Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 7:47

Απόκριση του Ιωάννη: Ας προσέλθουμε ως τραυματισμένοι και όχι με καταφρόνια, αλλά ως άνθρωποι που έχουν ανάγκη από ιατρό, και θα μας θεραπεύσει Εκείνος που θεράπευσε την αιμορροούσα. Και ας αγαπήσουμε πολύ, ώστε να πει και σε εμάς: «Συγχωρούνται οι πολλές σας αμαρτίες, επειδή αγαπήσατε πολύ». Και όταν πρόκειται να κοινωνήσεις, να λες: Ας μη μου γίνουν, Δέσποτα, τα άγια αυτά εις κρίμα, ούτε εις κατάκριμα, αλλά για καθαρισμό της ψυχής, του σώματος και του πνεύματος. Και τότε πρόσελθε με φόβο, και ο Δεσπότης μας είναι φιλάνθρωπος, για να δείξει σε εμάς το έλεός Του. Αμήν.

Ερώτηση ΡΟ΄. Αν πρέπει να προσέχουμε εξίσου εκείνον που κατορθώνει περισσότερα και εκείνον που κατορθώνει λιγότερα. Απόκριση. Αυτό που όρισε ο Κύριος σχετικά με την άφεση των αμαρτιών, λέγοντας: «Αφέθηκαν οι πολλές αμαρτίες της, διότι αγάπησε πολύ· σε όποιον δε αφήνεται λίγο, αγαπά λίγο»· και αυτό που διέταξε ο Απόστολος για τους πρεσβυτέρους, λέγοντας: «Οι πρεσβύτεροι που προΐστανται καλά ας αξιώνονται διπλής τιμής, μάλιστα δε εκείνοι που κοπιάζουν στον λόγο και στη διδασκαλία», αυτό θεωρώ πως είναι ακόλουθο να τηρείται σε όλους τους παρόμοιους.

Αποκρίθηκε ο Σίμων: Εκείνος στον οποίο συγχωρήθηκαν τα πολλά, αυτός οφείλει να αγαπήσει ακόμη περισσότερο. Ο δε Κύριος του είπε: Ορθά έκρινες. Άκουσε λοιπόν, να σου μιλήσω για την άγνοιά σου. Εσύ με κάλεσες στο σπίτι σου για να με τιμήσεις, αλλά δεν έπλυνες με νερό τα πόδια μου, ως προφήτου. Αυτή όμως η γυναίκα, την οποία βλέπεις, έπλυνε τα πόδια μου με τα δάκρυά της και τα σκούπισε με τα μαλλιά της. Παρομοίως, εσύ, Σίμων, δεν μου έδωσες φιλί· αυτή όμως δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου. Δεν άλειψες ποτέ το κεφάλι μου με λάδι· αυτή όμως άλειψε τα πόδια μου με καλό μύρο. Εξαιτίας αυτού, σου λέω, οι πολλές αμαρτίες της, τις οποίες εσύ νομίζεις ότι εγώ αγνοώ, θα της συγχωρηθούν, επειδή πρόλαβε να δείξει την αγάπη της για να λάβει συγχώρεση. Σε εκείνον που αγαπά λίγο, συγχωρούνται λίγα· σε εκείνον όμως που αγαπά πολύ, συγχωρούνται πολλά. Λοιπόν, μην σκανδαλίζεσαι για τη σωτηρία αυτής της αμαρτωλής· διότι εγώ ήλθα για να σώσω αμαρτωλούς, να φωτίσω τους σκοτισμένους. Τη Ραάβ, που δέχθηκε τους κατασκόπους και πίστεψε αληθινά στον Θεό των πατέρων, πώς την διέσωσε ο Ιησούς του Ναυή, αναγνωρίζοντάς την ως απόλυτα πιστή, ώστε να καταγραφεί το όνομά της σε όλες τις γενεές και η φήμη της στις δώδεκα φυλές του Ισραήλ; Με τον ίδιο τρόπο τώρα δέχθηκα και αυτήν. Με πίστη ακλόνητη και με τέλειο πόθο με αγάπησε, και με όλη της την καρδιά και με όλη της την ψυχή.

