Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:28

Αφού παρέλαβε τον Πέτρο και τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο. Και κατά μεν τη Μεταμόρφωση τρεις μόνο αξιώθηκαν να δουν τη βασιλεία των ουρανών, η οποία τους φανερώθηκε εν δυνάμει· κατά δε τη συντέλεια του αιώνος, όταν ο Κύριος θα έλθει με την πατρική δόξα, δεν θα τον δορυφορούν πλέον μόνο ο Μωυσής και ο Ηλίας, ούτε θα βρίσκονται μαζί του μόνο τρεις από τους μαθητές, αλλά όλοι οι προφήτες και οι πατριάρχες και οι δίκαιοι· και δεν θα ανεβάσει σε υψηλό όρος, αλλά στον ουρανό εκείνους που είναι άξιοι της θεότητάς του.

Αυτό υποδεικνύει και ο ευαγγελιστής Λουκάς, εκθέτοντάς το με μεγαλύτερη σαφήνεια, λέγοντας: «Πέρασαν περίπου οκτώ ημέρες μετά από αυτούς τους λόγους, και αφού παρέλαβε τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί· και καθώς προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική και τα ενδύματά του έγιναν λευκά, αστράφτοντας».

Έτσι λοιπόν οι έξι είναι οκτώ. Όπως επομένως σε αυτά δεν υπάρχει καμία διαφωνία του έξι προς το οκτώ, έτσι ούτε οι ευαγγελιστές διαφωνούν, καθώς ο ένας λέει «μετά από έξι ημέρες», και ο Λουκάς, «πέρασαν μετά από αυτούς τους λόγους περίπου οκτώ ημέρες»· αντίθετα, μας έδωσαν ένα είδος τύπου μέσω και των δύο αυτών εκφράσεων, για όσα συγκεντρώθηκαν στο όρος με τρόπο ταυτόχρονα μυστικό και φανερό.

Διότι θα μπορούσε να διαπιστώσει κανείς εξετάζοντας προσεκτικά το ζήτημα κατ' αυτόν τον τρόπο, ακόμη και σύμφωνα με το γράμμα, ότι οι θεοκήρυκες συμφωνούν μεταξύ τους. Επειδή ο Λουκάς μίλησε για οκτώ ημέρες, όχι επειδή διαφωνεί με εκείνον που είπε «μετά από έξι ημέρες», αλλά επειδή συμπεριέλαβε τόσο την ημέρα κατά την οποία ειπώθηκαν εκείνα τα λόγια όσο και την ημέρα κατά την οποία μεταμορφώθηκε ο Κύριος· πράγμα που και ο Ματθαίος αφήνει να εννοήσουν όσοι εξετάζουν με σύνεση, γι' αυτό και την πρόθεση «μετά», η οποία δηλώνει την επόμενη, αυτός μεν τη χρησιμοποίησε, ενώ ο άλλος την παρέλειψε· διότι δεν λέει «μετά από οκτώ ημέρες», όπως εκείνος «μετά από έξι ημέρες», αλλά «πέρασαν περίπου οκτώ ημέρες». Έτσι δεν υπάρχει καμία απόκλιση στο ιστορικό νόημα των Ευαγγελιστών.

Αλλά όταν έφτασε η όγδοη ημέρα, όπως έχει λεχθεί, ο Κύριος, παίρνοντας μαζί του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί· διότι πάντοτε προσευχόταν, είτε αποχωρώντας από όλους, ακόμη και από τους ίδιους τους Αποστόλους, μένοντας μόνος, όπως όταν έθρεψε τους πεντακισχιλίους, μαζί με γυναίκες και παιδιά, με πέντε άρτους και δύο ψάρια, διότι αμέσως, αφού τους απέλυσε όλους και ανάγκασε όλους τους μαθητές να μπουν στο πλοίο, ο ίδιος ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί· είτε παίρνοντας μαζί του λίγους, εκείνους που υπερείχαν των υπολοίπων. Διότι και όταν πλησίαζε το σωτήριο πάθος, λέει στους άλλους μαθητές: καθίστε εδώ, έως ότου προσευχηθώ· ενώ παίρνει μαζί του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Αυτούς λοιπόν πήρε μόνους και εδώ και «τους ανεβάζει σε υψηλό όρος κατ' ιδίαν, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους», δηλαδή ενώ εκείνοι έβλεπαν.

