Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 4:17

Από αμφότερα δε τα επιχειρήματα της λεπτομερούς εξέτασης και της υπόθεσης πρέπει να γνωρίζουμε ότι συμπεριέλαβε μαζί του και άλλους μαθητές, οι οποίοι παρέμειναν κοντά του, ίσως αυτούς γύρω από τον Ναθαναήλ και τον Φίλιππο και κάποιους άλλους. Διότι εκείνοι γύρω από τον Ανδρέα αναχώρησαν· αυτοί όμως που είχαν παραμείνει μαζί του κλήθηκαν και οι ίδιοι στους γάμους. Και αφού επιτέλεσε αυτό ως πρώτο σημείο, κατέβηκε στα μέρη της Καπερναούμ και κατοίκησε εκεί. Και στη συνέχεια αρχίζει να επιτελεί εκεί άλλα σημεία, όταν θεράπευσε το χέρι εκείνου που το είχε ξηρό, αλλά και την πενθερά του Πέτρου, ο οποίος καταγόταν μεν από τη Βηθσαϊδά, αλλά είχε νυμφευθεί γυναίκα από την Καπερναούμ –καθώς οι τόποι αυτοί δεν είχαν μεγάλη απόσταση μεταξύ τους–, την απάλλαξε από τον πυρετό και, αφού θεραπεύθηκε, τον υπηρετούσε· ώστε αυτή να είναι η λογική αλληλουχία. Και μετά από αυτά, όταν εκείνος επέστρεψε πάλι στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, τότε ανέγνωσε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα, προλαβαίνοντάς τους λοιπόν ο ίδιος και λέγοντας ότι: «Οπωσδήποτε θα μου πείτε αυτήν την παραβολή: ιατρέ, θεράπευσε τον εαυτό σου· όσα σημεία ακούσαμε ότι έγιναν στην Καπερναούμ, κάνε τα και εδώ στην πατρίδα σου». Και βλέπεις πώς υφίσταται η αλληλουχία της αλήθειας; «Και δεν έκανε εξαιτίας της απιστίας τους», λέγει, «κανένα σημείο». Και αφού αναχώρησε από εκεί και πήγε στην Καπερναούμ, κατοίκησε πάλι εκεί.

Και κανείς ας μην περιεργάζεται με αμφιβολία ούτε αυτό, βλέποντας ότι ο Ανδρέας συνάντησε πρώτος τον Ιησού, και έπειτα ο Πέτρος που κλήθηκε μέσω αυτού, ώστε να αρχίσει να δυσφορεί και για αυτό. Διότι η συνάντηση έγινε πρώτα με τον Ανδρέα, ο οποίος ήταν μικρότερος σε ηλικία από τον Πέτρο· αργότερα όμως πάλι, όταν πραγματοποιήθηκε η τέλεια αποταγή τους, ξεκίνησε από τον Πέτρο. Διότι εκείνος ηγούνταν του αδελφού του και ο Κύριος το γνώριζε αυτό, επειδή είναι Θεός που γνωρίζει τις διαθέσεις των καρδιών και ξέρει ποιος είναι άξιος να τοποθετείται πρώτος, και επέλεξε τον Πέτρο για να είναι αρχηγός των μαθητών Του, όπως έχει αποδειχθεί σαφώς παντού. Διότι στη συνέχεια, αφού ήλθαν και έμειναν κοντά Του την πρώτη ημέρα, όπως ανέφερα, και τη δεύτερη ημέρα οδοιπόρησαν, την τρίτη δε ημέρα όταν πραγματοποιήθηκε το πρώτο θεοσημείο, και ενώ κάποιοι ήταν μαζί Του (όχι ο Ανδρέας ούτε ο Πέτρος ούτε ο Ιωάννης ούτε ο Ιάκωβος, αλλά εκείνοι που βρίσκονταν γύρω από τον Ναθαναήλ και τον Φίλιππο και κάποιοι άλλοι, όπως γίνεται κατανοητό), στη συνέχεια λοιπόν, αφού Εκείνος πήγε στην Καπερναούμ και ανέβηκε πάλι στη Ναζαρέτ και από εκεί πήγε πάλι στην Καπερναούμ και επιτέλεσε ένα μέρος των σημείων, ανέβηκε πάλι στη Ναζαρέτ και ανέγνωσε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα, όπου λέει «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς» και τα εξής. Αυτό δε συνέβη μερικές ημέρες μετά την ημέρα των Επιφανείων.

