Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 6:19

Πραγματοποιήθηκε λοιπόν η χειροτονία, με την παρουσία όλων αυτών, και τοποθετήθηκαν ως μυσταγωγοί σε ολόκληρη την οικουμένη. Αυτό ακριβώς έπραξαν, καλώντας αφενός τους Ιουδαίους από τη νομική λατρεία, και αφετέρου τους λάτρεις των δαιμόνων από την ελληνική πλάνη, στην επίγνωση της αλήθειας. Αφού δε ανέδειξε τους αγίους αποστόλους, έγινε δημιουργός πάρα πολλών και αξιοθαύμαστων σημείων, επιτιμώντας τα δαιμόνια, ελευθερώνοντας αυτούς που τον πλησίαζαν από ανίατες αρρώστιες, και φανερώνοντας τη θεοπρεπέστατη δύναμή του, ώστε να γνωρίσουν οι Ιουδαίοι και εκείνοι από τη χώρα των Ελλήνων που είχαν συγκεντρωθεί γύρω του, ότι έχουν τιμηθεί με το αξίωμα της αποστολής από τον Χριστό, και όχι από κάποιον κοινό άνθρωπο σαν κι εμάς, αλλά μάλλον από τον Θεό ως Λόγο που ενανθρώπησε και διατηρεί τη δική του δόξα. «Διότι εξήρχετο από αυτόν δύναμη, και τους γιάτρευε όλους».—(C f. 118) Διότι ο Χριστός δεν δανειζόταν τη δύναμη από άλλον, αλλά, όντας ο ίδιος εκ φύσεως Θεός, αν και έγινε σάρκα, εκπέμποντας τη δύναμή του σε αυτούς που υπέφεραν, τους γιάτρευε όλους.

Από εδώ, λοιπόν, αυτός αρχίζει και πάλι δεν συνεχίζει με λογικό ειρμό, αλλά, όπως προείπα, άλλα μεν τα περικόπτει, άλλα δε τα προσθέτει άνω κάτω, χωρίς να βαδίζει ορθά, αλλά περιπλανώμενος στα πάντα με ραδιουργία, και είναι τα εξής: 〈α〉. «Πήγαινε να δείξεις τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε για τον καθαρισμό σου, καθώς πρόσταξε ο Μωυσής»· «για να είναι αυτό μαρτυρία σε εσάς» αντί αυτού που είπε ο Σωτήρας «ως μαρτυρία σε αυτούς». 〈β〉. «Για να γνωρίζετε όμως ότι εξουσία έχει ο Υιός του ανθρώπου να συγχωρεί αμαρτίες επί της γης». 〈γ〉. «Κύριος είναι ο Υιός του ανθρώπου και του σαββάτου». 〈δ〉. «Τον Ιούδα Ισκαριώτη, ο οποίος έγινε προδότης». Και αντί του «κατέβηκε μαζί τους» γράφει «κατέβηκε ανάμεσά τους». 〈ε〉. «Και όλο το πλήθος ζητούσε να τον αγγίξει. Και αυτός, αφού σήκωσε τα μάτια του» και τα εξής. 〈στ〉. «Τα ίδια έκαναν στους προφήτες οι πατέρες σας». 〈ζ〉. «Σας λέω δε, τόση πίστη ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα». 〈η〉. Παραλλαγμένο είναι το «μακάριος είναι αυτός που δεν θα σκανδαλιστεί με εμένα»· διότι το παρουσίαζε σαν να απευθυνόταν στον Ιωάννη. 〈θ〉. «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί: ιδού, αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου». 〈ι〉. «Και αφού εισήλθε στο σπίτι του Φαρισαίου, ανακλίθηκε στο τραπέζι. Η δε αμαρτωλή γυναίκα, αφού στάθηκε πίσω κοντά στα πόδια του, έβρεξε με τα δάκρυά της τα πόδια του, τα άλειψε και τα καταφιλούσε». 〈ια〉. Και πάλι «αυτή με τα δάκρυά της έβρεξε τα πόδια μου, τα άλειψε και τα καταφιλούσε». 〈ιβ〉.

