Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 8:10

Και αληθινός θα μας φανεί ο λόγος περί αυτού, όταν δούμε τον Ιησού να μιλάει στους Ιουδαίους σαν με παραβολές και αινίγματα, ενώ στους μαθητές του έλεγε: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού, στους δε υπολοίπους με παραβολές.» Το δε παιδί, δηλαδή ο Ισαάκ, φορτώθηκε τα ξύλα της ολοκαύτωσης από το χέρι του πατέρα του, και φτάνει μέχρι τους τόπους της θυσίας. Διότι φέροντας στους ώμους τον δικό του σταυρό, ο Χριστός έπαθε έξω από την πύλη, όχι επειδή εξαναγκάστηκε στο πάθος από ανθρώπινη δύναμη, αλλά από δικό του θέλημα και με τη βουλή του Θεού και Πατέρα, σύμφωνα με αυτό που είπε ο ίδιος στον Πόντιο Πιλάτο: «Δεν έχεις καμία εξουσία εναντίον μου, εάν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν.» Τοποθετούμενος δε πάνω στα ξύλα ο Ισαάκ, διασώζεται και από τον θάνατο και από το πάθος. Ένα δε θεόσταλτο κριάρι ανεβαίνει για τη θυσία. Διότι πράγματι ο Λόγος, που ανέλαμψε από την ουσία του Θεού και Πατέρα, βρισκόταν μέσα στον δικό του ναό, εννοώ σε αυτόν που προήλθε από την Παρθένο και προσηλώθηκε στο ξύλο. Επειδή όμως υπάρχει ως Θεός απαθής και αθάνατος, απαλλάσσει τον εαυτό του και από τον θάνατο και από το πάθος.

Αυτό δε καταδεικνύεται μάλιστα προπάντων και από τη φωνή του Ευαγγελίου που αναγνώσθηκε σήμερα. Αφού ο Κύριος μίλησε στον λαό με παραβολές, προσήλθαν οι μαθητές κατ' ιδίαν και ζητούσαν να μάθουν τον σκοπό και το νόημα της παραβολής που είχε λεχθεί εκείνη τη στιγμή, και ρωτούσαν για ποιον λόγο διαλέγεται με τον λαό με παραβολές, οι οποίες δεν προσφέρουν άμεσα την κατανόηση. Ο δε Κύριος τους λέει: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού· στους άλλους όμως δίδονται με παραβολές, ώστε βλέποντας να μη βλέπουν, και ακούγοντας να μην κατανοούν».

Σπείρεται λοιπόν ο λόγος και η σωτήρια πίστη· διότι απλώνει σε όλους εξίσου τις ακτίνες της γνώσεως, αλλά δεν γίνεται εξίσου η μετοχή όσων μετέχουν σε αυτήν. Άλλοι από αυτούς γίνονται δρόμος, που δέχεται και αφήνει να περνούν όλοι οι λογισμοί· και, επειδή ο σπόρος μένει ακάλυπτος, παραδίνεται ως τροφή στα αρπακτικά πετεινά. Άλλοι πάλι γίνονται πέτρα σκληρή και άνικμη, που έχει μόνο επιφανειακό ίχνος γης· εξαιτίας αυτού δέχεται μεν τον σπόρο, επειδή όμως δεν έχει βάθος, βλαστάνει γρήγορα, και επειδή είναι άνικμη, ξεραίνεται ακόμη γρηγορότερα. Άλλοι βλαστάνουν μεν, αλλά συμπνίγονται από τα αγκάθια —εννοώ τις βιοτικές μέριμνες— και η γη, αν και έχει πολύ χώμα, γίνεται άκαρπη. Άλλοι όμως είναι γη καλή και εύφορη κατά την προαίρεση· συλλαμβάνουν τον σπόρο του θείου λόγου και του φόβου, ποτίζονται από την υγρασία της ουράνιας δρόσου, κυοφορούν με θείο πόθο και γεννούν πνεύμα σωτήριο· και πνεύμα λέγω τις ενέργειες του Πνεύματος.

