Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 8:18

Αλλ' ίσως θα πει κάποιος: έπειτα, πώς αυτό θα μπορούσε να λυπήσει τους Ισραηλίτες, οι οποίοι είχαν επιλέξει να ειδωλολατρούν; Σε αυτά απαντούμε, ότι ομολογουμένως είχαν πλανηθεί, αλλά υπήρχε ακόμη στο μυαλό τους κάποια μικρή φροντίδα για τον νόμο, και δεν είχαν απομακρυνθεί εντελώς από τα ιουδαϊκά έθιμα, μολονότι προσκυνούσαν στους ναούς των ειδώλων. Γι' αυτό άλλωστε και ο μακάριος προφήτης Ηλίας, τους κατηγορούσε κάποτε ότι χωλαίνουν και στα δύο γόνατα, και δεν ήθελαν να αφοσιωθούν ούτε ολοκληρωτικά στον Βάαλ, ούτε πάλι τέλεια στον Θεό. Επομένως, όταν ο Ισραήλ έγινε αιχμάλωτος, απέβαλε εντελώς τον σεβασμό προς τον νόμο, ακολουθώντας αναγκαστικά τα έθιμα και τους νόμους των κατακτητών. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είπε και ο ίδιος ο Χριστός, ότι «Σε καθέναν που έχει θα του δοθεί και θα του περισσέψει, ενώ από εκείνον που δεν έχει, θα του αφαιρεθεί και εκείνο που νομίζει ότι έχει».

Διότι η έννοια των λόγων του είναι η εξής: Όταν κάποιος έχει προθυμία και ζήλο, θα του δοθούν και όλα τα δώρα του Θεού· όταν όμως στερείται από αυτά, και δεν συνεισφέρει τα δικά του, δεν του δίνονται ούτε τα του Θεού. Διότι λέγει: «Και αυτό που νομίζει ότι έχει, θα του αφαιρεθεί»· όχι επειδή το αφαιρεί ο Θεός, αλλά επειδή δεν τον κρίνει άξιο των δωρεών Του. Αυτό εξάλλου κάνουμε και εμείς· όταν δούμε κάποιον να ακούει με ραθυμία, και παρόλο που τον παρακαλούμε πολύ να προσέξει δεν τον πείθουμε, τότε πλέον σωπαίνουμε. Διότι, εάν συνεχίζαμε να επιμένουμε, η ραθυμία του θα επιτεινόταν. Εκείνον όμως που επιδεικνύει ζήλο για να μάθει, τον προσελκύουμε και του μεταδίδουμε πολλά. Και ορθώς είπε: «Και αυτό που νομίζει ότι έχει». Διότι ούτε καν αυτό το ίδιο δεν κατέχει πραγματικά. Έπειτα κατέστησε ακόμη πιο σαφές αυτό που είπε, δείχνοντας τι σημαίνει το: «Σε εκείνον που έχει, θα δοθεί, ενώ από εκείνον που δεν έχει, και αυτό που νομίζει ότι έχει, θα του αφαιρεθεί».

Διότι είναι γεγραμμένο: «Στα δικαιώματά σου θα μελετώ, δεν θα λησμονήσω τους λόγους σου»· και πάλι: «Στην καρδιά μου έκρυψα τα λόγια σου, για να μην αμαρτήσω απέναντί σου»· και πάλι: «Με ποιον τρόπο θα κατευθύνει ορθά ο νέος την οδό του; Με το να φυλάξει τους λόγους σου». Βλέπεις, αδελφέ, ότι με το να ενθυμείται κανείς τους λόγους του Θεού, κατευθύνει ορθά ο άνθρωπος την οδό του. Διότι ποιος είναι εκείνος που ενθυμείται τους λόγους του Θεού και δεν κατευθύνεται ορθά, παρά μόνο εάν είναι αδόκιμος και ταλαίπωρος, αυτός δηλαδή που δεν ενθυμείται απολύτως τίποτα, αλλά ξεχνά ακόμη και εκείνα που νομίζει ότι ενθυμείται; Διότι σε έναν τέτοιο άνθρωπο λέει ο Θεός: «Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου και αναλαμβάνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου;». Προστάζει, λοιπόν, να του αφαιρεθεί ακόμη και εκείνο που νομίζει ότι έχει· διότι αυτός νομίζει ότι έχει πίστη (επειδή αποκαλεί τον εαυτό του Χριστιανό), όμως με τα έργα του την αρνείται, και είναι χειρότερος από άπιστο. Γι' αυτό προστάζει να του αφαιρεθεί το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο έλαβε κατά την ημέρα της απολυτρώσεως, και το οποίο νομίζει ότι έχει. Και γίνεται ο τέτοιος άνθρωπος σαν το πήλινο δοχείο του κρασιού που έχει ραγίσει, και εξαιτίας αυτού έχει χάσει το κρασί· το οποίο όλοι όσοι το βλέπουν, μη γνωρίζοντας τι έχει συμβεί, νομίζουν ότι είναι γεμάτο· όταν όμως εξεταστεί, τότε φανερώνεται σε όλους ότι στέκεται άδειο. Έτσι, λοιπόν, και ένας τέτοιος άνθρωπος κατά την ημέρα εκείνη της κρίσεως, όταν εξεταστεί, αποκαλύπτεται· και τότε γίνονται φανερά σε όλους όσα αφορούν αυτόν.

Εκείνος που υπολείπεται αυτού, επιγνώρισε τη δική του αδυναμία, και αποκτώντας εύκολα την ταπεινοφροσύνη μέσω της αυτομεμψίας, έτρεξε πίσω από τον πρώτο, αγνοώ όμως αν τελικά τον έφτασε. Ο αμελής άνθρωπος ας μην αγγίξει τα όσα ειπώθηκαν, μήπως τυχόν, περιπίπτοντας σε απελπισία, διασκορπίσει και αυτό ακόμη που εργάζεται· και επαληθευθεί και σε αυτόν το ρητό που λέει: «από εκείνον που δεν έχει προθυμία, θα αφαιρεθεί και αυτό που νομίζει ότι έχει». Δεν είναι δυνατόν εμείς, που έχουμε πέσει στον λάκκο των ανομιών, να ανασυρθούμε από εκεί, εάν δεν καταδυθούμε στην άβυσσο της ταπεινώσεως εκείνων που μετανοούν. Άλλη είναι η πένθιμη ταπείνωση εκείνων που μετανοούν, και άλλη η κατάκριση της συνειδήσεως εκείνων που εξακολουθούν να αμαρτάνουν· και άλλη είναι η μακάρια πλουτοταπείνωση που δωρίζεται στους τέλειους μέσω της ενέργειας του Θεού. Ας μην προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε την τρίτη με λόγια, διότι μάταια θα κοπιάσουμε. Το σημάδι της δεύτερης είναι η απόλυτη υπομονή στην ατιμία. Η πρόληψη τυραννά πολλές φορές και εκείνον που πενθεί. Και δεν είναι παράξενο, διότι ο λόγος περί των κριμάτων και των πτώσεων είναι σκοτεινός και εντελώς ακατάληπτος σε κάθε ψυχή· δηλαδή, ποια από τα πτώματα που μας συμβαίνουν οφείλονται σε αμέλεια, ποια σε εγκατάλειψη κατ' οικονομίαν και ποια σε αποστροφή του Θεού.

Χαίρε, ταξίαρχε, παραγωγή του άναρχου φωτός και φως δεύτερο μαζί με τους συμμέτοχούς σου. Χαίρε, ταξίαρχε, το πιο φωτεινό κτίσμα του αιώνιου φωτός, εσύ που έχεις πύρινη μορφή μαζί με τις άνω δυνάμεις. Χαίρε, ταξίαρχε [...] και ασφαλέστατε· διότι δεν σε έπεισε ούτε σε διέφθειρε το ύψος της δόξας που σου δόθηκε, ώστε να σκεφτείς τα μη πρέποντα, αλλά όσα [.....] αυτόν που σε έκτισε και σε τίμησε και σε δόξασε. Και ως οφείλεις διασώζεις αλώβητη την πίστη σου προς αυτόν, και έχοντας ταπεινό φρόνημα λειτουργείς με απόλυτη υπακοή σε αυτόν ως Κτίστη και Συνοχέα, τον Θεό τον Παντοκράτορα. Εύγε, εύγε για το αξιοθαύμαστο φρόνημά σου, παμμέγιστε, αλίμονο όμως και φευ σε εκείνον τον αλαζόνα και καταραμένο, που σκέφτηκε πονηρά και είχε ολέθριο φρόνημα, και θέλησε να θέσει τον θρόνο του πάνω στις νεφέλες και να προκαθήσει των ταγμάτων του και επιθύμησε να γίνει όμοιος με τον Ύψιστο· ο οποίος βέβαια έλαβε τη δίκαιη ανταπόδοση, και από αρχάγγελος μετατράπηκε σε αρχιδαίμονα, και αντί για εωσφόρος έγινε σκοτεινός έσπερος, και αντί για τον ύψιστο θρόνο και τις ουράνιες νεφέλες, κατέστη καταχθόνιος και έλαβε ως κατοικία του τα έγκατα της γης, και αντί να γίνει όμοιος με τον Θεό, έγινε ανόμοιος με όλα τα κτίσματα του Θεού· διότι τέτοια είναι τα κατορθώματα του κενόδοξου και υπερήφανου φρονήματος. Διότι, όταν κάποιος ζητά και επιθυμεί πράγματα που ξεπερνούν την αξία του, του αφαιρείται ακόμα και αυτό που νομίζει ότι έχει· πράγμα το οποίο έπαθε και αυτός που γκρεμίστηκε από τον ουρανό, όπως ακριβώς και ο άνθρωπος, από αθάνατος μεταβλήθηκε σε θνητό λόγω της απατηλής προσδοκίας της θεώσεως.

«Προσέχετε λοιπόν πώς ακούτε. Διότι σε όποιον έχει, θα του δοθεί· και από όποιον δεν έχει, θα του αφαιρεθεί και αυτό που νομίζει ότι έχει.» Εδώ βρίσκεται η αρχή μιας άλλης διδασκαλίας. Διότι λέγει αυτά απευθυνόμενος προς τους μαθητές, προτρέποντάς τους σε ακρίβεια βίου και εκπαιδεύοντάς τους να αγωνίζονται, επειδή επρόκειτο να είναι ορατοί σε όλους. Διότι εκείνος που διδάσκει και κηρύττει, παρατηρείται από όλους, εξετάζεται σχολαστικά από όλους, για το εάν είναι καλός ή το αντίθετο, και τίποτα από τα δικά του δεν μένει κρυφό.