Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:23

Ο Ηρώδης ακούει για αυτόν. Ο Ιησούς αναχωρεί στην έρημο. Τρέφει τα πλήθη. Ερωτά: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είμαι;» Ο Πέτρος ομολογεί. Τους παραγγέλλει να σιωπούν. Προλέγει τα περί του πάθους και της αναστάσεως. Λέγει: «Εάν κάποιος θέλει να έλθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του.» Μεταμορφώνεται. Κατεβαίνει από το όρος. Θεραπεύει τον σεληνιαζόμενο. Ομιλεί περί του πάθους. Οι μαθητές διερωτώνταν ποιος θα μπορούσε να είναι ο μεγαλύτερος· ο δε Ιησούς τους δίδαξε. Έπειτα λέγει: «Όποιος δεν είναι εναντίον σας, είναι υπέρ σας», αναφερόμενος σε εκείνον που εξέβαλλε τα δαιμόνια στο όνομά του, αλλά δεν τον ακολουθούσε. Όταν θέλησε να εισέλθει στην πόλη των Σαμαρειτών, εκείνη δεν τον δέχθηκε. Έπειτα οι μαθητές ήθελαν να καταβιβάσουν πυρ εναντίον τους· ο δε Ιησούς τους επιτίμησε. Κάποιος που ήθελε να τον ακολουθήσει, εμποδίζεται. Ένας άλλος προσκαλείται, αλλά διστάζει.

Ένας αδελφός, στον οποίο είχε εμπιστευθεί η θύρα του κοινοβίου και κοπίαζε μόνος του, ρώτησε τον μεγάλο Γέροντα αν πρέπει να πάρει και άλλον αδελφό μαζί του ή όχι. Απόκριση του Βαρσανουφίου: Αδελφέ, αν κάποιος θέλει να έλθει προς τον Κύριο και να βαδίσει την οδό της σωτηρίας, οφείλει κάθε ώρα να προσδοκά πειρασμούς και θλίψεις και οδύνες, διότι λέει: «Υιέ, εάν προσέρχεσαι να υπηρετήσεις τον Θεό, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό.» Και ο Κύριος είπε: «Εκείνος που έρχεται προς εμένα, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του κάθε ημέρα και ας με ακολουθεί.» Αυτός λοιπόν που θέλει να γίνει μαθητής του, οφείλει να κάνει υπακοή μέχρι θανάτου.

Στο Λουκ. 9, 23 κ.ε. Οι γενναίοι από τους στρατηγούς παρακινούν όσους γνωρίζουν την πολεμική τακτική σε ανδρεία, όχι μόνο υποσχόμενοι σε αυτούς τις τιμές της νίκης, αλλά λέγοντας ότι και το ίδιο το να πληγωθούν είναι ένδοξο και πρόξενος κάθε επαίνου γι' αυτούς. Διότι δεν είναι δυνατόν αυτοί που θέλουν να διακρίνονται στις μάχες να μην υπομείνουν κάποιες φορές και τα χτυπήματα των αντιπάλων. Όμως, το πάθημά τους δεν θα είναι χωρίς ανταμοιβή. Διότι θα επαινεθούν ως άνθρωποι που επιτέθηκαν ορμητικά στους εχθρούς, και το ίδιο το πάθημα θα μαρτυρήσει οπωσδήποτε γι' αυτούς ότι διαθέτουν εξαιρετικά γενναίο φρόνημα. Τέτοια βλέπουμε να διδάσκει και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Αφορμή δε για τα λόγια Του αυτά στάθηκε το ότι προανήγγειλε στους μαθητές ότι πρέπει οπωσδήποτε να υπομείνει τις επιθέσεις των Ιουδαίων, να εμπαιχθεί από αυτούς και να εμπτυσθεί, να θανατωθεί και να αναστηθεί την τρίτη ημέρα. Για να μην νομίσουν, λοιπόν, ότι Εκείνος μεν θα υποστεί, υπέρ της ζωής του κόσμου, τις κακώσεις αυτών που θα Τον φονεύσουν, ενώ σε αυτούς επιτρέπεται να ζουν με άνεση, αναγκαίως, δείχνοντας ότι μέσα από τα ίδια ανδραγαθήματα πρέπει να περάσουν εκείνοι που επιθυμούν να τύχουν της δόξας Του, σχεδόν διαμαρτύρεται εντόνως λέγοντας τα προκείμενα. Διότι έπρεπε, έπρεπε αυτοί που είχαν επιλεγεί για μια τέτοια διακονία να είναι πάρα πολύ δυνατοί και γενναίοι, ώστε να μην δειλιάζουν μπροστά σε κανένα από τα δεινά.

