Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 7:45

Αποκρίθηκε ο Σίμων: Εκείνος στον οποίο συγχωρήθηκαν τα πολλά, αυτός οφείλει να αγαπήσει ακόμη περισσότερο. Ο δε Κύριος του είπε: Ορθά έκρινες. Άκουσε λοιπόν, να σου μιλήσω για την άγνοιά σου. Εσύ με κάλεσες στο σπίτι σου για να με τιμήσεις, αλλά δεν έπλυνες με νερό τα πόδια μου, ως προφήτου. Αυτή όμως η γυναίκα, την οποία βλέπεις, έπλυνε τα πόδια μου με τα δάκρυά της και τα σκούπισε με τα μαλλιά της. Παρομοίως, εσύ, Σίμων, δεν μου έδωσες φιλί· αυτή όμως δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου. Δεν άλειψες ποτέ το κεφάλι μου με λάδι· αυτή όμως άλειψε τα πόδια μου με καλό μύρο. Εξαιτίας αυτού, σου λέω, οι πολλές αμαρτίες της, τις οποίες εσύ νομίζεις ότι εγώ αγνοώ, θα της συγχωρηθούν, επειδή πρόλαβε να δείξει την αγάπη της για να λάβει συγχώρεση. Σε εκείνον που αγαπά λίγο, συγχωρούνται λίγα· σε εκείνον όμως που αγαπά πολύ, συγχωρούνται πολλά. Λοιπόν, μην σκανδαλίζεσαι για τη σωτηρία αυτής της αμαρτωλής· διότι εγώ ήλθα για να σώσω αμαρτωλούς, να φωτίσω τους σκοτισμένους. Τη Ραάβ, που δέχθηκε τους κατασκόπους και πίστεψε αληθινά στον Θεό των πατέρων, πώς την διέσωσε ο Ιησούς του Ναυή, αναγνωρίζοντάς την ως απόλυτα πιστή, ώστε να καταγραφεί το όνομά της σε όλες τις γενεές και η φήμη της στις δώδεκα φυλές του Ισραήλ; Με τον ίδιο τρόπο τώρα δέχθηκα και αυτήν. Με πίστη ακλόνητη και με τέλειο πόθο με αγάπησε, και με όλη της την καρδιά και με όλη της την ψυχή.

Θέλω, αγαπητοί, να σας διηγηθώ τη δύναμη των δακρύων. Η Άννα μέσω της προσευχής έλαβε τον προφήτη Σαμουήλ, εξύψωση και καύχημα στην καρδιά της. Μια αμαρτωλή γυναίκα στο σπίτι του Σίμωνα έλαβε από τον Κύριο την άφεση των αμαρτιών κλαίγοντας και βρέχοντας τα άγια πόδια Του. Η κατάνυξη, αδελφοί, είναι θεραπεία της ψυχής· μας προσφέρει την άφεση των αμαρτιών. Η κατάνυξη, αδελφοί, εγκατοικίζει μέσα μας τον μονογενή Υιό, όταν Τον ποθούμε. Η κατάνυξη, αδελφοί, ελκύει το Άγιο Πνεύμα στην ψυχή.

