Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:29

Σχετικά με το Λουκ. 9, 29. Λέμε δε ότι η μεταμόρφωση πραγματοποιήθηκε, όχι βέβαια επειδή το σώμα μετέβαλε το ανθρώπινο σχήμα του, αλλά επειδή κάποια φωτοειδής δόξα το περιέβαλε και μετέβαλε τον άδοξο χαρακτήρα της σάρκας σε μια πιο ένδοξη όψη, σύμφωνα με αυτό που καλώς και ορθώς έχει ειπωθεί από τον μακάριο Παύλο: «Σπείρεται σε ατιμία, εγείρεται σε δόξα». Διότι τώρα αυτό καθαυτό το σώμα είναι γυμνή σάρκα, χωρίς να έχει χρωματιστεί από κάποια δόξα, ούτε να έχει στολιστεί με φυσική λαμπρότητα, αλλά έχοντας απλώς και μόνο τη φυσική του αδοξία και ασθένεια. Κατά τον καιρό όμως της αναστάσεως θα υπάρξει κάποια θεοπρεπής αλλαγή και μεταβολή της δόξας, όχι του σχήματος. Διότι στο εξής θα αστράφτει ολόγυρα με το ένδυμα της θείας δόξας· επειδή «θα εκλάμψουν οι δίκαιοι σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα», σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα.

Αλλά οι μεν μακάριοι μαθητές αποκοιμιούνται για λίγο, ενώ ο Χριστός αφοσιώνεται στην προσευχή. Έπειτα, αφού ξύπνησαν πλήρως, έγιναν θεατές της τόσο σεπτής και παράδοξης μεταβολής· δηλαδή, αφού συνήλθαν από τον βαθύ ύπνο, γνώρισαν με ακρίβεια την αλήθεια. Και νομίζοντας λοιπόν ίσως ο θεσπέσιος Πέτρος ότι είχε έρθει ο καιρός της βασιλείας του Θεού, επιδοκιμάζει την παραμονή στο όρος, και λέει ότι πρέπει να στηθούν τρεις σκηνές. Αλλά δεν γνώριζε, όπως λέει, τι έλεγε· διότι δεν ήταν ο καιρός της συντέλειας του αιώνος, ούτε η ώρα για να λάβουν οι άγιοι τη συμμετοχή στην υποσχεθείσα ελπίδα. Εφόσον λοιπόν η θεία οικονομία βρισκόταν ακόμη στις αρχές της, πώς ήταν λογικό να εγκαταλείψει ο Χριστός την αγάπη Του για τον κόσμο, αποφεύγοντας να πάθει υπέρ αυτού; Διότι έσωσε την οικουμένη, υπομένοντας και τον ίδιο τον κατά σάρκα θάνατο, και καταργώντας τον διά της εκ νεκρών αναστάσεως. Δεν γνώριζε λοιπόν ο Πέτρος τι έλεγε. <Το είδος του προσώπου Του έγινε διαφορετικό.> (B f. 93 b) Επειδή άκουγαν ότι πρέπει να αναστηθεί η σάρκα μας, αλλά με ποια μορφή θα γινόταν αυτό παρέμενε άδηλο, για να δώσει ένα δείγμα αυτής της μεταβολής, μετέβαλε τη δική Του σάρκα, ώστε να μας επιβεβαιώσει την ελπίδα· μεταμορφώνεται λοιπόν ενώπιόν τους.

Αυτό υποδεικνύει και ο ευαγγελιστής Λουκάς, εκθέτοντάς το με μεγαλύτερη σαφήνεια, λέγοντας: «Πέρασαν περίπου οκτώ ημέρες μετά από αυτούς τους λόγους, και αφού παρέλαβε τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί· και καθώς προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική και τα ενδύματά του έγιναν λευκά, αστράφτοντας».

