Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 8:31

Κάποιοι λένε ότι αυτοί οι τέσσερις άγγελοι είναι ο Μιχαήλ, ο Γαβριήλ, ο Ουριήλ και ο Ραφαήλ, οι οποίοι, όντας προσηλωμένοι στην ευφροσύνη της θείας θεωρίας, πρόκειται να λυθούν κατά την ημέρα της κρίσεως μαζί με αναρίθμητους αγγέλους για την καταδίκη των ασεβών, και μέσω αυτών το ένα τρίτο θα αφανιστεί. Εγώ όμως νομίζω ότι και αυτοί είναι πονηρότατοι δαίμονες που δέθηκαν κατά την παρουσία του Χριστού, τους οποίους, σύμφωνα με το θείο πρόσταγμα που εξέρχεται από το υπερουράνιο θυσιαστήριο, του οποίου αντίτυπο ήταν εκείνο στην παλαιά σκηνή, λύνει ένας θείος άγγελος, ώστε να ταράξουν τα έθνη, όχι μόνο εναντίον των Χριστιανών, αλλά και αναμεταξύ τους, προκειμένου οι μεν δόκιμοι και πιστοί να γίνουν φανεροί και να αποδειχθούν άξιοι μεγαλύτερων αμοιβών και των άνω μονών, δηλαδή των αποθηκών, σαν τον ώριμο σίτο, ενώ οι αχυρώδεις, οι ασεβείς και οι πολύ αμαρτωλοί και αμετανόητοι, τιμωρούμενοι δικαίως εδώ μέσω αυτών, να τύχουν ηπιότερης καταδίκης κατά την κρίση. Αν πάλι είναι δεμένοι στον Ευφράτη, δεν είναι καθόλου παράξενο· διότι άλλοι στην άβυσσο, άλλοι τότε στους χοίρους, και άλλοι σε άλλους τόπους, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, καταδικάστηκαν μέχρι τον καθορισμένο καιρό, και μετά τον ολοκληρωτικό πόλεμό τους εναντίον των ανθρώπων θα τιμωρηθούν αιώνια. Ίσως πάλι, με την αναφορά στον Ευφράτη, να δηλώνεται ότι από εκείνα τα μέρη θα προέλθει ο Αντίχριστος. Όσο για το πλήθος των δαιμόνων, δεν πρέπει να αμφιβάλλει κανείς.

Το θηρίο που είδες, υπήρχε και δεν υπάρχει πλέον, και πρόκειται να ανεβεί από την άβυσσο και να οδηγηθεί στην απώλεια. Θηρίο είναι ο διάβολος, ο οποίος πάντοτε ζητά ποιον να καταπιεί· αυτός, αφού θανατώθηκε με τον σταυρό του Χριστού, λέγεται ότι θα αναζήσει πάλι κατά τη συντέλεια, ενεργώντας την άρνηση του Σωτήρα μέσω του αντιχρίστου με σημεία και τέρατα πλάνης. Γι' αυτόν τον λόγο, υπήρχε μεν και είχε ισχύ πριν από τον σταυρό· δεν υπάρχει όμως μετά το σωτήριο πάθος, έχοντας αποδυναμωθεί και εκδιωχθεί από την εξουσία την οποία είχε αποκτήσει επί των εθνών μέσω της ειδωλολατρίας. Θα είναι όμως παρών κατά τη συντέλεια με τον τρόπο που αναφέραμε, ανεβαίνοντας από την άβυσσο, είτε από εκεί όπου καταδικάστηκε —εκεί όπου οι εκβαλλόμενοι δαίμονες ικέτευαν τον Χριστό να μη σταλούν, αλλά (να σταλούν) στους χοίρους—, είτε από τον παρόντα βίο, ο οποίος μεταφορικά ονομάστηκε άβυσσος εξαιτίας του βάθους της αμαρτίας που κυριαρχεί σε αυτόν, το οποίο ταράσσεται και κυματίζεται από τα πνεύματα των παθών. Διότι από εκεί εμφανίζεται ο αντίχριστος, φέροντας τον σατανά μέσα του προς όλεθρο των ανθρώπων, για να οδεύσει προς την απώλεια στον μέλλοντα αιώνα.

