Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 8:14

Διότι ποιον από τους Προφήτες δεν εθανάτωσαν, σύμφωνα με την παραβολή του Ευαγγελίου; Και νομίζω ότι δεν κατηγορούνται πως παρήγαγαν αγκάθια μόνο εξαιτίας του φονικού τους χαρακτήρα, αλλά διότι, εγκαταλείποντας το να είναι φιλόθεοι, έγιναν μάλλον φιλήδονοι και άφηναν τον νου τους να συμπνίγεται από τις μέριμνες του βίου, ωσάν από άλλα αγκάθια.

Δεν βλέπεις ότι ο λόγος που έπεσε στα αγκάθια συμπνίγεται από τα αγκάθια; Τα δε αγκάθια είναι οι ηδονές της σάρκας, και ο πλούτος και η δόξα, και οι βιοτικές μέριμνες. Πρέπει, λοιπόν, να βρεθεί εντελώς έξω από αυτά εκείνος που επιδιώκει τη γνώση του Θεού, και αφού απαλλαγεί από τα πάθη, έτσι να αποκτήσει την επίγνωση του Θεού.

Και, το μέγιστο, είναι η αρχή της ομοιώσεως προς τον Χριστό, ο οποίος για εμάς πτώχευσε, ενώ ήταν πλούσιος· την οποία εάν δεν κατορθώσουμε, είναι αδύνατον σε εμάς να προσεγγίσουμε την κατά το Ευαγγέλιο του Χριστού πολιτεία. Διότι πότε είναι δυνατόν να κατορθωθεί είτε η συντριβή της καρδιάς, είτε η ταπείνωση του φρονήματος, είτε η απαλλαγή από τον θυμό, τη λύπη και τις φροντίδες, και, για να το πούμε συνοπτικά, από τα ολέθρια πάθη της ψυχής, μέσα στον πλούτο και στις βιωτικές μέριμνες, καθώς και με την προσκόλληση και τη συνήθεια των άλλων πραγμάτων; Γενικότερα δε, σε εκείνον στον οποίο δεν συγχωρείται να μεριμνά ούτε για τα ίδια τα αναγκαία, όπως για την τροφή και το ένδυμα, με ποια λογική επιτρέπεται να περισφίγγεται από τις μέριμνες του πλούτου σαν από πονηρά αγκάθια, οι οποίες εμποδίζουν την καρποφορία της σποράς που καταβάλλεται από τον γεωργό των ψυχών μας; Εφόσον ο Κύριός μας είπε: «Αυτοί δε είναι εκείνοι που σπάρθηκαν στα αγκάθια, οι οποίοι συμπνίγονται από τις μέριμνες και τον πλούτο και τις ηδονές του βίου, και δεν τελεσφορούν».

Γι' αυτό προσέξτε, αδελφοί μου, και θυμηθείτε τα γεγραμμένα: βγήκε ο σπορέας για να σπείρει τον σπόρο του. Ποιος είναι αυτός που βγήκε και έσπειρε; Ο καλός οικοδεσπότης, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Και τι έσπειρε; Τον λόγο του Ευαγγελίου, τις άγιες εντολές του. Και πού έσπειρε; Σε ποια γη; Στις καρδιές των ανθρώπων, σε όλα τα πέρατα του κόσμου. Αλλά δεν υπακούουν όλοι στο Ευαγγέλιο, ούτε όλοι προετοιμάζουν το έδαφος, ώστε όταν πέσει ο σπόρος του Κυρίου να φέρει καρπό. Απεναντίας, ευρισκόμενοι σε χέρσα γη και μέσα σε αγκάθια και στην απάτη, υποδέχονται τον λόγο, και παρασυρόμενοι από τις μέριμνες, τον πλούτο και τις ηδονές του βίου συμπνίγονται και δεν καρποφορούν. Εσείς όμως, αγαπητοί, κατευθύνετε τις καρδιές σας προς την υποδοχή του Ευαγγελίου, και ας μη συμπνίξει τον νου σας η πολλή μέριμνα του βίου. Ας αγωνιζόμαστε για τα αναγκαία και όχι για την πολυτέλεια. Εάν πορευθείτε με βάση την αυτάρκεια, θα βρείτε ανάπαυση· εάν όμως επιδιώξετε την πολυτέλεια και την πλεονεξία, ο κόπος θα είναι πολύς, ο δρόμος ασταθής, η θλίψη ατελείωτη και ο βίος γεμάτος μέριμνες.