η΄. Και «μετά από έξι ημέρες» γράφουν οι θείοι ευαγγελιστές Ματθαίος και Μάρκος· ο δε σοφότατος Λουκάς αναφέρει: «Έγινε μετά τα λόγια αυτά, να περάσουν περίπου οκτώ ημέρες». Ορθά και αληθινά καταγράφονται και οκτώ και έξι ημέρες από τους κήρυκες της αλήθειας. Διότι τα λεγόμενά τους δεν αποτελούν διαφωνία, αλλά συμφωνία που εκφέρεται από το ίδιο Πνεύμα. Διότι δεν είναι αυτοί που μιλούν, αλλά το Πνεύμα του Θεού που μιλά μέσα τους. Επειδή, λέγει, «Όταν έλθει ο Παράκλητος, αυτός θα σας διδάξει και θα σας υπενθυμίσει τα πάντα». Εκείνοι λοιπόν που είπαν «μετά από έξι ημέρες», αφαιρώντας τις ακραίες, εννοώ την πρώτη και την τελευταία, απαρίθμησαν τις ενδιάμεσες· ενώ εκείνος που απαριθμεί οκτώ ημέρες, συμπεριέλαβε στην αρίθμηση τόσο αυτές όσο και εκείνες.

Ο μεν, λέγοντας «Πέρασαν περίπου οκτώ ημέρες μετά τους λόγους αυτούς», αφού τις αρίθμησε όλες, πρόσθεσε: «Και παραλαμβάνει τον Πέτρο, και τον Ιάκωβο, και τον Ιωάννη», και τα εξής, διηγούμενος τα περί της προκείμενης οπτασίας. Ο δε, με το «Μετά από έξι ημέρες», μνημόνευσε μόνο τις ενδιάμεσες. Ας παύσουν, λοιπόν, εκείνοι που επιχειρούν να παρερμηνεύουν τα νοήματα των θείων λόγων, εμμένοντας στην παράδοση των αποστόλων και στην πίστη που παραδόθηκε εξ αρχής και επικρατεί στις Εκκλησίες: ότι δηλαδή, έχοντας παραλάβει και κηρύσσοντας την ανάσταση των ανθρώπων, δεν αναγνωρίζει ως ανθρώπους τίποτε άλλο παρά αυτό που γνωρίζει ότι είναι οι άνθρωποι· ενώ μια μορφή που δεν είναι τέτοια, ούτε τη γνωρίζει ούτε τη δίδαξε ποτέ ότι αποτελεί άνθρωπο.

Το «μετά από έξι ημέρες» σημαίνει ότι, επειδή σε έξι ημέρες ο Θεός έφερε στην ύπαρξη την ορατή κτίση, όσοι με την αφθονία των αρετών και της γνώσης ξεπέρασαν όλα τα ορατά, αυτοί συνανεβαίνουν με τον Λόγο στο όρος της θεολογίας. Αλλά, επειδή ο Λουκάς μνημόνευσε οκτώ ημέρες και φαίνεται να αναδεικνύει μια αντίφαση μεταξύ των ευαγγελιστών, φρονώ ότι η σχετική απορία επιλύεται και η ιστορική αφήγηση εναρμονίζεται πλήρως με την πνευματική θεωρία. Διότι, όπως ακριβώς στην ιστορική αφήγηση εκείνος που ανέφερε τις έξι ημέρες εννοούσε τις ενδιάμεσες, ενώ εκείνος που ανέφερε τις οκτώ συμπεριέλαβε και την αρχή, κατά την οποία μίλησε ο Κύριος, και το τέλος, κατά το οποίο συνέβη η Μεταμόρφωση, έτσι συμβαίνει και κατά την πνευματική θεωρία. Επειδή δηλαδή ο άνθρωπος εξαιτίας της παράβασης διολίσθησε στο παρά φύσιν, πρέπει εκείνος που επιθυμεί να συνανεβεί με τον Λόγο στο όρος της θεολογίας, πρώτα, σαν μία ημέρα, να διαβεί τα παρά φύσιν και, σαν έξι ημέρες, να διαβεί τη φύση και να φθάσει στο υπέρ φύσιν, το οποίο είναι η όγδοη ημέρα. Διότι αυτή υπερβαίνει τον χρόνο και χαρακτηρίζει τη μέλλουσα κατάσταση.