Θέλω, αγαπητοί, να σας διηγηθώ τη δύναμη των δακρύων. Η Άννα μέσω της προσευχής έλαβε τον προφήτη Σαμουήλ, εξύψωση και καύχημα στην καρδιά της. Μια αμαρτωλή γυναίκα στο σπίτι του Σίμωνα έλαβε από τον Κύριο την άφεση των αμαρτιών κλαίγοντας και βρέχοντας τα άγια πόδια Του. Η κατάνυξη, αδελφοί, είναι θεραπεία της ψυχής· μας προσφέρει την άφεση των αμαρτιών. Η κατάνυξη, αδελφοί, εγκατοικίζει μέσα μας τον μονογενή Υιό, όταν Τον ποθούμε. Η κατάνυξη, αδελφοί, ελκύει το Άγιο Πνεύμα στην ψυχή.

Αλλά και οι αμαρτίες κατά τους παλαιούς χρόνους εκδικούνταν σύμφωνα με αυτόν τον αριθμό. «Όχι έτσι», λέει ο Θεός, «όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση». Ούτε και εκεί οκτώ, αλλά επτά. Γιατί; Περίμενε λίγο και θα ανακαλύψεις το μυστήριο. Η πρώτη αμαρτία εκδικείται επτά φορές, ο δεύτερος φόνος, του Λάμεχ, εβδομηκοντάκις επτά φορές. Παρομοίως, λοιπόν, και εδώ η άφεση κατά τον Πέτρο είναι επτά φορές, αναλογώντας στην εκδίκηση του Κάιν, και η συγχώρηση από τον Κύριο εβδομηκοντάκις επτά, όπως η καταδίκη του Λάμεχ. Όσο είναι το παράπτωμα, τόσο είναι και το χάρισμα· όπου είναι λίγη η αμαρτία, λίγη είναι και η άφεση. Διότι σε όποιον συγχωρήθηκαν λίγα, λίγο και αγαπά. Όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις.

Ο Πέτρος προτείνει επτάκις, ο Κύριος έως εβδομηκοντάκις επτά. Οι αμαρτίες τιμωρούνται επτάκις· Όχι έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση. Ούτε εκεί αναφέρονται οκτώ, αλλά επτά. Γιατί; Περίμενε λίγο και θα ανακαλύψεις το μυστήριο. Η πρώτη αμαρτία τιμωρείται επτάκις· ο δεύτερος φόνος του Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά. Διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτάκις, ενώ για τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά. Εάν λοιπόν εκεί η άφεση από τον Πέτρο είναι επτάκις, αναλογώντας στην εκδίκηση του Κάιν, η συγχώρηση από τον Κύριο είναι εβδομηκοντάκις επτά, όπως η καταδίκη του Λάμεχ [εβδομηκοντάκις επτά]. Όσο μεγάλο είναι το παράπτωμα, τόσο μεγάλη είναι και η δωρεά της χάριτος· όπου είναι λίγη η αμαρτία, λίγη είναι και η άφεση. Διότι σε όποιον συγχωρείται λίγο, αγαπάει λίγο. Διότι όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερπερίσσευσε η χάρις.

Ας υποθέσουμε, αν θέλεις, ότι κάποιος ανασταίνει νεκρούς, θεραπεύει χωλούς και καθαρίζει λεπρούς, έχοντας όμως αλαζονεία· δεν υπάρχει τίποτε πιο μιαρό από αυτόν, τίποτε πιο ασεβές, τίποτε πιο βέβηλο. Μη θεωρήσεις ότι τίποτε είναι δικό σου. Έχεις το χάρισμα του λόγου και της διδασκαλίας; Μη νομίσεις εξαιτίας αυτού ότι έχεις κάτι περισσότερο από τους άλλους. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο οφείλεις μάλιστα να ταπεινώνεσαι, επειδή αξιώθηκες περισσότερων δωρεών. Διότι σε όποιον χαρίστηκαν περισσότερα, περισσότερο θα αγαπήσει. Επομένως, πρέπει και να ταπεινώνεσαι, επειδή ο Θεός, προσπερνώντας τους άλλους, έστρεψε την εύνοιά Του σε εσένα. Γι' αυτό να φοβάσαι· διότι πολλές φορές αυτό γίνεται αιτία της απώλειάς σου, αν δεν νήφεις.

