναλύουμε το τι είναι ο καθένας, αλλά το από πού προήλθε· έτσι και στα περί Θεού, ο όρος «αγέννητος» δεν φανερώνει το τι είναι, αλλά το ότι δεν προέρχεται από πουθενά. Με τον ακόλουθο τρόπο θα γινόταν σαφέστερο αυτό που λέω. Ο ευαγγελιστής Λουκάς, εκθέτοντας την κατά σάρκα γενεαλογία του Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, και προχωρώντας αντίστροφα από τους τελευταίους προς τους πρώτους, ξεκίνησε μεν από τον Ιωσήφ· και αφού ανέφερε ότι αυτός ήταν του Ηλί, και εκείνος του Ματθάν, και ανάγοντας έτσι αναλυτικά την αφήγηση προς τον Αδάμ, έπειτα φτάνοντας στους παλαιότερους και λέγοντας ότι ο Σηθ γεννήθηκε από τον Αδάμ, και ο Αδάμ από τον Θεό, στο σημείο αυτό ολοκλήρωσε την αναδρομή. Δεν φανέρωσε τις ουσίες αυτών που απαριθμήθηκαν κατά την αφήγηση της γέννησης του καθενός, αλλά εξέθεσε τις άμεσες αρχές από τις οποίες ο καθένας προήλθε. Όπως λοιπόν εκείνος είπε ότι ο Αδάμ προέρχεται από τον Θεό, έτσι ας ρωτήσουμε και εμείς τον εαυτό μας: ο Θεός από ποιον προέρχεται; Άραγε δεν είναι αυτονόητο στη διάνοια του καθενός, ότι δεν προέρχεται από κανέναν; Αυτό δε το «από κανέναν» (εξ ουδενός) είναι προφανώς το άναρχο· και το άναρχο είναι το αγέννητο.

Και οικοδομούσε πόλη... Δύο φόνους τόλμησε να διαπράξει· διότι άλλο είναι ο άνδρας και άλλο ο νεανίσκος. Και των φονευθέντων, λέει, πήρε τις γυναίκες, στις οποίες εξομολογείται, μην εξομολογούμενος σε άνδρες. Εξάλλου, ασέλγεια επικράτησε εκείνον τον καιρό, και συνεχείς φόνοι ανδρών γίνονταν εξαιτίας των γυναικών, και οι ίδιες άλλαζαν τους άνδρες με αναίδεια, ώστε να παρασύρουν σε συνεύρεση και τους υιούς του Θεού, αυτούς από το γένος του Σηθ, όπως κάπου λέει το Ευαγγέλιο για τον Χριστό, ότι έγινε υιός του Σηθ, υιός του Αδάμ, υιός του Θεού.

Και λίγο μετά. Στην περίπτωση του Ενώχ, ο Θεός έδειξε πώς κατά την ανάσταση οι δίκαιοι χωρίζονται από τους αμαρτωλούς, και στον Ηλία πώς τα σώματα ελαφραίνουν στον αέρα. Η Γραφή αναφέρει ότι οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εφηύραν δύο τέχνες, το ψαλτήρι και την κιθάρα, και την κατεργασία του χαλκού και του σιδήρου· την κιθάρα για τις κραιπάλες, και την κατεργασία των μετάλλων για τον πόλεμο. Διότι φοβερός όλεθρος κατείχε τη ζωή τους, καθώς καυχώνταν, πορνεύονταν και συμπεριφέρονταν με θράσος απέναντι στην ευσέβεια. Η ζωή τους δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μανία και απόλαυση. Διότι ήταν σαν θηρία απέναντι σε πρόβατα, διατηρώντας ειρήνη μόνο με τις γυναίκες, και ανάμεσα σε αυτές υπέμεναν όχι έναν τυχαίο πόλεμο, επειδή η γυναίκα περιφερόταν προκαλώντας φόνους ανδρών. Διότι η διαφθορά γύμναζε τη δύναμη του σώματος στη μοιχεία, και οι γυναίκες δεν είχαν το καύχημά τους στη συζυγική αγάπη, αλλά στην πολυανδρία. Έτσι και αυτές κυριεύθηκαν από μανία, πολεμώντας σε μεγάλο βαθμό τις ψυχές των ανδρών. Εύχονταν να πεθάνουν οι σύζυγοί τους, για να υπηρετήσουν τη διαφθορά με μανία· διότι το πάθος της ακράτειας αυξανόταν τόσο πολύ μέσα τους, ώστε παρέσυραν και τους υιούς του Θεού στην ατιμωτική μίξη, οι οποίοι, προερχόμενοι από το γένος του Σηθ, ήταν υιοί του Θεού, επειδή και το Ευαγγέλιο λέει για τον Χριστό ότι υπήρξε υιός του Σηθ, υιός του Αδάμ, υιός του Θεού. Και τον Ισραήλ τον ονόμασε πρωτότοκο υιό. Ποιος θα δυσπιστούσε στα όσα ελέχθησαν, ότι δεν ακολουθούν οι διαφθορές και ο θάνατος; Και για ποιο λόγο τα είπα αυτά;

