Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 7:41

Και υπέγραψε τη διαθήκη, λέγοντας στους Ιουδαίους: «Θα αφαιρεθεί από εσάς» η κληρονομιά «και θα δοθεί σε έθνος που τηρεί τα προστάγματά του». Καθώς λοιπόν πέθανε ο Νυμφίος και την κληρονομιά την κατείχε η συναγωγή που είχε αποκληρωθεί, όταν αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς, ο χορός των προφητών μεσολαβεί υπέρ της Εκκλησίας που προέρχεται από τα έθνη: «Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης». Αυτή που φόνευσε τον Νυμφίο νόμισε ότι θα κληρονομήσει αυτόν που φονεύθηκε, αλλά αυτή που δεν τον φόνευσε, αλλά πίστεψε, καταγράφηκε ως κληρονόμος. Τον κληρονόμο του Πατέρα θέλησε να φονεύσει και να κληρονομήσει αυτή που διαβάζει την απόφαση κατά του Αχαάβ για το αμπέλι του Ναβουθαί: «Εφόνευσας και εκληρονόμησας». Εκείνος φόνευσε και κληρονόμησε, αλλά εσύ φόνευσες και δεν κληρονόμησες. Φόνευσες και την κληρονομιά την έχασες· φόνευσες τη ζωή και το ζην το απώλεσες· φόνευσες και ήξερες ποιον φόνευσες. Διότι τον αναγνώρισες όταν είπες: «Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε». Και αν αυτός είναι ο κληρονόμος, ω πονηρέ Ιουδαίε, παρέδωσε τη νομή στον κληρονόμο, αποκατάστησε την κυριότητα στον δεσπότη· πρόσφερέ του ικεσία, για να σου χαρίσει τα υπόλοιπα χρέη. «Δύο» παρουσιάστηκαν σε αυτόν «χρεοφειλέτες· ο ένας χρωστούσε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα. Επειδή όμως δεν είχαν να τα αποδώσουν, τα χάρισε και στους δύο», θεωρώντας ως απόδοση του κεφαλαίου την ορθή προαίρεση.

Έχει γραφτεί: «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή των λόγων του. Και ο δίκαιος τι έκανε;» Τι; Πέφτοντας επτά φορές την ημέρα στην αμαρτία, μέσα στα σφάλματα σηκώθηκε με τη μετάνοια. Έχει γραφτεί: «Επτά φορές θα πέσει ο δίκαιος και θα σηκωθεί»· γι' αυτό και ο Πέτρος ρωτά: «Πόσες φορές την ημέρα θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα του το συγχωρήσω; Έως επτά φορές;» Και ο Χριστός απαντά: «Δεν σου λέω έως επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά». Εσύ, ως άνθρωπος, συγχώρησε τα τετρακόσια ενενήντα· δικό μου έργο, ως Θεού, είναι να συγχωρήσω τα πεντακόσια. «Δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή», ο Φαρισαίος και η πόρνη· «ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα. Επειδή όμως δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δύο».

Επιδήμησε λοιπόν ο Χριστός, σύμφωνα με τις Γραφές, κατά τη συντέλεια του παρόντος αιώνος και τρόπον τινά σαν σε ημέρα Σαββάτου, οπότε και ελευθέρωσε τους πάντες, οι οποίοι ήταν σφιχτά δεμένοι με τις αλυσίδες των δικών τους αμαρτιών και του ήταν υπόχρεοι εξαιτίας της παραβάσεως. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε και στα Ευαγγέλια μας παρομοιάζει με οφειλέτες, λέγοντας: «Δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον άνθρωπο· ο ένας του όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα.»