Τι σημαίνει «μετεμορφώθη»; Λέει ο Χρυσόστομος ο θεολόγος: μισάνοιξε, καθώς ευδόκησε, λίγο τη θεότητα, και έδειξε στους μύστες τον ενοικούντα Θεό. «Διότι, ενώ προσευχόταν», όπως λέει ο Λουκάς, «η μορφή του έγινε διαφορετική, και έλαμψε σαν τον ήλιο», όπως γράφει ο Ματθαίος. Και είπε «σαν τον ήλιο», όχι για να νομίσει κανείς ότι το φως εκείνο είναι αισθητό, μακριά από τη νοητική τύφλωση εκείνων που δεν μπορούν να αντιληφθούν τίποτα υψηλότερο από τα αισθητά φαινόμενα, αλλά για να γνωρίσουμε ότι ό,τι είναι ο ήλιος για όσους ζουν αισθητά και βλέπουν μέσω των αισθήσεων, αυτό είναι ο Χριστός ως Θεός για όσους ζουν πνευματικά και βλέπουν εν πνεύματι, και δεν έχουν ανάγκη οι θεοειδείς από άλλο φως κατά τη θεοπτία· διότι για τους αιώνιους αυτός είναι το φως και κανένα άλλο· γιατί ποια η ανάγκη από ένα δεύτερο φως για όσους έχουν το μέγιστο;

Έλαμψε, λοιπόν, με το ίδιο φως και το προσκυνητό εκείνο σώμα του Χριστού και τα ιμάτια, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό. Διότι το μεν πρόσωπό του έλαμψε όπως ο ήλιος, τα δε ιμάτια έγιναν φωτεινά επειδή άγγιζαν εκείνο το σώμα, και δι' αυτών έδειξε ποιες είναι οι στολές της δόξας, τις οποίες θα ενδυθούν κατά τον μέλλοντα αιώνα όσοι βρίσκονται κοντά στον Θεό, και ποια είναι τα ενδύματα της αναμαρτησίας, τα οποία ο Αδάμ, έχοντας απεκδυθεί εξαιτίας της παράβασης, φαινόταν γυμνός και αισθανόταν ντροπή. Ο θείος Λουκάς, λοιπόν, αναφέρει: «Έγινε η όψη του διαφορετική και ο ιματισμός του λευκός και αστραφτερός», μη παραβάλλοντας όλα όσα τελούνταν εκεί με κανένα παράδειγμα.

Και λίγο πιο κάτω: Το γεγονός ότι, όταν η Θεία Γραφή ομιλεί περί μεταποιήσεως ή μετασχηματισμού, δεν αναφέρεται οπωσδήποτε στο σχήμα της φυσικής συνθέσεως, αλλά στις ιδιότητες, οι οποίες μεταβάλλονται είτε προς το ενδοξότερο είτε προς το ατιμότερο, είναι δυνατόν να το κατανοήσει κανείς από τα πολλά παραδείγματα που αναφέρονται στη Θεία Γραφή, όπως όταν λέει για τον Δεσπότη, ότι «μεταμορφώθηκε μπροστά τους»· μεταμορφώθηκε δηλαδή από το πιο ταπεινό προς το ενδοξότερο. Διότι ο ευαγγελιστής μάς φανέρωσε αμέσως τον τρόπο της μεταμορφώσεως, λέγοντας ότι έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά του έγιναν σαν το φως· και η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική. Με αυτό δεν εννοεί ότι άλλαξε η δομή του προσώπου του, αλλά η δόξα. Και αυτήν τη μεταμόρφωσή του ως προς τη δόξα, ο Κύριος είπε ότι αποτελεί ομοίωμα της μελλοντικής του παρουσίας από τον ουρανό. Διότι λέει προς αυτούς σχετικά με αυτή την οπτασία, ότι «Υπάρχουν μερικοί από όσους στέκονται εδώ, οι οποίοι δεν πρόκειται να γευθούν θάνατο, μέχρι να δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται μέσα στη δόξα του»· ή σύμφωνα με τον άλλον ευαγγελιστή, «μέχρι να δουν τη βασιλεία του Θεού να έχει έλθει με δύναμη»· μιλώντας για τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Διότι αμέσως (οι ευαγγελιστές) συνδέουν τα γεγονότα.

Η πρώτη λοιπόν είναι αυτή που έχει καταγραφεί από τον Λουκά, η οποία και παραλήφθηκε στην ιστορική μνήμη πριν από πολλές πράξεις και διδασκαλίες του Ιησού. Διότι μετά από αυτά ο Ιησούς αποστέλλει τους μαθητές στο κήρυγμα και τελείται το θαύμα του πολλαπλασιασμού των πέντε άρτων και εξετάζεται η γνώμη των μαθητών για τον διδάσκαλο και θεουργείται η υπέρ νουν και λόγον πράξη της Μεταμορφώσεως. Διότι λέγει: «εγένετο μετά τους λόγους αυτούς, ωσεί οκτώ ημέρες, και παραλαμβάνοντας τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί. Και ενώ προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική, και ο ιματισμός του λευκός, απαστράπτων» και τα εξής. Αλλά εξάλλου και οι εβδομήκοντα μαθητές αναδεικνύονται μετά από αυτά, και πολλά άλλα θαύματα επιτελούνται, και σωτηριώδεις διδασκαλίες και παραινέσεις κατατίθενται και παραβολές συνυφαίνονται με τις νουθεσίες. Είναι δε φανερό ότι ούτε το Πάθος είχε ακόμη επέλθει, ούτε η επιβουλή των μιαιφόνων Ιουδαίων ελάμβανε ισχύ μέσω συμβουλίου και σχεδιασμού.