Πρόσεξε με ακρίβεια, μήπως σου διαφύγει το μέγεθος αυτού του νοήματος· εκείνη η αμαρτωλή γυναίκα, για την οποία υπήρχε μαρτυρία για κάθε αμαρτία και ανομία, η οποία αμάρτησε τόσο πολύ και είχε εμπλακεί σε τόσα έργα αμαρτίας, επειδή δίψασε για τη σωτηρία που προέρχεται από τη μετάνοια, εισήλθε στο συμπόσιο των αγίων· και το ονομάζω συμπόσιο αγίων, επειδή παρευρισκόταν ο Άγιος των αγίων. Διότι, ενώ ο Σωτήρας καθόταν στο τραπέζι μέσα στο σπίτι του Σίμωνα του Φαρισαίου, μπήκε εκείνη η αμαρτωλή γυναίκα, και άγγιζε τα πόδια του Σωτήρα, και με τα δάκρυά της έπλενε τα πόδια Του και με τα μαλλιά της τα σκούπιζε· και αυτήν, που ήταν βυθισμένη σε τόσα αμαρτήματα, την ανορθώνει ο Φιλάνθρωπος, λέγοντας: Έχουν συγχωρηθεί οι αμαρτίες της. Διότι δεν είναι σκοπός μου τώρα να εξετάσω ολόκληρη την ιστορία, αλλά μόνο να παραθέσω τη μαρτυρία. Δες, λοιπόν, την πλουσιοπάροχη χάρη: Γι' αυτό σου λέω, έχουν συγχωρηθεί οι πολλές αμαρτίες της, επειδή αγάπησε πολύ. Τέτοια αμνηστία για τόσα αμαρτήματα έλαβε, λοιπόν, η αμαρτωλή γυναίκα. Αντιθέτως, η Μαρία, η αδελφή του Μωυσή, για έναν μικρό γογγυσμό καταδικάζεται με λέπρα. Στους αμαρτάνοντες λέει: Εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το κόκκινο, εγώ θα τις κάνω λευκές σαν το χιόνι· και μεταβάλλει το σκοτάδι σε φως, μέσω της μεταβολής της μετανοίας, και τόσο μεγάλη αφθονία κακών τη διαλύει με τον λόγο της αγαθότητάς Του· προς εκείνον, όμως, που βαδίζει στον δρόμο της δικαιοσύνης, λέει: Όποιος πει στον αδελφό του «Ανόητε», είναι ένοχος για τη γέεννα του πυρός.