Αλλά εάν δεν σκεφτόμασταν πολλά μέσα μας για το θέμα αυτό, ίσως δικαιολογημένα να είχαμε αποδεχθεί τον λόγο πρόθυμα. Τώρα, όμως, δεν μας επιτρέπει να συμφωνήσουμε απερίσκεπτα, και πριν από όλα τα άλλα, εκείνο. Διότι κατά την εποχή της παρουσίας του Σωτήρα μας, η τυραννία του διαβόλου λάμβανε την αρχή της πτώσης της, και τα πονηρά και ακάθαρτα πνεύματα αποστέλλονταν στην άβυσσο. Γι' αυτό άλλωστε, πλησιάζοντας οι δαίμονες τον παρακαλούσαν ρητά «να μην τους προστάξει να πάνε στην άβυσσο», όπως έχει γραφτεί. Και θυμόμαστε ότι κραύγαζαν πολύ γι' αυτό, λέγοντας: «Άσε μας, τι υπάρχει μεταξύ ημών και εσού, Ιησού Ναζαρηνέ; Γνωρίζουμε ποιος είσαι: ο Άγιος του Θεού. Ήρθες εδώ πριν την ώρα μας για να μας βασανίσεις;» Επειδή, το ότι με την έλευσή Του ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός επρόκειτο να τους εξουθενώσει και να τους προξενήσει ποικίλες οδύνες, ασφαλώς το γνώριζαν και οι ίδιοι, αφού διαπίστωναν τον πολύ λόγο που γινόταν γι' Αυτόν ανάμεσα στους Ισραηλίτες, ωστόσο Τον κατηγορούσαν ότι τάχα ήρθε σε ακατάλληλο καιρό, ενεργώντας έτσι με τρόπο τυραννικό και επικρίνοντας τον χρόνο της παρουσίας Του με κακοτροπία. Πάντως το «προ καιρού» το λένε με την έννοια ότι δεν είχαν βασανιστεί διόλου σε κάποιον άλλο χρόνο, αλλά περίμεναν έναν, αυτόν της παρουσίας, κατά τον οποίο επρόκειτο αναμφίβολα να υποστούν αυτά που προσδοκούσαν.

Λέει δε ότι θα επιβληθεί το χέρι Του όχι βέβαια μόνο στον κόσμο του ουρανού, αλλά και στους βασιλείς της γης, δηλαδή σε αυτούς που από πλεονεξία κυριάρχησαν σε όσα βρίσκονται κάτω από τον ουρανό. Είναι δε φανερό ότι εννοεί τους κοσμοκράτορες αυτού του αιώνα, τις πονηρές και αντικείμενες δυνάμεις. Διότι βασίλευσαν επί της γης, αναδεικνύοντας τους κατοίκους της σε δικούς τους προσκυνητές, και πείθοντάς τους να αδιαφορήσουν παντελώς για την αγάπη προς τον Θεό. Αυτούς λοιπόν που κυριάρχησαν, δηλαδή βασίλευσαν, μέσω της απάτης, του ψεύδους και της πλεονεξίας, θα τους συγκεντρώσουν και θα τους αποκλείσουν σε οχυρό και σε δεσμωτήριο. Διότι η δύναμη του Σωτήρα τούς κατέπεμψε στο δεσμωτήριο της κολάσεως, στο αναπόδραστο οχυρό. Γι' αυτό άλλωστε τον παρακαλούσαν οι δαίμονες που τον πλησίαζαν, να μην τους προστάξει να απέλθουν στην άβυσσο. Προσθέτει δε και λέει ο προφήτης, ότι έπειτα από πολλές γενεές θα γίνει η επίσκεψη προς αυτούς· διότι άσκησαν τυραννία από την καταβολή του κόσμου, και δεν έπαψαν να πολεμούν τη θεία και άρρητη δόξα. Παρατάθηκε δε η παράνοιά τους μέχρι και τον καιρό της επίγειας παρουσίας του Σωτήρα όλων μας Χριστού. Όταν, λοιπόν, έλαβε χώρα η επίσκεψη εναντίον τους, κατακλείστηκαν στο δεσμωτήριο. Εντούτοις, το έπαθαν αυτό έπειτα από πολλές γενεές, και λέει ότι η πλίνθος θα λιώσει και το τείχος θα πέσει, παρομοιάζοντας προφανώς τον Σατανά με τείχος.

