Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 7:39

Και ότι οι πολύθεοι ονομάζονται άθεοι, άκουσε τον απόστολο που γράφει προς τους Εφεσίους: «Εσείς άλλοτε τα έθνη, επειδή ήσασταν εκείνον τον καιρό χωρίς Χριστό, αποξενωμένοι από την πολιτεία του Ισραήλ, μη έχοντας ελπίδα και όντας άθεοι στον κόσμο». Και πώς είναι άθεοι οι Εφέσιοι; Από εδώ είδωλα, από εκεί αγάλματα, εκεί η νεωκόρος Άρτεμις, εκεί ο Δημήτριος ο αργυροκόπος που κατασκεύαζε αργυρούς ναούς της Αρτέμιδος· τόσο μεγάλο πλήθος θεών, και πώς οι Εφέσιοι είναι άθεοι; Αλλά γι' αυτό ακριβώς είναι άθεοι, επειδή, αφού ανέδειξαν πολλούς θεούς, εξέπεσαν από τον ένα. «Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός. Διαφθάρηκαν». Από τον πρώτο άφρονα η αφροσύνη πέρασε στους μαθητές του. Πρώτος άφρων είναι ο διάβολος, ο πρώτος σπορέας της αφροσύνης, ο πρώτος κήρυκας της πολυθεΐας: «Θα είστε σαν θεοί». Αυτός όμως που μιλά για πολλούς θεούς αρνήθηκε τον ένα. Άφρων είναι και ο λαός των Ιουδαίων —«Και λαός άφρων παρόξυνε το όνομα του Κυρίου»— λέγοντας για τον Χριστό: «Δεν είναι Θεός. Αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι η γυναίκα που τον αγγίζει, ότι είναι αμαρτωλή». Και αυτοί που δεν έλεγαν καν ότι είναι προφήτης, πώς θα μπορούσαν να τον πουν Θεό; «Κανείς δεν μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες παρά μόνο ένας, ο Θεός», το οποίο σημαίνει: Εσύ δεν είσαι Θεός. Ο Χριστός όμως είπε: «Τι διαλογίζεστε στις καρδιές σας; Είπε ο άφρων», και τι είπε; «Ότι στην καρδιά του δεν υπάρχει Θεός». Διότι είναι παντού, αλλά στην καρδιά του άφρονος δεν υπάρχει.

Ο Ιησούς εγκαλεί το πλήθος σχετικά με τον Ιωάννη. Παρομοιάζει τη γενεά με παιδιά που φωνάζουν. Έρχεται σε οικία Φαρισαίου, και ιδού η αμαρτωλή γυναίκα εκχέει το αλάβαστρο. Ο Φαρισαίος κατακρίνει το γεγονός.

Θέλω, αγαπητοί, να σας διηγηθώ τη δύναμη των δακρύων. Η Άννα μέσω της προσευχής έλαβε τον προφήτη Σαμουήλ, εξύψωση και καύχημα στην καρδιά της. Μια αμαρτωλή γυναίκα στο σπίτι του Σίμωνα έλαβε από τον Κύριο την άφεση των αμαρτιών κλαίγοντας και βρέχοντας τα άγια πόδια Του. Η κατάνυξη, αδελφοί, είναι θεραπεία της ψυχής· μας προσφέρει την άφεση των αμαρτιών. Η κατάνυξη, αδελφοί, εγκατοικίζει μέσα μας τον μονογενή Υιό, όταν Τον ποθούμε. Η κατάνυξη, αδελφοί, ελκύει το Άγιο Πνεύμα στην ψυχή.

Οι μεν υπηρέτες χρησιμοποιούσαν τέτοια λόγια· ο δε Φαρισαίος που είχε προσκαλέσει τον Ιησού, γεννώντας βλάσφημους λογισμούς μέσα στη δική του ψυχή, έλεγε: «Αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι είδους είναι η γυναίκα που τον αγγίζει, ότι δηλαδή είναι αμαρτωλή. Απλώς», λέει, «και στην τύχη αποκαλείται αυτός προφήτης· εξαπατήθηκα κι εγώ μαζί με τους άλλους, εισάγοντας στο σπίτι μου αυτόν ως γνώστη των αφανών πραγμάτων. Διότι, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε με σαφήνεια και τα μέλλοντα. Εφόσον αγνοεί εκείνη που είναι σε όλους φανερή και πασίγνωστη, πώς λοιπόν γνωρίζει τα απόρρητα όλων; Πώς ανέχεται πορνικά χέρια; Πώς δεν αποδιώχνει από μακριά αυτήν που δεν έχει αφήσει κανένα μέρος του σώματός της αμέτοχο στην αμαρτία; Πώς δεν αποστρέφεται τη βδελυρή, που είναι γεμάτη από κάθε αισχρότητα;»