Πες, ποιος θα τον αγαπήσει περισσότερο; Τότε ο Φαρισαίος απάντησε: «Υποθέτω, εκείνος στον οποίο χάρισε τα περισσότερα». Και ο υπόλογος γινόταν κριτής του εαυτού του, και έβρισκε τον Δεσπότη να τον επαινεί λέγοντας: «Ορθά έκρινες». Άκουσε λοιπόν: Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα, η οποία χρωστούσε λιγότερα από εσένα, και προσκόμισε περισσότερα δώρα φιλοξενίας και προσφορές; Βλέπεις αυτήν τη γυναίκα που έγινε αιτία απώλειας για πολλούς; Τον έμψυχο τάφο· τον περιφερόμενο θάνατο; Εισήλθα στον οίκο σου· νερό, το οποίο είναι φθηνό και προσιτό σε όλους, δεν έφερες για τα πόδια μου· αυτή όμως προσέφερε στα πόδια μου πηγές δακρύων από τα μάτια της. Φίλημα δεν μου έδωσες· αυτή όμως έστρωσε τα χείλη της στα πόδια μου. Δεν άλειψας το κεφάλι μου με λάδι, ως κάποιος που ελεήθηκε από εμένα· αυτή όμως μύρωσε με μύρο το σώμα μου, και με την πίστη της τη θεότητά μου. Γι' αυτό σου λέω, έχουν συγχωρεθεί οι πολλές της αμαρτίες, για να εκπληρωθεί αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς: «Συγχώρεσες τις ανομίες του λαού σου», και αυτό που κηρύχθηκε από τον Ιωάννη: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Να μην σπλαχνιστώ αυτήν που δεν λέει τίποτε άλλο, παρά μόνο: «Ελέησέ με»; Να μην ελεήσω αυτήν που με τέτοιο τρόπο ξέφυγε από τον διάβολο και κατέφυγε σε εμένα; Γιατί λοιπόν κατέβηκα από τους ουρανούς; Και γιατί περιβλήθηκα αυτό το ορατό σώμα; Και γιατί βρέθηκα μέσα στο σπίτι σου; Αν επρόκειτο να αποδιώξω αυτήν που εμφανίστηκε και επιθυμούσε να θηρευθεί για να σωθεί, για ποιο λόγο κατέλαβα τον τόπο της θήρας; Αλλά, δεν ήρθα να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια. Γι' αυτό σου λέω, έχουν συγχωρηθεί οι πολλές αμαρτίες της, επειδή αγάπησε πολύ. Εκείνος δε που αγαπά λίγο, λίγο θα αγαπηθεί. Αφού συνομίλησε με αυτά τα λόγια προς τον Φαρισαίο, ο Χριστός χάρισε σε εκείνη που είχε προσπέσει ολόγυρά του ένα ήμερο και προσηνές βλέμμα και λόγο, και γέρνοντας λίγο προς αυτήν που στεκόταν κρυμμένη και παρακαλούσε, της προσέφερε την ποθητή απόφαση, η οποία παρείχε την άφεση των αμαρτημάτων: «Σου συγχωρούνται οι αμαρτίες». Λάβε λοιπόν, γυναίκα, υπογεγραμμένη την παράκληση των δακρύων σου· λάβε την ανταπόδοση της πίστεώς σου, λάβε τις αμοιβές της υπακοής σου, λάβε τις δωρεές της ευσέβειάς σου, λάβε το στεφάνι της μετάνοιας, λάβε τον γλυκύτατο καρπό των πικρών σου στεναγμών, λάβε τον γλυκύτατο θερισμό του σκυθρωπού σου σπόρου.

Αλλά δεν τολμά να το πράξει αυτό· διότι το να σπογγίζει κανείς με λέντιο έχει επιφυλαχθεί για τον Χριστό. Ίσως δε αυτή, επειδή φοβόταν, εξασφαλίστηκε περισσότερο· διότι δεν θέλει οι μεν αμαρτίες να προέρχονται από το σώμα, οι δε θεραπείες από άψυχα αντικείμενα. Διότι, τι θα ωφελείτο εκείνη, εάν ένα άψυχο λέντιο αγιαζόταν αγγίζοντας το σώμα του Χριστού; Καινοτομεί στη φύση, και αντί για λέντιο σπογγίζει με τις τρίχες της. Από εκεί όπου προήλθαν τα αμαρτήματα, από εκεί προέρχονται και οι θεραπείες. Με όλα της τα μέλη αμάρτησε, με όλα της τα μέλη προσφέρει θεραπεία. Κοίταξε με κακό σκοπό τον νέο· τώρα χύνει πηγές δακρύων· αμάρτησε με πορνικά φιλήματα και μολύνοντας την ψυχή της με το άγγιγμα των χεριών· τώρα καταφιλεί τα πόδια του Χριστού, για να καθαρίσει τα χείλη της και να αποβάλει τον ρύπο. Σπογγίζει δε και με τις τρίχες της, ίσως για να εκπαιδεύσει με αυτόν τον τρόπο και τις άσεμνες γυναίκες. Επειδή, πράγματι, και οι πλεξούδες των μαλλιών πολλές φορές πλέκουν παγίδες για τους νέους (γι' αυτό και ο Παύλος ορθά νουθετεί τις γυναίκες να μην στολίζουν τον εαυτό τους με πλεξούδες)· επειδή λοιπόν γνωρίζει μέσα στην ψυχή της, ότι θήρευσε πολλούς νέους μέσω των πλεξούδων της, όπως τα ζαρκάδια με τις παγίδες, επιθυμεί και μέσω των μαλλιών της να προσφέρει απολογία για τη μετάνοιά της· και επειδή πολλές φορές τα έπλεξε με ασέβεια, μία φορά τα έλυσε με ευσέβεια. Ποιο είναι λοιπόν το έπαθλο που λαμβάνει για αυτές τις επινοήσεις; Άκουσε τη Δεσποτική φωνή: Αυτή αγάπησε πολύ, γι' αυτό και συγχωρούνται οι πολλές εκείνες αμαρτίες της.