Έχει εξέλθει δε και ο Λόγος του Θεού από τον τόπο Του. Διότι, όντας Θεός κατά φύση, έγινε άνθρωπος· και φαίνεται πως υπέστη κάποιου είδους κίνηση ως προς αυτό εννοώ, καίτοι δεν υπόκειται σε τροπή, αλλά είναι μάλλον εδραιωμένος στην ίδια Του τη φύση και έχει το αμετάβλητο ως Θεός. Επέβη δε στα ύψη της γης, και συντάραξε τα όρη, και έλιωσε τις κοιλάδες, και τις έκανε να ρεύσουν σαν το νερό που κατεβαίνει ορμητικά. Και ως ύψη μεν της γης θα μπορούσαν να νοηθούν οι νοητές δυνάμεις που επαίρονται εναντίον όλων και τα πνεύματα της πονηρίας· και ως σαλευόμενα όρη οι δαίμονες που εκδιώχθηκαν από την εξουσία τους πάνω μας. Διότι έχουν εκβληθεί, και έχουμε πλέον κληθεί να υποτασσόμαστε στον κατά φύση και αλήθεια Θεό. Κοιλάδες δε πάλι είναι το αγελαίο πλήθος των δαιμόνων, το ταπεινωμένο και καταρριμμένο, το οποίο έλιωσε σαν το κερί και έρρευσε σαν νερό στα βάθη του άδη. Διότι τα πονηρά πνεύματα πλησίαζαν τον Χριστό και «τον παρακαλούσαν να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο». Διότι, καθώς άλλοι είχαν ήδη αποσταλεί εκεί προηγουμένως, αυτοί που είχαν απομείνει έφριτταν μπροστά σε αυτό το ενδεχόμενο.

Είναι πιθανό βέβαια ο εγκλεισμός να μας υποδηλώνει εδώ και κάτι άλλο. Διότι, όταν ο Μονογενής έγινε σαν κι εμάς, από τη μία επιτέλεσε αμέτρητα παράδοξα θαύματα, από την άλλη νομίζω πως τα αόρατα έργα του ήταν περισσότερα από τα ορώμενα. Διότι διέταζε τα ακάθαρτα πνεύματα να κατέβουν στον άδη και να εγκλειστούν πλέον στην άβυσσο, ώστε να απαλλάξει τη γη από τα πιο σκληρά θηρία. Μια εικόνα αυτού του γεγονότος έχουμε δει στα αρχαιότερα γραπτά· διότι, όταν ο Ιησούς του Ναυή κατέλαβε τις χώρες των εθνών, έκλεισε πέντε βασιλείς σε ένα σπήλαιο και κύλησε έναν λίθο στο στόμιό του, προτυπώνοντας στον εαυτό του, όπως είπα, τη δύναμη της οικονομίας του Σωτήρος. Γι' αυτό άλλωστε και οι δαίμονες «τον παρακαλούσαν να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο». Λέει, λοιπόν, ότι αυτοί θα ταραχθούν κατά τον εγκλεισμό τους, καθώς θα κατακλείονται πλέον στον άδη και θα ρίχνονται στα τάρταρα με δεσμά σκοταδιού, ώστε, όπως είπα, να απαλλάξει επιτέλους το ανθρώπινο γένος από τα πικρά και ανήμερα θηρία. «Ενώπιον του Κυρίου του Θεού μας θα εκπλαγούν και θα φοβηθούν από εσένα. Ποιος Θεός είναι όμοιος με εσένα; Εκείνος που αφαιρεί τις ανομίες και παραβλέπει τις αδικίες για το υπόλοιπο της κληρονομίας του, και δεν διατήρησε την οργή του, διότι είναι θελητής ελέους. Αυτός θα επιστρέψει και θα μας σπλαγχνιστεί, θα βυθίσει τις αδικίες μας και θα ρίξει στα βάθη της θάλασσας όλες τις αμαρτίες μας».

