Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 4:16

Επικρατούσε ωστόσο μεταξύ των Ιουδαίων μια εσφαλμένη αντίληψη για τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό, ότι δηλαδή θα προερχόταν από την πόλη ή κώμη της Ναζαρέτ, αν και η θεία Γραφή τον παρουσιάζει ως Βηθλεεμίτη, όσον αφορά το σημείο αυτό, λέγοντας: «Και εσύ, Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, οίκος του Εφραθά, είσαι πολύ μικρή για να συγκαταλέγεσαι ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα, διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου εκείνος που πρόκειται να γίνει άρχοντας στον Ισραήλ, και οι έξοδοί του είναι από την αρχή, από τις ημέρες του αιώνος». Διότι ανατράφηκε μεν στη Ναζαρέτ, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Ευαγγελιστής βεβαίωσε λέγοντας: «Και ήλθε στη Ναζαρέτ όπου είχε ανατραφεί»· όμως δεν καταγόταν από εκεί, αλλά από εκεί όπου ήδη προείπαμε, ή μάλλον όπως διαβεβαίωσε η φωνή του προφήτη. Ακολουθώντας λοιπόν ο Φίλιππος την αντίληψη των Ιουδαίων, λέει «τον Ιησού από τη Ναζαρέτ». <Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;> Ο Ναθαναήλ ομολογεί αμέσως ότι αυτό που προσδοκάται να αναδειχθεί από τη Ναζαρέτ πρέπει να είναι κάτι πολύ μεγάλο και άριστο. Είναι βεβαίως απόλυτα φανερό ότι όχι μόνο αποδεχόταν τη Ναζαρέτ προκειμένου να πιστέψει σε εκείνον που αναζητούσαν, αλλά, σταχυολογώντας τη γνώση από τον Νόμο και τους προφήτες, ως πολυμαθής έφτανε γρήγορα στην κατανόηση. <Έλα και δες.> Θα αρκέσει η θέα του για να πιστέψεις, λέει, και μόνο αν έλθεις σε συνομιλία μαζί του θα συμφωνήσεις γρηγορότερα, και χωρίς αμφιβολία θα πεις ότι αυτός είναι όντως ο προσδοκώμενος.

Επειδή λοιπόν είχαν ήδη εκπλαγεί από τα λόγια του, και έχοντας ήδη δεχθεί την ανυπέρβλητη παρρησία των διδασκαλιών του ως οδηγό για να σκεφτούν κάτι σπουδαίο για αυτόν, ερευνούν και την ίδια τη θεία Γραφή, θεωρώντας ότι από εκεί θα αποκομίσουν την πλέον αλάνθαστη αντίληψη για αυτόν· διότι έτσι έχει εκ φύσεως το πράγμα. Ότι λοιπόν θα προέλθει από το σπέρμα του τρισμακάριου Δαβίδ και ότι θα αναδειχθεί στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, το έχουν πιστέψει, προφανώς έχοντας πεισθεί από τις σχετικές προφητείες. «Ορκίστηκε ο Κύριος στον Δαβίδ την αλήθεια», λέει κάπου ο σοφός μελωδός, «και δεν πρόκειται να την αθετήσει· από τον καρπό της οσφύος σου θα τοποθετήσω πάνω στον θρόνο σου». Ο προφήτης πάλι λέει: «Και εσύ Βηθλεέμ, οίκος του Εφραθά, είσαι πολύ μικρή για να συγκαταλέγεσαι ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα· διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου εκείνος που θα γίνει άρχοντας του Ισραήλ, και οι έξοδοί του είναι από την αρχή, από τις ημέρες του αιώνος». Πλανιόταν όμως η ακαθοδήγητη γνώμη των Ιουδαίων και έσφαλλε σχετικά με τον Χριστό, μόνο και μόνο εξαιτίας της Ναζαρέτ που βρίσκεται στη Γαλιλαία, στην οποία επικρατούσε η φήμη ότι είχε ανατραφεί ο Κύριος. Διότι έτσι λέει κάποιος από τους αγίους ευαγγελιστές: «Ήλθε δε στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί».

