Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 6:40

Επρόκειτο να γίνουν μυσταγωγοί και δάσκαλοι όλης της οικουμένης οι μακάριοι μαθητές. Έπρεπε λοιπόν αυτοί, έχοντας άρτια ευσέβεια, να αναδειχθούν σε όλους, όφειλαν να γνωρίζουν την οδό της ευαγγελικής πολιτείας, και να είναι τεχνίτες σε κάθε αγαθό έργο, και να μεταδίδουν τον ακριβή και σωτήριο και απόλυτα καθαρό στην αλήθεια λόγο σε αυτούς που εκπαιδεύονταν· ως άνθρωποι που έχουν ήδη αναβλέψει, και έχουν τη διάνοιά τους καταυγαζόμενη από το θείο φως· για να μην είναι τυφλοί οδηγοί τυφλών· διότι δεν θα μπορούσαν αυτοί που είναι εγκλωβισμένοι στο σκοτάδι της άγνοιας να οδηγήσουν στην επίγνωση της αλήθειας εκείνους που νοσούν από τα ίδια· διότι αν το θελήσουν αυτό, θα κατακρημνιστούν και οι δύο στον βόθρο των παθών. Έπειτα, αναιρώντας το επιδεικτικό πάθος της αλαζονείας πολλών, ώστε να μη φιλονικούν να ξεπεράσουν σε τιμή τους δασκάλους, πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του». Και αν κάποιοι έφταναν στο σημείο να προοδεύσουν τόσο ώστε να κατακτήσουν αρετή εφάμιλλη με εκείνους που τους διδάσκουν, θα σταθούν στο μέτρο των δασκάλων τους, και θα γίνουν μιμητές εκείνων· και αυτό θα το επιβεβαιώσει πάλι ο Παύλος, λέγοντας: «Να γίνεστε μιμητές μου, καθώς και εγώ του Χριστού». Εφόσον λοιπόν ο δάσκαλος δεν κρίνει ακόμη, γιατί κρίνεις εσύ;

Έτσι λοιπόν, αδελφοί, και εμείς, μιμούμενοι στη σωφροσύνη τον σώφρονα με τα έργα μας, ας επαινέσουμε επάξια την αρετή, και για όλα τα άλλα παρομοίως ο θαυμασμός προς τον σοφό ας εκπληρώνεται με τη μετοχή στη σοφία. Ο έπαινος της ακτημοσύνης ας εκφράζεται με το να γίνουμε και εμείς ακτήμονες ως προς την υλική περιουσία. Η περιφρόνηση αυτού του κόσμου ας μη λέγεται μόνο ότι είναι κάτι το αξιέπαινο και ένδοξο, αλλά ο ίδιος μας ο βίος ας είναι μάρτυρας της περιφρόνησης εκείνων που επιδιώκονται μάταια στον κόσμο. Μη λες μόνο ότι εκείνος είχε αφιερωθεί στον Θεό, αλλά αφιέρωσε και εσύ τον εαυτό σου στον Θεό. Μήτε να λες μόνο ότι είχε ως απόκτημα την ελπιζόμενη ανάπαυση, αλλά θησαύρισε και εσύ για τον εαυτό σου αυτόν τον πλούτο, όπως εκείνος· διότι είναι εφικτό. Μετέθεσε εκείνος το πολίτευμά του από τη γη στον ουρανό, μετάθεσέ το και εσύ. Στα ασύλητα θησαυροφυλάκια του ουρανού απέθεσε τον δικό του πλούτο, μιμήσου και εσύ σε αυτά τον δάσκαλο. Διότι ο τέλειος μαθητής θα είναι όπως ο δάσκαλός του. Επειδή και στα υπόλοιπα επαγγέλματα, εκείνος που μαθήτευσε κοντά σε ιατρό, ή γεωμέτρη, ή ρήτορα, θα καταστεί αναξιόπιστος επαινέτης της τέχνης του δασκάλου, εάν στα λόγια θαυμάζει μεν την επιστήμη του καθηγητή, αλλά στον ίδιο του τον εαυτό δεν επιδεικνύει τίποτα άξιο θαυμασμού. Διότι κάποιος θα του πει: πώς αποκαλείς τον δάσκαλό σου ιατρό, ενώ εσύ ο ίδιος παραμένεις αθεράπευτος; Ή πώς αποκαλείς τον εαυτό σου μαθητή του γεωμέτρη, ενώ έχεις πλήρη άγνοια της γεωμετρίας;

Αλλά και τον σίδηρο δεν τον εμπιστευόμαστε στους άτεχνους, παρά στους γνώστες της σιδηρουργικής τέχνης για την κατασκευή των σκευών· επομένως, και τις ψυχές πρέπει να τις εμπιστευόμαστε σε εκείνον που γνωρίζει καλά να τις μαλακώνει με τη θερμότητα του Αγίου Πνεύματος, ο οποίος, μέσω της διαμόρφωσης των λογικών οργάνων, θα αναδείξει τον καθένα από εσάς σε σκεύος εκλογής και ευχρηστίας. Τέτοιου είδους πρόνοια παραγγέλλει ο θείος απόστολος να επιδεικνύουμε, νομοθετώντας για όλους όσοι ακούνε μέσω της προς Τιμόθεον επιστολής, στην οποία αναφέρει ότι ο επίσκοπος πρέπει να είναι ανεπίληπτος. Άραγε, λοιπόν, μόνο αυτό ενδιαφέρει τον απόστολο, δηλαδή το να είναι τέτοιος αυτός που προΐσταται της ιερωσύνης; Και ποιο θα ήταν το τόσο μεγάλο κέρδος, εάν το αγαθό περιοριζόταν μόνο σε έναν; Αλλά γνωρίζει ότι εκείνος που υπόκειται στην εξουσία συμμορφώνεται προς τον προεστώτα, και τα κατορθώματα του καθοδηγητή γίνονται και κατορθώματα αυτών που τον ακολουθούν· διότι ό,τι είναι ο δάσκαλος, αυτό ακριβώς διαμορφώνει και τον μαθητή να γίνει· επειδή δεν είναι δυνατόν αυτός που μαθητεύει στη σιδηρουργική τέχνη να ασκήσει την υφαντική, ούτε αυτός που διδάσκεται την υφαντική να γίνει ρήτορας ή γεωμέτρης, αλλά ό,τι βλέπει ο μαθητής στον καθοδηγητή του, αυτό μεταφέρει και στον εαυτό του. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: ο κάθε μαθητής θα είναι καταρτισμένος, όπως ακριβώς και ο δάσκαλός του. Τι λοιπόν, αδελφοί;