Το κέρας είναι δηλωτικό δυνάμεως, όταν λέγεται για τον Θεό και Πατέρα που ανέδειξε σε εμάς τον Υιό: «ανέγειρε κέρας σωτηρίας για εμάς», και πάλι: «Το κέρας αυτού θα υψωθεί εν δόξη». Και είναι ένδοξα όλα όσα έχουν παραδόξως κατορθωθεί με τη δύναμη του Χριστού. Έφτασε, λοιπόν, ο Μονογενής με τη δική μας μορφή, και καθόσον αφορά τη σάρκα και την ανθρωπότητα, υπομένοντας την όψη της δικής μας ασθένειας· πλην όμως κρατώντας στα χέρια Του ως Θεός όλα τα κέρατα, δηλαδή όλες τις βασιλείες, απέναντι σε κάθε δύναμη των αντίθετων ενεργειών. Και όταν λέμε στα χέρια, εννοούμε στην εξουσία. Γι' αυτό άλλωστε έχουμε διδαχθεί να λέμε στον Θεό στις προσευχές: «Στα χέρια σου βρίσκονται οι κλήροι μου». Και για το ότι έχει υποταχθεί στον Χριστό κάθε διαβολική δύναμη, και τα ονομαζόμενα κέρατα, δηλαδή οι τυραννίες των ακαθάρτων πνευμάτων σε πόλεις και χώρες —διότι είχαν διαμοιράσει μεταξύ τους ολόκληρη τη γη— πώς θα μπορούσε κάποιος να αμφιβάλλει; Διότι, τα μεν τα εξεδίωκε με εξουσία από τους ανθρώπους, τα δε Τον πλησίαζαν «και Τον παρακαλούσαν να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο». Διότι έτσι έχει γραφτεί από τους αγίους Ευαγγελιστές. Όσο για το ότι από την εναντίον μας τυραννία απομάκρυνε και τον ίδιο τον επιστάτη των ακαθάρτων πνευμάτων, δηλαδή τον σατανά, θα το κατανοήσουμε χωρίς κόπο, καθώς ο ίδιος ο Χριστός λέει: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου θα εκβληθεί έξω».

Αυτό λοιπόν υποστηρίζω ότι σημαίνει το να κρύψει κανείς τον νεκρό Αιγύπτιο μέσα στην άμμο. Το ότι, εξάλλου, τα θεομίσητα και ακάθαρτα στίφη των δαιμόνων συνωθούνταν στον άδη από την άρρητη δύναμη του Σωτήρα μας, και καταδικάζονταν να κατοικούν στην άβυσσο, θα μπορούσε κανείς να το μάθει πολύ εύκολα από τα ευαγγελικά αναγνώσματα. «Διότι τον παρακαλούσαν», αναφέρει, «οι δαίμονες να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο». Επειδή δηλαδή είχε ήδη αποσταλεί προηγουμένως μεγάλο πλήθος, όσοι είχαν απομείνει πλησίαζαν και τον παρακαλούσαν να ανασταλεί προς το παρόν γι' αυτούς η καταδίκη μαζί με τους υπολοίπους.