Από εδώ, λοιπόν, αυτός αρχίζει και πάλι δεν συνεχίζει με λογικό ειρμό, αλλά, όπως προείπα, άλλα μεν τα περικόπτει, άλλα δε τα προσθέτει άνω κάτω, χωρίς να βαδίζει ορθά, αλλά περιπλανώμενος στα πάντα με ραδιουργία, και είναι τα εξής: 〈α〉. «Πήγαινε να δείξεις τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε για τον καθαρισμό σου, καθώς πρόσταξε ο Μωυσής»· «για να είναι αυτό μαρτυρία σε εσάς» αντί αυτού που είπε ο Σωτήρας «ως μαρτυρία σε αυτούς». 〈β〉. «Για να γνωρίζετε όμως ότι εξουσία έχει ο Υιός του ανθρώπου να συγχωρεί αμαρτίες επί της γης». 〈γ〉. «Κύριος είναι ο Υιός του ανθρώπου και του σαββάτου». 〈δ〉. «Τον Ιούδα Ισκαριώτη, ο οποίος έγινε προδότης». Και αντί του «κατέβηκε μαζί τους» γράφει «κατέβηκε ανάμεσά τους». 〈ε〉. «Και όλο το πλήθος ζητούσε να τον αγγίξει. Και αυτός, αφού σήκωσε τα μάτια του» και τα εξής. 〈στ〉. «Τα ίδια έκαναν στους προφήτες οι πατέρες σας». 〈ζ〉. «Σας λέω δε, τόση πίστη ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα». 〈η〉. Παραλλαγμένο είναι το «μακάριος είναι αυτός που δεν θα σκανδαλιστεί με εμένα»· διότι το παρουσίαζε σαν να απευθυνόταν στον Ιωάννη. 〈θ〉. «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί: ιδού, αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου». 〈ι〉. «Και αφού εισήλθε στο σπίτι του Φαρισαίου, ανακλίθηκε στο τραπέζι. Η δε αμαρτωλή γυναίκα, αφού στάθηκε πίσω κοντά στα πόδια του, έβρεξε με τα δάκρυά της τα πόδια του, τα άλειψε και τα καταφιλούσε». 〈ια〉. Και πάλι «αυτή με τα δάκρυά της έβρεξε τα πόδια μου, τα άλειψε και τα καταφιλούσε». 〈ιβ〉.

Διότι αποστέλλει τον άγγελό του προ του προσώπου του, προ του προσώπου του Υιού που τιμάται από τον Πατέρα. Διότι δεν θα απέστελλε τον άγγελό του για να υπηρετήσει κάποιον ξένο, στον οποίο μάλιστα ήταν και αντίθετος, σύμφωνα με τα δικά σου λόγια, ω Μαρκίωνα. <Σχόλιον> <ι>. «Και αφού εισήλθε στον οίκο του Φαρισαίου, κατεκλίθη. Η δε αμαρτωλή γυναίκα, αφού στάθηκε πίσω κοντά στα πόδια του, έβρεξε με τα δάκρυά της τα πόδια του, και τα άλειψε και τα καταφιλούσε». <Έλεγχος> <ι>. Το «αφού εισήλθε» υποδεικνύει σώμα· διότι υποδεικνύει οίκο και διαστάσεις σώματος. Και το να κατακλιθεί δεν αρμόζει σε κανέναν άλλον παρά μόνο σε κάποιον που έχει σώμα με όγκο το οποίο κατακλίνεται· και το ότι η γυναίκα έβρεξε με τα δάκρυά της τα πόδια του δείχνει ότι δεν ήταν πόδια φανταστικά, ούτε πόδια δοκήσεως· διότι τα άλειψε και τα έβρεξε και τα καταφιλούσε, έχοντας την αίσθηση της αφής του σώματος. <Σχόλιον> <ια>. Και πάλι: «αυτή έβρεξε με τα δάκρυά της τα πόδια μου και τα άλειψε και τα καταφιλούσε». <Έλεγχος> <ια>. Για να μην νομίσεις, ω Μαρκίωνα, ότι απλώς θεωρήθηκε από τους ανθρώπους πως η αμαρτωλή γυναίκα έβρεξε, άλειψε και καταφίλησε τα πόδια του Σωτήρα, ο ίδιος ο Σωτήρας το επιβεβαιώνει, διδάσκοντας ότι αυτά δεν συνέβησαν κατά δόκησιν, αλλά στ' αλήθεια, προς έλεγχο του Φαρισαίου και εσένα του Μαρκίωνα και των οπαδών σου, διαβεβαιώνοντας και λέγοντας «αυτή άλειψε και καταφιλούσε τα πόδια μου». Ποια πόδια, λοιπόν, παρά αυτά που αποτελούνται από σάρκα και οστά και τα υπόλοιπα; <Σχόλιον> <ιβ>.

Επειδή, λοιπόν, πρέπει να πλησιάσει το στόμα στο στόμα εκείνος που αντλεί ποτό από την πηγή, και πηγή είναι ο Κύριος που είπε: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει», γι' αυτό η διψασμένη ψυχή επιθυμεί να πλησιάσει το δικό της στόμα στο στόμα που αναβλύζει τη ζωή, λέγοντας: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Και Εκείνος που αναβλύζει τη ζωή στους πάντες και θέλει να σωθούν όλοι, δεν θέλει κανένας από όσους σώζονται να είναι αμέτοχος αυτού του φιλήματος· διότι αυτό το φίλημα είναι καθαρτήριο από κάθε ρύπο. Γι' αυτό μου φαίνεται ότι ο Κύριος απευθύνει επικριτικά αυτό το λόγο στον λεπρό Σίμωνα, λέγοντας: «Δεν μου έδωσες φίλημα». Διότι, διαφορετικά, θα είχε καθαριστεί από το πάθος, αντλώντας με το στόμα του την καθαρότητα. Αλλά εκείνος, εύλογα, ήταν στερημένος από τον θείο έρωτα, έχοντας βυθιστεί στη σαρκικότητα εξαιτίας της νόσου και παραμένοντας ακίνητος προς τη θεία επιθυμία εξαιτίας του πάθους, ενώ η κεκαθαρμένη ψυχή, χωρίς να της στέκεται εμπόδιο καμία σαρκική λέπρα, βλέπει τον θησαυρό των αγαθών. Και το όνομα αυτού του θησαυρού είναι η καρδιά, από την οποία χορηγείται στους μαστούς το θείο γάλα, με το οποίο τρέφεται η ψυχή, αντλώντας τη χάρη ανάλογα με την πίστη της. Γι' αυτό λέει: «Είναι αγαθοί οι μαστοί σου περισσότερο από τον οίνο», υποδηλώνοντας την καρδιά μέσω των μαστών λόγω της ανατομικής τους θέσης. Οπωσδήποτε δε, όποιος εννοήσει ως καρδιά την κρυμμένη και απόρρητη δύναμη της θεότητας, δεν θα σφάλει.

Πες, ποιος θα τον αγαπήσει περισσότερο; Τότε ο Φαρισαίος απάντησε: «Υποθέτω, εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα». Και ο υπόλογος γινόταν κριτής του εαυτού του, και έβρισκε τον Δεσπότη να τον επαινεί λέγοντας: «Ορθά έκρινες». Άκουσε λοιπόν: Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα, η οποία χρωστούσε λιγότερα από εσένα, και προσκόμισε περισσότερα δώρα φιλοξενίας και προσφορές; Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα που έγινε αιτία απώλειας για πολλούς; Τον έμψυχο τάφο· τον περιφερόμενο θάνατο; Εισήλθα στον οίκο σου· νερό, το οποίο είναι φθηνό και προσιτό σε όλους, δεν έφερες για τα πόδια μου· αυτή όμως προσέφερε στα πόδια μου πηγές δακρύων από τα μάτια της. Φίλημα δεν μου έδωσες· αυτή όμως έστρωσε τα χείλη της στα πόδια μου. Δεν άλειψας το κεφάλι μου με λάδι, ως κάποιος που ελεήθηκε από εμένα· αυτή όμως μύρωσε με μύρο το σώμα μου, και με την πίστη της τη θεότητά μου. Γι' αυτό σου λέω, έχουν συγχωρεθεί οι πολλές της αμαρτίες, για να εκπληρωθεί αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς: «Συγχώρεσες τις ανομίες του λαού σου», και αυτό που κηρύχθηκε από τον Ιωάννη: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Αυτή με τα δάκρυά της έβρεξε τα πόδια μου και με τα μαλλιά της τα σπόγγισε, και μετέτρεψε τις τρίχες της σε ένα ασυνήθιστο λέντιο, και έκανε τους πλοκάμους της ένα παράδοξο εκμαγείο για τα πόδια μου. Εσύ δεν μου έδωσες φιλί· δεν καταδέχθηκες να εφαρμόσεις τα χείλη σου στα δικά μου χείλη· αυτή όμως, αφότου εισήλθε, δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου. Ω, της σταθερής αφοσίωσης! Ω, των θείων φιλημάτων! Ω, των πνευματικών φιλημάτων που αποτέλεσαν απολογία για τις προηγούμενες περιπτύξεις της. Με λάδι το κεφάλι μου δεν το άλειψας· το πολυτιμότερο μέρος του σώματος δεν το ύγρανες έστω με απλό λάδι· αυτή όμως με μύρο άλειψε τα πόδια μου. Τι λοιπόν νομίζεις; Να αποστραφώ αυτήν που μου φέρνει τέτοια δώρα φιλοξενίας; Να αποτινάξω τα προσφιλή σε μένα δώρα; Να μη σεβαστώ τέτοια και τόση διάθεση; Να μη σεβαστώ μια πίστη υψηλότερη από τον ουρανό; Να παραβλέψω τέτοια και τόσα καλά; Να παραβλέψω τους αξιολύπητους στεναγμούς της; Αλλά η φύση μου δεν είναι τέτοια. Να παραβλέψω τους κρουνούς των δακρύων; Αλλά δεν μπορώ. Να παραβλέψω τη δακρυσμένη μορφή της; Μόνο από φιλανθρωπία έλαβα τη μορφή του δούλου. Να αρνηθώ τον ίδιο μου τον εαυτό εξαιτίας σου; Να μισήσω αυτήν που με ποθεί τόσο γνήσια; Να αποβάλω αυτήν που περιπλέκεται έτσι στα πόδια μου; Να αποδιώξω την ικέτιδα χωρίς να λάβει αυτά που ήλπισε; Να εκπληρώσω το θέλημα του διαβόλου; Να χαρίσω στον εχθρό το θήραμα; Να στείλω πάλι το δικό μου περιστέρι προς το γεράκι;