Διότι με τη δολιότητα των τρόπων του, με την ψευδολόγο γλώσσα και με το ψευδογράφο χέρι του, αυτός διόλου παράλογα επισκίασε ακόμη και εκείνον. Διότι, όντας μαθητής εκείνου σε αυτήν την πονηρή δοξασία, επιδέξιος ωστόσο και πλήρως καταρτισμένος, έγινε όπως ακριβώς ο δάσκαλός του, σύμφωνα με τη θεία ρήση.

Τι λοιπόν θέλετε, να είστε όμοιοι με τους αμαρτωλούς ή να είστε όμοιοι με τον Θεό; Βλέπεις τη θεία διδασκαλία; Σε έπεισε πρώτα από τον φυσικό νόμο. Διότι αυτό που θέλεις εσύ να γίνει σε εσένα, αυτό κάνε και εσύ στους άλλους. Έπειτα σε πείθει και από το τέλος και από τον μισθό· διότι σας υπόσχεται ως μισθό το να γίνετε όμοιοι με τον Θεό. «Μην κρίνετε, και δεν θα κριθείτε. Μην καταδικάζετε, και δεν θα καταδικαστείτε· συγχωρείτε, και θα συγχωρεθείτε. Δίνετε, και θα σας δοθεί. Μέτρο καλό, πιεσμένο, κουνημένο και ξεχειλισμένο θα σας δώσουν στον κόρφο σας. Διότι με το ίδιο μέτρο που μετράτε, θα αντιμετρηθεί σε εσάς. Τους είπε δε και μία παραβολή. Μήπως μπορεί τυφλός να οδηγεί τυφλό; Δεν θα πέσουν και οι δύο σε λάκκο; Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του. Ο καθένας δε που είναι πλήρως καταρτισμένος θα είναι όπως ο δάσκαλός του.» Ένα βαρύτατο νόσημα αποκόπτει από τις ψυχές μας ο Κύριος, εννοώ τη ρίζα της υπεροψίας. Διότι εκείνος που δεν εξετάζει τον εαυτό του, αλλά παρατηρεί μόνο τα σφάλματα του πλησίον και θέλει να τα κατακρίνει, είναι ολοφάνερο ότι, κυριευμένος από υπεροψία, αγνοεί τον ίδιο του τον εαυτό. Διότι νομίζει οπωσδήποτε για τον εαυτό του ότι δεν αμαρτάνει. Και για αυτόν τον λόγο κατηγορεί τους άλλους όταν αμαρτάνουν. Εάν λοιπόν θέλεις να είσαι ακατάκριτος, μην κατακρίνεις τους άλλους.

Διότι δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του. Αν λοιπόν εσύ, που θεωρείσαι δάσκαλος και οδηγός, σφάλλεις, εξάπαντος θα σφάλει και ο μαθητευόμενος και καθοδηγούμενος. Διότι ο καταρτισμένος μαθητής, δηλαδή ο ολοκληρωμένος, θα γίνει σαν τον δάσκαλό του. Αυτά τα είπε για το ότι δεν πρέπει να κατακρίνουμε τους κατώτερούς μας και αυτούς που φαίνεται ότι αμαρτάνουν. Και προσθέτει και άλλα για το ίδιο θέμα: «Γιατί βλέπεις το σκουπιδάκι στο μάτι του αδελφού σου, και δεν παρατηρείς το δοκάρι στο δικό σου μάτι; Ή πώς μπορείς να λες στον αδελφό σου, Αδελφέ, άφησέ με να βγάλω το σκουπιδάκι από το μάτι σου, ενώ εσύ ο ίδιος δεν βλέπεις το δοκάρι στο δικό σου μάτι; Υποκριτή, βγάλε πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου, και τότε θα δεις καθαρά για να βγάλεις το σκουπιδάκι από το μάτι του αδελφού σου. Διότι δεν υπάρχει καλό δέντρο που να κάνει σάπιο καρπό, ούτε σάπιο δέντρο που να κάνει καλό καρπό. Επειδή το κάθε δέντρο αναγνωρίζεται από τον δικό του καρπό. Διότι δεν μαζεύουν σύκα από τα αγκάθια, ούτε τρυγούν σταφύλια από τον βάτο. Ο αγαθός άνθρωπος από τον αγαθό θησαυρό της καρδιάς του βγάζει το αγαθό, και ο πονηρός άνθρωπος από τον πονηρό θησαυρό της καρδιάς του βγάζει το πονηρό. Διότι από το περίσσευμα της καρδιάς μιλάει το στόμα του». Γιατί βλέπεις, λέει, το σκουπιδάκι, δηλαδή το μικρό αμάρτημα του αδελφού σου, και το δοκάρι, το δικό σου μεγάλο αμάρτημα, δεν το αντιλαμβάνεσαι;