Γι' αυτό, όσοι πιστεύουν σε αυτόν αληθινά και θέλουν να γίνουν συγκληρονόμοι του, πρέπει να γνωρίζουν ότι, όπως ακριβώς εκείνος μέσα από πολλές έσχατες δοκιμασίες, πεθαίνοντας στον σταυρό, νίκησε και θανάτωσε και κατέκρινε την αμαρτία μέσω της σάρκας, καταργώντας τις αντίπαλες δυνάμεις, και αφού αφόπλισε τις αρχές και τις εξουσίες πάνω στον σταυρό, τις διαπόμπευσε, θριαμβεύοντας εναντίον τους μέσω αυτού. Έτσι και εμείς, αν υπομείνουμε γενναία και πρόθυμα, φτάνοντας μέχρι τον θάνατο, κάθε επίθεση και θλίψη του Πονηρού, τότε θα νικήσουμε τον αντίπαλο με την πίστη, την υπομονή και την ελπίδα στον Κύριο. Και αφού αποδειχθούμε έτσι δόκιμοι, θα αξιωθούμε από τώρα την ίδια απολύτρωση και θα διατηρήσουμε τον αγιασμό του Πνεύματος και θα γίνουμε κληρονόμοι της αιώνιας ζωής στην άλλη ζωή. Διότι στον πνευματικό αγώνα η νίκη κατά του αντιπάλου επιτυγχάνεται μέσα από παθήματα και θάνατο. Πάσχοντας και πεθαίνοντας πρόθυμα για τον Κύριο, θα νικήσουμε τον αντίπαλο. Γι' αυτό να μη θεωρείτε κάθε θλίψη και τους πειρασμούς επίπονους και σκληρούς, αλλά ευκαιρίες, και να υπομένετε κάθε επίθεση του Πονηρού έχοντας πάντοτε μπροστά στα μάτια σας, με επιθυμία, τον θάνατο του Κυρίου. Και όπως έχει ειπωθεί από τον Κύριο, σηκώνοντας καθημερινά τον σταυρό, που είναι ο θάνατος, ας τον ακολουθήσουμε. Και με αυτόν τον τρόπο θα υπομείνουμε εύκολα κάθε θλίψη, είτε κρυφή είτε φανερή.

Οφείλει λοιπόν η ψυχή, ακολουθώντας τον λόγο του Κυρίου, να σηκώνει τον σταυρό Του καθημερινά, όπως έχει γραφτεί, δηλαδή, να είναι έτοιμη να υπομείνει για τον Χριστό κάθε θλίψη και πειρασμό, είτε φανερό είτε κρυφό, και να εξαρτάται πάντοτε από τον Κύριο με ελπίδα, γνωρίζοντας ότι στην εξουσία Του ανήκει και το να θλιβεί η ψυχή, κατά παραχώρησή Του, και το να λυτρωθεί από κάθε πειρασμό και θλίψη μέσω Αυτού. Εάν όμως δεν δείχνει ανδρεία και δεν τα υπομένει γενναία, βαστάζοντας κάθε πειρασμό και θλίψη, αλλά λυπάται και πέφτει σε ακηδία και δυσφορεί και στενοχωριέται και ολιγωρεί ως προς τον αγώνα, ή ακόμη και απελπίζεται, θεωρώντας ότι δεν πρόκειται πλέον να λυτρωθεί, πράγμα το οποίο αποτελεί τέχνασμα της ίδιας της κακίας για να ρίξει την ψυχή σε ακηδία και ολιγωρία, και εάν δεν κρατηθεί σταθερά από την ελπίδα, προσδοκώντας το έλεος του Κυρίου με αταλάντευτη πίστη, μια τέτοια ψυχή δεν γίνεται μέτοχος της ζωής, επειδή δεν έγινε ακόλουθος όλων των αγίων, ούτε περπάτησε στα ίχνη του Κυρίου.

