Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 4:41

Επομένως, ας αγγίξει και εμάς, ή μάλλον εμείς ας τον αγγίξουμε μέσω της μυστικής ευλογίας, για να ελευθερώσει και εμάς από τα ψυχικά νοσήματα, και από την επίθεση και την πλεονεξία των δαιμόνων. <Και επιτιμώντας τα, δεν τα άφηνε να μιλούν.> (A f. 81 b, H f. 251) Δεν άφηνε τους ακάθαρτους δαίμονες να τον ομολογούν· διότι δεν έπρεπε να αρπάξουν αυτοί τη δόξα της αποστολικής λειτουργίας, αλλά ούτε έπρεπε να λαλείται το μυστήριο του Χριστού από ακάθαρτη γλώσσα· ώστε, ακόμη κι αν λένε κάτι αληθινό, κανείς να μην τους πιστεύει· διότι το φως δεν γνωρίζεται μέσω του σκότους· και αυτό θα το διδάξει ο μαθητής του Χριστού, λέγοντας: «Διότι ποια κοινωνία έχει το φως με το σκότος; Ή ποια συμφωνία υπάρχει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαρ;»

Διότι είπε κάπου και προς τους αλαζόνες και υβριστές Ιουδαίους: «Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο, και τις επιθυμίες του πατέρα σας θέλετε να πράττετε· εκείνος ήταν ανθρωποκτόνος από την αρχή, και δεν στάθηκε στην αλήθεια, επειδή δεν υπάρχει αλήθεια μέσα του· όταν λέει το ψέμα, μιλάει από τον εαυτό του, επειδή είναι ψεύτης και ο πατέρας του ψεύδους.» Με ποιον τρόπο λοιπόν θα είναι φιλαλήθης ένας ψεύτης; Και πώς δεν θα λέει απολύτως και εξάπαντος ψέματα εκείνος που δεν έχει σταθεί στην αλήθεια; Άραγε λοιπόν είναι ξεκάθαρο, ω Παλλάδιε, στον καθένα πλέον, ότι αποδίδοντας την αλήθεια στις φωνές των δαιμονίων, θα καταδικάζαμε τον Χριστό για ψευδολογία και θα λέγαμε ότι η αλήθεια λέει ψέματα; ΠΑΛΛ. Αυτόν τον κίνδυνο διατρέχουμε. ΚΥΡ. Εξάλλου, θα πρόσθετα στα όσα ειπώθηκαν και τούτο: έχουμε διδαχθεί από τον Χριστό να μην αποδεχόμαστε τους λόγους των ακαθάρτων πνευμάτων, ακόμη κι αν θα ήθελαν κάποτε να κομίσουν την αλήθεια, η οποία είναι γι' αυτά απάτητη και εντελώς ασυνήθιστη. ΠΑΛΛ. Πώς το εννοείς αυτό; ΚΥΡ. Ή μήπως δεν κατανοείς αυτά που έχουν γράψει οι άγιοι ευαγγελιστές, ότι τα δαιμόνια, κραυγάζοντας με δυνατή και διαπεραστική φωνή, πλησίαζαν τον Χριστό λέγοντας: «Άφησέ μας, τι κοινό υπάρχει μεταξύ μας και σε σένα, Ιησού Ναζωραίε; Ήρθες να μας καταστρέψεις; Γνωρίζουμε ποιος είσαι, ο Άγιος του Θεού. Εκείνος όμως τα επιτιμούσε,» λέει, «και δεν τα άφηνε να μιλούν, επειδή γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός.»