Η πρώτη λοιπόν είναι αυτή που έχει καταγραφεί από τον Λουκά, η οποία και παραλήφθηκε στην ιστορική μνήμη πριν από πολλές πράξεις και διδασκαλίες του Ιησού. Διότι μετά από αυτά ο Ιησούς αποστέλλει τους μαθητές στο κήρυγμα και τελείται το θαύμα του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων και εξετάζεται η γνώμη των μαθητών για τον διδάσκαλο και θεουργείται η υπέρ νουν και λόγον πράξη της Μεταμορφώσεως. Διότι λέγει: «εγένετο μετά τους λόγους αυτούς, ωσεί οκτώ ημέρες, και παραλαμβάνοντας τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί. Και ενώ προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική, και ο ιματισμός του λευκός, απαστράπτων» και τα εξής. Αλλά εξάλλου και οι εβδομήκοντα μαθητές αναδεικνύονται μετά από αυτά, και πολλά άλλα θαύματα επιτελούνται, και σωτηριώδεις διδασκαλίες και παραινέσεις κατατίθενται και παραβολές συνυφαίνονται με τις νουθεσίες. Είναι δε φανερό ότι ούτε το Πάθος είχε ακόμη επέλθει, ούτε η επιβουλή των μιαιφόνων Ιουδαίων ελάμβανε ισχύ μέσω συμβουλίου και σχεδιασμού.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΖ΄. Περί της μεταμορφώσεως του Χριστού. Περί του σεληνιαζομένου. Περί αυτών που ζητούσαν το δίδραχμο. «Και ύστερα από έξι ημέρες, παραλαμβάνει ο Ιησούς τον Πέτρο, και τον Ιάκωβο, και τον Ιωάννη τον αδελφό του.» Αυτό δεν αντίκειται στα λεγόμενα του Λουκά, ότι «Μετά δε από τους λόγους αυτούς πέρασαν περίπου οκτώ ημέρες», και τα εξής· διότι ο Λουκάς συναριθμεί και την πρώτη και την τελευταία ημέρα, κατά την οποία ανέβηκαν στο όρος. Ο Ματθαίος όμως, μετράει μόνο τις ενδιάμεσες. Πήρε δε τον μεν Πέτρο, επειδή Τον αγαπούσε σφόδρα, τον δε Ιωάννη, ως αγαπώμενο, τον δε Ιάκωβο, επειδή και αυτός ήταν ζηλωτής· και είναι φανερό ότι είχε ζήλο, από το ότι υποσχέθηκε να πιει το ποτήριο, και από το ότι ο Ηρώδης τον θανάτωσε με μαχαίρι για να αρέσει στους Ιουδαίους. «Και τους ανεβάζει σε ένα υψηλό όρος ιδιαιτέρως, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους. Και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ιμάτιά του έγιναν λευκά σαν το φως.» Σε υψηλό όρος τους ανεβάζει, δείχνοντας ότι, εάν κάποιος δεν υψωθεί, δεν καθίσταται άξιος τέτοιων θεωριών. Ιδιαιτέρως δε, διότι ο Χριστός συνήθιζε να επιτελεί τις πιο παράδοξες θαυματουργίες κρυφά, ώστε, ορώμενος από τους πολλούς ως Θεός, να μη νομιστεί ότι είναι άνθρωπος κατά φαντασία. Ακούγοντας δε για μεταμόρφωση, μη νομίσεις ότι απέβαλε τότε το σώμα, αλλά ότι το σώμα παρέμενε στο σχήμα του· διότι ακούς για το πρόσωπό του και τα ιμάτια.