Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 6:32

Ερώτηση 163. Με ποιον τρόπο μπορεί κανείς να κατορθώσει την αγάπη προς τον πλησίον; Απόκριση. Πρώτον μεν, φοβούμενος την κατάκριση εκείνων που παραβαίνουν την εντολή του Κυρίου του, ο οποίος είπε ότι: «Εκείνος που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού μένει επάνω του». Έπειτα δε, επιδιώκοντας την αιώνια ζωή· διότι η εντολή Του είναι ζωή αιώνια. Και η πρώτη και μεγάλη εντολή είναι: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου, και με όλη τη διάνοιά σου, και με όλη τη δύναμή σου»· και η δεύτερη, όμοια με αυτήν, είναι: «Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». Επίσης, επιθυμώντας να εξομοιωθεί με τον Κύριο, ο οποίος είπε: «Νέα εντολή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, καθώς εγώ σας αγάπησα». Ακόμη δε, εκκινώντας και από τέτοιους συλλογισμούς, ότι δηλαδή, αν μεν ο αδελφός είναι ευεργέτης, του οφείλουμε και κατά τα ανθρώπινα μέτρα την αγάπη, την οποία και οι εθνικοί τηρούν, όπως το δηλώνει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο λέγοντας: «Και αν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, ποια χάρη σας οφείλεται; Διότι και οι αμαρτωλοί αγαπούν αυτούς που τους αγαπούν». Εάν όμως είναι κακοποιός, και πάλι οφείλουμε να τον αγαπάμε, όχι μόνο εξαιτίας της εντολής, αλλά και ως ευεργέτη μεγαλύτερων αγαθών· εφόσον βέβαια πιστεύουμε στον Κύριο που είπε: «Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν, και σας διώξουν, και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, ψευδόμενοι, εξαιτίας μου. Να χαίρετε και να αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς».

Διότι πώς δεν είναι άφρων εκείνος ο οποίος, ενώ πρόκειται για την ίδια φύση, δεν θέλει το ίδιο πράγμα ούτε εκφέρει την ίδια κρίση, και μάλιστα εφόσον αυτή η κρίση και η θέληση ενυπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως; Επειδή όλοι μας εκ φύσεως έχουμε την αυθόρμητη τάση να θέλουμε να αγαπιόμαστε και να ευεργετούμαστε από όλους, όπως ακριβώς και από τον εαυτό μας. Επομένως, το να θέλουμε να ευεργετούμε και να είμαστε καλά διατεθειμένοι προς όλους, όπως ακριβώς και προς τον εαυτό μας, είναι κάτι το έμφυτο σε εμάς· επειδή όλοι μας έχουμε δημιουργηθεί κατ' εικόνα του Αγαθού. Όμως η αμαρτία, που παρεισέφρησε και πληθύνθηκε, δεν έσβησε βέβαια την αγάπη του καθενός από εμάς προς τον ίδιο του τον εαυτό, καθώς δεν βρίσκει καμία αντίσταση σε αυτήν, αλλά την αγάπη προς τους άλλους, η οποία αποτελεί το κορύφωμα των αρετών, την ψύχρανε, την αλλοίωσε και την αχρήστευσε. Γι' αυτό, Εκείνος που ανακαινίζει τη φύση μας και μας επαναφέρει στη χάρη της δικής Του εικόνας, θέτοντας τους νόμους Του μέσα στις καρδιές μας σύμφωνα με την προφητεία, λέει: «Καθώς θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, έτσι και εσείς να κάνετε σε αυτούς παρομοίως»· και «εάν αγαπάτε εκείνους που σας αγαπούν, ποια χάρη έχετε; Διότι και οι αμαρτωλοί το ίδιο πράττουν· και εάν δανείζετε σε εκείνους από τους οποίους ελπίζετε να τα λάβετε πίσω, ποια χάρη έχετε; Διότι και οι αμαρτωλοί δανείζουν στους αμαρτωλούς, για να λάβουν πίσω τα ίσα».

Διότι, όπως ακριβώς έλεγε ο μέγας Παύλος προς τους Ιουδαίους ότι «η περιτομή ωφελεί, εάν εφαρμόζεις τον νόμο, εάν όμως είσαι παραβάτης του νόμου, η περιτομή σου έχει γίνει ακροβυστία», έτσι και τώρα ο Χριστός μάς λέει μέσω του Ευαγγελίου ότι, για εσάς τους δικούς μου, θα υπάρχει χάρη από εμένα εάν τηρείτε τις εντολές μου. Εάν όμως κάνετε τα έργα των αμαρτωλών και τίποτα περισσότερο, αγαπώντας εκείνους που σας αγαπούν, και ευεργετώντας εκείνους που σας ευεργετούν, δεν θα έχετε για τον λόγο αυτό καμία παρρησία απέναντί μου. Και τα λέει αυτά όχι για να αποτρέψει το να αγαπάμε όσους μας αγαπούν, και να ευεργετούμε όσους μας ευεργετούν, και να δανείζουμε σε αυτούς από τους οποίους αναμένουμε να λάβουμε πίσω, αλλά για να καταδείξει ότι το καθένα από αυτά είναι χωρίς μισθό, εφόσον έχει την ανταπόδοσή του εδώ, και δεν προσφέρει καμία χάρη στην ψυχή ούτε την καθαρίζει από τον ρύπο της αμαρτίας που έχει εισχωρήσει μέσα της.