Τι σημαίνει αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο στους μαθητές στο Ευαγγέλιο: «σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού, ενώ στους υπόλοιπους λέγονται με παραβολές, ώστε βλέποντας να μη βλέπουν και ακούγοντας να μην καταλαβαίνουν»; Το ρητό, του οποίου ζήτησες να μάθεις το νόημα, έχει καταγραφεί και από τους τέσσερις ευαγγελιστές, ενώ έχει ειπωθεί πρωτύτερα από τον προφήτη Ησαΐα. Όμως, οι μεν τρεις το συνυφαίνουν παραφράζοντάς το με δικά τους λόγια, ενώ ο θεσπέσιος Ματθαίος το παραθέτει αυτούσιο και με τη μορφή μαρτυρίας. Διότι ο Ησαΐας, όταν αξιώθηκε να γίνει θεατής της δόξας του Κυρίου και καθαρίστηκαν τα χείλη του με το αναμμένο κάρβουνο από ένα εκ των σεραφείμ, τότε ακριβώς άκουσε και εκείνη τη θεία φωνή να λέει: «Πήγαινε και πες σε αυτόν τον λαό: με την ακοή θα ακούσετε και δεν πρόκειται να καταλάβετε, και βλέποντας θα βλέπετε και δεν πρόκειται να αντιληφθείτε· διότι πάχυνε η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά άκουσαν βαριά και έκλεισαν τα μάτια τους, μήπως τυχόν και δουν με τα μάτια και ακούσουν με τα αυτιά και καταλάβουν με την καρδιά, και επιστρέψουν, και εγώ τους θεραπεύσω».

Λόγος Γ'. Εις το ρητό του Αποστόλου στο οποίο λέει: «Και είδα έναν τέτοιο άνθρωπο να αρπάζεται έως τον τρίτο ουρανό και να ακούει άρρητα ρήματα, τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να ακούσει». Τι είναι λοιπόν τα άρρητα ρήματα που άκουσε ο Παύλος; Και ποια είναι τα αγαθά «που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν»; Ποια είναι και πώς θα υπάρξει και πώς υπάρχει σε εμάς η βασιλεία του Θεού, και ποια είναι η ενέργειά της μέσα μας; Επειδή ακριβώς ο Δεσπότης των πάντων διακηρύσσει ρητά καθημερινά μέσα από τα ευαγγέλια, λέγοντας άλλα μεν με τρόπο συγκαλυμμένο, όταν μιλάει με παραβολές, και άλλα ερμηνεύοντάς τα ιδιαιτέρως στους μαθητές του, λέγοντας τα εξής: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού, ενώ στους υπόλοιπους δίνονται με παραβολές», και άλλοτε τα λέει όλα με παρρησία και αποκεκαλυμμένα προς όλους εμάς, όπως του λένε οι απόστολοι: «Δες, τώρα μιλάς φανερά και δεν λες καμία παραβολή», οφείλουμε να αναζητήσουμε και να μάθουμε ποια είναι όσα ειπώθηκαν φανερά και ξεκάθαρα, και ποια είναι όσα ειπώθηκαν με παραβολές από τον Κύριο και Θεό.