Η Γραφή κάνει λόγο για πάρα πολλά πνεύματα: «αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός» και «όλα τα πνεύματα αινείτε τον Κύριο». Ως χάρισμα δε δίδεται στους άξιους η «διάκριση των πνευμάτων». Διότι άλλα μεν είναι επουράνια, τα οποία «χαίρονται με την αλήθεια», άλλα δε είναι επίγεια, επιρρεπή στην απάτη και την πλάνη, και άλλα υπόγεια, τέκνα της αβύσσου και του σκότους· διότι, όπως λέει το Ευαγγέλιο, «τον παρακαλούσαν να μην τους στείλει να πάνε στην άβυσσο»· και ομοίως, διέταζε τα πνεύματα και εξέβαλε τα πνεύματα με τον λόγο του και «δεν τα άφηνε να μιλούν». Γίνεται επίσης λόγος για «πνεύμα κρίσεως και πνεύμα καύσεως», λέγεται και πνεύμα του κόσμου («εμείς όμως δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου», λέει) και πνεύμα ανθρώπου: «διότι ποιος από τους ανθρώπους γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνον το πνεύμα του ανθρώπου;» και «πνεύμα που φεύγει και δεν επιστρέφει»· «διότι πέρασε πνεύμα (άνεμος) μέσα από αυτό και δεν θα υπάρχει πλέον» και «θα αφαιρέσεις το πνεύμα τους και θα εκλείψουν», καθώς και πνεύμα προφητών: «και τα πνεύματα των προφητών», λέει, «υποτάσσονται στους προφήτες» και «ιδού, ένα ψευδές πνεύμα στάθηκε ενώπιον του Κυρίου και του είπε: με τι θα απατήσεις τον Αχαάβ;»

Και άλλα μεν χαρίζονται σε όλους, ενώ άλλα λαμβάνουν χαρίσματα· και για να μιλήσουμε γενικά, άλλα μεν εξυμνούν την αγιότητα στους ουρανούς των ουρανών και στους υπόλοιπους αόρατους τόπους, άλλα δε, ενώ εξυμνούνται, παρέχουν επαξίως τα δώρα στους αξίους. 9. Η δε Γραφή αναφέρει πάρα πολλά πνεύματα· «αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα, και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός», και «όλα τα πνεύματα αινείτε τον Κύριο». Δίδεται δε στους αξίους το χάρισμα της «διακρίσεως των πνευμάτων». Διότι άλλα μεν είναι επουράνια, τα οποία «χαίρουν με την αλήθεια», άλλα δε επίγεια, επιρρεπή στην απάτη και την πλάνη, και άλλα υπόγεια, τέκνα της αβύσσου και του σκότους. «Τον παρακαλούσαν», αναφέρει το Ευαγγέλιο, «να μην τους επιτάξει να απελθουν στην άβυσσο»· ωσαύτως δε και στα πνεύματα έδινε προσταγές. Και τα πνεύματα τα εξέδιωκε με τον λόγο του και «δεν τα άφηνε να μιλούν». Γίνεται δε λόγος για «πνεύμα κρίσεως και πνεύμα καύσεως», γίνεται λόγος και για πνεύμα του κόσμου· «εμείς δε δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου», λέει, όπως και για πνεύμα ανθρώπου· «διότι ποιος από τους ανθρώπους γνωρίζει τα του ανθρώπου, ειμή το πνεύμα του ανθρώπου;» Και «πνεύμα το οποίο πορεύεται και δεν επιστρέφει»· «διότι πνεύμα διήλθε μέσα του, και δεν θα υπάρχει πλέον», και «θα αφαιρέσεις το πνεύμα τους, και θα εκλείψουν», και «τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες». Και «ιδού, στάθηκε ένα ψευδές πνεύμα ενώπιον του Κυρίου και του είπε: με τι θα εξαπατήσεις τον Αχαάβ; Και θα γίνω, λέει, πνεύμα ψευδές στο στόμα των προφητών».