Έχει δοξαστεί λοιπόν καθώς χρησιμοποιεί ως δική του δύναμη και ενέργεια εκείνη του ομοουσίου Πνεύματος. <Και ήλθε στη Ναζαρέτ· και εισήλθε στη συναγωγή.> Επειδή έπρεπε πλέον να καταστήσει τον εαυτό του εμφανή σε αυτούς που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ, και να λάμψει το μυστήριο της ενανθρωπήσεως σε αυτούς που δεν το γνώριζαν, και ότι έχει χριστεί από τον Θεό και Πατέρα για τη σωτηρία της οικουμένης, πάνσοφα οικονομεί και αυτό· και το χαρίζει αυτό πριν από όλους τους άλλους στους κατοίκους της Ναζαρέτ, με τους οποίους και ανατράφηκε, κατά τη σάρκα εννοώ. Αφού εισήλθε λοιπόν στη συναγωγή, δέχεται βιβλίο για ανάγνωση· και ανοίγοντάς το, επέλεξε μια προφητική ρήση, η οποία μιλούσε για το δικό του μυστήριο. Και σαφέστατα μέσα από αυτά, αυτός ήταν που έλεγε διαμέσου της φωνής του προφήτη, ότι και θα ενανθρωπήσει και θα έλθει για να διασώσει την οικουμένη· διότι λέμε ότι ο Υιός δεν έχει χριστεί διαφορετικά, παρά μόνο επειδή έγινε δηλαδή σαν εμάς κατά τη σάρκα και ενανθρώπησε· διότι επειδή υπάρχει ως Θεός ταυτόχρονα και άνθρωπος, ο ίδιος δίνει θεϊκά το Πνεύμα στην κτίση, το δέχεται όμως από τον Θεό και Πατέρα κατά την ανθρώπινη φύση, αυτός που αγιάζει όλη την κτίση, καθώς έχει φανερωθεί από άγιο Πατέρα, και το Πνεύμα που προέρχεται από αυτόν το χορηγεί και στις άνω δυνάμεις ως δικό του, και επιπλέον σε αυτούς που έχουν επιγνώσει την επιφάνειά του. <Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, για το οποίο με έχρισε, με απέστειλε να ευαγγελιστώ σε φτωχούς, κ.τ.λ.>

Από αμφότερα δε τα επιχειρήματα της λεπτομερούς εξέτασης και της υπόθεσης πρέπει να γνωρίζουμε ότι συμπεριέλαβε μαζί του και άλλους μαθητές, οι οποίοι παρέμειναν κοντά του, ίσως αυτούς γύρω από τον Ναθαναήλ και τον Φίλιππο και κάποιους άλλους. Διότι εκείνοι γύρω από τον Ανδρέα αναχώρησαν· αυτοί όμως που είχαν παραμείνει μαζί του κλήθηκαν και οι ίδιοι στους γάμους. Και αφού επιτέλεσε αυτό ως πρώτο σημείο, κατέβηκε στα μέρη της Καπερναούμ και κατοίκησε εκεί. Και στη συνέχεια αρχίζει να επιτελεί εκεί άλλα σημεία, όταν θεράπευσε το χέρι εκείνου που το είχε ξηρό, αλλά και την πενθερά του Πέτρου, ο οποίος καταγόταν μεν από τη Βηθσαϊδά, αλλά είχε νυμφευθεί γυναίκα από την Καπερναούμ –καθώς οι τόποι αυτοί δεν είχαν μεγάλη απόσταση μεταξύ τους–, την απάλλαξε από τον πυρετό και, αφού θεραπεύθηκε, τον υπηρετούσε· ώστε αυτή να είναι η λογική αλληλουχία. Και μετά από αυτά, όταν εκείνος επέστρεψε πάλι στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, τότε ανέγνωσε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα, προλαβαίνοντάς τους λοιπόν ο ίδιος και λέγοντας ότι: «Οπωσδήποτε θα μου πείτε αυτήν την παραβολή: ιατρέ, θεράπευσε τον εαυτό σου· όσα σημεία ακούσαμε ότι έγιναν στην Καπερναούμ, κάνε τα και εδώ στην πατρίδα σου». Και βλέπεις πώς υφίσταται η αλληλουχία της αλήθειας; «Και δεν έκανε εξαιτίας της απιστίας τους», λέγει, «κανένα σημείο». Και αφού αναχώρησε από εκεί και πήγε στην Καπερναούμ, κατοίκησε πάλι εκεί.