Πώς συνάγεται αυτό από το φυσικό δόγμα; Επειδή αυτή είναι η φύση του σώματος, να υποπίπτει στην αφή και το χρώμα, και εκείνο που υποπίπτει στην αφή και το χρώμα είναι περιγραπτό, δηλαδή μπορεί να απεικονιστεί. Τέτοιο δε είναι το σώμα του Χριστού, όπως ακριβώς και το δικό μας, απτό και έχον χρώμα. Γι' αυτό, άλλωστε, έχει γραφτεί: «και όσοι τον άγγιζαν, σώζονταν». Και αλλού: «έγινε η όψη του προσώπου του διαφορετική». Επομένως, απεικονίζεται κατά τον χαρακτήρα του σώματος, χωρίς να πάσχει σε τίποτα το απερίγραπτο της θεότητάς του, διότι ούτε εγώ, ενώ περιγράφομαι κατά το σώμα, συμπεριγράφομαι κατ' ανάγκην και κατά την αθέατη ψυχή· ούτε, επειδή το μεν σώμα μου είναι περιγραπτό, η δε ψυχή απερίγραπτη, έχω διαιρεθεί εγώ, ο ένας, σε δύο. Έτσι, κατά μείζονα λόγο, ούτε ο Χριστός υφίσταται τομή ή διαίρεση επειδή απεικονίζεται με σωματικό χαρακτήρα.

Απάντηση σε αυτό. Εθελοκωφούν αυτοί που τα λένε αυτά, για να μην κατανοήσουν για ποιον λόγο απαγορεύτηκε από τη θεόπνευστη Γραφή η δημιουργία ομοιώματος και οποιουδήποτε άλλου ειδωλικού ειδώλου· διότι ο λόγος αφορά τη θεία φύση· επειδή το θείο στερείται ποσότητας και είναι ασχημάτιστο· και δεν έχει καμία απολύτως ομοιότητα με κανένα ομοίωμα. Δεν αναφέρεται όμως στον Λόγο, ο οποίος έλαβε τη δική μας μορφή. Διότι, αν ίσχυε αυτό, πώς λέει ο ευαγγελιστής: Και συνέβη, ενώ εκείνος προσευχόταν, η όψη του προσώπου του να γίνει διαφορετική· και τα ενδύματά του έγιναν λευκά και αστραφτερά; Ιδού, λοιπόν, αυτός που ήταν χωρίς όψη, απέκτησε όψη· δηλαδή ομοίωμα· διότι σχηματίστηκε ο ασχημάτιστος· και αυτός που ήταν χωρίς ποσότητα, περιβλήθηκε ποσότητα. Και επειδή, επομένως, απέκτησε πρόσωπο το οποίο περιγράφεται με ορισμένα χαρακτηριστικά, άρα ο Χριστός είναι περιγραπτός ως προς την ενσώματη εμφάνισή του· όπως ακριβώς είναι απερίγραπτος ως προς την αθέατη ουσία του.

Ας το δουν αυτό κατά τον καιρό της Μεταμορφώσεως. «Και συνέβη μετά τους λόγους αυτούς, περίπου οκτώ ημέρες μετά, αφού πήρε μαζί του τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί. Και ενώ προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική και ο ρουχισμός του λευκός και αστραφτερός. Και ιδού, δύο άνδρες συνομιλούσαν μαζί του, οι οποίοι ήταν ο Μωυσής και ο Ηλίας, που εμφανίστηκαν μέσα σε δόξα και μιλούσαν για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ. Ο Πέτρος όμως και όσοι ήταν μαζί του ήταν βεβαρημένοι από τον ύπνο. Όταν όμως ξύπνησαν, είδαν τη δόξα του και τους δύο άνδρες που στέκονταν μαζί του. Και όταν αυτοί αποχωρίζονταν από αυτόν, ο Πέτρος είπε προς τον Ιησού:»