Ο Κύριός μας, όμως, που ως Πλάστης ερευνά πάντοτε τα κρυφά των καρδιών, δεν ελέγχει αμέσως και απότομα τον πονηρό, αλλά με ανεξικακία φέρνει στο φως τα κρυφά· και μάλιστα, με πραότητα και πολλή αγαθότητα του μίλησε αινιγματικά για όσα εκείνος συλλογιζόταν: Σίμων, Σίμων, έχω να σου πω μια παραβολή, και θέλω να σε ορίσω κριτή των λόγων μου. Κάποιος δανειστής είχε δύο χρεοφειλέτες· ο ένας του όφειλε πενήντα χρυσά νομίσματα, και ο άλλος του όφειλε πεντακόσια. Επειδή όμως και οι δύο δοκιμάζονταν από τη φτώχεια, βλέποντας εκείνος ο μεγάλος δανειστής τη θλίψη τους και επικυρώνοντας ισότιμα την άφεση του χρέους και στους δύο, έδειξε ολοφάνερα σε όλους μέγιστη ευσπλαχνία. Εσύ πώς κρίνεις για τον καθένα από τους δύο; Ποιος οφείλει να αγαπά περισσότερο αυτόν που συγχώρησε το χρέος; Εκείνος στον οποίο χαρίστηκαν λίγα, ή μάλλον εκείνος στον οποίο χαρίστηκαν πολλά; Διότι και οι δύο έλαβαν από αυτόν την άφεση.

Θέλω, αγαπητοί, να σας διηγηθώ τη δύναμη των δακρύων. Η Άννα μέσω της προσευχής έλαβε τον προφήτη Σαμουήλ, εξύψωση και καύχημα στην καρδιά της. Μια αμαρτωλή γυναίκα στο σπίτι του Σίμωνα έλαβε από τον Κύριο την άφεση των αμαρτιών κλαίγοντας και βρέχοντας τα άγια πόδια Του. Η κατάνυξη, αδελφοί, είναι θεραπεία της ψυχής· μας προσφέρει την άφεση των αμαρτιών. Η κατάνυξη, αδελφοί, εγκατοικίζει μέσα μας τον μονογενή Υιό, όταν Τον ποθούμε. Η κατάνυξη, αδελφοί, ελκύει το Άγιο Πνεύμα στην ψυχή.

Τώρα όμως, κάνοντας ορθή χρήση του μύρου και προσφέροντας το μύρο στον Αληθινό, ξέπλυνε από πάνω της τα σατανικά αρώματα. Έπειτα, καθώς ο Κύριος την αποδέχθηκε να πράττει αυτά, ο Σίμων ψιθύριζε, γινόμενος ελεγκτής της Δεσποτικής αγαθότητας. Του λέει ο Δεσπότης: «Σίμων, εσύ που με κάλεσες για να με τιμήσεις και με ατίμασες, με τρόπο που δεν περίμενα· δύο χρεωφειλέτες υπήρχαν σε κάποιον δανειστή, εσύ και αυτή. Απέναντί μου δεν είστε απλώς χρεώστες ούτε οφειλέτες, αλλά "χρεωφειλέτες", όντας διπλά υπόλογοι, διότι, αφού λάβατε και το φυσικό δάνειο και το κεφάλαιο του νόμου, αστοχήσατε απέναντι στον ευεργέτη και ως προς τα δύο. Ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια —δηλαδή εσύ ο Φαρισαίος, που έχεις τα βαρύτερα και περισσότερα ψυχικά αμαρτήματα, διότι οι τελώνες και οι πόρνες προηγούνται από εσάς στη βασιλεία των ουρανών— ο δε άλλος πενήντα, που συμβολίζει τον ένοχο τρόπο ζωής της πόρνης. Επειδή λοιπόν δεν είχαν τη δυνατότητα να τα εξοφλήσουν μέσω ενάρετων πράξεων, το χάρισε και στους δύο, λαμβάνοντας υπόψη την πίστη τους και σχίζοντας το χρεωστικό χειρόγραφο».

Δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή. Προς το παρόν έχεις ταχθεί στην ίδια θέση με αυτήν· γιατί στρέφεσαι εναντίον της, σαν να ανέβηκες μόνος εσύ στην ακρόπολη των αρετών; Έως τώρα είσαι υπόλογος σε εμένα· γιατί λοιπόν κατακρίνεις αυτήν, σαν να είσαι ο μόνος χωρίς ευθύνη; Δύο χρεοφειλέτες είστε, εσύ και αυτή· και ο δανειστής είμαι εγώ· δάνεισα σε σένα και στη γυναίκα την παρούσα ζωή. Ο ένας χρωστούσε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα. Αυτή χρωστάει πεντακόσια δηνάρια, διότι αμάρτησε πολύ· εσύ χρωστάς πενήντα, διότι έσφαλες λίγο· αλλά παρ' όλα αυτά υπόκεισαι σε λογοδοσία για τη ζωή σου. Επειδή όμως δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δύο. Σου χάρισα τα εγκλήματα, χαρίζω και σε αυτήν τα παραπτώματα· απόλαυσας πρώτος την παρουσία μου, ας απολαύσει και αυτή την αμνησικακία μου. Ήθελες να φανώ φιλάνθρωπος απέναντί σου, και απάνθρωπος απέναντι σε αυτήν;

Για να γνωρίσεις, λοιπόν, ότι δεν είναι απλώς προφήτης, αλλά ο κατεξοχήν προφήτης· εσύ κινείς μέσα σου τον λογισμό, και ο Δεσπότης τον διαβάζει· εσύ αναλογίζεσαι τις σκέψεις, και ο Κύριος τις ανακαλύπτει και τις θεραπεύει· και έτσι παρουσίασε την ιστορία των δύο χρεοφειλετών, αναφέροντας ότι στον έναν χάρισε πεντακόσια και στον άλλον πενήντα, λέγοντας: «Ποιος θα αγαπήσει περισσότερο;». Όταν ο Φαρισαίος αποκρίθηκε: «Εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα», συγκρίνει πλέον τον Φαρισαίο και εκείνη τη γυναίκα που έλαβε τη συγχώρηση πολλών αμαρτημάτων, την οποία δεν επαινώ για τον προηγούμενο βίο της, αλλά τη μακαρίζω για το μετέπειτα τέλος της. Κανείς ας μην την ονειδίζει μαζί με τους Φαρισαίους: «Ήταν πόρνη και ακόλαστη». Ο Παύλος ας ερμηνεύσει, ο Παύλος ας συνηγορήσει υπέρ της γυναίκας: «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει. Ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;». Και ελάτε, ας εξετάσουμε την ιστορία λεπτομερέστερα, για να μην την μακαρίζουμε μόνο, αλλά και να τη μιμηθούμε. Έρχεται προς τον Ιησού προετοιμασμένη, φέρνοντας μύρο μέσα σε αλάβαστρο και δάκρυα στα μάτια· το άψυχο σκεύος του μύρου, η έμψυχη πηγή της μετανοίας· από το σώμα της σαρκός κομίζει μύρο, για να σβήσει τη δυσωδία της ασελγείας· διότι η αμαρτία είναι δυσώδης, όπως ακριβώς μαρτυρεί και ο Δαβίδ: «Βρώμισαν και σάπισαν οι πληγές μου, εξαιτίας της αφροσύνης μου». Όποιος αμαρτάνει προκαλεί δυσωδία· όποιος μετανοεί παρασκευάζει μύρο.