Ομιλία του ιδίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, εις τον Φαρισαίο και εις την πόρνη. (Πρβλ. Λουκ. 7, 36-50) Σε κάθε καιρό είναι καλή και σωτήρια η μετάνοια για εκείνους που καταφεύγουν σε αυτήν, αλλά ιδίως σε αυτές τις ημέρες της νηστείας καθίσταται επωφελής για όλους τους ανθρώπους που προστρέχουν στην αγκαλιά της. Διότι τώρα οι ψυχές μας, αποθέτοντας την πολυσαρκία σαν βαρύ φορτίο, ανυψώνονται εύκολα προς τον Ποιητή και Δεσπότη Θεό· και κατηγορούν θερμά τα δικά τους παραπτώματα, και ζητούν από τον φιλάνθρωπο Κριτή τη συγχώρηση για τα σφάλματά τους. Είναι ευκαιρία, λοιπόν, να παρουσιάσουμε, ως διδασκάλισσα της μετανοίας, την πόρνη εκείνη, η οποία περιεπλάκη στα άχραντα πόδια του Δεσπότου Χριστού, η οποία εξάλειψε με τα νάματα των δακρύων της το χρεόγραφο της πλέον φαύλης ζωής της, την οποία ο Κύριος, αφού την ελέησε, την καθάρισε και, αφού τη σπλαχνίστηκε, την απέλουσε. Ας αναδράμουμε λοιπόν στην ευαγγελική διήγηση, για να δούμε και τη φιλανθρωπία του Χριστού, και να θαυμάσουμε την αφοσίωση της γυναικός, και να μάθουμε από αυτήν πώς οφείλουμε και εμείς, οι αμαρτωλοί, να προστρέχουμε στον Λυτρωτή Θεό και να λαμβάνουμε από Αυτόν τη συγχώρηση των παραπτωμάτων μας. «Τον παρακάλεσε κάποιος από τους Φαρισαίους να φάει μαζί του· και αφού εισήλθε στο σπίτι του Φαρισαίου, ανακλίθηκε». Βλέπεις τη συγκατάβαση του Θεού;

Πότε γνώρισες τέτοια γυναίκα να χρησιμοποιεί τα ίδια της τα μαλλιά ως εκμαγείο, όπως ακριβώς έπραξε αυτή στα δικά μου πόδια; «Φίλημα δεν μου έδωσες», καίτοι είχες χρέος, αφού μας προσκάλεσες σε γεύμα, να με προϋπαντήσεις πρώτος, να με εναγκαλιστείς και να επιδείξεις σε όλα τη φιλοξενία σου· όμως εσύ δεν το έκανες αυτό, «αυτή αντίθετα, από τη στιγμή που εισήλθα στον οίκο σου, δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου». Δες τον ακόρεστο πόθο της και σωφρόνισε τον φιλολοίδορο τρόπο σου· κοίταξέ την και παρατήρησέ την που κλαίει, μήπως αγαπήσεις κι εσύ αυτήν που τόσο άκαιρα μίσησες. «Με έλαιο δεν άλειψες την κεφαλή μου, αυτή όμως άλειψε με μύρο τα πόδια μου· γι' αυτό, σου λέω, έχουν συγχωρηθεί οι πολλές αμαρτίες της».

«Φιλί δεν μου έδωσες· αυτή όμως, από τη στιγμή που εισήλθα, δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου. Με λάδι δεν άλειψες την κεφαλή μου· αυτή όμως με μύρο άλειψε τα πόδια μου. Για τον λόγο αυτόν σου λέω ότι συγχωρούνται οι πολλές αμαρτίες της, επειδή αγάπησε πολύ. Σε εκείνον όμως που συγχωρούνται λίγα, αγαπάει λίγο. Είπε δε προς αυτήν: "Σου έχουν συγχωρεθεί οι αμαρτίες".» Γι' αυτόν τον λόγο και ο διάβολος, γνωρίζοντας ότι εκείνοι που διέπραξαν μεγάλα κακά, όταν αρχίσουν να μετανοούν, το πράττουν αυτό με μεγάλη ένταση, επειδή έχουν επίγνωση των σφαλμάτων τους, φοβάται και τρέμει μήπως τυχόν κάνουν κάποια αρχή σε αυτό. Διότι, αφού κάνουν την αρχή, είναι πλέον ασυγκράτητοι και, αναβράζοντας σαν τη φωτιά εξαιτίας της μετάνοιας, καθιστούν τις ψυχές τους καθαρότερες και από το καθαρό χρυσάφι, καθώς ωθούνται προς το λιμάνι της απάθειας ωσάν από κάποιον σφοδρό άνεμο, δηλαδή από τη συνείδησή τους και τη μνήμη των προηγούμενων αμαρτημάτων τους.

Την μεν ως αμαρτωλή, τον δε ως φιλάνθρωπο. Ω της αλαζονείας! Όντως Φαρισαίος ο άνθρωπος· αλλά ο Κύριος, ρωτώντας τον με παραβολές, και φέρνοντας στο μέσον δύο χρεοφειλέτες, με έμμεσο τρόπο του λέει ότι και αυτός είναι χρεοφειλέτης, ο οποίος φαίνεται μεν να χρωστάει λιγότερα, πάντως όμως χρωστάει. Ούτε, λοιπόν, εσύ που χρωστάς τα λιγότερα, μπορείς να εξοφλήσεις την οφειλή, διότι δεν διαθέτεις διάθεση εξομολόγησης όντας κυριευμένος από την υπερηφάνεια, ούτε και η γυναίκα. Και στους δύο, επομένως, θα χαριστεί το χρέος, και ποιος θα αγαπήσει περισσότερο; Οπωσδήποτε εκείνος στον οποίο χαρίστηκαν τα πολλά. Και λέγοντας αυτά, αποστομώνει τον αλαζόνα. «Και αφού στράφηκε προς τη γυναίκα, είπε στον Σίμωνα: Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα; Εισήλθα στην οικία σου, νερό για τα πόδια μου δεν έδωσες· αυτή όμως με τα δάκρυά της έβρεξε τα πόδια μου και με τις τρίχες της κεφαλής της τα σπόγγισε. Φίλημα δεν μου έδωσες, αυτή όμως, αφότου εισήλθα, δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου. Με έλαιο την κεφαλή μου δεν άλειψες, αυτή όμως με μύρο άλειψε τα πόδια μου.»