Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 6:29

Κεφάλαιο Αʹ. Λουκάς: Σε εκείνον που σε χτυπά στη δεξιά σιαγόνα πρόσφερε και την άλλη· και από εκείνον που σου παίρνει το ιμάτιο μην εμποδίσεις να πάρει και τον χιτώνα. Σε καθέναν δε που σου ζητά να δίνεις· και από εκείνον που παίρνει τα δικά σου, μην τα απαιτείς πίσω. Προς Κορινθίους Αʹ: Τολμά κάποιος, όταν έχει διαφορά με τον άλλον, να δικάζεται ενώπιον των αδίκων, και όχι ενώπιον των αγίων; Και μετά από λίγα: Ήδη, λοιπόν, αποτελεί απόλυτη ήττα για εσάς το ότι έχετε δικαστικές διαφορές μεταξύ σας. Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αδικείστε; Γιατί δεν προτιμάτε μάλλον να αποστερείστε;

Ορθά θα πεις· διότι ο ανθρώπινος νους είναι ευόλισθος στο σφάλμα. Όμως αυτό λέω: Ο Κύριος δεν σε άφησε στερημένο από τη δική Του φροντίδα και αγάπη· Τον έχεις μέσα σου, δηλαδή εντός σου, διά του Αγίου Πνεύματος· διότι είμαστε οίκος Του, και κατοικεί στις ψυχές εκείνων που Τον αγαπούν. Αυτός σε ενδυναμώνει στο να υπομένεις γενναία όσα συμβαίνουν, και να αντιστέκεσαι με νεανικό θάρρος στις επιθέσεις των πειρασμών: «Μην νικιέσαι λοιπόν από το κακό, αλλά να νικάς το κακό με το αγαθό». <Σε αυτόν που σε χτυπά στη σιαγόνα, πρόσφερε και την άλλη.> (A f. 103, B f. 65 b) Ο σοφότατος Παύλος είπε ότι ο Χριστός είναι το τέλος του νόμου και των προφητών· διότι ο νόμος παιδαγωγεί προς το δικό Του μυστήριο. Αλλά, όπως είπε πάλι ο ίδιος ο μακάριος Παύλος, όταν ήρθε η πίστη, δεν είμαστε πλέον υπό καθοδηγητή· διότι δεν είμαστε πλέον νήπια στο φρόνημα, αλλά μάλλον αυξηθήκαμε σε τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού. Είχαμε λοιπόν ανάγκη όχι από γάλα, αλλά μάλλον από στερεότερη τροφή· αυτό μας το χαρίζει ο Χριστός, φανερώνοντας την οδό της δικαιοσύνης που υπερβαίνει τον νόμο· διότι ο ίδιος είπε στους αγίους αποστόλους: «Αλήθεια σας λέω, εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από αυτήν των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν πρόκειται να εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών». Έπειτα, είναι αναγκαίο να εξηγήσουμε τι είναι αυτό το περισσότερο στη δικαιοσύνη σύμφωνα με Αυτόν, εννοώ το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα.

Αλλά η δύναμη του βίου σύμφωνα με τον Νόμο δεν ήταν απόλυτα αρεστή στον Θεό· λειτούργησε όμως για τους παλαιότερους ως παιδαγωγός που λίγο-λίγο τους συνήθιζε σε μια σύμμετρη δικαιοσύνη, και τους ανέβαζε με κατάλληλο τρόπο προς το τέλειο αγαθό· διότι είναι γραμμένο: «Αρχή αγαθής οδού είναι το να πράττει κανείς τα δίκαια». Κάθε τελειότητα λοιπόν βρίσκεται στον Χριστό και στα δικά Του προστάγματα· «Διότι σε αυτόν που σε χτυπά», λέει, «στο ένα μάγουλο, στρέψε και το άλλο». Μέσα από αυτά υποδεικνύεται σε εμάς ο δρόμος της απόλυτης ανεξικακίας. Θέλει δε, επιπλέον, να είναι κανείς καταφρονητής των χρημάτων, ώστε, ακόμη κι αν έχει μόνο το πανωφόρι του, να μη θεωρεί ανυπόφορο το να χάσει μαζί με αυτό ίσως και τον χιτώνα του. Αυτό αποτελεί αρετή μιας ψυχής που έχει αποστραφεί ολοκληρωτικά το πάθος της φιλοπλουτίας· «Διότι μην απαιτείς», λέει, «από εκείνον που παίρνει κάτι από τα δικά σου· αλλά και σε καθέναν που σου ζητά, να δίνεις»· πράγμα το οποίο αποτελεί τεκμήριο αγάπης και φιλοπτωχείας. Αυτός που είναι ελεήμων πρέπει οπωσδήποτε να είναι και αμνησίκακος· ώστε να φέρεται στους εχθρούς όπως στους φίλους. <Όπως θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, έτσι να κάνετε και εσείς σε αυτούς παρομοίως.> (A f. 106, B f. 66, C f. 119, G f. 15 b) Αλλά ήταν φυσικό να σκεφτούν οι άγιοι απόστολοι ότι ίσως αυτά να είναι δυσκατόρθωτα. Εκείνος λοιπόν, που γνωρίζει τα πάντα, καθιστά τον νόμο της φιλαυτίας που υπάρχει μέσα μας ως ρυθμιστή εκείνων που θα επιθυμούσε κανείς να λάβει από τον άλλο.