Έτσι λες: Αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι είδους είναι η γυναίκα που τον αγγίζει, ότι είναι αμαρτωλή. Αυτά είναι τα λόγια της διανοίας σου. Πώς, λοιπόν, αντιλήφθηκα την ταραχή των λογισμών που κινήθηκαν στον βυθό της διανοίας σου, εάν δεν ήμουν ο Θεός, ο δημιουργός των πάντων;

Καθώς υποπτεύεσαι εσύ ο ίδιος από την απάντηση, μάθε ποιος είμαι εγώ που σου απαντώ ενώ εσύ δεν λες τίποτα· αποκαλύπτω τα λόγια της ψυχής σου. Αν ήμουν προφήτης, θα γνώριζα τάχα ποια και τι λογής είναι η γυναίκα; Και πού υπάρχει ανάγκη προφητικής ελλάμψεως για μια γνωστή παρουσία; Δεν γνωρίζω αυτήν που στεκόταν στην αγορά; Δεν γνωρίζω αυτήν που είναι σε όλους ολοφάνερη; Δεν γνωρίζω καλά αυτήν, για χάρη της οποίας ήλθα σε σένα; Γνωρίζω ποια και τι λογής είναι η γυναίκα· διότι τίποτα δεν διαφεύγει από τον οφθαλμό της θεότητος, ούτε ο πλεονέκτης, ούτε η πονηρία· γνωρίζω ποια και τι λογής είναι η γυναίκα, και ότι είναι αμαρτωλή· και γι' αυτό χαίρομαι που με κρατά εκείνη, ώστε αυτήν που με κρατά με ευλάβεια, να τη διασώσω θεοπρεπώς.

Αυτά είναι προφάσεις και δικαιολογίες, και επικαλύμματα της αδυναμίας. Συγχωρείς τις αμαρτίες που δεν φαίνονται; Τίποτα από αυτά δεν είπε, ούτε τα σκέφτηκε· αλλά περίμενε, αφήνοντας στον ιατρό να ακολουθήσει τη μέθοδο θεραπείας που ο ίδιος επιθυμούσε. Γι' αυτό και ο Χριστός δεν πήγε προς αυτόν, αλλά περίμενε να έρθει εκείνος, για να αποδείξει την πίστη του σε όλους. Μήπως δεν μπορούσε να κάνει την είσοδό του εύκολη; Όμως δεν έκανε τίποτα από αυτά, για να επιδείξει σε όλους την προθυμία του και τη θερμή του πίστη. Διότι, όπως ακριβώς πήγε προς εκείνον που ήταν άρρωστος τριάντα οκτώ χρόνια, επειδή δεν είχε κανέναν κοντά του· έτσι και σε αυτόν, επειδή είχε πολλούς δικούς του ανθρώπους, περίμενε να έρθει προς Αυτόν, για να καταστήσει φανερή την πίστη αυτού με το να Του τον φέρουν, και να μας διδάξει την εγκατάλειψη εκείνου με το να πάει ο Ίδιος κοντά του, και να αποκαλύψει σε όλους, και μάλιστα στους τότε παρόντες, την προθυμία τούτου και την υπομονή εκείνου. Επειδή, λοιπόν, ορισμένοι βάσκανοι και μισάνθρωποι Ιουδαίοι συνηθίζουν να φθονούν τις ευεργεσίες που γίνονται στους πλησίον τους, και άλλοτε να κατακρίνουν τα θαύματα με αφορμή τον χρόνο, λέγοντας ότι θεραπεύει το Σάββατο, και άλλοτε με αφορμή τον βίο των ευεργετουμένων, λέγοντας: «Αν ήταν προφήτης αυτός, θα γνώριζε ποια είναι η γυναίκα που τον αγγίζει»· αγνοώντας ότι αυτό ακριβώς είναι το κύριο χαρακτηριστικό του ιατρού, το να συναναστρέφεται με τους αρρώστους και να βρίσκεται πάντοτε κοντά σε όσους νοσούν, και όχι να τους αποφεύγει ούτε να απομακρύνεται από αυτούς.