Η Γραφή κάνει λόγο για πάρα πολλά πνεύματα: «αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός» και «όλα τα πνεύματα αινείτε τον Κύριο». Ως χάρισμα δε δίδεται στους άξιους η «διάκριση των πνευμάτων». Διότι άλλα μεν είναι επουράνια, τα οποία «χαίρονται με την αλήθεια», άλλα δε είναι επίγεια, επιρρεπή στην απάτη και την πλάνη, και άλλα υπόγεια, τέκνα της αβύσσου και του σκότους· διότι, όπως λέει το Ευαγγέλιο, «τον παρακαλούσαν να μην τους στείλει να πάνε στην άβυσσο»· και ομοίως, διέταζε τα πνεύματα και εξέβαλε τα πνεύματα με τον λόγο του και «δεν τα άφηνε να μιλούν». Γίνεται επίσης λόγος για «πνεύμα κρίσεως και πνεύμα καύσεως», λέγεται και πνεύμα του κόσμου («εμείς όμως δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου», λέει) και πνεύμα ανθρώπου: «διότι ποιος από τους ανθρώπους γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνον το πνεύμα του ανθρώπου;» και «πνεύμα που φεύγει και δεν επιστρέφει»· «διότι πέρασε πνεύμα (άνεμος) μέσα από αυτό και δεν θα υπάρχει πλέον» και «θα αφαιρέσεις το πνεύμα τους και θα εκλείψουν», καθώς και πνεύμα προφητών: «και τα πνεύματα των προφητών», λέει, «υποτάσσονται στους προφήτες» και «ιδού, ένα ψευδές πνεύμα στάθηκε ενώπιον του Κυρίου και του είπε: με τι θα απατήσεις τον Αχαάβ;»

Και τον παρακαλούσαν να μην αποσταλούν έξω από τη χώρα, αλλά να εισέλθουν στους χοίρους· διότι υπήρχε εκεί μια αγέλη χοίρων που έβοσκε, και τους επέτρεψε να εισέλθουν στους χοίρους. Και όρμησε η αγέλη από τον γκρεμό στη θάλασσα (διότι ήταν περίπου δύο χιλιάδες) και πνίγηκαν στη θάλασσα. Και εκείνοι που τους έβοσκαν έφυγαν, και το ανήγγειλαν στην πόλη». Άραγε λοιπόν από άγνοια ρωτούσε ο Θεός Λόγος, ο οποίος για εμάς έγινε άνθρωπος, και δεν γνώριζε το όνομα του δαιμονίου πριν ρωτήσει; Αλλά συνηθίζει το Θείο να καθιστά φανερές τις αιτίες της κάθε υπόθεσης από το στόμα εκείνων που ερωτώνται. Έτσι και εδώ, για να δείξει το φοβερό γεγονός και το πλήθος των δαιμόνων, θέτει το ερώτημα, ώστε από το στόμα εκείνων να καταδειχθεί το θαυμαστό έργο. «Και τον παρακαλούσαν οι δαίμονες λέγοντας: Μη μας στείλεις στην άβυσσο, αλλά επίτρεψέ μας να εισέλθουμε στους χοίρους. Και τους επέτρεψε. Και βγήκαν οι δαίμονες και εισήλθαν στους χοίρους και όρμησε η αγέλη των χοίρων από τον γκρεμό στη θάλασσα, και χάθηκαν μέσα στα ύδατα». 36. Ώ, τι μεγάλη φιλανθρωπία του Θεού! Πώς από τη μια ελέγχει το ψεύδος, και από την άλλη υποδεικνύει την αλήθεια στους δούλους Του, με έργα και με λόγια και με όλη Του την πρόνοια. Διότι απέδειξε έμπρακτα ότι δεν υπάρχει η ίδια ψυχή στους ανθρώπους, στα κτήνη και στα ζώα.

Και άλλα μεν χαρίζονται σε όλους, ενώ άλλα λαμβάνουν χαρίσματα· και για να μιλήσουμε γενικά, άλλα μεν εξυμνούν την αγιότητα στους ουρανούς των ουρανών και στους υπόλοιπους αόρατους τόπους, άλλα δε, ενώ εξυμνούνται, παρέχουν επαξίως τα δώρα στους αξίους. 9. Η δε Γραφή αναφέρει πάρα πολλά πνεύματα· «αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα, και τους λειτουργούς του φλόγα πυρός», και «όλα τα πνεύματα αινείτε τον Κύριο». Δίδεται δε στους αξίους το χάρισμα της «διακρίσεως των πνευμάτων». Διότι άλλα μεν είναι επουράνια, τα οποία «χαίρουν με την αλήθεια», άλλα δε επίγεια, επιρρεπή στην απάτη και την πλάνη, και άλλα υπόγεια, τέκνα της αβύσσου και του σκότους. «Τον παρακαλούσαν», αναφέρει το Ευαγγέλιο, «να μην τους επιτάξει να απελθουν στην άβυσσο»· ωσαύτως δε και στα πνεύματα έδινε προσταγές. Και τα πνεύματα τα εξέδιωκε με τον λόγο του και «δεν τα άφηνε να μιλούν». Γίνεται δε λόγος για «πνεύμα κρίσεως και πνεύμα καύσεως», γίνεται λόγος και για πνεύμα του κόσμου· «εμείς δε δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου», λέει, όπως και για πνεύμα ανθρώπου· «διότι ποιος από τους ανθρώπους γνωρίζει τα του ανθρώπου, ειμή το πνεύμα του ανθρώπου;» Και «πνεύμα το οποίο πορεύεται και δεν επιστρέφει»· «διότι πνεύμα διήλθε μέσα του, και δεν θα υπάρχει πλέον», και «θα αφαιρέσεις το πνεύμα τους, και θα εκλείψουν», και «τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται στους προφήτες». Και «ιδού, στάθηκε ένα ψευδές πνεύμα ενώπιον του Κυρίου και του είπε: με τι θα εξαπατήσεις τον Αχαάβ; Και θα γίνω, λέει, πνεύμα ψευδές στο στόμα των προφητών».

«Εγώ συντάσσω, και εγώ τους οδηγώ· έρχονται γίγαντες για να εκπληρώσουν τον θυμό μου, χαίροντας και συγχρόνως αλαζονευόμενοι». Αυτά τα προφέρει το θείο πνεύμα που ενυπάρχει στον προφήτη εκ προσώπου του Θεού Λόγου. Αυτός λοιπόν είναι που παραγγέλλει στους αγγέλους που βρίσκονται γύρω του να ανοίξουν κλειστές θύρες και να διατάξουν εκείνους που βρίσκονται μέσα να βγουν έξω, να έρθουν και να σπεύσουν προς τιμωρία των ασεβών. Φρονώ δε ότι διά των λόγων αυτών δηλώνεται πως υπάρχει κάποιος τόπος ξεχωρισμένος για τις αντικείμενες δυνάμεις, στον οποίο βρίσκονται εγκλεισμένες σαν σε δεσμωτήριο. Και ίσως αυτή να είναι η λεγόμενη «άβυσσος», την οποία ο λόγος που αναφέρει: «δράκοντες και όλες οι άβυσσοι» διδάσκει ότι είναι γεμάτη από δράκοντες. Εξού και οι δαίμονες «παρεκάλουν» τον Σωτήρα να μην τους στείλει «στην άβυσσο», όταν έλεγαν: «ήλθες προ καιρού να μας βασανίσεις»· διότι δεν αγνοούσαν ότι θα έρθει κάποιος καιρός για την κάθειρξή τους «στην άβυσσο». Όσο για τις αντικείμενες λοιπόν δυνάμεις, οι οποίες είναι είτε ψυχές γιγάντων είτε των αγγέλων που κατήλθαν από τον ουρανό, από τους οποίους «γεννήθηκαν οι γίγαντες», τις μνημονεύει και η Γραφή του Μωυσή λέγοντας: «όταν είδαν οι άγγελοι του Θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι είναι ωραίες, πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες, όσες εξέλεξαν».

Να απέλθουν στην άβυσσο. Ότι οι θείοι λόγοι αποκαλούν άβυσσο τον λεγόμενο Τάρταρο.