Εξαιτίας αυτού, ευλόγως ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός αναφέρεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο να έχει διδάξει ότι η προφητεία εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του, όταν «ήλθε στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, και εισήλθε σύμφωνα με τη συνήθειά του την ημέρα του Σαββάτου στη συναγωγή, και σηκώθηκε για να αναγνώσει. Και του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα, το οποίο αφού άνοιξε, βρήκε το χωρίο: ‹Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι’ αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ στους φτωχούς, με απέστειλε για να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη, να αποστείλω τους συντετριμμένους ελεύθερους, να κηρύξω τον δεκτό ενιαυτό του Κυρίου›. Τότε, αφού έκλεισε το βιβλίο και το έδωσε πίσω στον υπηρέτη, κάθισε· και τα μάτια όλων μέσα στη συναγωγή ήταν προσηλωμένα σε αυτόν. Και άρχισε να τους λέει ότι σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή στα αυτιά σας. Και όλοι έδιναν μαρτυρία για αυτόν και θαύμαζαν για τα λόγια της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του». Εάν δε στρέψεις την προσοχή σου στον χρόνο που υποδηλώνεται από το: «σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή», θα διαπιστώσεις ότι κατά τον ίδιο ακριβώς καιρό, ‹μετά το βάπτισμά του στον Ιορδάνη, το Άγιο ‹Πνεύμα›, αφού κατήλθε με μορφή περιστεράς›, «έμεινε επάνω του». Έπειτα «αναχώρησε στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο»· και στη συνέχεια ‹αφού ήλθε στη Ναζαρέτ ανέγνωσε› την προαναφερθείσα προφητεία. Γι’ αυτό ακριβώς προσέθεσε το: «σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή στα αυτιά σας».

Και με τις νεάνιδες και τις τυμπανίστριες υπονόησε τις ψυχές που παλαιότερα ζούσαν με τρόπο πιο σωματικό σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, ονομάζοντάς τες αφενός νεάνιδες λόγω του νεαρού και ατελούς του φρονήματός τους, και αφετέρου τυμπανίστριες επειδή αναλώνονταν στη σωματική λατρεία. 〈Από τον Ησαΐα〉. «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, με απέστειλε να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να θεραπεύσω τους συντετριμμένους στην καρδιά, να αναγγείλω δεκτό έτος Κυρίου και ημέρα ανταποδόσεως.» Και αυτήν την προφητεία ο ίδιος ο Κύριός μας ομολογεί ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του, όταν, αφού ήρθε «στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, εισήλθε κατά τη συνήθειά του την ημέρα του Σαββάτου στη συναγωγή», και καθώς σηκώθηκε του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα. Και αφού το ξετύλιξε, διάβασε τα γεγραμμένα: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, με απέστειλε να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να αποστείλω ελεύθερους τους καταπιεσμένους, να αναγγείλω δεκτό έτος Κυρίου. Και αφού τύλιξε το βιβλίο και το έδωσε πίσω στον υπηρέτη, κάθισε· και τα μάτια όλων στη συναγωγή ήταν προσηλωμένα επάνω του. Άρχισε δε να τους λέει, ότι σήμερα εκπληρώθηκε αυτή η γραφή στα αυτιά σας».

Λύτρωσέ μας λοιπόν και εμάς, Κύριε, από αυτά τα τρία κεφάλια του δράκοντα. Επέστρεψε δε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος· μου φαίνεται ότι ο Ιησούς επέστρεψε γεμάτος ένθεο ζήλο· διότι αυτό σημαίνει το «με τη δύναμη του Πνεύματος». Ίσως όμως πρόσεξες στη Γραφή, ότι αφού νίκησε αυτόν που τον πείραζε και έδειξε τη δύναμή Του, τότε γράφτηκε το «με τη δύναμη του Πνεύματος». Το δε «απομακρύνθηκε από αυτόν μέχρι καιρού», έχει το εξής νόημα: Ο διάβολος επιτίθεται στον Κύριο μέσω δύο παθών, της ηδονής και της λύπης· διότι επιτέθηκε στον Κύριο μέσω της ηδονής, όπως πάνω στο όρος· και απομακρύνθηκε από αυτόν «μέχρι καιρού», δηλαδή μέχρι τον καιρό του σταυρού· διότι τότε επρόκειτο να του επιτεθεί μέσω της λύπης. «Και ήρθε στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, και εισήλθε, όπως συνήθιζε, την ημέρα του Σαββάτου στη Συναγωγή, και σηκώθηκε για να διαβάσει, και του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα· και αφού ξετύλιξε το βιβλίο, βρήκε το σημείο όπου ήταν γραμμένο: Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· με απέστειλε για να κηρύξω το χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους συντριμμένους στην καρδιά, να κηρύξω στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη, να ελευθερώσω τους καταπιεσμένους, να κηρύξω το ευπρόσδεκτο έτος του Κυρίου. Και αφού τύλιξε το βιβλίο, το επέστρεψε στον υπηρέτη και κάθισε· και τα μάτια όλων μέσα στη Συναγωγή ήταν προσηλωμένα πάνω Του».