Άλλοι μεν τον αποκαλούσαν Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, λέγοντας ότι «εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο»· άλλοι δε λαοπλάνο, λέγοντας: «Αυτός δεν είναι από τον Θεό, αλλά παραπλανά το πλήθος»· και άλλοι μάγο, λέγοντας ότι «Με τη δύναμη του άρχοντα των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια». Και συνεχώς επαναλάμβαναν αυτά και τον ονόμαζαν αντίθεο, γαστρίμαργο, αδηφάγο και μέθυσο, και φίλο πονηρών και διεφθαρμένων ανθρώπων. «Διότι ήλθε», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου τρώγοντας και πίνοντας, και λένε: Ιδού ένας άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών». Και όταν συνομιλούσε με την πόρνη, τον αποκαλούσαν ψευδοπροφήτη: «Διότι αν ήταν προφήτης», έλεγαν, «θα γνώριζε ποια είναι αυτή η γυναίκα που του μιλάει»· και κάθε μέρα ακόνιζαν τα δόντια τους εναντίον του. Και δεν τον πολεμούσαν κατ' αυτόν τον τρόπο μόνο οι Ιουδαίοι, αλλά ούτε και εκείνοι που θεωρούνταν αδελφοί του είχαν υγιή στάση απέναντί του, αλλά και μέσα από το ίδιο του το σπίτι αναζωπυρωνόταν ο πόλεμος εναντίον του. Δες λοιπόν πώς και εκείνοι ήταν διεφθαρμένοι, πράγμα για το οποίο και ο ευαγγελιστής πρόσθετε λέγοντας: «Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Αλλά επειδή κάνεις λόγο για πολλούς που σκανδαλίζονται και πλανώνται, πόσοι από τους μαθητές νομίζεις ότι σκανδαλίστηκαν την εποχή του σταυρού; Ο ένας τον πρόδωσε, άλλοι δραπέτευσαν, άλλος τον αρνήθηκε, και αφού όλοι αναχώρησαν, οδηγούνταν μόνος του, δεμένος.

Κάποιος από τους Φαρισαίους παρακάλεσε τον Κύριο να εισέλθει και να γευματίσει. Εισήλθε ο Δεσπότης και ανεκλίθη στο τραπέζι. Διότι, αν και γνώριζε τις προθέσεις εκείνων που τον καλούσαν, ωστόσο δείχνοντας μακροθυμία τις ανεχόταν. Το ότι βέβαια αυτός που τον κάλεσε ήταν υποκριτής, το αποδεικνύουν τα εξής: Ενώ ο Κύριος καθόταν στο τραπέζι και το συμπόσιο βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη, υπήρχε, λέει, κάποια αμαρτωλή γυναίκα στην πόλη. Αυτή, όταν άκουσε ότι ο Ιησούς κάθεται εκεί στο τραπέζι, έρχεται, λέει, στο σπίτι· και αφού έφερε ένα αλαβάστρινο δοχείο με μύρο, το έχυσε πάνω στα πόδια του Δεσπότη, καταφιλούσε τα ίχνη του και τα σκούπιζε με τα μαλλιά της. Για να καταλάβεις, λοιπόν, ότι αυτός που τον κάλεσε ήταν υποκριτής, ο Φαρισαίος συλλογίζεται μέσα του: «Αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι η γυναίκα που τον αγγίζει· ότι είναι αμαρτωλή». Διότι οι Φαρισαίοι δεν είναι μόνο υποκριτές, αλλά και φθονεροί. Κοντά σου παρακάθεται στο τραπέζι ο Χριστός, και μάλιστα ενώ γνωρίζει τον χαρακτήρα σου, και κανείς δεν φθονεί· ήρθε μια αμαρτωλή γυναίκα να σωθεί, και εσύ φθονείς, ω Φαρισαίε; Ίσως αν ... ήταν συγγενής του, ή μάλλον προπάτορας των δογμάτων. Για να γνωρίσεις, λοιπόν, ότι δεν είναι απλώς ένας προφήτης, αλλά ο προφήτης (διότι η προσθήκη του άρθρου έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία), τι το σπουδαίο θα ήταν, αν γνώριζε ότι η γυναίκα ήταν αμαρτωλή; Αυτό ήταν εύκολο να το μάθει κανείς και από τη φήμη της· αυτό και εσύ ο Φαρισαίος, αν και δεν είσαι προφήτης, το γνώριζες. Αποδεικνύει, λοιπόν, κάτι ανώτερο από την απλή γνώση.

Διότι τον βίο εκείνης ενδεχομένως να τον διέδιδε η φήμη, και μάλιστα επειδή ήταν πάρα πολύ αμαρτωλή· ο Κύριος όμως, για να δείξει τη θεϊκή Του δύναμη, ανέγνωσε τον διαλογισμό του Φαρισαίου. Διότι η διήγηση δεν αναφέρει ότι ο Φαρισαίος μίλησε σε κάποιον από τους συνδαιτυμόνες, αλλά ότι τα έλεγε και τα διαλογιζόταν μέσα του.

