Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 7:13

Αφήνω κατά μέρος τα δικά μου, και πλέον απευθύνω το ερώτημα με βάση τα υπόλοιπα: Είναι αμαρτωλός, όπως λέτε; Δεν ανέστησε αυτός με έναν μόνο λόγο τον υιό της χήρας που τον μετέφεραν νεκρό; Έργο αμαρτωλού ανθρώπου ήταν αυτό ή του Θεού Λόγου; Δεν καθάρισε αυτός ταυτόχρονα, με έναν λόγο, το δέρμα των δέκα λεπρών, το οποίο ήταν κατάστικτο σαν της λεοπάρδαλης από το πάθος της ασθένειας, και το επανέφερε στην ομοιόμορφη ανθρώπινη όψη; Έργο αμαρτωλού ανθρώπου είναι αυτό ή του Θεού Λόγου; Δεν απελευθέρωσε με βασιλική εξουσία από την τυραννία τον άνθρωπο που ενοχλούνταν από λεγεώνα δαιμόνων, τον οποίο κανείς δεν μπορούσε να συγκρατήσει, ούτε διέμενε σε σπίτι αλλά κατοικούσε στα μνήματα; Έργο αμαρτωλού ανθρώπου είναι αυτό ή του Θεού Λόγου; Μήπως θέλετε να γίνω πιο αγνώμων από τους δαίμονες; Διότι οι δαίμονες, αν και μαστίζονται από αυτόν, τον αποκαλούν Υιό του Θεού· κι εγώ, που θεραπεύτηκα από αυτόν, θα τον αποκαλέσω αμαρτωλό;

Διότι είναι αδιαίρετος μετά την ενανθρώπηση, εκτός ως προς το να διακρίνουμε τον Λόγο που προήλθε από τον Θεό Πατέρα και τον ναό από την Παρθένο, τα οποία βέβαια δεν ταυτίζονται κατά τη φύση. Διότι το σώμα δεν είναι ομοούσιο με τον εκ Θεού Λόγο, είναι όμως ένα χάρη στην ένωση και την ακατάληπτη συνδρομή. Και επειδή η σάρκα του Σωτήρος έγινε ζωοποιός, καθότι είναι ενωμένη με την κατά φύση ζωή, δηλαδή με τον εκ Θεού Λόγο, όταν εμείς την γευόμαστε, τότε έχουμε τη ζωή μέσα μας, αφού ενωνόμαστε και εμείς με αυτήν, ακριβώς όπως και αυτή με τον Λόγο που ενοίκησε σε αυτήν. Για τον λόγο αυτόν, άλλωστε, και στην ανάσταση των νεκρών, ο Σωτήρας δεν βρίσκεται να ενεργεί μόνο με τον λόγο ούτε με θεοπρεπή προστάγματα, αλλά έσπευδε να χρησιμοποιήσει για τούτο κυρίως ως συνεργό την αγία Του σάρκα, για να δείξει ότι έχει τη δύναμη να ζωοποιεί και ότι έχει ήδη γίνει ένα με Αυτόν. Διότι το σώμα ήταν πράγματι δικό Του και όχι κάποιου άλλου. Και γι' αυτό, όταν ανέστησε το κοριτσάκι του αρχισυναγώγου λέγοντας «Παιδί μου, σήκω», κράτησε το χέρι της, καθώς είναι γραμμένο. Ζωοποιώντας αφενός ως Θεός με το παντοδύναμο πρόσταγμα, ζωοποιώντας αφετέρου πάλι και διά της αφής της αγίας Του σάρκας, επιδεικνύει και μέσω των δύο τη μία και συγγενή ενέργεια. Αλλά και όταν πορευόταν στην πόλη που ονομάζεται Ναΐν, και «μεταφερόταν νεκρός ο μονογενής γιος της μητέρας του», πάλι «άγγιξε το φέρετρο, λέγοντας: Νεανίσκε, σε σένα λέω, σήκω».

Διότι δεν θεωρούμε ότι ο απεσταλμένος είναι κανένας άλλος, παρά ο Μονογενής Θεός που κατήλθε και στάλθηκε σε εμάς άνωθεν και από τον Πατέρα για την καταστροφή της αμαρτίας και της πλεονεξίας του διαβόλου. Και γνωρίζοντας ότι Αυτός ο ίδιος επιφέρεται αοράτως στα ύδατα της αγίας κολυμβήθρας, λουζόμαστε με πίστη, όχι για την αποβολή του ρύπου της σάρκας, σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, αλλά σαν να ξεπλένουμε κάποιο μόλυσμα και ακαθαρσία από τα μάτια της διανοίας, ώστε στο εξής, όντας καθαροί, να μπορέσουμε να ατενίσουμε καθαρά το θείο κάλλος. Όπως λοιπόν πιστεύουμε ότι το σώμα του Χριστού είναι ζωοποιό, επειδή είναι ναός και κατοικητήριο του ζώντος Θεού Λόγου, έχοντας όλη την ενέργειά Του, έτσι λέμε ότι είναι και πρόξενος φωτισμού· διότι είναι σώμα του κατά φύσιν και κατ' αλήθειαν φωτός. Και όπως όταν ανέστησε τον νεκρό μονογενή γιο της χήρας, δεν αρκέστηκε μόνο στο να προστάξει και να πει «Νεανίσκε, σε σένα λέω, σήκω», καίτοι ήταν συνηθισμένος να κατορθώνει με τον λόγο του όλα όσα ήθελε, αλλά έθεσε και το χέρι του στο φέρετρο, δείχνοντας ότι και το σώμα Του έχει τη ζωοποιό ενέργεια· έτσι και εδώ επιχρίει με το πτύσμα, διδάσκοντας ότι το σώμα Του είναι πρόξενος φωτισμού ακόμη και μέσω της απλής αφής. Διότι είναι σώμα του αληθινού φωτός, όπως ακριβώς έχουμε πει.

Εάν όμως κάποιος, σκεπτόμενος σοφιστικά, πει: «Μα το σώμα του Σωτήρα μας ήταν ξεχωριστό, επειδή συλλήφθηκε μόνο από τη Μαρία και χωρίς ανδρικό σπέρμα», άραγε λοιπόν και το σώμα του Αδάμ ήταν διαφορετικό από το δικό μας, επειδή πάρθηκε μόνο από το χώμα χωρίς ανδρικό σπέρμα; Αλλά κανείς δεν μπορεί να το πει ούτε να το αποδείξει αυτό. Εάν πάλι κάποιος, σοφιζόμενος, πει: «Μόνο το σώμα του Χριστού αναστήθηκε ολόκληρο, ενώ το δικό μας δεν ανασταίνεται το ίδιο, αλλά αντί για αυτό κάποιο άλλο», πώς λοιπόν λέει: «Ο Χριστός αναστήθηκε, ως απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί»; Ένα και το αυτό είναι το σώμα, η απαρχή εκείνων που ανασταίνονται. Το πώς δε έγινε ο Χριστός απαρχή των κεκοιμημένων, ας το μάθουν, για να μην περιπέσουν πάλι σε άλλη πλάνη και νομίσουν ότι οι άλλες Γραφές ψεύδονται. Διότι πριν από τη δική Του ανάσταση, ανέστησε τον Λάζαρο και τον γιο της χήρας στη Ναΐν, και ο Ηλίας ανέστησε νεκρό, αλλά και ο Ελισσαίος ανέστησε δύο νεκρούς, έναν ενώ βρισκόταν ακόμη εν ζωή και έναν αφού είχε πια ταφεί. Αλλά εκείνοι, αν και αναστήθηκαν, πέθαναν πάλι, και προσδοκούν τη μία και καθολική ανάσταση. Ο Χριστός όμως είναι η «απαρχή των κεκοιμημένων», διότι, αφού αναστήθηκε, «δεν πεθαίνει πλέον, ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πια», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Έπειτα θεράπευσε τον παράλυτο δούλο του εκατοντάρχου· και στη χήρα στη Ναΐν παρέδωσε τον γιο της αναστημένο από τους νεκρούς. Εκείνην που άλειψε με μύρο τα άγια πόδια Του, την εξάγνισε με τον λόγο Του. Και κατέπαυσε τους ανέμους, καθώς και τη μεγάλη λεγεώνα των δαιμόνων. Σταμάτησε τη ρύση του αίματος, και επανέφερε στη ζωή την κόρη του Ιαείρου. Έπειτα, με πέντε άρτους και δύο ψάρια, έθρεψε κάποτε στην έρημο πέντε χιλιάδες άνδρες. Και εξέπεμψε τη λάμψη της μορφής Του.