Γι' αυτό ο μέγας Διονύσιος είπε ότι «οι νόες κινούνται κυκλικά, ενωνόμενοι με τις άναρχες και ατελεύτητες ελλάμψεις». Πρέπει όμως να προσέξουμε και το εξής, ότι δηλαδή αυτός που προσδιόρισε τα πάντα με ακρίβεια περισσότερο από κάθε άλλον, δεν είπε απλώς ότι οι νόες κινούνται κυκλικά ενωνόμενοι με τις άναρχες ελλάμψεις, αλλά ότι «λέγεται» πως κινούνται, υποδηλώνοντας, όπως νομίζω, ότι η τέτοιου είδους ένωση δεν είναι φυσική για αυτούς, έστω κι αν, λόγω του ότι δεν γνώρισαν ποτέ την πείρα του μολυσμού, τυγχάνουν από την αρχή άρρηκτα συνδεδεμένοι με τη χάρη. Το ότι δε ένα τέτοιο φως και η δύναμη που το βλέπει δεν ενυπάρχουν εκ φύσεως στους υπερκόσμιους αγγέλους, μπορεί κανείς, όπως λένε, να αντλήσει μια ακόμη πιο αξιόπιστη μαρτυρία γι' αυτό από τον ίδιο τον μεγαλύτερο εχθρό τους· διότι το εκπεσόν και δαιμονικό φύλο τους έχει στερηθεί το φως και τη δύναμη που το βλέπει, αλλά δεν έχει στερηθεί κανένα από τα φυσικά του ιδιώματα· άρα δεν είναι φυσικό γνώρισμα ούτε το φως ούτε εκείνη η όραση. Και βέβαια, το δαιμονικό φύλο δεν έχει στερηθεί ούτε τη νόηση· διότι είναι νόες και δεν έχουν αποβάλει την ύπαρξή τους, και λένε «σε ξέρω ποιος είσαι, ο άγιος του Θεού», ο οποίος μάλιστα δεν άφηνε τα δαιμόνια να μιλούν, «επειδή γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός». Γι' αυτό και ο Θεολόγος είπε: «Δεν πιστεύεις στη θεότητα; Αυτό δεν το κάνουν ούτε οι δαίμονες». Εάν όμως γνωρίζουν τη θεότητα, κατ' ανάγκην γνωρίζουν και αυτό, ότι δηλαδή αυτή δεν είναι κανένα από τα κτιστά.

Διότι, εάν οι Έλληνες, αφού άρπαξαν τα θεία και δικά μας, επέδειξαν σπουδή για την αλήθεια, πόσο περισσότερο έπρεπε οι πιστοί να δραστηριοποιούνται με μεγαλύτερη προθυμία για αυτά; Διότι, ούτε επειδή οι Έλληνες γράφουν τα αληθή, εμείς πρέπει να παραβλέπουμε την αλήθεια, αποβλέποντας στη φύση των πραγμάτων. Γι' αυτό άλλωστε και οι Ιουδαίοι είναι κατακριτέοι, διότι όσα παλαιά τους ανήκαν, τώρα έχουν γίνει δικά μας. Διότι, αφού λαφυραγωγήσαμε τον πλούτο εκείνων, τον οικειοποιούμαστε, επειδή αυτόν που ήλθε στα δικά του, οι δικοί του δεν τον παρέλαβαν. Επομένως, είναι δίκαιο όσα καταγράφονται από τους απίστους να γίνονται ευγνωμόνως αποδεκτά από τους πιστούς, εφόσον είναι οικεία και σύμφωνα με τα γραμμένα της Γραφής. Ακόμη, στα όσα έχουν ειπωθεί, προσθέτει ο διδάσκαλος: αυτά έχουν λεχθεί όχι για να δημιουργηθεί η πίστη στους πιστούς μέσω των ελληνικών κειμένων· διότι εμείς δεν δεχόμαστε τις αποδείξεις από τους εκτός της πίστεως. Διότι για εμάς, αληθώς, δεν υπάρχει κανένας λόγος να δεχόμαστε από τους ξένους τις διαβεβαιώσεις για τα όσα έπραξε ο Αβραάμ κατά την καλοπροαίρετη φιλοξενία των αγγέλων, ούτε για οποιονδήποτε άλλο λόγο, αφού έχουμε ήδη ανατραφεί με τους ιερούς λόγους και τα παιδεύματα. Διότι και ο Κύριος, λέγει, όταν τα δαιμόνια φώναζαν: «Εσύ είσαι ο Χριστός», τα επιτιμούσε και δεν τα άφηνε να μιλούν, απαξιώνοντας να λαμβάνει μαρτυρία από δαίμονες. Αλλά δεν πρόκειται εξαιτίας αυτού εμείς να παραιτηθούμε από το να ομολογούμε τον Χριστό. Ούτε θα δυσφημήσουμε τον Παύλο, επειδή ακούμε τη γυναίκα που την κατείχε το πνεύμα του Πύθωνα να τον εγκωμιάζει.

Κατά τη δύση του ηλίου, όλοι όσοι είχαν αρρώστους που έπασχαν από διάφορες ασθένειες, τους έφεραν σε αυτόν. Και εκείνος, επιθέτοντας τα χέρια του στον καθένα από αυτούς, τους θεράπευσε. Έβγαιναν δε και δαιμόνια από πολλούς, τα οποία έκραζαν και έλεγαν ότι Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού. Και εκείνος τα επέπληττε και δεν τα άφηνε να μιλούν, επειδή γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός.