Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 3:8

Κάθε δέντρο λοιπόν που δεν παράγει καλό καρπό, εκκόπτεται και ρίπτεται στο πυρ. Αποκάλυπτε τους δρυμούς, δηλαδή φανέρωνε το άχρηστο των καρπών· διότι ο δρυμός αποτελεί άκαρπη ύλη. Επιδεικνύοντας σε αυτούς τη βλαβερότητά του, τους προσκαλούσε στην επιβαλλόμενη καρποφορία, λέγοντας: Παραγάγετε καρπούς άξιους της μετάνοιας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ένα: να οικοδομηθεί ο ναός του Κυρίου, όπου καθένας που θα βρεθεί εκεί δύναται αληθινά να προσφέρει δόξα στον Κύριο.

λ.> (A f. 51, E f. 148 b, F f. 780 b, H f. 151) Και τώρα, γεμάτος από Άγιο Πνεύμα, ο μακάριος Βαπτιστής δεν αγνόησε τα τολμήματα της δυστροπίας των Ιουδαίων εναντίον του Χριστού. Διότι προγνώριζε ότι και θα απιστήσουν σε αυτόν, και, κινώντας τη φαρμακερή τους γλώσσα, θα εκτοξεύσουν λοιδορίες. Βλέποντας λοιπόν προς αυτά, τους ελέγχει, διότι αν και έχουν νόμο που μιλά για το μυστήριο του Χριστού και προρρήσεις προφητών που αναφέρονται σε αυτό, έγιναν νωθροί στην ακοή και οκνηροί στην πίστη προς τον Σωτήρα των πάντων Χριστό: «Διότι ποιος σας υπέδειξε να φύγετε από την επερχόμενη οργή;» Άραγε δεν είναι η θεόπνευστη Γραφή, η οποία λέει ότι εκείνοι που πίστεψαν στον Χριστό είναι μακάριοι, ενώ προαναγγέλλει ότι οι άπιστοι και αμαθείς θα υποπέσουν σε σκληρές και αναπόφευκτες τιμωρίες; <Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας.> (A f. 51 b, E f. 150, F f. 781, H f. 153) Καρπός μετάνοιας είναι, πρωτίστως, η πίστη στον Χριστό· επιπλέον δε, και η ευαγγελική πολιτεία· και απλώς τα αντίθετα προς την αμαρτία έργα της δικαιοσύνης, τα οποία αυτός που μετανοεί οφείλει να καρποφορεί ως άξια της μετάνοιας. Και πρόσθεσε: «Μην αρχίσετε να λέτε μέσα σας: Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ· διότι σας λέω ότι ο Θεός μπορεί από τις πέτρες αυτές να αναστήσει τέκνα στον Αβραάμ.»—(E f. 150 b, F f. 781 b.)

Αυτά λοιπόν επιμαρτυρεί ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «όπως είναι γεγραμμένο στο βιβλίο των λόγων του προφήτη Ησαΐα: Φωνή βοώντος στην έρημο, ετοιμάστε την οδό του Κυρίου», και τα εξής. Τι λοιπόν φώναζε δυνατά η φωνή που κήρυττε μέσω του Ιωάννη στην έρημο, παρά έλεγε προς «τα πλήθη που έρχονταν να βαπτιστούν από αυτόν», εφόσον συμπεριφέρονταν ως ερπετά της ερήμου, το ταιριαστό: «γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή;»; Και πάλι, μεταβάλλοντας τις σκολιές ψυχές «σε ευθείες» και τις τραχιές «σε ομαλούς δρόμους», έλεγε προς τους ίδιους: «Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας». Και αυτά συντελούνταν καθώς ο Ιωάννης προετοίμαζε εκείνους που επρόκειτο να δουν τη «δόξα» του Κυρίου, και το ονομαζόμενο «σωτήριο του Θεού», που δεν είναι άλλος από τον Χριστό, όπως μαρτυρούσε λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό· έρχεται όμως πίσω μου ο ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάσω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Ο ίδιος, όταν είδε τον Ιησού να έρχεται, αναφώνησε: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου. Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο εγώ είπα, πίσω μου έρχεται άνδρας, ο οποίος υπήρχε πριν από εμένα».

Αποδώστε, λοιπόν, καρπούς άξιους της μετάνοιας, και μην αρχίσετε να λέτε μέσα σας: Πατέρα έχουμε τον Αβραάμ· διότι σας λέω ότι ο Θεός μπορεί από αυτές τις πέτρες να εγείρει τέκνα στον Αβραάμ. Αλλά γιατί, μαζί με τον θερμό ζήλο του βρέφους, παρατείνεται σήμερα και ο δικός μας λόγος; Ας συγκρατήσουμε, αν νομίζετε, προς το παρόν τη γλώσσα μας, η οποία σκίρτησε αρκετά μαζί με το βρέφος. Διότι είναι καλό να προσαρμόζουμε την ερμηνεία ανάλογα με τον χρόνο, και αφενός να εντρυφούμε σε όσα έχουν λεχθεί, αφετέρου να αναμένουμε και την πνευματική θεώρηση των όσων ακολουθούν.

Γι' αυτό τον λόγο έχουμε ανάγκη από πολλή εξομολόγηση και πολλά δάκρυα, και επειδή παραμένουμε αναίσθητοι ενώ αμαρτάνουμε, και επειδή τα αμαρτήματα είναι μεγάλα και υπερβαίνουν τη συγχώρεση. Και ότι δεν ψεύδομαι, μάρτυρες είναι οι περισσότεροι από τους ακροατές. Αλλά παρ' όλα αυτά, έστω και αν υπερβαίνουν τη συγχώρεση, ας μετανοήσουμε και θα απολαύσουμε στεφάνια. Και ως μετάνοια δεν εννοώ μόνο το να απέχουμε από τα προηγούμενα κακά, αλλά και το να επιδεικνύουμε μεγαλύτερα καλά. Διότι, λέει, αποδώστε καρπούς άξιους της μετάνοιας. Και πώς θα τους αποδώσουμε; Εάν πράττουμε τα αντίθετα· για παράδειγμα, τι εννοώ; Άρπαξες τα ξένα;

Αυτά διακηρύσσει και η σοφότατη Άννα: «Ας μην καυχάται ο σοφός για τη σοφία του». «Ας ευφρανθεί η καρδιά εκείνων που ζητούν τον Κύριο». Ξεκινώντας από την εξομολόγηση, κατέληξε στην ευφροσύνη. Διότι αρχή της πνευματικής προόδου είναι να εξομολογείται κανείς τις δικές του αμαρτίες, μετανοώντας με αγαθούς καρπούς, σύμφωνα με το χωρίο: «Κάντε καρπούς άξιους της μετάνοιας». Διότι τότε θα αποκτήσουμε το θάρρος να επικαλεστούμε το όνομά Του, και θα επιτύχουμε τα χαρίσματα που προέρχονται από Αυτόν, μέσω των οποίων και εμείς οι ίδιοι αποκτήσαμε την επίγνωση και ωφελούμε τους άλλους. Έπειτα, αφού καταξιωθούμε την κατά Θεόν ευθυμία, θα μπορέσουμε να Του άδουμε και να Του ψάλλουμε, και στο εξής να ερμηνεύουμε τα απόρρητα της Θείας Γραφής. Διότι αυτά είναι τα θαυμάσιά Του.

Διότι, όσο μεγαλύτερη έχει γίνει η χάρη, τόσο μεγαλύτερη είναι η κόλαση για εκείνους που αμαρτάνουν έπειτα από αυτά. Για να μην επιστρέψουμε, λοιπόν, στον προηγούμενο εμετό, ας παιδαγωγήσουμε τους εαυτούς μας από τώρα κιόλας. Διότι, για το ότι πρέπει πρώτα να μετανοήσουμε και να απομακρυνθούμε από τα προηγούμενα κακά, και με αυτόν τον τρόπο να προσέλθουμε στη χάρη, άκουσε τι λέει ο Ιωάννης, και τι ο κορυφαίος των αποστόλων σε εκείνους που πρόκειται να βαπτιστούν. Εκείνος μεν λέει: «Κάντε καρπό άξιο της μετανοίας, και μην αρχίσετε να λέτε μέσα σας, ότι έχουμε πατέρα τον Αβραάμ»· αυτός δε, σε εκείνους που τον ρωτούσαν, έλεγε πάλι: «Μετανοήστε, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού». Όποιος όμως μετανοεί δεν καταπιάνεται πλέον με τις ίδιες πράξεις για τις οποίες μετανόησε· γι' αυτό και λαμβάνουμε την εντολή να λέμε: «Ἀποτάσσομαί σοι, Σατανᾶ», για να μην επιστρέψουμε ποτέ πλέον σε αυτόν.