Ομιλία του ιδίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, εις τον Φαρισαίο και εις την πόρνη. (Πρβλ. Λουκ. 7, 36-50) Σε κάθε καιρό είναι καλή και σωτήρια η μετάνοια για εκείνους που καταφεύγουν σε αυτήν, αλλά ιδίως σε αυτές τις ημέρες της νηστείας καθίσταται επωφελής για όλους τους ανθρώπους που προστρέχουν στην αγκαλιά της. Διότι τώρα οι ψυχές μας, αποθέτοντας την πολυσαρκία σαν βαρύ φορτίο, ανυψώνονται εύκολα προς τον Ποιητή και Δεσπότη Θεό· και κατηγορούν θερμά τα δικά τους παραπτώματα, και ζητούν από τον φιλάνθρωπο Κριτή τη συγχώρηση για τα σφάλματά τους. Είναι ευκαιρία, λοιπόν, να παρουσιάσουμε, ως διδασκάλισσα της μετανοίας, την πόρνη εκείνη, η οποία περιεπλάκη στα άχραντα πόδια του Δεσπότου Χριστού, η οποία εξάλειψε με τα νάματα των δακρύων της το χρεόγραφο της πλέον φαύλης ζωής της, την οποία ο Κύριος, αφού την ελέησε, την καθάρισε και, αφού τη σπλαχνίστηκε, την απέλουσε. Ας αναδράμουμε λοιπόν στην ευαγγελική διήγηση, για να δούμε και τη φιλανθρωπία του Χριστού, και να θαυμάσουμε την αφοσίωση της γυναικός, και να μάθουμε από αυτήν πώς οφείλουμε και εμείς, οι αμαρτωλοί, να προστρέχουμε στον Λυτρωτή Θεό και να λαμβάνουμε από Αυτόν τη συγχώρηση των παραπτωμάτων μας. «Τον παρακάλεσε κάποιος από τους Φαρισαίους να φάει μαζί του· και αφού εισήλθε στο σπίτι του Φαρισαίου, ανακλίθηκε». Βλέπεις τη συγκατάβαση του Θεού;

Ενώ η πόρνη καθικέτευε με πίστη γι' αυτά στο απόκρυφο εργαστήριο της ψυχής της με δάκρυα, όλοι οι συνδαιτυμόνες εκπλήσσονταν με την ανεξικακία του Σωτήρα, βλέποντάς τον να υπομένει με επιείκεια φιλήματα πορνικά και κρατήματα αμαρτωλών χεριών. Ο δε Φαρισαίος, που τον είχε καλέσει σε γεύμα, στα αόρατα εργαστήρια της ψυχής του κινούσε βλάσφημους λογισμούς εναντίον του, και κατέκρινε τη φιλανθρωπία του Σωτήρα ως άγνοια, λέγοντας μέσα του: «Αυτός, εάν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι αυτή που τον αγγίζει, ότι είναι αμαρτωλή». Εντελώς απάνθρωπο και τυφλό ήταν το φρόνημα του Φαρισαίου. Αλλά τι του απάντησε ο μόνος αγαθός και φιλάνθρωπος και χορηγός των αγαθών; «Σίμων, Σίμων, έχω κάτι να σου πω» — άκουσα τα λόγια που δεν πρόφερες, γνώρισα τα βουλεύματα της ψυχής σου· γνωρίζω καλά όσα μελέτησες εναντίον μου στη διάνοιά σου· και για τον λόγο αυτόν σου απαντώ, παρότι δεν είπες τίποτα, ώστε από την απάντησή μου να μάθεις την ισχύ της θεότητάς μου· ώστε από τα λόγια μου να επιγνώσεις ότι είμαι δημιουργός των ψυχών και επόπτης των καρδιών· εάν λοιπόν θέλεις να με αποκαλείς προφήτη, ή και δημιουργό των προφητών, εμένα που φαινομενικά για εσένα είμαι άνθρωπος, ό,τι επιθυμείς αυτό και να δοξάζεις. «Σίμων, Σίμων, έχω κάτι να σου πω· δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή. Ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα· επειδή όμως δεν είχαν να τα εξοφλήσουν, το χάρισε και στους δύο».