Γι' αυτό, κάθε θλίψη και τους πειρασμούς να μην τους θεωρείτε οδυνηρούς και σκληρούς, αλλά ευκαιρίες, και να υπομένετε κάθε επίθεση του Εχθρού, έχοντας πάντοτε μπροστά στα μάτια σας με επιθυμία τον θάνατο για τον Κύριο, και όπως έχει ειπωθεί από τον Κύριο, σηκώνοντας καθημερινά τον σταυρό, που είναι ο θάνατος.

Διότι στον πνευματικό αγώνα η νίκη εναντίον του αντιδίκου επιτυγχάνεται διά μέσου παθημάτων και θανάτου. Πάσχοντας, λοιπόν, και θανατούμενοι για τον Κύριο με προθυμία, θα νικήσουμε κάθε δύναμη των αντιδίκων και κάθε θλίψη, και ας μην θεωρούμε τους πειρασμούς οδυνηρούς, αλλά ας υπομένουμε με προθυμία κάθε επίθεση του Πονηρού, έχοντας πάντοτε προ οφθαλμών με ένθερμο πόθο τον θάνατο του Κυρίου. Και όπως έχει λεχθεί από τον Κύριο, σηκώνοντας καθημερινά τον σταυρό, το οποίο σημαίνει θάνατο, ας Τον ακολουθούμε· και με αυτόν τον τρόπο ας υπομένουμε πρόθυμα κάθε θλίψη, είτε κρυφή είτε φανερή.

Ας εγκαταλείψουμε κάθε οίηση για όποια κατορθώματα έχουμε επιτύχει, θεωρώντας πραγματικά τον εαυτό μας ως ένα τίποτα απέναντι στην υπερβολή του τέλειου μέτρου της κλήσης και του ανεξιχνίαστου πλούτου της αγάπης του Χριστού. Αντίθετα, με κάθε τρόπο, με κάθε δύναμη και με κάθε σπουδή, ας παραδίδουμε πάντοτε με προθυμία τον εαυτό μας στο αγαθό και, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, αρνούμενοι μαζί με όλα τα πράγματα του αιώνα τούτου ακόμη και την ίδια μας την ψυχή, ας σηκώνουμε κάθε μέρα τον σταυρό μας με αγαλλίαση και ας Τον ακολουθούμε. Έχοντας τον ίδιο τον Κύριο σε όλα ως τύπο, ως υπόδειγμα και ως σκοπό για εμάς, σύμφωνα με το ρητό: «Γίνετε μιμητές μου, όπως και εγώ του Χριστού». Και πάλι: «Ας τρέχουμε με υπομονή τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας, αποβλέποντας στον αρχηγό και τελειωτή της πίστεώς μας, τον Ιησού, ο οποίος, αντί για τη χαρά που ανοιγόταν μπροστά Του, υπέμεινε τον σταυρό καταφρονώντας την ντροπή, και κάθισε στα δεξιά του θρόνου του Θεού».

