Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 6:9

Πού έχει απαγορευτεί να τρέφεται ο πεινασμένος; Πού είναι γραμμένο να μη χορταίνει ένα άδειο στομάχι; Αυτοί όμως που κατέκριναν τη λήψη τροφής το Σάββατο, οι ίδιοι απεργάζονταν φόνους το Σάββατο εναντίον του οικοδεσπότη· διότι λέει η Γραφή στο Ευαγγέλιο για την ημέρα κατά την οποία έπαθε ο Θεός: «Ήταν δε μεγάλη εκείνη η ημέρα του Σαββάτου». Και τον μεν νομοθέτη τον θανατώνουν το Σάββατο, να τρέφονται όμως οι μαθητές το Σάββατο δεν το επιθυμούν. Για τον λόγο αυτόν ο Σωτήρας, στα όσα μόλις αναγνώστηκαν, τους ρωτούσε: Τι επιτρέπεται να κάνει κανείς το Σάββατο; Να πράξει το αγαθό ή να πράξει το κακό; Να σώσει μια ψυχή ή να την αφανίσει; Το να τρέφεται κανείς το κατακρίνετε, ενώ τον φόνο τον διαπράττετε; Διότι πάντοτε οι Ιουδαίοι διυλίζουν τον κώνωπα, την δε κάμηλο την καταπίνουν· είναι πάντοτε σχολαστικοί στην καταβολή του δεκάτου για τον απήγανο και το λάχανο, δεν τηρούν όμως τα βαρύτερα παραγγέλματα του νόμου.

Έγινε και εκείνο το τρίτο, αυτό που μόλις αναγνώστηκε. Εισήλθε στη συναγωγή, μια συναγωγή ανθρώπων που σκέπτονταν πονηρά. Διότι, τι είναι πιο πονηρό από το να ευεργετούνται κάποιοι και ταυτόχρονα να επιβουλεύονται τον ευεργέτη; Στη συναγωγή των Ιουδαίων υπήρχε ένας άνθρωπος που είχε ξηρό χέρι. Ήταν κάποιος ξηρός στο χέρι, και οι παρόντες ήταν ξηροί στη διάνοια, και δεν έβλεπαν αυτόν που ήταν τότε παρών· ούτε καν υποπτεύονταν το θαύμα εκείνου που το ενεργούσε. Ο δε Σωτήρ, πριν επιτελέσει το έργο, καλλιεργούσε με λόγια τη διάνοιά τους. Επειδή γνώριζε την πονηρία της διάνοιάς τους και το πικρό τους βάθος, πρώτα τους προετοίμαζε με τα λόγια του, καθώς ήθελε να ημερώσει την αγριότητα της σκέψης τους, και τους λέει: «Επιτρέπεται κατά την ημέρα του Σαββάτου να κάνει κανείς το καλό ή το κακό; Να σώσει μια ψυχή ή να την καταστρέψει;». Διότι, εάν τους έλεγε, «επιτρέπεται να εργαστεί κανείς;», αμέσως θα του απαντούσαν: «Μιλάς αντίθετα στον νόμο». Τώρα όμως τους είπε αυτό που και ο ίδιος ο νόμος ήθελε· διότι αυτός που νομοθέτησε για το Σάββατο πρόσθεσε ότι απαγορεύεται κάθε έργο «εκτός από εκείνο που θα γίνει για μια ψυχή». Για παράδειγμα, εάν το Σάββατο πέσει ένας άνθρωπος σε κάποιο βάθος, επιτρέπεται στους Ιουδαίους να τον ανασύρουν· και όχι μόνο άνθρωπο, αλλά και βόδι και όνο. Έτσι, ο νόμος επέτρεπε να γίνονται όσα αποσκοπούν στη σωτηρία, και άλλωστε οι Ιουδαίοι τρέφονταν κατά την ημέρα του Σαββάτου.

Και βλέποντας την πίστη τους είπε στον παραλυτικό: «Άνθρωπε, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου». Και άρχισαν να διαλογίζονται οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, λέγοντας: «Ποιος είναι αυτός που λέει βλασφημίες; Ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες παρά μόνο ένας, ο Θεός;». Αντιλαμβανόμενος δε ο Ιησούς, λέει, τους διαλογισμούς τους, αποκρίθηκε και τους είπε: «Τι διαλογίζεστε στις καρδιές σας; Τι είναι ευκολότερο να πω, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου, ή να πω, σήκω και περπάτα;». Βλέπεις πώς, χωρίς να περιμένει την προφορική διατύπωση της απάντησής τους, δηλαδή τον γογγυσμό, αποκρίνεται στις εσωτερικές τους σκέψεις ως Θεός; Θα βρεις δε πάλι και άλλη μια εικόνα γεγονότος διαμορφωμένη σύμφωνα με αυτό το σχήμα. Διότι λέει σχετικά ο μακάριος Λουκάς: «Συνέβη δε σε κάποιο άλλο σάββατο να εισέλθει στη συναγωγή και να διδάσκει, και βρισκόταν εκεί ένας άνθρωπος και το δεξί του χέρι ήταν ατροφικό. Τον παρατηρούσαν δε στενά οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, αν θα θεραπεύσει κατά την ημέρα του σαββάτου, για να βρουν κατηγορία εναντίον του. Αυτός όμως γνώριζε, λέει, τους διαλογισμούς τους, και είπε στον άνδρα που είχε το ατροφικό χέρι: Σήκω και στάσου στη μέση. Και αφού σηκώθηκε, στάθηκε. Είπε τότε ο Ιησούς προς αυτούς: Σας ερωτώ αν επιτρέπεται το σάββατο να κάνει κανείς καλό ή να κάνει κακό».