Έπειτα, ύστερα από αυτά, υπερβαίνει κάθε προηγούμενο με το θαύμα και, μέσω μιας ανώτερης δύναμης, ανοίγει τον δρόμο στους ανθρώπους για την πίστη στην ανάσταση. Η Γραφή εξιστορεί για κάποια πόλη της Ιουδαίας, τη Ναΐν. Σε αυτήν υπήρχε ο μονογενής γιος κάποιας χήρας, που δεν ήταν πλέον σε τέτοια ηλικία ώστε να συγκαταλέγεται στους εφήβους, αλλά περνούσε ήδη από την παιδική στην ανδρική ηλικία. Το ιερό κείμενο τον ονομάζει νεανία· η ιστορία διηγείται πολλά με λίγα λόγια· η αφήγηση αποτελεί έναν ξεκάθαρο θρήνο. Χήρα, αναφέρει, ήταν η μητέρα του νεκρού. Βλέπεις το βάρος της συμφοράς, πώς μέσα σε λίγες λέξεις ο λόγος απέδωσε την τραγικότητα του πόνου;

Τι λοιπόν ήταν φυσικό να υποφέρει η μητέρα γι' αυτόν; Σαν να κατακαιγόταν από φωτιά στα σπλάχνα, παρατείνοντας πικρά τον θρήνο της γι' αυτόν, αγκαλιάζοντας το προκείμενο νεκρό σώμα, ώστε να μην επισπεύδει την κηδεία του νεκρού, αλλά να παραδίδεται στον πόνο, παρατείνοντας στο έπακρο τους οδυρμούς της γι' αυτόν· ούτε αυτό όμως παρέλειψε ο ιερός λόγος: «Διότι, όταν την είδε ο Ιησούς», λέει, «τη σπλαχνίστηκε. Και αφού πλησίασε, άγγιξε το φέρετρο, και εκείνοι που το βάσταζαν στάθηκαν».

Ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός, σύμφωνα με τη φωνή του Ευαγγελίου που αναγιγνώσκεται σήμερα, επειδή σπλαχνίσθηκε τη χήρα, της οποίας ο υιός μεταφερόταν νεκρός προς ταφή, και χωρίς καμία χρονοτριβή, ούτε ενέργεια, ούτε προσευχή, αλλά μόνο με ένα πρόσταγμα παραδίδοντας ζωντανό από τους νεκρούς τον μονογενή στην πενθούσα μητέρα, απέδειξε ότι Αυτός μόνος είναι ο κύριος της ζωής και του θανάτου· διότι «συνέβη», λέει ο Ευαγγελιστής, «την επόμενη ημέρα, να πορεύεται ο Ιησούς σε μία πόλη που ονομαζόταν Ναΐν». Αυτόκλητος έρχεται ο Κύριος σε αυτό το μεγάλο θαύμα της αναστάσεως, για να δείξει ότι δεν κατέχει μόνο τη ζωοποιό δύναμη, αλλά και ασύγκριτη αγαθότητα και ευσπλαχνία. Διότι τον μεν Ηλία, η γυναίκα από τα Σάρεπτα σχεδόν τον επέπληξε, παρακινώντας τον προς την αναβίωση του παιδιού της· τον δε Ελισσαίο, αφού πρώτα του εξήγησε την κατάσταση, επειδή δεν είχε προβλέψει τη συμφορά, έπειτα τον εξανάγκασε η Σουναμίτιδα, λέγοντας: «Ζει ο Κύριος και ζει η ψυχή σου, δεν πρόκειται να σε εγκαταλείψω»· ο δε Κύριος τα προγνωρίζει από μόνος Του και, χωρίς κανένας να Τον προσκαλέσει, πορεύεται προς την πόλη, από την οποία έβγαζαν έξω τον νεκρό παίδα. «Πορευόταν δε», λέει, «την επομένη». Και αυτό το υποσημείωσε πάνσοφα ο Ευαγγελιστής. Διότι η ανάσταση του παιδιού της χήρας προτυπώνει την ανακαίνιση του δικού μας νου.