Διότι εκείνοι που θέλουν πραγματικά να φτάσουν μέχρι το τέλος με καλή διαγωγή δεν οφείλουν να δεχθούν εκούσια και να αναμείξουν κανέναν άλλον έρωτα και καμία άλλη αγάπη μαζί με εκείνη την επουράνια, για να μην εμποδιστούν στα πνευματικά, στραφούν προς τα πίσω και τελικά εκπέσουν από τη ζωή. Διότι, όπως είναι μεγάλα, ανείπωτα και ανεκδιήγητα αυτά που έχει υποσχεθεί ο Θεός, έτσι υπάρχει ανάγκη από μεγάλη πίστη και ελπίδα, από κόπους, μεγάλους αγώνες και πολλή δοκιμασία. Επειδή τα αγαθά που ελπίζει να λάβει ο άνθρωπος δεν είναι κάτι μικρό. Επιθυμώντας τη βασιλεία των ουρανών, θέλεις να συμβασιλεύσεις με τον Χριστό στους απέραντους αιώνες, και δεν δέχεσαι να αναλάβεις πρόθυμα, μέχρι θανάτου, τους αγώνες, τους κόπους και τους πειρασμούς του λίγου χρόνου αυτής της ζωής; Ενώ ο Κύριος φωνάζει: «Αν κάποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του και ας σηκώσει τον σταυρό του καθημερινά με χαρά και ας με ακολουθεί», και πάλι: «Αν κάποιος δεν μισήσει πατέρα, μητέρα, γυναίκα, παιδιά, αδελφούς, αδελφές, ακόμη και την ίδια του την ψυχή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου».

Εάν, λοιπόν, θέλουμε να μη θεωρούμε κάθε θλίψη και τους πειρασμούς κοπιαστικούς και σκληρούς, αλλά να υπομένουμε με ευκολία κάθε επίθεση του πονηρού, ας έχουμε πάντοτε μπροστά στα μάτια μας με επιθυμία τον θάνατο υπέρ του Κυρίου και, όπως έχει ειπωθεί από τον Κύριο, σηκώνοντας «καθημερινά τον σταυρό» (που σημαίνει τον θάνατο) ας τον ακολουθούμε πρόθυμα, και έτσι θα υπομένουμε εύκολα κάθε θλίψη, είτε κρυφή είτε φανερή. Διότι, εάν προσδοκούμε με επιθυμία τον θάνατο υπέρ του Κυρίου και τον έχουμε πάντοτε μπροστά στα μάτια μας αποζητώντας τον, πόσο μάλλον θα υπομένουμε εύκολα και με χαρά τις οποιεσδήποτε βαριές θλίψεις. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε θεωρούμε τις θλίψεις δυσάρεστες, βαριές και φορτικές, χάνοντας την υπομονή μας, επειδή δεν έχουμε μπροστά στα μάτια μας τον θάνατο υπέρ του Κυρίου ούτε τον επιποθεί πάντοτε η διάνοιά μας. Διότι όποιος επιθυμεί να κληρονομήσει τον Κύριο, ας επιθυμεί αντιστοίχως και τα πάθη Του. Ώστε εκείνοι που αγαπούν τον Χριστό φαίνονται σε αυτό, όταν υπομένουν γενναία και πρόθυμα όλες τις θλίψεις που τους έρχονται, εξαιτίας της ελπίδας τους σε Αυτόν.

Διότι εκείνοι που επιθυμούν αληθινά να φθάσουν μέχρι το τέλος διάγοντας αγαθή ζωή, δεν πρέπει να αποδεχθούν εκούσια και να αναμείξουν κανέναν άλλον έρωτα και καμία άλλη αγάπη μαζί με την επουράνια αγάπη, για να μην εμποδιστούν στα πνευματικά ζητήματα, στραφούν προς τα πίσω και τελικά εκπέσουν από τη ζωή. Επειδή, όπως ακριβώς είναι μεγάλα, ανέκφραστα και ανεκδιήγητα τα όσα έχει υποσχεθεί ο Θεός, έτσι υπάρχει ανάγκη από πίστη, ελπίδα, μεγάλους κόπους και αγώνες, και από πολλή δοκιμασία· διότι δεν είναι καθόλου μικρά τα αγαθά που ελπίζει να λάβει ο άνθρωπος. Επιθυμείς τη Βασιλεία των Ουρανών και θέλεις να συμβασιλεύσεις με τον Χριστό στους ατελεύτητους αιώνες, και δεν δέχεσαι να αναλάβεις πρόθυμα, μέχρι θανάτου, τους αγώνες, τους πόνους και τους πειρασμούς για τον λίγο χρόνο αυτής της ζωής; Τη στιγμή που ο Κύριος διακηρύσσει: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του καθημερινά με χαρά και ας με ακολουθεί» και πάλι: «Εάν κάποιος δεν μισήσει τον πατέρα, τη μητέρα, τη γυναίκα, τα παιδιά, τους αδελφούς, τις αδελφές, ακόμη δε και την ίδια του την ψυχή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου».