Το πώς μετατίθενται τα όρη στην καρδιά των θαλασσών, θα μπορούσες να το μάθεις από το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, όπου αναφέρεται ότι οι δαίμονες παρακαλούσαν τον Σωτήρα να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο. Και την άβυσσο συνηθίζει η Γραφή να την ονομάζει θάλασσες, όπως αναφέρεται στον Ιώβ: «Ήλθες επί της θαλάσσης και στα ίχνη της αβύσσου περπάτησες». Γι' αυτήν την άβυσσο δίδασκε και ο Μωυσής στην κοσμοποιία, λέγοντας: «Και σκότος υπήρχε πάνω από την άβυσσο». Αλλά, ενώ συμβαίνουν αυτά, «Εμείς», λέει, «δεν θα φοβηθούμε, έστω κι αν ηχούν και ταράσσονται τα νερά τους, και σείονται τα όρη κατά τον δοξασμό του», σύμφωνα με τον Σύμμαχο. Και δοξασμός του Σωτήρα ήταν η αύξηση της Εκκλησίας και ο πολλαπλασιασμός εκείνων που πίστευαν σε Αυτόν, καθώς και η ανατροπή της πολυθεϊστικής πλάνης.

Έπειτα θεράπευσε τον παράλυτο δούλο του εκατοντάρχου· και στη χήρα στη Ναΐν παρέδωσε τον γιο της αναστημένο από τους νεκρούς. Εκείνην που άλειψε με μύρο τα άγια πόδια Του, την εξάγνισε με τον λόγο Του. Και κατέπαυσε τους ανέμους, καθώς και τη μεγάλη λεγεώνα των δαιμόνων. Σταμάτησε τη ρύση του αίματος, και επανέφερε στη ζωή την κόρη του Ιαείρου. Έπειτα, με πέντε άρτους και δύο ψάρια, έθρεψε κάποτε στην έρημο πέντε χιλιάδες άνδρες. Και εξέπεμψε τη λάμψη της μορφής Του.

Τώρα όμως έμαθα ποιος είναι αυτός, ότι δηλαδή είναι ο «Υιός του Θεού του Υψίστου». Διότι και ο διάβολος συνεργεί πάντοτε στο θέλημα του Θεού, αλλά όχι επειδή το επιθυμεί ο ίδιος, ούτε αποβλέποντας σε αυτό, γι' αυτό και κάποιος από τους θεοφόρους πατέρες λέει ότι «το κακό συνεργεί με το αγαθό χωρίς καλή προαίρεση». Ο δε Κύριος, θέλοντας να δείξει στους παρευρισκόμενους ότι αυτός ο δαίμονας που έφριττε τόσο πολύ δεν ήταν ένας, αλλά μεγάλο πλήθος, τον ρώτησε: «Ποιο είναι το όνομά σου;» Και εκείνος απάντησε: «Λεγεών είναι το όνομά μου, διότι είμαστε πολλά δαιμόνια». Διότι το τάγμα της λεγεώνας, όπως λένε κάποιοι, συμπληρώνεται από έξι χιλιάδες. «Και τον παρακαλούσαν», λέει, «να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο». Βλέπεις ότι ο φόβος είναι αυτός που, όπως αναφέραμε νωρίτερα, τους ανάγκασε και να πλησιάσουν και να προσπέσουν και να χρησιμοποιήσουν στάσεις και λόγια αληθινά και πιο ταπεινά; Δες όμως και την παντοκρατορική εξουσία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού· διότι ο δαίμονας, παρά τη θέλησή του, μαρτύρησε ότι Αυτός είναι ο Κύριος και της αβύσσου. Και ποιος είναι αυτός που επιβλέπει τις αβύσσους;

«Ποιο είναι το όνομά σου;» Και εκείνος απάντησε: «Λεγεών», διότι είχαν εισέλθει μέσα του πολλά δαιμόνια. Και τον παρακαλούσαν να μην τους διατάξει να πάνε στην άβυσσο. Υπήρχε δε εκεί ένα κοπάδι από πολλούς χοίρους που έβοσκαν στο βουνό· και τον παρακαλούσαν να τους επιτρέψει να εισέλθουν σε αυτούς. Και τους επέτρεψε.