Επομένως, ο καθένας, είτε δίκαια είτε άδικα επιτιμηθεί, ονειδιστεί ή υβριστεί, ας θεωρεί υπαίτιο τον εαυτό του και όχι τον αδελφό του. Και εκείνος που δεν υπομένει τώρα, τότε θα θλιβεί, επειδή δεν υπέμεινε, αλλά απώλεσε τον μισθό του. Διότι, λέγει ο Κύριος, ποια χάρις σας ανήκει εάν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν; Αλλά να αγαπάτε τους εχθρούς σας και να προσεύχεστε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται, να ευλογείτε αυτούς που σας καταδιώκουν, να ευλογείτε και να μην καταριέστε. Και από εκείνον που παίρνει τα υπάρχοντά σου, μην τα απαιτείς πίσω.

Ποιος λοιπόν είναι αυτός; Το να μην καταλύσει κανείς την εύνοιά του ακόμη και αν έχει εξαπατηθεί, ούτε να εγκαταλείψει το κατόρθωμα εξαιτίας της κακίας, ούτε από ολιγωρία να επιτρέψει να ορθωθεί και πάλι ενάντια στην αρετή εκείνο που έπεσε μια φορά σαν τρόπαιο, ούτε να επιτρέψει, εξαιτίας της φθοράς του ενός μέρους, να καταστραφεί μαζί και εκείνο που μέχρι τώρα διαφυλάσσεται και που μακάρι να διαφυλαχθεί αδιάφθορο· απεναντίας, να αγωνιστεί μέσω αυτού που σώθηκε και να ανακτήσει με κάθε τρόπο αυτό που χάθηκε, ώστε παντού τα τρόπαια της αρετής κατά της κακίας να παραμένουν ακαταμάχητα. Θα εξακολουθήσει λοιπόν να υπάρχει για σένα, ω καλέ και αγαθέ, η δική μας αγαθοεργία και πρόνοια, όχι μικρότερη από όσο θα ήταν αν δεν μας είχες εξαπατήσει, και δεν θα παραμελήσουμε καθόλου να σε ευεργετούμε και να προνοούμε για σένα όχι λιγότερο —με τη χάρη του Θεού που μας ενδυναμώνει— από ό,τι προηγουμένως. Διότι δική Του είναι η εντολή που λέει: «εάν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, ποια χάρη σας οφείλεται; Και εάν αγαθοποιείτε αυτούς που σας αγαθοποιούν, ποια χάρη σας οφείλεται;». Για αυτούς τους λόγους εμείς, ούτε και μετά την απάτη σου, δεν αποβάλλουμε τη σύνεσή σου από την ευεργεσία. Δικό σου έργο θα είναι πλέον να φροντίσεις τα δικά σου ζητήματα, ώστε να διαλύσεις τις κατηγορίες που θα σου επιβληθούν κατά την τελική κρίση.

«Και αν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, ποια χάρη σας ανήκει; Διότι και οι αμαρτωλοί αγαπούν εκείνους που τους αγαπούν. Και αν ευεργετείτε αυτούς που σας ευεργετούν, ποια χάρη σας ανήκει; Διότι και οι αμαρτωλοί το ίδιο κάνουν. Και αν δανείζετε σε αυτούς από τους οποίους ελπίζετε να πάρετε πίσω, ποια χάρη σας ανήκει; Διότι και οι αμαρτωλοί δανείζουν σε αμαρτωλούς, για να πάρουν πίσω τα ίσα. Αντίθετα, να αγαπάτε τους εχθρούς σας, να κάνετε το καλό και να δανείζετε, χωρίς να περιμένετε τίποτα ως αντάλλαγμα, και ο μισθός σας θα είναι πολύς· και θα είστε υιοί του Υψίστου, διότι αυτός είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς. Να γίνεστε λοιπόν οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι οικτίρμων». Επειδή, βεβαίως, οι απόστολοι επρόκειτο να σταλούν για το κήρυγμα, και εξαιτίας αυτού αναμένονταν πολλοί διώκτες και σκευωροί εναντίον τους· αν λοιπόν οι απόστολοι, αγανακτώντας για τον διωγμό, αποφάσιζαν έπειτα να εκδικηθούν αυτούς που τους προκάλεσαν λύπη, και σιωπούσαν και δεν δίδασκαν, θα είχε σβήσει ο ήλιος του Ευαγγελίου. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Κύριος προλαμβάνοντας, προτρέπει τους αποστόλους να μην προχωρούν σε εκδίκηση των εχθρών, αλλά να υπομένουν γενναία όλα όσα συμβαίνουν, ακόμη κι αν κάποιοι τους υβρίζουν, ακόμη κι αν τους επιβουλεύονται με ανόσιο τρόπο. Έτσι έπραξε και ο ίδιος πάνω στον σταυρό, λέγοντας: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν γνωρίζουν τι κάνουν.