Αυτό δε το κάνει για να αποδείξει αβάσιμη τη φήμη που είχε το πλήθος γι' αυτόν, ώστε να οδηγήσει τους μαθητές στην αληθινή αντίληψη. Πράγμα που όντως συνέβη. Διότι, όταν οι μαθητές είπαν ότι «Άλλοι λένε πως είσαι ο Ιωάννης, και άλλοι ο Ηλίας», ο ίδιος ρωτά: «Εσείς όμως;», δηλαδή, «Εσείς που διαφέρετε από όλους, οι εκλεκτοί, οι ξεχωριστοί, ποιος λέτε ότι είμαι;». Ο δε Πέτρος προηγείται των υπολοίπων και, γινόμενος το στόμα όλων, ομολογεί ότι αυτός είναι ο από παλιά κηρυττόμενος Χριστός του Θεού. Διότι δεν είπε, «Χριστός του Θεού», αλλά, «τον Χριστό του Θεού» με το άρθρο, για να δηλώσει ότι αυτός είναι ο κατεξοχήν Χριστός του Θεού. Επειδή πολλοί μεν χρίσθηκαν, αλλά ο Χριστός του Θεού είναι ένας και μόνος. «Έλεγε δε προς όλους: Αν κάποιος θέλει να έλθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του καθημερινά, και ας με ακολουθεί. Διότι όποιος θέλει να σώσει την ψυχή του, θα την χάσει, ενώ όποιος χάσει την ψυχή του για χάρη μου, αυτός θα την σώσει».

«Σας λέγω δε αληθινά, υπάρχουν μερικοί από αυτούς που στέκονται εδώ, οι οποίοι δεν θα γευθούν θάνατο, έως ότου δουν τη βασιλεία του Θεού.» Επειδή μίλησε για τον εαυτό του, λέγοντας ότι «πρέπει ο Υιός του Ανθρώπου να πάθει πολλά», προσθέτει και κάτι κοινό και καθολικό: ότι δεν θα υποστώ θάνατο μόνο εγώ, αλλά και όλοι όσοι θέλουν να με ακολουθήσουν, οφείλουν να απαρνηθούν τον εαυτό τους, μην έχοντας καμία σχέση με τη σάρκα, αλλά να περιφρονούν τον εαυτό τους. Σταυρό δε εδώ εννοεί τον επονείδιστο θάνατο· διότι κανένας άλλος θάνατος δεν ήταν τόσο άδοξος όσο αυτός διά του σταυρού. Δείχνει λοιπόν ότι, αν κάποιος θέλει να είναι μαθητής Του, οφείλει να πεθάνει όχι με ένδοξο θάνατο, αλλά επονείδιστο, φονευόμενος ως κατάδικος. Επειδή όμως πολλοί φονεύονται μεν με τρόπο επονείδιστο, αλλά ως ληστές και κακοποιοί, για τον λόγο αυτό πρόσθεσε το «Και ας με ακολουθήσει», δηλαδή ας εφαρμόσει κάθε αρετή. Διότι όποιος θέλει να σώσει την ψυχή του, θα την χάσει, δηλαδή, όποιος θέλει να ζήσει κατά κόσμον, αυτός θα πεθάνει κατά την ψυχή. Ντρέπεται δε τον Χριστό, εκείνος που λέει: «Πώς να πιστέψω σε Θεό σταυρωμένο και εμπεγμένο;»· αλλά ντρέπεται και τους λόγους Του εκείνος που χλευάζει την απλότητα του Ευαγγελίου. Τέτοιον άνθρωπο, λοιπόν, θα ντραπεί ο Κύριος στη δόξα Του, δηλαδή στη Δευτέρα Παρουσία. Αυτό δε που λέει έχει ως εξής: