Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 6:35

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Ακούσατε ότι ελέχθη στους αρχαίους: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου, και θα μισήσεις τον εχθρό σου. Εγώ όμως σας λέω: Να αγαπάτε τους εχθρούς σας. Και λίγο παρακάτω: Να είστε λοιπόν εσείς τέλειοι, όπως ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι τέλειος. ΙΩΑΝΝΗΣ. Διότι τόσο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή. Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα. Μεγαλύτερη αγάπη από αυτή δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του. ΛΟΥΚΑΣ. Και θα είστε υιοί του Υψίστου, διότι αυτός είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς. Να γίνεστε λοιπόν οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας είναι οικτίρμων. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Αποδεικνύει δε τη δική του αγάπη ο Θεός σε εμάς, επειδή, ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. Να γίνεστε λοιπόν μιμητές του Θεού ως τέκνα αγαπητά, και να πορεύεστε με αγάπη, όπως και ο Χριστός μας αγάπησε, και παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό.

Βλέπετε πώς από τις πονηρές επιθυμίες και πράξεις ο άνθρωπος υιοθετείται από τον διάβολο, και έτσι γίνεται κληρονόμος του αιώνιου πυρός; Έτσι και μέσω των αγαθών επιθυμιών και πράξεων εξομοιώνεται με τον Θεό και υιοθετείται από Αυτόν και γίνεται κληρονόμος της βασιλείας Του. Και δείχνοντας αυτό ο Κύριος, ότι δηλαδή η αρετή είναι ομοιότητα με τον Θεό, λέει: «νέα εντολή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα, για να αγαπάτε και εσείς ο ένας τον άλλον· και αν εγώ σας έπλυνα τα πόδια, ο Κύριος και ο διδάσκαλος, και εσείς οφείλετε να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου· διότι σας έδωσα παράδειγμα, ώστε όπως έπραξα εγώ σε εσάς, έτσι να πράττετε και εσείς»· και «μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση για τις ψυχές σας»· και «να γίνεστε οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας είναι οικτίρμων»· και «να αγαπάτε τους εχθρούς σας και να αγαθοποιείτε και να δανείζετε χωρίς να προσδοκάτε τίποτα, και ο μισθός σας θα είναι πολύς και θα είστε υιοί του Υψίστου, διότι Αυτός είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς».

Γι' αυτό, λοιπόν, ο Κύριος, απομακρύνοντάς μας περισσώς από τέτοιου είδους κακά, παραγγέλλει να αγαπάμε και να ευεργετούμε και τους εχθρούς μας, και να δανείζουμε σε αυτούς που δεν έχουν να τα επιστρέψουν, χωρίς να απελπιζόμαστε. Διότι «θα είναι», λέει, «ο μισθός σας πολύς, και θα είστε υιοί του Υψίστου, επειδή ο ίδιος είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς». Μην νομίζεις, δηλαδή, λέει, επειδή ευεργετείς αυτούς που σε κακοποιούν, και δίνεις σε αυτούς που δεν σου τα ανταποδίδουν, ότι χάνεις τα δικά σου αγαθά· διότι η τωρινή εποχή είναι καιρός σποράς αγαθοεργιών, ενώ ο καιρός του κατάλληλου θερισμού είναι ο μέλλων αιώνας. Μην απελπίζεσαι, λοιπόν, εξαιτίας του καθορισμένου χρόνου που μεσολαβεί μεταξύ της σποράς και του θερισμού, αλλά να γνωρίζεις ότι θα λάβεις πολλαπλάσια τα αγαθά σου, όπως ακριβώς και αυτοί που πράττουν το κακό εδώ, θα λάβουν τα δικά τους κακά. Διότι, ό,τι σπείρει κανείς εδώ, τέτοια θα θερίσει εκεί, και μάλιστα με πολύ μεγάλη αύξηση.

Εάν λοιπόν εδώ, μέσω των έργων σου, εξομοιώσεις τον εαυτό σου με τον Υιό του Θεού και φανείς αγαθός προς όλους, όπως και Εκείνος είναι αγαθός προς όλους, εκεί θα λάβεις επιπλέον και την ομοίωση προς Αυτόν, καταυγαζόμενος από το φως της δόξας του Υψίστου και ζώντας αιώνια μαζί με εκείνους, ανάμεσα στους οποίους θα βρίσκεται ο Χριστός ο Θεός στο μέσο θεών, διανέμοντας τις αξιώσεις της αιώνιας μακαριότητας· διότι αυτό ακριβώς δήλωσε προσθέτοντας: «και θα είστε υιοί του Υψίστου, διότι Αυτός είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς». Γι' αυτό άλλωστε και ο Υιός του Θεού, κλίνοντας τους ουρανούς, κατήλθε στη γη και έγινε υιός ανθρώπου, και είπε και έπραξε όλα αυτά, και τελικά, αφού έπαθε, πέθανε για εμάς, αναστήθηκε και πάλι ανήλθε στους ουρανούς, για να καταστήσει εμάς ουράνιους, αθάνατους και υιούς του Θεού. Επομένως, αυτά που απαιτεί τώρα από εμάς, δηλαδή να αγαπάμε τους εχθρούς μας, να ευεργετούμε, να δανείζουμε σε όσους δεν έχουν να ανταποδώσουν, δεν είναι μόνο πρέποντα και συμφέροντα για εμάς, όπως έχει ήδη αποδειχθεί, αλλά είναι και ασήμαντα όταν συγκρίνονται με αυτά που μας δωρίζονται από Εκείνον. Διότι Αυτός μεν έδωσε τον εαυτό Του για εμάς, που όχι μόνο δεν είχαμε τίποτα να Του ανταποδώσουμε, αλλά επιπλέον είχαμε αποδειχθεί προηγουμένως αχάριστοι και πονηροί με πολλούς τρόπους· σε εμάς όμως απευθύνει την προτροπή να δανείζουμε από τα περισσεύματά μας και να ευεργετούμε από αυτά που κατέχουμε. Από ποια και πόσα άραγε;

Επισφράγιση δε των όσων ελέχθησαν ας είναι ο 29ος Κανόνας του Αγίου Νικηφόρου του Ομολογητού, ο οποίος ορίζει στους ιερείς να μην μεταλαμβάνουν εκείνους τους κληρικούς και τους λαϊκούς, οι οποίοι δεν παύουν να λαμβάνουν τόκους, και ούτε να συντρώγει κανείς καθόλου με αυτούς. Και οι θείοι Απόστολοι στις Διαταγές τους προστάζουν να μην γίνονται δεκτές οι προσφορές εκείνων που λαμβάνουν τόκους. Διότι, εάν οι Χριστιανοί δεν πρέπει να δανείζουν με την ελπίδα να λάβουν πίσω εξ ολοκλήρου αυτό το κεφάλαιο, όπως λέει ο Κύριος: «Εάν δανείζετε σε αυτούς από τους οποίους ελπίζετε να τα λάβετε πίσω, ποια χάρη σας ανήκει;» και πάλι: «Να δανείζετε χωρίς να ελπίζετε σε καμία επιστροφή» (Λουκάς)· εάν, λέγω, οι Χριστιανοί έχουν χρέος να μην παίρνουν πίσω ούτε το κεφάλαιο, πόσο μάλλον οφείλουν να μην λαμβάνουν καθόλου τόκο; Τι λέγω οι Χριστιανοί; Ακόμη και οι ίδιοι οι Εβραίοι μερικές φορές προστάζονταν να χαρίζουν και αυτό το ίδιο το κεφάλαιο στους οφειλέτες τους.

Και μάλλον υπόσχεται να τους θεραπεύσει και, ενώ ακόμη βρίσκονται μακριά, αλλά παρ' όλα αυτά τον πλησιάζουν, τρέχει προς το μέρος τους και τους προϋπαντά, και αγκαλιάζοντάς τους ολόκληρους ολοκληρωτικά, τους ασπάζεται και δεν τους κατηγορεί για τα προηγούμενα, αλλά αγαπά την παρούσα κατάσταση και κάνει γιορτή και «συγκαλεί τους φίλους» —δηλαδή τους αγαθούς—, ώστε η κατοικία να ανήκει σε όλους όσοι ευφραίνονται. (Ο Δημόφιλος δε, και οποιοσδήποτε άλλος απεχθάνεται τους αγαθούς, πολύ δίκαια επιτιμάται και διδάσκεται τα καλά και οδηγείται στην αγαθότητα). Διότι πώς δεν έπρεπε, λέει, ο αγαθός να ευφραίνεται για τη σωτηρία των απολωλότων και για τη ζωή των νεκρωμένων; Αναμφίβολα, σηκώνει στους ώμους του αυτόν που μόλις επέστρεψε από την πλάνη, και παρακινεί σε ευφροσύνη τους αγαθούς αγγέλους, και «είναι αγαθός προς τους αχάριστους», και ανατέλλει τον ήλιο του «σε πονηρούς και αγαθούς», και την ίδια «την ψυχή του προσφέρει για χάρη» εκείνων που τον αποφεύγουν. Εσύ όμως, όπως φανερώνουν τα γραφόμενά σου, τον ασεβή και αμαρτωλό, όπως λες, αν και είχε προσπέσει στον ιερέα —δεν γνωρίζω πώς παρευρέθηκες εκεί λειτουργώντας εναντίον του ίδιου σου του εαυτού— τον απώθησες λακτίζοντάς τον.

«Και αν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν, ποια χάρη σας ανήκει; Διότι και οι αμαρτωλοί αγαπούν εκείνους που τους αγαπούν. Και αν ευεργετείτε αυτούς που σας ευεργετούν, ποια χάρη σας ανήκει; Διότι και οι αμαρτωλοί το ίδιο κάνουν. Και αν δανείζετε σε αυτούς από τους οποίους ελπίζετε να πάρετε πίσω, ποια χάρη σας ανήκει; Διότι και οι αμαρτωλοί δανείζουν σε αμαρτωλούς, για να πάρουν πίσω τα ίσα. Αντίθετα, να αγαπάτε τους εχθρούς σας, να κάνετε το καλό και να δανείζετε, χωρίς να περιμένετε τίποτα ως αντάλλαγμα, και ο μισθός σας θα είναι πολύς· και θα είστε υιοί του Υψίστου, διότι αυτός είναι αγαθός προς τους αχάριστους και τους πονηρούς. Να γίνεστε λοιπόν οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας ο ουράνιος είναι οικτίρμων». Επειδή, βεβαίως, οι απόστολοι επρόκειτο να σταλούν για το κήρυγμα, και εξαιτίας αυτού αναμένονταν πολλοί διώκτες και σκευωροί εναντίον τους· αν λοιπόν οι απόστολοι, αγανακτώντας για τον διωγμό, αποφάσιζαν έπειτα να εκδικηθούν αυτούς που τους προκάλεσαν λύπη, και σιωπούσαν και δεν δίδασκαν, θα είχε σβήσει ο ήλιος του Ευαγγελίου. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Κύριος προλαμβάνοντας, προτρέπει τους αποστόλους να μην προχωρούν σε εκδίκηση των εχθρών, αλλά να υπομένουν γενναία όλα όσα συμβαίνουν, ακόμη κι αν κάποιοι τους υβρίζουν, ακόμη κι αν τους επιβουλεύονται με ανόσιο τρόπο. Έτσι έπραξε και ο ίδιος πάνω στον σταυρό, λέγοντας: Πατέρα, συγχώρεσέ τους, γιατί δεν γνωρίζουν τι κάνουν.