Εάν λοιπόν αποκαλεί τον εαυτό του υιό ανθρώπου, ο Μονογενής δεν αρνείται την ενανθρώπηση, και μάταια διακηρύσσεται από εσένα ότι εμφανίστηκε κατά δόκησιν. Και εάν έχει εξουσία επί της γης, η γη δεν είναι ξένη προς τα δικά του δημιουργήματα και προς τον δικό του Πατέρα. 〈Σχόλιον〉 〈γ〉. «Ο υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του σαββάτου». 〈Έλεγχος〉 〈γ〉. Δύο πράγματα ταυτόχρονα, δηλαδή και υιό ανθρώπου και κύριο του σαββάτου, ομολογεί τον εαυτό του ο Σωτήρας διδάσκοντας, ώστε να μη θεωρηθεί το σάββατο ξένο προς τη δική του δημιουργία, έστω και αν τελικά ονομάστηκε υιός ανθρώπου εξαιτίας της ένσαρκης παρουσίας του. 〈Σχόλιον〉 〈δ〉. «Τον Ιούδα Ισκαριώτη, ο οποίος έγινε προδότης». Και αντί του «κατέβηκε μαζί τους» έχει «κατέβηκε ανάμεσά τους». 〈Έλεγχος〉 〈δ〉. Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, «ο οποίος έγινε προδότης». Τίνος, πες μου; Οπωσδήποτε αυτού που συνελήφθη, ο οποίος βέβαια και σταυρώθηκε και πολλά έπαθε. Πώς λοιπόν, αφού συνελήφθη, σταυρώνεται αυτός που δεν υποπίπτει στην αφή, σύμφωνα με τα δικά σου λόγια, ω Μαρκίωνα; Διότι ισχυρίζεσαι ότι είναι δόκησις. Θα ανασκευαστεί όμως η εικασία σου από το ότι έχει γραφτεί πως ο Ιούδας είναι προδότης. Διότι πρόδωσε και παρέδωσε στα χέρια των ανθρώπων τον ίδιο του τον Δεσπότη. Και καθόλου δεν σε ωφέλησε το να λέγεται «κατέβηκε ανάμεσά τους» αντί του «μαζί τους». Διότι δεν μπορείς να ορίζεις ως φαντασία εκείνον που, έστω και παρά τη θέλησή σου, αποδεικνύεται αργότερα ότι υποπίπτει στην αφή. 〈Σχόλιον〉 〈ε〉. «Και όλο το πλήθος ζητούσε να τον αγγίζει.

Και αυτή είναι, σύμφωνα πάλι με τον πατέρα Χρυσόστομο, «εκείνη διά της οποίας δίδασκε, διά της οποίας θαυματουργούσε». «Διότι εθαύμαζαν», λέει ο ευαγγελιστής, «για τους λόγους της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του», και «δύναμη εξήρχετο από αυτόν και τους θεράπευε όλους». Άραγε λοιπόν, η δύναμη που εξέρχεται από αυτόν είναι η ουσία; Και πώς είναι δυνατόν εκείνη που δεν απουσιάζει από πουθενά, είναι παντελώς αχώριστη και παραμένει σε όλους ανέκφαντη και αμέθεκτη, να εξέρχεται; Ή μήπως ήταν κάποια κτιστή δύναμη, εφόσον δεν ήταν η ουσία; Και πώς τους θεράπευε όλους; Θα μπορούσε κανείς να δει αυτήν να ενεργεί και να θεραπεύει και μέσω του Παύλου, του Πέτρου και των ομοίων τους. «Διότι εξέρχεται δύναμη από τον Χριστό», σύμφωνα με τους ιερούς πατέρες, «όχι μεταβαίνοντας τοπικά, αλλά διαδιδόμενη προς τους άλλους και παραμένοντας αμείωτη στον Χριστό, όπως ακριβώς και οι γνώσεις υπάρχουν σε εκείνους που διδάσκουν και μεταδίδονται σε εκείνους που μαθαίνουν».

Ας δούμε λοιπόν πώς αυτός λέει ότι μόνο ο Υιός είναι άκτιστη δύναμη και ενέργεια. Άραγε διδάσκοντας ως δόγμα ότι η δύναμη και η ενέργεια είναι υποστατικές; Επομένως, δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί ότι ο Υιός δεν είναι ενέργεια, ούτε είναι δυνατόν να ειπωθεί ότι ο Πατέρας ή το Άγιο Πνεύμα είναι ενέργεια, ούτε θα υπάρχει μία και κοινή και ταυτόσημη άκτιστη δύναμη και ενέργεια των τριών προσώπων, αλλά θα είναι κοινή των δύο, ή μάλλον του ενός εξ αυτών και όχι και των δύο. Ούτε ο Υιός έχει άκτιστη δύναμη και ενέργεια, αφού δεν έχει υιό· ούτε θα υπάρξει ποτέ άκτιστη δύναμη από αυτόν, αφού δεν υπάρχει υιός. Πώς λοιπόν ο θείος Λουκάς στο Ευαγγέλιό του λέει ότι «δύναμη Κυρίου υπήρχε για να θεραπεύει» εκείνους που είχαν συγκεντρωθεί τότε από κάθε χωριό, και ότι «όλο το πλήθος ζητούσε να τον αγγίξει, διότι δύναμη εξήρχετο από αυτόν και τους θεράπευε όλους», και ο ίδιος ο Κύριος είπε προς τους μαθητές του, όταν η αιμορροούσα θεραπεύθηκε κρυφά μόνο με το άγγιγμα του κροσσού του ενδύματός του: «Κάποιος με άγγιξε· διότι εγώ κατάλαβα ότι εξήλθε δύναμη από εμένα»;