Διότι το ζώο είναι πράγματι πράο και μάλιστα καρποφόρο. Τέτοιοι είναι και όλοι οι ακριβείς εργάτες του ευαγγελικού τρόπου ζωής, στους οποίους απηύθυνε τον λόγο και ο ίδιος ο Χριστός: «Σε καθέναν που σου ζητά, δίνε, και από εκείνον που παίρνει τα δικά σου, μην τα απαιτείς πίσω, και σε εκείνον που σε χτυπά στη σιαγόνα, στρέψε του και την άλλη». Γράφει δε και ο Παύλος: «Ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, διδάσκοντας με πραότητα εκείνους που αντιτίθενται». Και το ότι πρέπει, μετά τα όσα ήδη αναφέρθηκαν, να ακολουθήσει και η προσφορά της κατσίκας, δεν φανερώνει τίποτε άλλο, νομίζω, εκτός από εκείνο που μόλις προηγουμένως ανέφερα, δηλαδή ότι όλοι έχουν ανάγκη, έστω κι αν μερικοί είναι αγαθοί ως προς τον χαρακτήρα, από τον καθαρισμό μέσω της μετάνοιας και τη συγχώρηση των παραπτωμάτων.

Ζ΄. Δεν θα φονεύσεις, για να μην εκπέσεις από την υιοθεσία Εκείνου που ζωοποιεί και τους νεκρούς, και υιοθετηθείς μέσω των έργων σου από εκείνον που είναι εξ αρχής ανθρωποκτόνος. Επειδή δε ο φόνος προέρχεται από το χτύπημα, το χτύπημα από την ύβρη, η ύβρη από την οργή, και η οργή μάς προκαλείται από τη ζημία, το χτύπημα ή την ύβρη που μας επιφέρουν οι άλλοι, για τον λόγο αυτόν «σε εκείνον που σου παίρνει το πανωφόρι, μην εμποδίσεις να πάρει και το πουκάμισο», είπε ο Χριστός· και αυτόν που σε χτυπά να μην τον ανταποδώσεις με χτύπημα, και να μην ανθυβρίσεις αυτόν που σε υβρίζει. Διότι έτσι και τον εαυτό σου και αυτόν που σε κακοποιεί θα ελευθερώσεις από την πτώση του φόνου. Εσύ βέβαια θα λάβεις συγχώρηση και για όσα έχεις αμαρτήσει προς τον Θεό· διότι «συγχωρείτε», λέει, «και θα συγχωρηθείτε». Εκείνος όμως που κακολογεί και κακοποιεί θα υποστεί ως τιμωρία την αιώνια κόλαση· διότι «εκείνος που θα πει στον αδελφό του "μωρέ", είναι ένοχος για τη γέεννα του πυρός», είπε ο Χριστός. Εάν λοιπόν μπορέσεις να ξεριζώσεις το κακό, εξασφαλίζοντας στην ψυχή σου τη μακαριότητα της πραότητας, δόξασε τον Χριστό, τον δάσκαλο και συνεργό των αρετών, χωρίς τον οποίο, όπως διδάχθηκες, δεν μπορούμε να πράξουμε κανένα αγαθό. Εάν όμως δεν μπορέσεις να παραμείνεις χωρίς οργή, κατάκρινε τον εαυτό σου που οργίζεται και δείξε μετάνοια προς τον Θεό και προς αυτόν που άκουσε κακά λόγια ή έπαθε κάτι κακό από εσένα. Διότι όποιος μετανοεί στις απαρχές της αμαρτίας, δεν φτάνει μέχρι την ολοκλήρωσή της· ενώ όποιος μένει αναίσθητος στα μικρά σφάλματα, εξαιτίας αυτών θα περιπέσει και στα μεγάλα.

ΡΚΣΤ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΜΜΩΝΙΟ. Σχετικά με το ρητό: «Σε όποιον σε χτυπά στη δεξιά σιαγόνα, στρέψε του και την άλλη». Ο βασιλιάς των υπερκόσμιων και των επίγειων ήρθε από τον ουρανό, φέρνοντάς μας τα σύμβολα μιας ουράνιας πολιτείας, τα οποία καθιέρωσαν έναν αγώνα εντελώς αντίθετο προς τον Ολυμπιακό. Διότι εκεί στεφανώνεται αυτός που χτυπά και επικρατεί, ενώ εδώ αξιώνεται της νικητήριας ανακήρυξης αυτός που χτυπιέται και το υπομένει. Εκεί στεφανώνεται αυτός που ανταποδίδει το χτύπημα, ενώ εδώ ανακηρύσσεται νικητής στο θέατρο των αγγέλων αυτός που προσφέρει και την άλλη σιαγόνα. Διότι η νίκη δεν κρίνεται στην εκδίκηση, αλλά στην πνευματική καρτερία.

Να ευλογείτε εκείνους που σας καταρώνται, και να προσεύχεστε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται. Σε αυτόν που σε χτυπά στη σιαγόνα, πρόσφερε και την άλλη, και από αυτόν που σου παίρνει το πανωφόρι, μην εμποδίσεις να πάρει και τον χιτώνα. Σε καθέναν που σου ζητά, να δίνεις. Και από αυτόν που παίρνει τα δικά σου, μην τα ζητάς πίσω. Και όπως θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, έτσι και εσείς να κάνετε σε αυτούς παρομοίως.