Η δε ανθρώπινη προσπάθεια σε αυτό μόνο θα συνίστατο: στο να καθαρίσει απλώς τον ρύπο που προστίθεται σε αυτήν από την κακία και να διαφωτίσει το κρυμμένο μέσα στην ψυχή κάλλος. Το δε δόγμα αυτό νομίζω ότι διδάσκει και στο Ευαγγέλιο ο Κύριος, λέγοντας προς εκείνους που έχουν τη δύναμη να ακούσουν τη σοφία που λαλείται μυστηριωδώς, ότι «Η βασιλεία του Θεού είναι εντός υμών». Διότι, νομίζω, με τον λόγο αυτόν υποδεικνύεται ότι το αγαθό του Θεού δεν έχει διαχωριστεί από τη φύση μας, ούτε έχει εξοριστεί κάπου μακριά από εκείνους που έχουν την προαίρεση να το αναζητήσουν, αλλά βρίσκεται πάντοτε μέσα στον καθένα, αγνοούμενο μεν και λανθάνον όταν «συμπνίγεται από τις μέριμνες και τις ηδονές του βίου», αλλά ανευρισκόμενο και πάλι, όταν στρέψουμε τη διάνοιά μας προς αυτό. Εάν δε πρέπει να επιβεβαιώσουμε τον λόγο αυτόν και μέσα από άλλα παραδείγματα, νομίζω ότι το ίδιο μας υποδεικνύει ο Κύριος και στην αναζήτηση της χαμένης δραχμής, καθώς κανένα όφελος δεν υπάρχει από τις υπόλοιπες αρετές, τις οποίες ο λόγος ονόμασε δραχμές, ακόμη κι αν τυχαίνει να είναι όλες παρούσες, εάν απουσιάζει εκείνη η μία από τη χηρεύουσα ψυχή. Γι' αυτόν τον λόγο, πρώτα προστάζει να ανάψουν λύχνο, υποδηλώνοντας ίσως τον λόγο που διαφωτίζει τα κρυμμένα· έπειτα, να αναζητήσει κανείς τη χαμένη δραχμή στην ίδια του την οικία, δηλαδή μέσα στον ίδιο του τον εαυτό. Μέσω δε της δραχμής που αναζητείται, υπαινίσσεται οπωσδήποτε την εικόνα του Βασιλέως, η οποία δεν έχει χαθεί παντελώς, αλλά παραμένει κρυμμένη κάτω από τις ακαθαρσίες.

«Και ένα άλλο έπεσε», λέει, «πάνω στην πέτρα», ενώ ο Ματθαίος λέει «σε πετρώδη εδάφη», δηλαδή σε καρδιά πωρωμένη και σκληρή, μέσα στην οποία δεν μπορεί να εισχωρήσει ο λόγος και να κρατηθεί γερά από αυτήν και σαν να ριζώσει· γι' αυτό «όταν φύτρωσε», λέει, «ξεράθηκε, επειδή δεν είχε υγρασία»· δηλαδή αφού παρέμεινε για λίγο και φάνηκε να αναπτύσσεται κάπως, έπειτα εξαφανίστηκε όταν ήρθαν κάποιοι πειρασμοί, μη μπορώντας να καρποφορήσει εξαιτίας της αδυναμίας της προαιρέσεως· «διότι αυτοί που σπάρθηκαν πάνω στην πέτρα», λέει, «είναι εκείνοι που όταν ακούσουν, δέχονται με χαρά τον λόγο, αλλά αυτοί δεν έχουν ρίζα, οι οποίοι πιστεύουν για λίγο καιρό και σε καιρό πειρασμού απομακρύνονται». «Και ένα άλλο έπεσε ανάμεσα στ' αγκάθια», δηλαδή σε καρδιές εντελώς προσκολλημένες στα σωματικά και πρόσκαιρα και βιωτικά πράγματα και βυθισμένες στις μέριμνες γι' αυτά και στις ηδονές που προέρχονται από αυτά. Γι' αυτό, επειδή φύτρωσαν μαζί τέτοια αγκάθια, το έπνιξαν και το εξαφάνισαν. «Διότι αυτό που έπεσε στα αγκάθια», λέει, «είναι αυτοί που άκουσαν, και καθώς προχωρούν στη ζωή, συμπνίγονται από τις μέριμνες και τον πλούτο και τις ηδονές του βίου και δεν καρποφορούν».

Σε αυτούς αρμόζει ο λόγος ότι κυριεύονται, σαν από πονηρά αγκάθια, από τις σκέψεις του κόσμου, οι οποίες εμποδίζουν την καρποφορία της σποράς που καταβάλλεται από τον γεωργό των ψυχών μας, σύμφωνα με τα λόγια του Κυρίου μας Ιησού Χριστού: «Αυτοί δε είναι εκείνοι που έπεσαν στα αγκάθια, οι οποίοι συμπνίγονται από τις μέριμνες και τον πλούτο και τις ηδονές του βίου και δεν τελεσφορούν».

Σπείρεται λοιπόν ο λόγος και η σωτήρια πίστη· διότι απλώνει σε όλους εξίσου τις ακτίνες της γνώσεως, αλλά δεν γίνεται εξίσου η μετοχή όσων μετέχουν σε αυτήν. Άλλοι από αυτούς γίνονται δρόμος, που δέχεται και αφήνει να περνούν όλοι οι λογισμοί· και, επειδή ο σπόρος μένει ακάλυπτος, παραδίνεται ως τροφή στα αρπακτικά πετεινά. Άλλοι πάλι γίνονται πέτρα σκληρή και άνικμη, που έχει μόνο επιφανειακό ίχνος γης· εξαιτίας αυτού δέχεται μεν τον σπόρο, επειδή όμως δεν έχει βάθος, βλαστάνει γρήγορα, και επειδή είναι άνικμη, ξεραίνεται ακόμη γρηγορότερα. Άλλοι βλαστάνουν μεν, αλλά συμπνίγονται από τα αγκάθια —εννοώ τις βιοτικές μέριμνες— και η γη, αν και έχει πολύ χώμα, γίνεται άκαρπη. Άλλοι όμως είναι γη καλή και εύφορη κατά την προαίρεση· συλλαμβάνουν τον σπόρο του θείου λόγου και του φόβου, ποτίζονται από την υγρασία της ουράνιας δρόσου, κυοφορούν με θείο πόθο και γεννούν πνεύμα σωτήριο· και πνεύμα λέγω τις ενέργειες του Πνεύματος.

«Αυτοί που έπεσαν πάνω στην πέτρα, είναι εκείνοι που όταν ακούσουν τον λόγο τον δέχονται με χαρά, αλλά δεν έχουν ρίζα· αυτοί πιστεύουν για λίγο καιρό και σε καιρό πειρασμού απομακρύνονται. Όσο για τον σπόρο που έπεσε στα αγκάθια, αυτοί είναι εκείνοι που άκουσαν τον λόγο, αλλά στην πορεία συμπνίγονται από τις μέριμνες, τον πλούτο και τις ηδονές της ζωής, και δεν φέρνουν καρπό. Ενώ αυτός που έπεσε στην καλή γη, είναι αυτοί που, αφού άκουσαν τον λόγο, τον κρατούν με καλή και αγαθή καρδιά και καρποφορούν με υπομονή.» Εδώ υπάρχουν τρεις τάξεις ανθρώπων που δεν σώζονται. Διότι, αυτοί που έπεσαν κοντά στον δρόμο, είναι όσοι δεν δέχθηκαν καθόλου τον λόγο. Όπως δηλαδή ο δρόμος, επειδή είναι πατημένος και συμπιεσμένος, δεν δέχεται τον σπόρο, καθώς είναι σκληρός, έτσι και οι σκληρόκαρδοι δεν δέχονται καθόλου τον λόγο, ακόμα κι αν τον ακούσουν, επειδή δεν δίνουν προσοχή. Αυτοί που έπεσαν στην πέτρα, είναι εκείνοι που, αν και τον δέχθηκαν, έπειτα λύγισαν στους πειρασμούς από ανθρώπινη αδυναμία. Και τρίτοι, είναι αυτοί που άκουσαν, και συμπνίγονται από τις μέριμνες του βίου. Επομένως, τρεις είναι οι μερίδες εκείνων που χάνονται και μία εκείνων που σώζονται· έτσι, λίγοι είναι αυτοί που σώζονται, ενώ περισσότεροι αυτοί που χάνονται. Παρατήρησε όμως, σχετικά με αυτούς που συμπνίγονται, πώς δεν είπε ότι συμπνίγονται από τον πλούτο, αλλά από τις μέριμνες του πλούτου. Διότι δεν βλάπτει ο πλούτος, αλλά οι μέριμνες γι' αυτόν.