Για να παραλείψουμε, λοιπόν, τα άλλα, που είναι μυριάδες, επειδή πολλές μεν είναι οι άκτιστες δυνάμεις, ο Υιός όμως είναι ένας, και υιός από τον Υιό δεν υπάρχει, ούτε υιοί, υπάρχουν όμως άκτιστες δυνάμεις του Υιού, και στο άναρχο και παντουργό θέλημα ακολουθεί η θεία δύναμή του, και όχι μόνο η δύναμη αλλά και η θέληση την οποία ακολουθεί η δύναμη είναι άκτιστη, και από τη μία υιός δεν προέρχεται από τον Υιό, από την άλλη όμως «θεία δύναμη εξήρχετο από αυτόν και γιάτρευε τους πάντες», άρα η άκτιστη δύναμη δεν είναι ο ίδιος ο Υιός, σαν να μην είναι αυτός τίποτε άλλο παρά άκτιστη δύναμη, και ότι ο Υιός είναι μόνο αυτή η δύναμη, όπως ακριβώς βάλθηκε να θεολογεί ο Ακίνδυνος, ή μάλλον να καινοτομεί. Το ότι δε η άκτιστη δύναμη, θέληση και ενέργεια του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος είναι κοινή και η ίδια, ο πατήρ Δαμασκηνός πάλι θα το αποδείξει λέγοντας επί λέξει: «μία και η αυτή, όχι όμοια αλλά η αυτή, είναι η θέληση, η ενέργεια και η δύναμη του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».

Λύση. Από αυτά αποδεικνύεται ότι όχι μόνο ο Κύριος εξέθεσε τους μακαρισμούς για δεύτερη φορά, αλλά και ότι θεράπευσε διαφορετικούς λεπρούς και παραλυτικούς. Διότι αυτούς που αναφέρονται στον Ματθαίο, τους προσφώνησε πριν από την εκλογή των δώδεκα από τους υπολοίπους. Γι' αυτό και τους εξέθεσε πιο γενικά. Μετά από αυτούς, αφού κατέβηκε από το όρος, καθάρισε τον λεπρό, και τον δούλο του εκατόνταρχου, και την πενθερά του Πέτρου. Ο Λουκάς, όμως, αναφέρει ότι μετά την εκλογή των δώδεκα και τη φανέρωση των ονομάτων τους, ο Κύριος Χριστός στάθηκε σε πεδινό τόπο και τους εκφώνησε τους μακαρισμούς. Γι' αυτό και απευθύνεται στο πρόσωπό τους. Ομοίως και καθένας από τους εκατόνταρχους, τόσο αυτός που αναφέρεται στον Ματθαίο, όσο και αυτός στον Λουκά, ήταν διαφορετικό πρόσωπο, αν και ήταν και οι δύο κάτοικοι της Καπερναούμ. Διότι ο μεν ένας παρακαλεί τον Κύριο αυτοπροσώπως, ενώ ο άλλος μέσω των πρεσβυτέρων. Και ο ένας παρακαλεί για δούλους, ενώ ο άλλος για υιό, επειδή στην Αγία Γραφή συνηθίζεται ο υιός να ονομάζεται «παις».