Ο νόμος επιθυμεί αυτές οι άγιες ημέρες να είναι ελεύθερες από εργασίες. Διότι λέει: «Κανένα έργο δεν θα κάνετε κατ' αυτές», πράγμα που σημαίνει να μην υποκύπτει η ψυχή στις επίγειες ασχολίες ούτε να υπομένει δουλεία αταίριαστη με τη δουλεία του Θεού, αλλά εκείνα και μόνο να πράττει με ζήλο και σε εκείνα να επικεντρώνεται η ψυχή, όσα συμβάλλουν στην ωφέλειά της. Και αυτού του πράγματος πάλι σύμβολο είναι το ρητό: «Εκτός από όσα θα γίνουν για κάθε ψυχή, τούτο μόνο θα γίνει από εσάς». Γι' αυτό ο Κύριος, οδηγώντας στην ορθή ερμηνεία της νομικής ανάπαυσης, δείχνοντας ότι ο νόμος έδινε την αργία για τα έργα που οδηγούν στη ματαιότητα και όχι για εκείνα που αποσκοπούν στην ωφέλεια της ψυχής, έθεσε το εξής ερώτημα στους Φαρισαίους: «Επιτρέπεται το Σάββατο να κάνει κανείς το καλό ή το κακό, να σώσει ψυχή ή να την καταστρέψει;» Εάν, λοιπόν, επιθυμείς να τηρείς σωστά και κατά Χριστόν το Σάββατο και την εορταστική ανάπαυση, να απέχεις από τις κοσμικές επιδιώξεις και πράξεις, και να φροντίζεις και να πράττεις τα έργα του Θεού και όσα αποβλέπουν στην ωφέλεια της ψυχής. Έτσι θα τηρήσεις ένα Σάββατο αληθινά άγιο και θα εορτάσεις μία άγια εορτή, εικόνα της εορτής κοντά στον Χριστό, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Ομιλία Μʹ. «Και αφού αναχώρησε από εκεί, ήλθε στη συναγωγή τους· και ιδού, ένας άνθρωπος που είχε το χέρι ξηρό». αʹ. Πάλι θεραπεύει την ημέρα του Σαββάτου, υπερασπιζόμενος αυτά που είχαν πράξει οι μαθητές του. Και οι άλλοι ευαγγελιστές αναφέρουν ότι έστησε τον άνθρωπο στη μέση και τους ρώτησε αν επιτρέπεται κατά την ημέρα του Σαββάτου να κάνει κανείς το καλό.

Εκείνος σηκώθηκε και στάθηκε όρθιος. Είπε λοιπόν ο Ιησούς προς αυτούς: «Θα σας ρωτήσω κάτι: επιτρέπεται το Σάββατο να κάνει κανείς το αγαθό ή το κακό; να σώσει μια ψυχή ή να την καταστρέψει;» Και αφού τους κοίταξε όλους γύρω του, είπε σε αυτόν: «Άπλωσε το χέρι σου». Εκείνος το έκανε, και αποκαταστάθηκε το χέρι του υγιές όπως και το άλλο. Αυτοί όμως κυριεύθηκαν από παραφροσύνη και συζητούσαν μεταξύ τους τι θα μπορούσαν να κάνουν στον Ιησού. Όσα βέβαια είπαμε στο κατά Ματθαίον είναι φανερά. Τώρα όμως λέμε τούτο, ότι ξερό χέρι έχει εκείνος που δεν πράττει κανένα από τα έργα της αρετής. Διότι το μεν χέρι είναι όργανο δράσης, και όποιος το έχει ξηραμένο, μένει εντελώς αδρανής. Όποιος λοιπόν θέλει να θεραπευτεί το χέρι του, κατά το Σάββατο θα θεραπευτεί. Τι εννοώ με αυτό; Δεν είναι δυνατόν να πράξει κανείς κάτι από τα έργα της αρετής, εάν δεν παύσει προηγουμένως από την κακία. Διότι, «απομακρύνσου πρώτα από το κακό, και τότε πράξε το αγαθό». Όταν λοιπόν τηρήσεις το Σάββατο, δηλαδή όταν σταματήσεις να πράττεις τα έργα της κακίας, τότε θα απλώσεις το χέρι σου προς τα έργα της αρετής, και αυτό θα σου αποκατασταθεί. Και εύλογα είπε το «Αποκαταστάθηκε».