Ομιλία του ιδίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, εις τον Φαρισαίο και εις την πόρνη. (Πρβλ. Λουκ. 7, 36-50) Σε κάθε καιρό είναι καλή και σωτήρια η μετάνοια για εκείνους που καταφεύγουν σε αυτήν, αλλά ιδίως σε αυτές τις ημέρες της νηστείας καθίσταται επωφελής για όλους τους ανθρώπους που προστρέχουν στην αγκαλιά της. Διότι τώρα οι ψυχές μας, αποθέτοντας την πολυσαρκία σαν βαρύ φορτίο, ανυψώνονται εύκολα προς τον Ποιητή και Δεσπότη Θεό· και κατηγορούν θερμά τα δικά τους παραπτώματα, και ζητούν από τον φιλάνθρωπο Κριτή τη συγχώρηση για τα σφάλματά τους. Είναι ευκαιρία, λοιπόν, να παρουσιάσουμε, ως διδασκάλισσα της μετανοίας, την πόρνη εκείνη, η οποία περιεπλάκη στα άχραντα πόδια του Δεσπότου Χριστού, η οποία εξάλειψε με τα νάματα των δακρύων της το χρεόγραφο της πλέον φαύλης ζωής της, την οποία ο Κύριος, αφού την ελέησε, την καθάρισε και, αφού τη σπλαχνίστηκε, την απέλουσε. Ας αναδράμουμε λοιπόν στην ευαγγελική διήγηση, για να δούμε και τη φιλανθρωπία του Χριστού, και να θαυμάσουμε την αφοσίωση της γυναικός, και να μάθουμε από αυτήν πώς οφείλουμε και εμείς, οι αμαρτωλοί, να προστρέχουμε στον Λυτρωτή Θεό και να λαμβάνουμε από Αυτόν τη συγχώρηση των παραπτωμάτων μας. «Τον παρακάλεσε κάποιος από τους Φαρισαίους να φάει μαζί του· και αφού εισήλθε στο σπίτι του Φαρισαίου, ανακλίθηκε». Βλέπεις τη συγκατάβαση του Θεού;

Ενώ η πόρνη καθικέτευε με πίστη γι' αυτά στο απόκρυφο εργαστήριο της ψυχής της με δάκρυα, όλοι οι συνδαιτυμόνες εκπλήσσονταν με την ανεξικακία του Σωτήρα, βλέποντάς τον να υπομένει με επιείκεια φιλήματα πορνικά και κρατήματα αμαρτωλών χεριών. Ο δε Φαρισαίος, που τον είχε καλέσει σε γεύμα, στα αόρατα εργαστήρια της ψυχής του κινούσε βλάσφημους λογισμούς εναντίον του, και κατέκρινε τη φιλανθρωπία του Σωτήρα ως άγνοια, λέγοντας μέσα του: «Αυτός, εάν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι αυτή που τον αγγίζει, ότι είναι αμαρτωλή». Εντελώς απάνθρωπο και τυφλό ήταν το φρόνημα του Φαρισαίου. Αλλά τι του απάντησε ο μόνος αγαθός και φιλάνθρωπος και χορηγός των αγαθών; «Σίμων, Σίμων, έχω κάτι να σου πω» — άκουσα τα λόγια που δεν πρόφερες, γνώρισα τα βουλεύματα της ψυχής σου· γνωρίζω καλά όσα μελέτησες εναντίον μου στη διάνοιά σου· και για τον λόγο αυτόν σου απαντώ, παρότι δεν είπες τίποτα, ώστε από την απάντησή μου να μάθεις την ισχύ της θεότητάς μου· ώστε από τα λόγια μου να επιγνώσεις ότι είμαι δημιουργός των ψυχών και επόπτης των καρδιών· εάν λοιπόν θέλεις να με αποκαλείς προφήτη, ή και δημιουργό των προφητών, εμένα που φαινομενικά για εσένα είμαι άνθρωπος, ό,τι επιθυμείς αυτό και να δοξάζεις. «Σίμων, Σίμων, έχω κάτι να σου πω· δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή. Ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα· επειδή όμως δεν είχαν να τα εξοφλήσουν, το χάρισε και στους δύο».

Διότι, όταν ρωτήθηκε ο Σίμων από τον Κύριο ποιος από τους δύο χρεοφειλέτες θα αγαπήσει περισσότερο τον δανειστή, και απάντησε: «Νομίζω, εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα», άκουσε: «Ορθά έκρινες». Ζ΄. Διότι, όταν αναλογιστούμε το πλήθος των παρελθόντων αμαρτημάτων, τότε θα γνωρίσουμε την υπερβολή της χάριτος του Θεού, τότε θα στρέψουμε το βλέμμα κάτω, τότε θα συσταλθούμε.

Σου φάνηκα αξιοκατάκριτος επειδή δεν επέπληξα αυτήν που έσπευδε να ξεφύγει από τις ανομίες της· αλλά όχι ορθά, Σίμων, δεν είναι εύλογη η μομφή σου· σύγκρινε αυτό που θέλω να σου πω και κρίνε. Δύο οφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή, ο ένας πεντακόσια και ο άλλος μόνο πενήντα, και επειδή βρέθηκαν σε αδυναμία ως προς την αποπληρωμή, αυτός που δάνεισε τους χάρισε ό,τι τους είχε δανείσει.

Εξαγόρευση λοιπόν δεν είναι τίποτε άλλο παρά ομολογία χρεών, δηλαδή επίγνωση των σφαλμάτων και καταδίκη της δικής μας αφροσύνης, όπως ακριβώς παραβολικά είπε ο Κύριος στα Ευαγγέλια: «Σε κάποιον δανειστή», λέει, «υπήρχαν δύο χρεοφειλέτες, και ο μεν ένας του όφειλε πεντακόσια δηνάρια, ο δε άλλος πενήντα· επειδή λοιπόν δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δύο.» Επομένως, κάθε πιστός είναι χρεώστης στον ίδιο του τον Δεσπότη και Θεό, και ό,τι έλαβε από Αυτόν, αυτό ακριβώς πρόκειται και να του ζητηθεί κατά το φοβερό και φρικτό κριτήριό Του, όταν όλοι μας, βασιλιάδες μαζί και φτωχοί, θα παρασταθούμε «γυμνοί και τετραχηλισμένοι». Άκουσε, δε, ποια είναι αυτά που μας έχουν δοθεί από Αυτόν: είναι μεν πολλά και άλλα, τα οποία κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να απαριθμήσει, ας πούμε όμως προς το παρόν τα ανώτερα και τελειότερα: την ελευθερία από την καταδίκη, τον αγιασμό από τον μιασμό, τη μετάβαση από το σκοτάδι προς το ανεκλάλητο φως, το ότι γίναμε τέκνα και υιοί Του και κληρονόμοι διά του θείου βαπτίσματος, το ότι ενδυθήκαμε τον ίδιο τον Θεό, το ότι γίναμε μέλη Του και λάβαμε το Άγιο Πνεύμα να κατοικεί μέσα μας, το οποίο είναι βασιλική σφραγίδα με την οποία ο Κύριος σφραγίζει τα δικά Του πρόβατα· και γιατί να τα πολυλέγω;

Και ιδού, μια γυναίκα στην πόλη, η οποία ήταν αμαρτωλή, όταν έμαθε ότι παρακάθεται σε γεύμα στο σπίτι του Φαρισαίου, έφερε ένα αλαβάστρινο δοχείο με μύρο, και αφού στάθηκε πίσω κοντά στα πόδια του, κλαίγοντας, άρχισε να βρέχει τα πόδια του με τα δάκρυά της, και με τα μαλλιά της κεφαλής της τα σκούπιζε, και καταφιλούσε τα πόδια του, και τα άλειφε με το μύρο. Όταν το είδε ο Φαρισαίος που τον είχε καλέσει, είπε μέσα του, λέγοντας: «Αυτός, αν ήταν προφήτης, θα γνώριζε ποια και τι λογής είναι η γυναίκα που τον αγγίζει, ότι είναι αμαρτωλή». Και αποκρινόμενος ο Ιησούς, του είπε: «Σίμων, έχω να σου πω κάτι». Και εκείνος απάντησε: «Δάσκαλε, πες το». «Δύο χρεοφειλέτες χρωστούσαν σε κάποιον δανειστή. Ο ένας όφειλε πεντακόσια δηνάρια και ο άλλος πενήντα. Επειδή όμως δεν είχαν να τα επιστρέψουν, τα χάρισε και στους δύο».