Όπως, για παράδειγμα, αυτό που λέει στο όγδοο κεφάλαιο της προς Ρωμαίους επιστολής ο θειότατος Παύλος, το «αν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν»· και αυτό που αναφέρει στο ίδιο κεφάλαιο προς τους ίδιους, «εκείνους που προγνώρισε ο Θεός, αυτούς και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του»· και αυτό που γράφει στο τέταρτο κεφάλαιο της προς Γαλάτας, το «επειδή δε είστε Υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει: αββά, ο Πατήρ»· και αυτό στη δεύτερη προς Θεσσαλονικείς, το «τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξολοθρεύσει με το Πνεύμα του στόματός του»· το «δύναμη εξερχόταν από αυτόν και θεράπευε τους πάντες», όπως αναφέρει ο Λουκάς στο έκτο κεφάλαιο του Ευαγγελίου του· το «αν όμως εγώ με το δάχτυλο του Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού», που λέει ο Κύριος στο ενδέκατο κεφάλαιο του ιδίου Ευαγγελίου· το «όλα τα δικά μου είναι δικά σου, και τα δικά σου είναι δικά μου»· το «όλα όσα έχει ο Πατήρ είναι δικά μου»· το «εγώ και ο Πατήρ είμαστε ένα»· το «εγώ βρίσκομαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατήρ μέσα σε εμένα»· το «εμφύσησε και είπε στους μαθητές, λάβετε Πνεύμα Άγιον»· το «εκείνος θα με δοξάσει, διότι θα λάβει από το δικό μου και θα σας το αναγγείλει»· και το «τον οποίο εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα», τα οποία περιέχονται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο. Διότι όλα αυτά αποβλέπουν σε έναν σκοπό: να καταδείξουν τη συμφυΐα του Παρακλήτου με τον Υιό, και το ίσο και ταυτόσημο της ουσίας και της ενέργειας που έχει με τον Θεό· και αυτό είναι προφανές από τα παραπάνω χωρία.

Το χωρίο «δύναμις παρ' αὑτοῦ ἐξήρχετο καὶ ἰᾶτο πάντας», αναπτύσσοντάς το οι δάσκαλοι της Εκκλησίας, άλλοτε μεν λέγουν ότι εξέρχεται δύναμη από τον Χριστό, η οποία δεν μεταβαίνει τοπικώς, αλλά διαδίδεται στους άλλους και παραμένει αμείωτη στον Χριστό, όπως ακριβώς και τα μαθήματα υπάρχουν στους δασκάλους και παραδίδονται στους μαθητές· άλλοτε δε λέγουν ότι οι μεν προφήτες δεν είχαν δυνάμεις που να εξέρχονται από τους ίδιους, διότι θαυματουργούσαν με τη χάρη του Θεού, ενώ ο Ιησούς, όντας πηγή κάθε αγαθού και κάθε δυνάμεως, έχει πολλές δυνάμεις που εξέρχονται από αυτόν. Εάν λοιπόν το Άγιο Πνεύμα είναι ένα, και ο Κύριος έχει πολλές δυνάμεις που προέρχονται από αυτόν, και ο μεν Παράκλητος δεν μερίζεται, αυτή δε η δύναμη διαδίδεται και στους άλλους, πώς είναι δυνατόν να νομίσουμε εδώ ότι πρόκειται για το ίδιο το Άγιο Πνεύμα; Έπειτα, και το όνομα της δυνάμεως είναι κοινό στην Τριάδα, διότι και ο Πατέρας είναι δύναμη, όπως λέγει ο Κύριος: «θα δείτε τον Υιό να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως»· και ο Υιός ομοίως: «διότι ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού», όπως λέγει ο απόστολος· αλλά και το Πνεύμα είναι δύναμη, διότι λέγει στους αποστόλους ο Κύριος: «μέχρις ότου ενδυθείτε δύναμη εξ ύψους»· και ολόκληρη αυτή η Αγία Τριάδα ονομάζεται μία δύναμη, όπως είναι μία θεότητα και μία μορφή.

Εάν λοιπόν αυτά είναι αληθινά, πώς είναι σωστό να νομίζουμε ότι εξαιτίας αυτού το Πνεύμα εκπορεύεται προσωπικώς από τον Υιό, επειδή ειπώθηκε άπαξ ότι εξέρχεται από αυτόν ιαματική και θαυματουργική δύναμη; Διότι λέει ο θείος Κύριλλος, εξηγώντας αυτό το ρητό: «διότι δεν δανειζόταν ο Χριστός τη δύναμη από άλλον, αλλά, επειδή ήταν ο ίδιος εκ φύσεως Θεός, αν και έλαβε σάρκα, εκπέμποντας τη δύναμη σε όσους ασθενούσαν, τους θεράπευε όλους». Και στην ερμηνεία του ένατου αναθεματισμού του κατά του Νεστορίου αναφέρει τα εξής: «αφού έγινε άνθρωπος ο μονογενής Λόγος του Θεού, παρέμεινε και έτσι Θεός, έχοντας τα πάντα όσα έχει και ο Πατέρας του, εκτός μόνο από το να είναι Πατέρας, και έχοντας ως ίδιό του το Πνεύμα που εκφύεται ουσιωδώς από αυτόν, ως Θεός των πάντων επιτελούσε τα θεία σημεία»· έχει δε προαναφερθεί ότι όσα είναι ο Πατέρας και ο Υιός, είναι και το Άγιο Πνεύμα, εκτός μόνο από το να είναι Πατέρας και Υιός, και όσα δείχνουν την ταυτότητά του προς τον Πατέρα και τον Υιό.