Σε αυτούς ανήκει η γνώση των θείων, σε αυτούς επίσης λέγεται, όπως ακριβώς και στους αποστόλους από τον Χριστό, επειδή τους μιμούνται: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια του Θεού, ενώ στους υπόλοιπους με παραβολές». Αυτοί, λοιπόν, γνωρίζουν, κινούμενοι από το θείο Πνεύμα, την ισοτιμία και την ένωση του Υιού προς τον Πατέρα. Διότι βλέπουν μέσα στον Πατέρα τον Υιό και μέσα στον Υιό τον Πατέρα δια του Πνεύματος, καθώς έχει γραφτεί: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα», εφόσον το Πνεύμα βεβαίως συνυπάρχει με τον Πατέρα. Διότι, εάν εκπορεύεται από τον Πατέρα, και ο Πατέρας είναι ολόκληρος μέσα σε ολόκληρο τον Υιό, τότε ολόκληρο μέσα σε αυτούς βρίσκεται και το Άγιο Πνεύμα. Ο Πατέρας και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι ένας Θεός, ο οποίος προσκυνείται από κάθε πνοή. Και πώς θα μπορέσεις να αποκαλέσεις τρεις ήλιους ως έναν; Διότι, εάν τους ενώσεις, θα ενωθούν, και οι τρεις θα γίνουν ένας· ειδάλλως, απέτυχες να συλλάβεις την ενότητα. Πατέρα, όμως, χωρίς τον Υιό και το Πνεύμα, σε καμία περίπτωση δεν θα βρεις, αλλά ούτε Υιό χωρίς τον Πατέρα και το Πνεύμα, ούτε Άγιο Πνεύμα αποξενωμένο από την ένωση με Εκείνον από τον οποίο εκπορεύεται. Πίστευε, λοιπόν, ότι μέσα στο Πνεύμα βρίσκεται ο Πατέρας και ο Υιός, μέσα στον Υιό ο Πατέρας μαζί με το Πνεύμα, και μέσα στον Πατέρα ο Υιός, ο οποίος πάντοτε συναιωνίως υπάρχει και παραμένει, έχοντας το Άγιο Πνεύμα να συνεκλάμπει μαζί Του.

Λέγοντας αυτά, φώναζε: «Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Τον ρωτούσαν δε οι μαθητές του, λέγοντας, ποια είναι αυτή η παραβολή; Εκείνος δε είπε: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού, ενώ στους υπόλοιπους δίνονται με παραβολές, ώστε βλέποντας να μη βλέπουν, και ακούγοντας να μην καταλαβαίνουν». Αυτό που είπε ο Δαβίδ παλαιά στο πρόσωπο του Χριστού, αυτό τώρα εκπληρώθηκε. Διότι λέει: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές». Μιλάει, λοιπόν, ο Κύριος παραβολικά για πολλούς λόγους· και για να κάνει πιο προσεκτικούς αυτούς που ακούν, και να διεγείρει τον νου τους στην αναζήτηση των όσων λέγονται. Διότι εμείς οι άνθρωποι συνηθίζουμε να εξετάζουμε με περιέργεια όσα λέγονται με σκοτεινό τρόπο, ενώ τα σαφή να τα περιφρονούμε· αλλά και για να μην κατανοούν οι ανάξιοι αυτά που λέγονται μυστηριωδώς. Και για πολλά άλλα μιλάει με παραβολές. Βγήκε λοιπόν ο σπορέας, δηλαδή, ο Υιός του Θεού βγήκε από τους Πατρικούς κόλπους και από την κρυφιότητά του, και έγινε φανερός. Ποιος όμως βγήκε;

Ο Χριστός όμως είχε δικό του σπόρο. Γι' αυτό, όταν δίδασκε δεν έλεγε: «Αυτά λέγει ο Κύριος», αλλά: «Εγώ σας λέω». Και κατά τη σπορά του, δηλαδή κατά τη διδασκαλία, ένα μέρος έπεσε κοντά στον δρόμο. Δεν είπε ότι το έριξε ο σπορέας, αλλά ότι εκείνο έπεσε. Διότι ο σπορέας σπέρνει και διδάσκει. Ο λόγος όμως πέφτει σε όσους τον ακούνε. Αυτοί δε αποδεικνύονται είτε δρόμος, είτε πέτρα, είτε αγκάθια, είτε αγαθή γη. Και όταν οι μαθητές τον ρώτησαν για την παραβολή, ο Κύριος είπε: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας του Θεού», δηλαδή, σε εσάς που ζητάτε να μάθετε. «Διότι καθένας που ζητά, λαμβάνει». Στους υπολοίπους όμως, που δεν είναι άξιοι των μυστηρίων, λέγονται με σκοτεινό τρόπο, ώστε να νομίζουν μεν ότι βλέπουν, αλλά να μη βλέπουν, και να ακούνε μεν, αλλά να μην κατανοούν, και αυτό γίνεται προς ευεργεσία τους.