Εκείνος δε που αμφιβάλλει για αυτά αγνοεί τα όσα ορίζει ο νόμος, ότι δηλαδή από τη στιγμή που ονομάζεται γυναίκα κάποιου άνδρα, έστω και αν είναι παρθένος και έστω και αν βρίσκεται ακόμη στο πατρικό της σπίτι, μια τέτοια θεωρείται γυναίκα αυτού στον οποίο έχει ονομαστεί· εξαιτίας αυτού ο άγιος άγγελος λέει: «μη φοβηθείς να παραλάβεις τη γυναίκα σου». Και για να μη νομίσει κανείς ότι υπάρχει κάποια πλάνη στα Ευαγγέλια —διότι το μυστήριο είναι εκπληκτικό και η διήγηση υπερβαίνει την ανθρώπινη λογική, και μόνο για τους υιούς του Αγίου Πνεύματος είναι απολύτως ομαλή και πεφωτισμένη—, λέει: «ήταν περίπου τριάντα ετών, και εθεωρείτο υιός του Ιωσήφ, του Ηλί, του Ματθάν», και αναφέρει τη γενεαλογία μέχρι τον Αβραάμ, από όπου άρχισε και ο Ματθαίος, αλλά υπερβαίνει τον Νώε και φθάνει έως τον Αδάμ, ώστε να υποδηλώσει τον πρώτο που πλάστηκε, τον οποίο αναζήτησε Αυτός που προήλθε από το φύραμά του, δηλαδή από την αγία Παρθένο Μαρία. Διότι ήλθε για εκείνον που είχε πλαστεί άλλοτε και για όσους γεννήθηκαν από αυτόν, οι οποίοι επιθυμούν να κληρονομήσουν την αιώνια ζωή· και υπερβαίνοντας τον Αδάμ, προσθέτει «του Θεού». Από αυτό λοιπόν έγινε ολοφάνερο ότι ήταν μεν Υιός του Θεού, αλλά μέσω του σπέρματος του Αδάμ, κατά διαδοχήν, ήλθε εν σαρκί. Αλλά και πάλι δεν έλαβαν φωτισμό οι πεπλανημένοι, και αντιμιλούσαν στον λόγο, πλανώντας τους εαυτούς τους και αγαπώντας το ψεύδος περισσότερο από την αλήθεια. Και έλεγαν ότι, ιδού, τρίτο Ευαγγέλιο είναι το κατά Λουκάν.

Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, είπε: «Εάν σας αναγγείλω όσα γίνονται καθημερινά», και μέσα από αυτά «θα υπενθυμίσω και τα προαιώνια»· όπως και στον Μωυσή ο Θεός φανέρωσε πρώτα τη φωτιά που έκαιγε, και η οπτασία μέσα στη φλεγόμενη βάτο υπήρξε το πιο πρόσφατο· και αμέσως του μίλησε άγγελος, και έπειτα ο Κύριος μέσα από τη βάτο. Εκείνος όμως αμέσως δεν ζητά από Αυτόν τα ορώμενα, αλλά ερωτά για τα απ' αρχής: «Έλα λοιπόν», λέει, «να σε αποστείλω προς τους υιούς Ισραήλ και θα τους πεις ότι ο Θεός των πατέρων μας με έχει αποστείλει· ο Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του Ιακώβ», ονομάζοντας αυτούς που σχετίζονται με τον Αβραάμ πέντε ή έξι γενεές πριν από τον Μωυσή. Και επειδή είπε «ο Θεός των πατέρων», διακήρυξε το αρχαίο. Ο Μωυσής, όμως, χαριτωμένος από τον Θεό με σύνεση, δεν ρωτούσε για αυτά, αλλά και για το ακόμη ανώτερο, λέγοντας: «Εάν πάω προς αυτούς και μου πουν: "Ποιο είναι το όνομά του;" τι θα τους πω;». Τότε πλέον Εκείνος του αποκαλύπτει: «Εγώ είμαι ο Ων». Και έτσι ξεκίνησε πρώτα από τα πιο κοντινά, αλλά στο τέλος φανέρωσε το ανώτατο. Αλλά και ο Λουκάς αρχίζει από τα κατώτερα και πιο κοντινά, λέγοντας ότι «ο ίδιος ο Ιησούς ήταν περίπου τριάντα ετών όταν άρχιζε το έργο του, όντας υιός, όπως νομιζόταν, του Ιωσήφ, του Ηλί, του Ματθάν, του Νάθαν, του Δαυίδ, του Ιούδα, του Ιακώβ, του Αβραάμ, του Ναχώρ, του Νώε, του Λάμεχ, του Ενώχ, του Σηθ, του Αδάμ, του Θεού». Και βλέπεις πώς έδειξε πρώτα την ένσαρκη παρουσία, και έπειτα το έσχατο.