Τα ίδια πράγματα αύξησαν πολλαπλάσια τη λύπη της πενθούσας, αλλά και της έφεραν λύση θαυμαστή. Διότι όταν ο Κύριος είδε μητέρα, και μάλιστα μητέρα χήρα, που στήριζε τις ελπίδες της σε ένα μόνο παιδί και είχε στερηθεί αυτό από πρόωρο θάνατο, να ακολουθεί τη σορό του παιδιού της και να θρηνεί ελεεινά, «σπλαγχνίσθηκε», λέγει —και πώς ήταν δυνατόν να μη σπλαγχνισθεί «ο πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών»;— «και είπε προς αυτήν», παρηγορώντας την και προορώντας το μέλλον: «Μη κλαις». Εκείνος βέβαια γνώριζε τι επρόκειτο να κάνει· η γυναίκα όμως ούτε Αυτόν γνώριζε, πολύ περισσότερο ούτε και το μέλλον· γι’ αυτό ούτε πίστη είχε ούτε ζητούσε κάτι από Αυτόν. Ούτε και ο Ίδιος απαιτούσε πίστη από αυτήν, αλλά, επειδή μπορεί τα πάντα και δεν έχει ανάγκη ούτε από τη συνεργεία που προέρχεται από τους πιστεύοντες, «πλησίασε και άγγιξε τη σορό», για να δείξει ότι και το δικό Του σώμα είναι ζωοποιό, έχοντας δύναμη ομόθεη. «Και είπε: Νεανίσκε, σε σένα λέγω, σήκω· και ανακάθισε ο νεκρός». Διότι άκουσε ο κωφός χους Εκείνον που καλεί τα μη όντα ως όντα· άκουσε Εκείνον που βαστάζει τα πάντα με το ρήμα της δυνάμεώς Του· άκουσε όχι φωνή ανθρώπου θεοφόρου, αλλά Θεού που ενανθρώπησε. Και όχι μόνο «ανακάθισε ο νεκρός», αλλά «και άρχισε να μιλά». Διότι και στην περίπτωση του υιού της χήρας από τα Σαρεπτά, όταν η ψυχή του επέστρεψε σε αυτόν, σύμφωνα με την ιστορία, το παιδί φώναξε αμέσως· και αυτό είναι απόδειξη ότι η ανάσταση δεν ήταν κατά φαντασίαν.

Εφόσον όμως ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς, «ο θάνατος δεν τον κυριεύει πλέον». Γι' αυτό και μόνος ο Κύριος «έγινε η απαρχή των κεκοιμημένων», δηλαδή των πιστών και όσων αναχώρησαν από εδώ με την ελπίδα της ανάστασης και της αιώνιας ζωής. Έγινε λοιπόν η απαρχή των κεκοιμημένων και «ο πρωτότοκος από τους νεκρούς», και μας διαβεβαίωσε και μας υποσχέθηκε όχι αυτή τη δική μας θνητή και φθαρτή ζωή, η οποία κυβερνάται από το φυσικό πνεύμα, αλλά τη θεϊκή, αθάνατη και αιώνια ζωή που εναπόκειται στις ελπίδες μας· διότι αυτή είναι το πραγματικά θεοπρεπέστατο δώρο Του. Επειδή λοιπόν δεν παρέχει εδώ αυτή την αιώνια ζωή σε όσους αναστήθηκαν από Αυτόν, αλλά εκείνη που διακόπτεται από τον θάνατο, δεν τους την προσφέρει ως χάρη για τους ίδιους, αλλά το κάνει για χάρη άλλων, οδηγώντας τους στην πίστη η οποία είναι πρόξενος της αιώνιας ζωής. Διότι και εδώ δεν ανέστησε το παιδί για χάρη του ίδιου, αλλά για τη μητέρα του, επειδή «τη σπλαχνίστηκε», όπως αναφέρει με σαφήνεια ο Ευαγγελιστής· γι' αυτό και αφού τον ανέστησε, τον έδωσε στη μητέρα του.