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ'. Περί της μεταμορφώσεως του Ιησού. Περί του σεληνιαζομένου. Περί εκείνων που διαλογίζονταν, ποιος είναι ο μεγαλύτερος. Περί της απομάκρυνσης του σκανδάλου. «Και μετά από έξι ημέρες, ο Ιησούς παραλαμβάνει τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, και τους ανεβάζει σε ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως, μόνους τους, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και τα ιμάτιά του έγιναν αστραφτερά, πάρα πολύ λευκά σαν το χιόνι, τέτοια που κανένας λευκαντής πάνω στη γη δεν μπορεί να τα λευκάνει.» Ο Λουκάς, όμως, λέει μετά από οκτώ ημέρες, χωρίς να έρχεται σε αντίθεση με αυτό, αλλά συμφωνώντας απόλυτα. Διότι ο μεν Λουκάς συμπεριέλαβε και την ίδια την ημέρα κατά την οποία ο Ιησούς μίλησε, και εκείνη κατά την οποία τους ανέβασε, ενώ ο Μάρκος υπολόγισε μόνο τις ενδιάμεσες ημέρες. Παίρνοντας λοιπόν τους κορυφαίους, τους ανεβάζει σε ένα ψηλό βουνό· τον Πέτρο, επειδή τον ομολόγησε και επειδή αγαπούσε, τον Ιωάννη, επειδή αγαπιόταν, και τον Ιάκωβο, επειδή και αυτός ήταν μεγαλόφωνος και βαθύτατα θεολογικός. Διότι ήταν τόσο ενοχλητικός στους Ιουδαίους, ώστε και ο Ηρώδης, θέλοντας να αρέσει στους Ιουδαίους, τον σκότωσε. Και τους ανεβάζει σε ψηλό βουνό, για να γίνει το θαύμα ακόμη πιο ένδοξο. Και ιδιαιτέρως· διότι επρόκειτο να τους φανερώσει ένα μυστήριο. Ως μεταμόρφωση δε να κατανοείς όχι την αλλαγή των χαρακτηριστικών, αλλά ότι, ενώ τα χαρακτηριστικά παρέμειναν όπως ήταν και προηγουμένως, προστέθηκε ένα άρρητο φως. «Και εμφανίστηκε σε αυτούς ο Ηλίας μαζί με τον Μωυσή. Και συνομιλούσαν με τον Ιησού.»

Ας το δουν αυτό κατά τον καιρό της Μεταμορφώσεως. «Και συνέβη μετά τους λόγους αυτούς, περίπου οκτώ ημέρες μετά, αφού πήρε μαζί του τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί. Και ενώ προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική και ο ρουχισμός του λευκός και αστραφτερός. Και ιδού, δύο άνδρες συνομιλούσαν μαζί του, οι οποίοι ήταν ο Μωυσής και ο Ηλίας, που εμφανίστηκαν μέσα σε δόξα και μιλούσαν για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ. Ο Πέτρος όμως και όσοι ήταν μαζί του ήταν βεβαρημένοι από τον ύπνο. Όταν όμως ξύπνησαν, είδαν τη δόξα του και τους δύο άνδρες που στέκονταν μαζί του. Και όταν αυτοί αποχωρίζονταν από αυτόν, ο Πέτρος είπε προς τον Ιησού:»