Διότι δεν ήταν δυνατόν να εκφραστεί με πιο σαφή τρόπο η κατά νόμον γέννηση, και αποσιώπησε μέχρι τέλους τη λέξη «εγέννησε» για αυτού του είδους την τεκνοποίηση, κάνοντας την αναδρομή προς τα πίσω μέχρι τον «Αδάμ, (τον υιό) του Θεού». Και βέβαια αυτό δεν είναι αναπόδεικτο ούτε πρόχειρα επινοημένο. Οι κατά σάρκα συγγενείς του Σωτήρος, λοιπόν, είτε επειδή ήθελαν να διακριθούν είτε απλώς διδάσκοντας, πάντως όμως λέγοντας την αλήθεια, παρέδωσαν και τα εξής: ότι Ιδουμαίοι ληστές, κάνοντας επιδρομή στην πόλη Ασκάλωνα της Παλαιστίνης, από έναν ειδωλολατρικό ναό του Απόλλωνα που ήταν ιδρυμένος δίπλα στα τείχη, απήγαγαν αιχμάλωτο, μαζί με τα άλλα λάφυρα, τον Αντίπατρο, τον γιο κάποιου ιερόδουλου Ηρώδη. Επειδή δε ο ιερέας πατέρας του δεν μπορούσε να καταβάλει λύτρα για τον γιο του, ο Αντίπατρος ανατράφηκε σύμφωνα με τα έθιμα των Ιδουμαίων, και αργότερα συνδέθηκε φιλικά με τον Υρκανό, τον αρχιερέα της Ιουδαίας. Αφού μετέβη ως πρεσβευτής στον Πομπήιο υπέρ του Υρκανού και του ελευθέρωσε τη βασιλεία, η οποία υπονομευόταν από τον αδελφό του Αριστόβουλο, ο ίδιος ανελίχθηκε, διατελώντας επιμελητής της Παλαιστίνης. Τον Αντίπατρο, ο οποίος δολοφονήθηκε από φθόνο για τη μεγάλη του δύναμη και ευτυχία, τον διαδέχεται ο γιος του, ο Ηρώδης, ο οποίος αργότερα από τον Αντώνιο και τον Σεβαστό (Αύγουστο), με απόφαση της ρωμαϊκής συγκλήτου, ορίστηκε να βασιλεύει στους Ιουδαίους· παιδιά αυτού είναι ο Ηρώδης και οι άλλοι τετράρχες.

ε΄. Ποιος, λοιπόν, δεν θα απορούσε με αυτά; Αν ο μεν Ματθαίος φαίνεται να έχει συντάξει την αφήγησή του με συστηματική ακρίβεια, χρησιμοποιώντας τη γενεαλογία την κατάλληλη στιγμή, ο δε Λουκάς έφτασε σε τέτοιο σημείο αμηχανίας, ώστε, όταν έπρεπε να εντάξει τη γενεαλογία στην οικεία της θέση, τότε να την παραλείψει, και ενώ εξέθεσε τόση ιστορία από τη γέννηση του Χριστού μέχρι τα τριάντα του χρόνια, να μη διακρίνει καμία κατάλληλη στιγμή για τη δική του γενεαλογία· και τώρα, όταν έχοντας γίνει τριάντα ετών προσέρχεται στο βάπτισμα του Ιωάννη, ενάντια σε κάθε λογική και σε ακατάλληλη στιγμή, εισάγει τη γενεαλογία σαν κάποια παρένθεση στο κείμενο. Αλλά, αν κάποιος τον κατηγορούσε για τέτοια πράγματα, ο θείος ευαγγελιστής δεν θα δυσκολευόταν να απαντήσει· θα έλεγε, όπως είναι φυσικό, λόγια θεία και σοφά, και αντάξια του θείου Πνεύματος που βρισκόταν μέσα του. Εγώ δε νομίζω ότι και αυτός, επιθυμώντας να καταγράψει τη γενεαλογία της κατά σάρκα γεννήσεως του Ιησού, έπραξε τούτο τώρα· διότι, αν ενεργούσε σύμφωνα με τη δική του κρίση, δεν αγνοούσε πότε έπρεπε να την εκθέσει.