Αυτής δε της ωραίας πόλεως οι προεστώτες «κριτές» και «σύμβουλοι» έλαβαν την αρχή τους από τους αποστόλους και μαθητές του Σωτήρος ημών, και από τη δική τους διαδοχή, μέχρι και σήμερα, σαν να φύτρωσαν από αγαθό σπόρο, λάμπουν έχοντας κατασταθεί πρόεδροι της Εκκλησίας του Θεού. Το ότι δε αυτά προφητεύονται για τους λίγους από τον ιουδαϊκό λαό που έχουν απομείνει, το αποδεικνύει στη συνέχεια η προφητεία λέγοντας: «διότι με κρίση θα σωθεί η αιχμαλωσία της και με ελεημοσύνη», ή, σύμφωνα με τους άλλους ερμηνευτές: «και με δικαιοσύνη». Διότι, εάν λέγεται ότι «θα σωθεί με κρίση» η «αιχμαλωσία της», είναι προφανές ότι μόνον όσοι κριθούν άξιοι σωτηρίας θα επιτύχουν την εκπλήρωση της επαγγελίας. Μάταια, επομένως, φαντάζονται τα τέκνα των Ιουδαίων ότι πρόκειται να υπάρξει επιστροφή από τη διασπορά ολόκληρου του έθνους τους, αφού ο λόγος σαφώς δεν υπόσχεται ότι θα επιστρέψουν όλοι, παρά μόνον όσοι κριθούν άξιοι. Ως επιστροφή δε της «αιχμαλωσίας» πρέπει να νοήσουμε τη μεταστροφή των ψυχών από την πλάνη προς την αληθινή γνώση του Θεού, την οποία φανέρωσε και ο Σωτήρας, όταν, παίρνοντας στη συναγωγή το βιβλίο του Ησαΐα, ανέγνωσε την περικοπή που αναφερόταν στο πρόσωπό του: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, διότι με έχρισε και με απέστειλε να κηρύξω το Ευαγγέλιο στους πτωχούς». «

Εξαιτίας αυτού, ευλόγως ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός αναφέρεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο να έχει διδάξει ότι η προφητεία εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του, όταν «ήλθε στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, και εισήλθε σύμφωνα με τη συνήθειά του την ημέρα του Σαββάτου στη συναγωγή, και σηκώθηκε για να αναγνώσει. Και του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα, το οποίο αφού άνοιξε, βρήκε το χωρίο: ‹Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι’ αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ στους φτωχούς, με απέστειλε για να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη, να αποστείλω τους συντετριμμένους ελεύθερους, να κηρύξω τον δεκτό ενιαυτό του Κυρίου›. Τότε, αφού έκλεισε το βιβλίο και το έδωσε πίσω στον υπηρέτη, κάθισε· και τα μάτια όλων μέσα στη συναγωγή ήταν προσηλωμένα σε αυτόν. Και άρχισε να τους λέει ότι σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή στα αυτιά σας. Και όλοι έδιναν μαρτυρία για αυτόν και θαύμαζαν για τα λόγια της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του». Εάν δε στρέψεις την προσοχή σου στον χρόνο που υποδηλώνεται από το: «σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή», θα διαπιστώσεις ότι κατά τον ίδιο ακριβώς καιρό, ‹μετά το βάπτισμά του στον Ιορδάνη, το Άγιο ‹Πνεύμα›, αφού κατήλθε με μορφή περιστεράς›, «έμεινε επάνω του». Έπειτα «αναχώρησε στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο»· και στη συνέχεια ‹αφού ήλθε στη Ναζαρέτ ανέγνωσε› την προαναφερθείσα προφητεία. Γι’ αυτό ακριβώς προσέθεσε το: «σήμερα έχει εκπληρωθεί η Γραφή αυτή στα αυτιά σας».

Ψ. ΛΑ΄. Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· ※ ο Κύριος με απέστειλε για να ευαγγελιστώ στους πτωχούς, να θεραπεύσω τους συντετριμμένους στην καρδιά, να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη, να κηρύξω το δεκτό έτος του Κυρίου και την ημέρα της ανταπόδοσης ※ στον Θεό μας· να παρηγορήσω όλους όσους πενθούν, να δοθεί σε όσους πενθούν στη Σιών δόξα αντί για στάχτη, έλαιο ευφροσύνης σε αυτούς που πενθούν, ένδυμα δόξας αντί για πνεύμα ακηδίας· και θα ονομαστούν γενεές δικαιοσύνης, φύτευμα του Κυρίου προς δόξαν. Ο Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, ο οποίος προήλθε από τη ρίζα του Ιεσσαί, στον οποίο έχουν αναπαυθεί τα επτά πνεύματα του Θεού, αφού αγάπησε τη δικαιοσύνη και μίσησε την ανομία, εχρίσθη από τον Θεό και Πατέρα Του με το λεγόμενο πνευματικό έλαιο της αγαλλιάσεως. Ο Οποίος, παίρνοντας κάποτε στα χέρια Του τον Ησαΐα κατά τον χρόνο που είχε ενανθρωπήσει, και αφού ανέγνωσε την προκειμένη περικοπή, κλείνοντας το βιβλίο, λέει: «Σήμερα έχει εκπληρωθεί η γραφή αυτή», διότι Αυτός ήταν αληθώς εκείνος που απεστάλη από τον Πατέρα, για να ευαγγελιστεί τη βασιλεία των ουρανών στους πτωχούς τω πνεύματι, προς τους οποίους και έλεγε: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· και για να θεραπεύσει τους συντετριμμένους στην καρδιά, για τους οποίους έχει ειπωθεί: «καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη ο Θεός δεν θα την καταφρονήσει».