Ομιλία του ιδίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, εις τον Φαρισαίο και εις την πόρνη. (Πρβλ. Λουκ. 7, 36-50) Σε κάθε καιρό είναι καλή και σωτήρια η μετάνοια για εκείνους που καταφεύγουν σε αυτήν, αλλά ιδίως σε αυτές τις ημέρες της νηστείας καθίσταται επωφελής για όλους τους ανθρώπους που προστρέχουν στην αγκαλιά της. Διότι τώρα οι ψυχές μας, αποθέτοντας την πολυσαρκία σαν βαρύ φορτίο, ανυψώνονται εύκολα προς τον Ποιητή και Δεσπότη Θεό· και κατηγορούν θερμά τα δικά τους παραπτώματα, και ζητούν από τον φιλάνθρωπο Κριτή τη συγχώρηση για τα σφάλματά τους. Είναι ευκαιρία, λοιπόν, να παρουσιάσουμε, ως διδασκάλισσα της μετανοίας, την πόρνη εκείνη, η οποία περιεπλάκη στα άχραντα πόδια του Δεσπότου Χριστού, η οποία εξάλειψε με τα νάματα των δακρύων της το χρεόγραφο της πλέον φαύλης ζωής της, την οποία ο Κύριος, αφού την ελέησε, την καθάρισε και, αφού τη σπλαχνίστηκε, την απέλουσε. Ας αναδράμουμε λοιπόν στην ευαγγελική διήγηση, για να δούμε και τη φιλανθρωπία του Χριστού, και να θαυμάσουμε την αφοσίωση της γυναικός, και να μάθουμε από αυτήν πώς οφείλουμε και εμείς, οι αμαρτωλοί, να προστρέχουμε στον Λυτρωτή Θεό και να λαμβάνουμε από Αυτόν τη συγχώρηση των παραπτωμάτων μας. «Τον παρακάλεσε κάποιος από τους Φαρισαίους να φάει μαζί του· και αφού εισήλθε στο σπίτι του Φαρισαίου, ανακλίθηκε». Βλέπεις τη συγκατάβαση του Θεού;

Πότε γνώρισες τέτοια γυναίκα να χρησιμοποιεί τα ίδια της τα μαλλιά ως εκμαγείο, όπως ακριβώς έπραξε αυτή στα δικά μου πόδια; «Φίλημα δεν μου έδωσες», καίτοι είχες χρέος, αφού μας προσκάλεσες σε γεύμα, να με προϋπαντήσεις πρώτος, να με εναγκαλιστείς και να επιδείξεις σε όλα τη φιλοξενία σου· όμως εσύ δεν το έκανες αυτό, «αυτή αντίθετα, από τη στιγμή που εισήλθα στον οίκο σου, δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου». Δες τον ακόρεστο πόθο της και σωφρόνισε τον φιλολοίδορο τρόπο σου· κοίταξέ την και παρατήρησέ την που κλαίει, μήπως αγαπήσεις κι εσύ αυτήν που τόσο άκαιρα μίσησες. «Με έλαιο δεν άλειψες την κεφαλή μου, αυτή όμως άλειψε με μύρο τα πόδια μου· γι' αυτό, σου λέω, έχουν συγχωρηθεί οι πολλές αμαρτίες της».