Και δεν σημαίνει μόνο αυτά το «απεκρίθη», αλλά υπάρχουν φορές που δεν αναφέρεται σε κανέναν προφορικό λόγο, αλλά απευθύνεται στην ενδόμυχη σκέψη των ανθρώπων· όπως στην περίπτωση: «Όταν το είδε ο Φαρισαίος που τον είχε καλέσει, είπε μέσα του: αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι είδους είναι η γυναίκα που τον αγγίζει, ότι δηλαδή είναι αμαρτωλή». Διότι πρόσεξε, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία ερώτηση, και χωρίς να αφορά την αρχή του λόγου που αναφέρεται στη συνέχεια, ούτε επειδή η φράση εισάγει κάτι άλλο από τα προειπωμένα, ο ευαγγελιστής προσθέτει: «Και αποκριθείς ο Ιησούς του είπε: Σίμων, έχω κάτι να σου πω». Και προχωρώντας μέσω ερώτησης, και ράπισε τον βλάσφημο χαρακτήρα των διαλογισμών του, και τον μετέστρεψε προς τη θεοσέβεια και τη βεβαιότητα, αναλόγως της δικής Του φιλανθρωπίας. Διότι είναι προφανές ότι το «αποκριθείς ο Ιησούς του είπε», το οποίο προτάσσεται της προαναφερθείσας ερμηνείας, δόθηκε ως απάντηση στην κίνηση των διαλογισμών στο βάθος της καρδιάς. Αντίστοιχο με το παραπάνω είναι και το «αποκριθείς ο Ιησούς προς τους νομικούς», το οποίο αναφέρεται στην ταραχή και τη στάση του νου τους, όταν έβλεπαν τον υδρωπικό να στέκεται μπροστά τους, και ενώ θα έπρεπε, εξαιτίας της πάθησής του, να νιώσουν έλεος, εκείνοι δεν εγκατέλειπαν την αναλγησία τους.

Και παρατήρησε και από αυτό: και αυτή μεν αποκαλείται απλώς με το όνομα της κακίας, αμαρτωλή, και βλέπει τον Ιησού στο σπίτι του Φαρισαίου, και όχι του Σίμωνα του λεπρού, ανακεκλιμένο για να συμμετάσχει στο γεύμα και στο τραπέζι μετά από παράκληση αυτού που Τον φιλοξενούσε. Αυτή χύνει τα δάκρυά της πριν από το μύρο και βρέχει τα πόδια του Ιησού, τα σκουπίζει με τα μαλλιά της κεφαλής της και παίρνει το θάρρος να τα καταφιλήσει, και έπειτα αντλεί παρρησία και αλείφει με το μύρο τα πόδια Του. Και όλοι οι παρόντες σιωπούν για την πράξη, και κανείς δεν επιφέρει καμία επίπληξη στη γυναίκα, αλλά μόνο ο Φαρισαίος, και τότε μέσα του, έγινε φανερό ότι δυσανασχετούσε με την πράξη· διότι λέει: «Αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι η γυναίκα που Τον αγγίζει, ότι δηλαδή είναι αμαρτωλή». Έπειτα και ο Ιησούς εκείνον μεν τον παγιδεύει και τον αποστομώνει με βάση τους δικούς του συλλογισμούς, ενώ την πράξη της γυναίκας την εξυψώνει και την τιμά με τα πρέποντα εγκώμια, και ως ανταμοιβή για την πράξη της, τής προσφέρει το μέγα δώρο, την άφεση των αμαρτιών· και δεν σταματά μέχρι εκεί, αλλά ανάγει τη σωτηρία της γυναίκας στη δική της προαίρεση· διότι της λέει: «Η πίστη σου σε έσωσε». Αυτή λοιπόν είναι η γυναίκα που αναφέρεται στον Λουκά και με τόσες διαφορές διαχωρίζεται από τις άλλες.

Και ιδού, μια γυναίκα στην πόλη, η οποία ήταν αμαρτωλή, όταν έμαθε ότι παρακάθεται σε γεύμα στο σπίτι του Φαρισαίου, έφερε ένα αλαβάστρινο δοχείο με μύρο, και αφού στάθηκε πίσω κοντά στα πόδια του, κλαίγοντας, άρχισε να βρέχει τα πόδια του με τα δάκρυά της, και με τα μαλλιά της κεφαλής της τα σκούπιζε, και καταφιλούσε τα πόδια του, και τα άλειφε με το μύρο. Όταν το είδε ο Φαρισαίος που τον είχε καλέσει, είπε μέσα του, λέγοντας: «Αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι η γυναίκα που τον αγγίζει, ότι είναι αμαρτωλή». Και αποκρινόμενος ο Ιησούς, του είπε: «Σίμων, έχω να σου πω κάτι». Και εκείνος απάντησε: «Δάσκαλε, πες το». «Δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή. Ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα. Επειδή όμως δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δύο».