Και με τις νεάνιδες και τις τυμπανίστριες υπονόησε τις ψυχές που παλαιότερα ζούσαν με τρόπο πιο σωματικό σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, ονομάζοντάς τες αφενός νεάνιδες λόγω του νεαρού και ατελούς του φρονήματός τους, και αφετέρου τυμπανίστριες επειδή αναλώνονταν στη σωματική λατρεία. 〈Από τον Ησαΐα〉. «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, με απέστειλε να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να θεραπεύσω τους συντετριμμένους στην καρδιά, να αναγγείλω δεκτό έτος Κυρίου και ημέρα ανταποδόσεως.» Και αυτήν την προφητεία ο ίδιος ο Κύριός μας ομολογεί ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπό του, όταν, αφού ήρθε «στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, εισήλθε κατά τη συνήθειά του την ημέρα του Σαββάτου στη συναγωγή», και καθώς σηκώθηκε του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα. Και αφού το ξετύλιξε, διάβασε τα γεγραμμένα: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό με έχρισε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, με απέστειλε να κηρύξω απελευθέρωση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς, να αποστείλω ελεύθερους τους καταπιεσμένους, να αναγγείλω δεκτό έτος Κυρίου. Και αφού τύλιξε το βιβλίο και το έδωσε πίσω στον υπηρέτη, κάθισε· και τα μάτια όλων στη συναγωγή ήταν προσηλωμένα επάνω του. Άρχισε δε να τους λέει, ότι σήμερα εκπληρώθηκε αυτή η γραφή στα αυτιά σας».

Λύτρωσέ μας λοιπόν και εμάς, Κύριε, από αυτά τα τρία κεφάλια του δράκοντα. Επέστρεψε δε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος· μου φαίνεται ότι ο Ιησούς επέστρεψε γεμάτος ένθεο ζήλο· διότι αυτό σημαίνει το «με τη δύναμη του Πνεύματος». Ίσως όμως πρόσεξες στη Γραφή, ότι αφού νίκησε αυτόν που τον πείραζε και έδειξε τη δύναμή Του, τότε γράφτηκε το «με τη δύναμη του Πνεύματος». Το δε «απομακρύνθηκε από αυτόν μέχρι καιρού», έχει το εξής νόημα: Ο διάβολος επιτίθεται στον Κύριο μέσω δύο παθών, της ηδονής και της λύπης· διότι επιτέθηκε στον Κύριο μέσω της ηδονής, όπως πάνω στο όρος· και απομακρύνθηκε από αυτόν «μέχρι καιρού», δηλαδή μέχρι τον καιρό του σταυρού· διότι τότε επρόκειτο να του επιτεθεί μέσω της λύπης. «Και ήρθε στη Ναζαρέτ, όπου είχε ανατραφεί, και εισήλθε, όπως συνήθιζε, την ημέρα του Σαββάτου στη Συναγωγή, και σηκώθηκε για να διαβάσει, και του δόθηκε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα· και αφού ξετύλιξε το βιβλίο, βρήκε το σημείο όπου ήταν γραμμένο: Πνεύμα Κυρίου είναι πάνω μου, γι' αυτό με έχρισε· με απέστειλε για να κηρύξω το χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς, να θεραπεύσω τους συντριμμένους στην καρδιά, να κηρύξω στους αιχμαλώτους απελευθέρωση και στους τυφλούς ανάβλεψη, να ελευθερώσω τους καταπιεσμένους, να κηρύξω το ευπρόσδεκτο έτος του Κυρίου. Και αφού τύλιξε το βιβλίο, το επέστρεψε στον υπηρέτη και κάθισε· και τα μάτια όλων μέσα στη Συναγωγή ήταν προσηλωμένα πάνω Του».