«Φιλί δεν μου έδωσες· αυτή όμως, από τη στιγμή που εισήλθα, δεν σταμάτησε να καταφιλεί τα πόδια μου. Με λάδι δεν άλειψες την κεφαλή μου· αυτή όμως με μύρο άλειψε τα πόδια μου. Για τον λόγο αυτόν σου λέω ότι συγχωρούνται οι πολλές αμαρτίες της, επειδή αγάπησε πολύ. Σε εκείνον όμως που συγχωρούνται λίγα, αγαπάει λίγο. Είπε δε προς αυτήν: "Σου έχουν συγχωρεθεί οι αμαρτίες".» Γι' αυτόν τον λόγο και ο διάβολος, γνωρίζοντας ότι εκείνοι που διέπραξαν μεγάλα κακά, όταν αρχίσουν να μετανοούν, το πράττουν αυτό με μεγάλη ένταση, επειδή έχουν επίγνωση των σφαλμάτων τους, φοβάται και τρέμει μήπως τυχόν κάνουν κάποια αρχή σε αυτό. Διότι, αφού κάνουν την αρχή, είναι πλέον ασυγκράτητοι και, αναβράζοντας σαν τη φωτιά εξαιτίας της μετάνοιας, καθιστούν τις ψυχές τους καθαρότερες και από το καθαρό χρυσάφι, καθώς ωθούνται προς το λιμάνι της απάθειας ωσάν από κάποιον σφοδρό άνεμο, δηλαδή από τη συνείδησή τους και τη μνήμη των προηγούμενων αμαρτημάτων τους.

Γι' αυτό και ο Κύριος δεν λέει για εκείνη τη σώφρονα πόρνη ότι φοβήθηκε, αλλά ότι αγάπησε πολύ, και μπόρεσε εύκολα με τον έρωτα να αποκρούσει τον έρωτα. Δεν αγνοώ δε εγώ, ω θαυμάσιοι, ότι αυτά τα έπαθλα που διηγήθηκα, σε κάποιους μεν φαίνονται απίστευτα, σε άλλους ανέλπιστα· ενώ σε άλλους φαίνεται ότι γεννούν απόγνωση. Ο ανδρείος όμως άνθρωπος έλαβε από αυτά κέντρισμα και πύρινο βέλος, και αναχώρησε βαστάζοντας ζήλο στην καρδιά του.

Γι' αυτό σου λέω, έχουν συγχωρεθεί οι πολλές αμαρτίες της, επειδή αγάπησε πολύ. Εκείνος στον οποίο συγχωρείται λίγο, αγαπάει λίγο. Και είπε σε αυτήν: Έχουν συγχωρεθεί οι αμαρτίες σου. Και άρχισαν εκείνοι που συνέτρωγαν μαζί του να λένε μέσα τους: Ποιος είναι αυτός που συγχωρεί ακόμη και αμαρτίες; Είπε δε προς τη γυναίκα: Η πίστη σου σε έσωσε, πορεύου με ειρήνη.» Ο Κύριος αποδεικνύει τον Σίμωνα και αλαζόνα και ανόητο. Αλαζόνα μεν, εφόσον κατέκρινε τη γυναίκα για τα αμαρτήματά της, ενώ ήταν και αυτός άνθρωπος. Ανόητο δε, εφόσον δεν αντελήφθη ότι έπρεπε να κάνει δεκτή, και όχι να αποδιώξει, τη γυναίκα που προσέφερε τόσα πολλά δείγματα πίστεως και αγάπης.

Ούτε το πρόσωπό μου φίλησες. Αυτή όμως καταφίλησε τα πόδια μου. Εσύ ούτε λάδι δεν έχυσες, αυτή έχυσε μύρο. Επομένως, επειδή είπες ότι δεν είμαι προφήτης, εξαιτίας του ότι δεν διέκρινα ότι αυτή ήταν αμαρτωλή, ιδού, φανερώνω αυτά που κρύβεις στην καρδιά σου, για να γνωρίσεις ότι, όπως ακριβώς γνωρίζω τα δικά σου τα οποία κρύβεις, πολλώ μάλλον γνωρίζω τα δικά της, τα οποία γνωρίζουν και πολλοί άλλοι. Συγχωρούνται, λοιπόν, οι αμαρτίες της, επειδή αγάπησε πολύ, το οποίο σημαίνει ότι επέδειξε πολλή πίστη. Όσο για εκείνους που συνέτρωγαν, άρχισαν πάλι και αυτοί να γογγύζουν, μη αναλογιζόμενοι ότι αυτά που είπε προς τον Σίμωνα ήταν εύλογο να λεχθούν και προς αυτούς.