Δʹ. Αν όμως πρέπει να εξετάσουμε και τις παλαιές ιστορίες, φέρνω στον νου μου τον Ενώχ, τον έβδομο μεταξύ των προπατόρων, ο οποίος τιμήθηκε με τη μετάθεσή του. Φέρνω επίσης στον νου μου τον εικοστό πρώτο, τον Αβραάμ, ο οποίος δοξάστηκε με την πατριαρχία, με την προσθήκη ενός ανώτερου μυστηρίου. Διότι η επτάδα, όταν τριπλασιαστεί, δημιουργεί αυτόν τον αριθμό. Θα τολμούσε μάλιστα κάποιος από εκείνους που διακρίνονται για τη νεανική τόλμη σε όλα, να φθάσει και στον νέο Αδάμ, τον Θεό μου και Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος αριθμείται ως εβδομηκοστός έβδομος από τον παλαιό και υποταγμένο στην αμαρτία Αδάμ, σύμφωνα με τη γενεαλογία του Λουκά που καταγράφεται αντίστροφα προς τα πίσω.

Έτσι και μέσω του πατέρα ανάγεται σε βασιλείς. Αντίστροφα βέβαια ο μέγας Λουκάς οδήγησε τη γενεαλογία στη διήγησή του από τον Χριστό μέχρι τον Αδάμ. Σε εμένα όμως ο Αδάμ φθάνει μέχρι τον Χριστό. Από το χέρι του Θεού δημιουργήθηκε πρώτος ο Αδάμ. Από τον Αδάμ προήλθε ο Σηθ. Από αυτόν δε ο Ενώς. Και από αυτόν, τέταρτος στη σειρά, υπήρξε ο Καϊνάν.

Για να μη φανεί ότι συκοφαντούμε με όσα έχουμε πει, θα παραθέσω και την ακριβή διατύπωση εκείνων που έχουμε ήδη εξετάσει ως προς το νόημά τους. «Διότι οι Έλληνες», λέει, «και οι Ιουδαίοι ολοφάνερα απιστούν, μη ανεχόμενοι να ακούνε ότι Θεός είναι αυτός που γεννήθηκε από γυναίκα». Γιατί τώρα αποσιώπησε τη σάρκα κατά τη γέννηση; Μολονότι αυτό που γεννήθηκε από τη σάρκα ήταν αναμφίβολα σάρκα, όπως λέει κάπου ο Κύριος. Επειδή όμως θέλει αυτή καθαυτή η σάρκα που γεννήθηκε να είναι θεότητα και να κατασκευάσει τον ισχυρισμό ότι ο Θεός δεν φανερώθηκε εν σαρκί, λέει: «Αλλά ότι, όντας ένσαρκος Θεός προ των αιώνων, γεννήθηκε έπειτα διά γυναικός και περιήλθε στη δοκιμασία των παθών και στην ανάγκη της φύσης». Και λέγοντας αυτά δεν του αναγνωρίζει ούτε την ιδιότητα του ανθρώπου· αλλά, ενώ τον υποβάλλει στα πάθη ως άνθρωπο, δεν τον καθιστά μέτοχο της ανθρώπινης φύσης. Διότι πώς είναι δυνατόν να είναι άνθρωπος εκείνος για τον οποίο λέγεται ότι δεν προέρχεται από τη γη; Επειδή η Γραφή αναφέρει ότι το ανθρώπινο γένος προήλθε από τον Αδάμ, και ότι πρώτος εκείνος δημιουργήθηκε από τη γη διά της θείας δυνάμεως. Γι' αυτό και ο Λουκάς, καταγράφοντας τη γενεαλογία εκείνου που θεωρούνταν υιός του Ιωσήφ, τον συνδέει με τον Αδάμ, ανάγοντας την αρχή της γεννήσεως μέσω καθενός από τους προπάτορες. Συνεπώς, εκείνος που δεν γεννήθηκε από το γένος των ανθρώπων είναι οπωσδήποτε κάτι άλλο και όχι άνθρωπος.