Διότι γι' αυτούς ο Κύριος, προφυλάσσοντάς μας, έλεγε: «Προσέχετε τον εαυτό σας από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι θα έλθουν σε εσάς με ενδύματα προβάτων· από μέσα τους όμως», είναι λύκοι άρπαγες. Εφόσον δηλαδή ο νους μας ενοχλείται από την αμαρτία, δεν έχουμε λάβει ακόμη τη συγχώρησή της· διότι δεν έχουμε ακόμη αποδώσει καρπούς άξιους της μετάνοιας.

Σχεδόν το ίδιο πράγμα λέει και ο Άγιος Μάξιμος, διότι αναφέρει: «Ψευδοπροφήτες είναι και οι λογισμοί που σμικρύνουν τα αμαρτήματα και προμαντεύουν ότι έχει ήδη γίνει η συγχώρεσή τους. Αυτοί οι λογισμοί είναι λύκοι άρπαγες με ενδύματα προβάτων, τους οποίους και θα αναγνωρίσουμε από τους καρπούς τους. Διότι εφόσον ο νους μας ενοχλείται από τις αμαρτίες, δεν έχουμε τύχει ακόμη της συγχώρεσής τους, αφού δεν έχουμε αποδώσει ακόμη καρπούς άξιους της μετάνοιας. Καρπός δε της μετάνοιας είναι η απάθεια της ψυχής, και απάθεια είναι η εξάλειψη της αμαρτίας. Μην έχοντας λοιπόν τέλεια απάθεια, αλλά πότε ενοχλούμενοι από τα πάθη και πότε όχι, ας μην ανεχόμαστε τους λογισμούς που μας προμαντεύουν τη συγχώρεση».

Διότι ο Χριστός κατήργησε τις αντίπαλες δυνάμεις, οι οποίες εδώ ονομάζονται όρη και βουνοί, και αναζωογόνησε τις φυσικές μας κινήσεις προς το αγαθό, τις οποίες ο ευαγγελιστής ονόμασε φάραγγες που γεμίζουν. Διότι για τον λόγο αυτό σαρκώθηκε, για να αποκαταστήσει τη φύση μας στην οικεία της κατάσταση. Και κάθε σάρκα, λέει, θα δει το σωτήριο του Θεού· όχι πλέον μόνο οι Ιουδαίοι και οι προσήλυτοι, αλλά κάθε σάρκα· διότι σε όλη τη γη έφτασε το Ευαγγέλιο. Πολλά και άλλα θα μπορούσαν να ειπωθούν, αλλά για μεγαλύτερη σαφήνεια ας λεχθούν αυτά. «Έλεγε λοιπόν στα πλήθη που έβγαιναν για να βαπτιστούν από αυτόν: Γεννήματα οχιάς, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μελλοντική οργή; Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας, και μην αρχίσετε να λέτε μέσα σας: Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ· διότι σας λέω ότι ο Θεός μπορεί και από τις πέτρες αυτές να αναδείξει τέκνα στον Αβραάμ. Ήδη μάλιστα η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων. Κάθε δέντρο λοιπόν που δεν κάνει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά.» Γεννήματα οχιάς ονομάζει τους Ιουδαίους, επειδή θλίβουν τους πατέρες και τις μητέρες τους. Διότι λένε ότι αυτό το ζώο γεννιέται κατατρώγοντας τη μήτρα· αλλά και αυτοί σκότωναν τους προφήτες και τους δασκάλους. Ως μελλοντική οργή, εννοεί την αιώνια κόλαση. Και καρποί άξιοι της μετάνοιας, δεν είναι μόνο η αποφυγή του κακού, αλλά και η έμπρακτη εφαρμογή του αγαθού.