«Τον Σίμωνα, τον οποίο και ονόμασε Πέτρο, και τον Ανδρέα τον αδελφό του, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, τον Φίλιππο και τον Βαρθολομαίο, τον Ματθαίο και τον Θωμά, τον Ιάκωβο τον γιο του Αλφαίου, και τον Σίμωνα που ονομαζόταν Ζηλωτής, τον Ιούδα τον γιο του Ιακώβου, και τον Ιούδα τον Ισκαριώτη, ο οποίος και έγινε προδότης. Και αφού κατέβηκε μαζί τους, στάθηκε σε έναν πεδινό τόπο, και πλήθος μαθητών του, και πάρα πολύς λαός από όλη την Ιουδαία και την Ιερουσαλήμ, και από τα παράλια της Τύρου και της Σιδώνας, οι οποίοι ήλθαν για να τον ακούσουν και να θεραπευτούν από τις ασθένειές τους, καθώς και όσοι βασανίζονταν από ακάθαρτα πνεύματα, και θεραπεύονταν. Και όλο το πλήθος ζητούσε να τον αγγίζει, διότι έβγαινε από αυτόν δύναμη. Και τους θεράπευε όλους.» Όλα τα πράττει ο Κύριος για να μας διδάξει, ώστε να πράττουμε και εμείς κατ' αυτόν τον τρόπο. Ιδού, λοιπόν, όταν επρόκειτο να προσευχηθεί, ανέβηκε στο όρος. Διότι πρέπει να προσευχόμαστε απερίσπαστοι, και όχι ανάμεσα σε πολλούς, αλλά και αγρυπνώντας, χωρίς να στεκόμαστε για λίγο στην προσευχή και αμέσως να αποχωρούμε. Μετά δε την προσευχή εκλέγει τους μαθητές, για να διδάξει και εμάς ότι, όταν πρόκειται να αναθέσουμε σε κάποιον μια πνευματική διακονία, πρέπει να κάνουμε την επιλογή αυτή μετά από προσευχή, καθοδηγούμενοι από τον Θεό, και ζητώντας από Εκείνον να μας αποκαλύψει τον κατάλληλο. Και αφού εξέλεξε τους δώδεκα, κατεβαίνει από το όρος, προκειμένου να θεραπεύσει αυτούς που είχαν έλθει από τις πόλεις, και να τους ευεργετήσει διπλά, τόσο κατά την ψυχή όσο και κατά το σώμα.

Διότι πρόσεξε, το ότι «ήλθαν για να τον ακούσουν», αυτό αποτελεί τη θεραπεία των ψυχών, και το «να ιαθούν από τις ασθένειές τους», αυτό αποτελεί τη θεραπεία των σωμάτων· διότι εξήρχετο από αυτόν δύναμη και τους θεράπευε όλους. Διότι οι μεν προφήτες και οι άλλοι άγιοι δεν διέθεταν δύναμη που να εξέρχεται από τους ίδιους· επειδή δεν ήταν οι ίδιοι πηγές δυνάμεων. Ο Κύριος όμως είχε δύναμη που εξήρχετο από αυτόν· διότι ο ίδιος ήταν η πηγή της δυνάμεως. Ενώ βεβαίως οι προφήτες και οι άγιοι δέχονταν μάλλον άνωθεν τη δύναμη. «Και ο ίδιος, αφού σήκωσε τα μάτια του προς τους μαθητές του, έλεγε: Μακάριοι οι πτωχοί, διότι δική σας είναι η βασιλεία του Θεού. Μακάριοι όσοι κλαίτε τώρα, διότι θα γελάσετε. Μακάριοι είστε όταν σας μισήσουν οι άνθρωποι, και σας απομονώσουν, και σας ονειδίσουν, και αποβάλουν το όνομά σας ως κακό, εξαιτίας του Υιού του ανθρώπου. Να χαίρεστε εκείνη την ημέρα και να σκιρτήσετε. Διότι ιδού, ο μισθός σας είναι μεγάλος στους ουρανούς. Διότι τα ίδια έκαναν στους προφήτες οι πατέρες τους. Αλίμονο όμως σε εσάς τους πλουσίους, διότι έχετε ήδη λάβει την παρηγοριά σας. Αλίμονο σε εσάς που είστε χορτασμένοι τώρα, διότι θα πεινάσετε. Αλίμονο σε εσάς που γελάτε τώρα, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε. Αλίμονο όταν μιλήσουν καλά για εσάς όλοι οι άνθρωποι. Διότι τα ίδια έκαναν στους ψευδοπροφήτες οι πατέρες τους.»