Αλλά ήρθε ίσως η ώρα να προβάλουμε τη βαριά κατηγορία του εναντίον μας, την οποία διατύπωσε στο τέλος του λόγου του, λέγοντας ότι εμείς 〈υποστηρίζουμε πως ο Πατέρας προέρχεται από το παντελώς μη ον〉. Αφού έκλεψε μια λέξη από τα συμφραζόμενα, αποσπώντας την απογυμνωμένη και ασύντακτη από το υπόλοιπο σώμα του κειμένου, επιχειρεί να δαγκώσει, κατασπαράσσοντας με αμβλέα δόντια, ή μάλλον γεμίζοντας με σάλια τον λόγο. Θα εκθέσω, όμως, πρώτα το νόημα όσων μας διευκρίνισε περί αυτού ο διδάσκαλος, και έπειτα θα παραθέσω επακριβώς τα ίδια τα λόγια του, ώστε να γίνει σε όλους φανερός εκείνος που παρεισφρέει στους κόπους των ευσεβών προς βλάβη της αλήθειας. Διότι ο διδάσκαλός μας, εισάγοντάς μας στη σημασία του αγεννήτου μέσα από τα δικά του λόγια, μας πρότεινε την εξής οδό για την προσέγγιση της γνώσης του ζητουμένου, αποδεικνύοντας ότι το σημαινόμενο του αγεννήτου απέχει πολύ από την έννοια της ουσίας. Λέει, λοιπόν, ότι ο ευαγγελιστής, αφού ξεκίνησε την κατά σάρκα γενεαλογία του Κυρίου από τον Ιωσήφ, και στη συνέχεια, προχωρώντας στον εκάστοτε χρονικά παλαιότερο, όρισε το πέρας της γενεαλογίας στον Αδάμ· και επειδή δεν υπήρχε κανένας σωματικός πατέρας πριν από τον πρωτόπλαστο, τον ονόμασε «του Θεού». Είναι, επομένως, εύκολο, λέει, για τη διάνοια του καθενός να αντιληφθεί για τον Θεό το εξής: ότι ο Θεός, από τον οποίο προήλθε ο Αδάμ, δεν έχει και ο Ίδιος την υπόστασή Του από κάποιον άλλον, κατά την ομοιότητα εκείνων που γενεαλογούνται με ανθρώπινο τρόπο.

Διότι, όταν, αφού διεξέλθουμε τα πάντα, συλλάβουμε με τον νου μας τον Θεό ύστερα από όλα, τότε νοήσαμε την αρχή των πάντων. Κάθε αρχή όμως, εάν τυγχάνει να εξαρτάται από κάτι άλλο, δεν είναι αρχή. Επομένως, εάν ο Θεός είναι η αρχή του παντός, απολύτως τίποτα δεν θα υπάρχει υπεράνω της αρχής των πάντων. Αυτή είναι η έκθεση του διδασκάλου σχετικά με τη σημασία του αγεννήτου. Και για να αποδειχθεί ότι δεν του έχουμε αποδώσει μαρτυρία για τίποτα που να βρίσκεται έξω από την αλήθεια, θα παραθέσω επί λέξει την ίδια τη ρήση του σχετικά με αυτό το ζήτημα: «Ο ευαγγελιστής Λουκάς», λέει, «εκθέτοντας την κατά σάρκα γενεαλογία του Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού και ανατρέχοντας αντίστροφα από τους τελευταίους προς τους πρώτους, άρχισε μεν από τον Ιωσήφ, λέγοντας ότι αυτός είναι του Ηλί, και εκείνος του Ματθάτ, και έτσι, επαναφέροντας την αφήγηση με ανάβαση προς τον Αδάμ, έπειτα φτάνοντας στους προπάτορες και λέγοντας ότι ο Σηθ προήλθε από τον Αδάμ, και ο Αδάμ από τον Θεό, εκεί τερμάτισε την ανάβαση. Όπως, λοιπόν, εκείνος είπε ότι ο Αδάμ προήλθε από τον Θεό, ας ρωτήσουμε εμείς τους εαυτούς μας: και ο Θεός από ποιον προήλθε; Άραγε δεν είναι προφανές στη διάνοια του καθενός ότι εξ ουδενός; Και το εξ ουδενός είναι προφανώς το άναρχο, και το άναρχο είναι το αγέννητο. Όπως, επομένως, για τους ανθρώπους το να προέρχεται κανείς από κάποιον δεν αποτελούσε ουσία, έτσι ούτε και για τον Θεό των όλων μπορεί να ειπωθεί ότι το αγέννητο είναι η ουσία Του». Με ποια μάτια προσβλέπετε πλέον στον οδηγό σας; Προς εσάς ομιλώ, την αγέλη των απολλυμένων.

Στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο λέει: και, εάν θέλεις, ερεύνησε και θα βρεις ότι γενεαλογείται κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι, αφού είπε γι' αυτόν ότι εθεωρείτο γιος του Ιωσήφ, προσθέτει: «του Ηλί, του Ματθάν» και, συνεχίζοντας τη γενεαλογία και προχωρώντας, λέει ύστερα: «του Ενώς, του Σηθ, του Αδάμ, του Θεού». Ανεβαίνοντας με αντίστροφη πορεία από τον Ιωσήφ στον Αδάμ, χωρίς να μνημονεύσει καθόλου τη γυναίκα, άφησε τούτο να παραμένει εντελώς εν μυστηρίω.

Και ο ίδιος ο Ιησούς, όταν άρχισε το έργο του, ήταν περίπου τριάντα ετών, και, όπως νομιζόταν, ήταν γιος του Ιωσήφ, του Ηλί, του Μαθάτ, του Λευί, του Μελχί, του Ιαννά, του Ιωσήφ, του Ματταθίου, του Αμώς, του Ναούμ, του Εσλί, του Ναγγαί, του Μαάθ, του Ματταθίου, του Σεμεΐ, του Ιωσήχ, του Ιούδα, του Ιωαννά, του Ρησά, του Ζοροβάβελ, του Σαλαθιήλ, του Νηρί, του Μελχεί, του Αδδεί, του Κωσάμ, του Ελμαδάμ, του Ηρ, του Ιησώ, του Ελιέζερ, του Ιωρήμ, του Ματθάτ, του Λευεί, του Συμεών, του Ιούδα, του Ιωσήφ, του Ιωνάμ, του Ελιακείμ, του Μελεά, του Μαινάν, του Ματταθά, του Ναθάν, του Δαβίδ, του Ιεσσαί, του Ωβήδ, του Βοόζ, του Σαλμών, του Ναασσών, του Αμιναδάβ, του Αράμ, του Εσρώμ, του Φαρές, του Ιούδα, του Ιακώβ, του Ισαάκ, του Αβραάμ, του Θάρα, του Ναχώρ, του Σαρούχ, του Ραγαύ, του Φαλέκ, του Εβέρ, του Σαλά, του Καϊνάμ, του Αρφαξάδ, του Σημ, του Νώε, του Λάμεχ, του Μαθουσάλα, του Ενώχ, του Ιαρέδ, του Μαλελεήλ, του Καϊνάν, του Ενώς, του Σηθ, του Αδάμ, του Θεού.» Όντας λοιπόν τριάντα ετών, βαπτίστηκε ο Κύριος, διότι αυτή η ηλικία είναι η πλέον τέλεια· και κατ' αυτήν ο άνθρωπος αναδεικνύεται είτε δόκιμος είτε αδόκιμος.

Ο Λουκάς τον γενεαλογεί, αντίστροφα από τον Ματθαίο, για να δείξει ότι αυτός που τώρα γεννήθηκε κατά σάρκα, προέρχεται από τον Θεό. Διότι παρατήρησε τη γενεαλογία, πώς καταλήγει στον Θεό, και συγχρόνως, για να μάθουμε ότι γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο σαρκώθηκε: για να αναγάγει στον Θεό όλους τους ενδιάμεσους πατέρες και να τους κάνει υιούς Του. Έχω όμως να το πω και διαφορετικά: Η γέννηση του Κυρίου αντιμετωπιζόταν με απιστία, επειδή συντελέστηκε χωρίς σπορά. Θέλοντας λοιπόν ο ευαγγελιστής να δείξει ότι και άλλοτε δημιουργήθηκε άνθρωπος χωρίς σπορά, ανέρχεται από τους απογόνους προς τον Αδάμ και τον Θεό, λέγοντάς μας σχεδόν το εξής: Αν απιστείς στο πώς ο δεύτερος Αδάμ δημιουργήθηκε χωρίς σπορά, ανέβα με τον νου σου στον πρώτο Αδάμ, και θα βρεις ότι εκείνος δημιουργήθηκε χωρίς σπορά από τον Θεό, και επομένως, μην απιστείς.