Αλλά βρήκα τι να πράξω· συντάφομαι με τον υιό μου· ικανοποιώ εκείνους που με φθόνησαν· οι συγγενείς με κατέτρωγαν επειδή είχα αποκτήσει ανδρείο παιδί. Συγχωρήστε με, όλοι εσείς που φθονήσατε την ευπαιδία μου· διότι εγώ καταλαμβάνω ήδη τον τάφο πριν από το γνήσιο παιδί μου· επειδή για εμένα πλέον το να ζω είναι καταγέλαστο. Ενώ η χήρα φώναζε αυτά και οδύρονταν, παρουσιάστηκε αμέσως ο δημιουργός μας, ο Χριστός και Θεός, και αφού την είδε, ο Θεός που προνοεί τα πάντα, αυτός που και πριν δημιουργήσει τα πάντα τα γνώριζε σαφώς· «Διότι προτού σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνωρίζω, και προτού βγεις από τη μήτρα, σε έχω αγιάσει»· ο πατέρας των ορφανών και κριτής των χηρών, αυτός που μετατρέπει τα δάκρυα σε ευφροσύνη, αυτός που μετέτρεψε την πύλη της πόλεως Ναΐν σε εκκλησία και ανέδειξε το νεκροκρέβατο του νεκρού σε θυσιαστήριο. Διότι όπου υπάρχει το δώρο της αναστάσεως, εκεί υπάρχει και η ευπρέπεια του θυσιαστηρίου· και όπου εκτείνονται τα χέρια του Θεού Λόγου, εκεί έχει εκπληρωθεί το μέτρο της αναστάσεως. Διότι η εξόδιος πομπή μετατράπηκε σε ιεροπραξία, και η εκφορά του νεκρού έγινε εισκομιδή.

Τι λέει, λοιπόν, ο Ευαγγελιστής; «Και αφού την είδε ο Ιησούς»· δηλαδή, ο Σωτήρας και ο Θεός Λόγος, ο Χριστός, τη σπλαχνίστηκε μόλις την είδε. Βλέποντας τι; Μια χήρα άτεκνη, μια ηλικιωμένη γυναίκα δίχως σύζυγο, κυρτωμένη, γεμάτη γοερούς θρήνους, που τραβούσε τα μαλλιά της, έριχνε χώμα στο κεφάλι της, τύφλωνε τα βαριά από το κλάμα μάτια της, ξέσκιζε το απεριποίητο ένδυμά της, χτυπούσε το πολύστενακτο στήθος της και δεν είχε πλέον δύναμη να βγάλει κραυγή, έχοντας πια περιέλθει σε κατάσταση παραφροσύνης.

Εν τούτοις, βλέποντάς την ο Ιησούς, τη σπλαχνίστηκε, και πλησιάζοντάς την της είπε: Μην κλαις. Εκείνη δε, απορροφημένη από το πένθος, μην έχοντας κατανοήσει πλήρως ποιος ήταν αυτός που είχε έλθει, αποτινάσσοντας το πένθος, αποκρίθηκε στον Κύριο και είπε: Μου λες να μην κλαίω; Και τι παρηγοριά θα μου προσφέρεις πλέον; Διότι κι αν ολόκληρο τον κόσμο κινήσεις για την παρηγοριά μου, καμία παρηγοριά δεν πρόκειται να μου προσφέρεις. Διότι, ως προς τη μητρική παρηγοριά, τι υπάρχει πιο γλυκό από τον υιό; Και μάλιστα όταν πρόκειται για χήρες, που στηρίζουν τις ελπίδες τους σε μονογενείς υιούς. Πώς λοιπόν μου λες να μην κλαίω; Τον υιό μου τον πενθούν οι ξένοι, κι εγώ να μην κλάψω; Οι λίθοι στενάζουν, κι εγώ να σιωπήσω; Η ελπίδα μου στερήθηκε, η ζωή μου έσβησε, το θάρρος μου συλήθηκε, θεωρώ τον βίο μου απελπισμένο, και είμαι γυμνή από κάθε ελπίδα. Ο θάνατος θέρισε την προσδοκία μου· με κατέστησε από παντού αβοήθητη· εμένα με άφησε πίσω, κι εκείνον τον μετέστησε· άφησε τη ρίζα, και απέκοψε τον κλάδο· λυπήθηκε τον κορμό, και μάρανε το ωραίο βλαστάρι· άφησε την παλαιά, και έκοψε τον νέο. Δεν έχω ποιον να αντικρίσω. Διότι, εάν είχα άλλον υιό, θα μπορούσα να ζυγοσταθμίσω το πένθος, και με την όψη του ζωντανού να ανακουφίσω τον πόνο για τον νεκρό· τώρα όμως κανένα καλό δεν μου έχει απομείνει, έχω στερηθεί κάθε ευφροσύνη.

Διότι το όνομα Ιούδας ερμηνεύεται ως εξομολόγηση. Διότι, δεν είναι άραγε λόγια εξομολόγησης και ταπείνωσης το: «Δεν είμαι άξιος να μπεις κάτω από τη στέγη μου», και τα εξής; Αφού λοιπόν αυτός πίστεψε στον Ιησού, γρήγορα θα ξαναλάβει τον δούλο του υγιή· εννοώ τον θυμό και την επιθυμία. «Και συνέβη στη συνέχεια, να πορεύεται σε μια πόλη που ονομαζόταν Ναΐν. Και συμπορεύονταν με αυτόν αρκετοί μαθητές του, και πολύ πλήθος. Και όταν πλησίασε στην πύλη της πόλης, ιδού, μεταφερόταν έξω ένας νεκρός, μονογενής γιος της μητέρας του, και αυτή ήταν χήρα· και αρκετό πλήθος από την πόλη ήταν μαζί της. Και βλέποντάς την ο Κύριος, τη σπλαχνίστηκε και της είπε:»

«Μην κλαις». Και αφού πλησίασε, άγγιξε το φέρετρο. Και αυτοί που το βάσταζαν σταμάτησαν. Και είπε: «Νεαρέ, σε σένα λέω, σήκω». Και ο νεκρός ανακάθισε και άρχισε να μιλάει· και τον έδωσε στη μητέρα του. Και φόβος κατέλαβε τους πάντες και δόξαζαν τον Θεό, λέγοντας ότι: «Μεγάλος προφήτης αναδείχθηκε ανάμεσά μας, και ότι ο Θεός επισκέφθηκε τον λαό του». Επειδή ακριβώς έκανε καλά τον δούλο του εκατόνταρχου χωρίς να είναι παρών, θαυματουργεί κάτι άλλο, πιο καινούργιο. Διότι, για να μην πει κάποιος, «Και τι καινούργιο έκανε στον δούλο; Ίσως ο δούλος ούτως ή άλλως να μην πέθαινε», για τον λόγο αυτό ανασταίνει εκείνον τον νεκρό που τον μετέφεραν για ταφή. Δεν θαυματουργεί όμως μόνο με τον λόγο, αλλά αγγίζει και το φέρετρο, για να μάθουμε ότι το σώμα του είναι σώμα ζωής. Επειδή, δηλαδή, η σάρκα έγινε δική του σάρκα από τον Λόγο που ζωογονεί τα πάντα, για τον λόγο αυτό είναι και αυτή ζωοποιός, και καταργεί τον θάνατο και τη φθορά. Ανακάθισε λοιπόν ο νεκρός και άρχισε να μιλάει, για να μη νομίσουν κάποιοι ότι αναστήθηκε κατά φαντασία. Διότι το να ανακαθίσει και να μιλήσει είναι σημάδια αληθινής ανάστασης· αφού ένα άψυχο σώμα ούτε να ανακαθίσει ούτε να μιλήσει μπορεί.

Ως χήρα θα εννοήσεις και την ψυχή που έχασε τον άνδρα της, τον Λόγο του Θεού, αυτόν που έσπειρε τα αγαθά σπέρματα. Υιός της είναι ο νους, ο οποίος έχει πεθάνει και μεταφέρεται έξω από την πόλη, την άνω Ιερουσαλήμ. Διότι εκείνη είναι η χώρα των ζώντων· ο Κύριος, επομένως, αφού τη σπλαχνίστηκε, αγγίζει τη σορό.