Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:31

Ανεβαίνει στο όρος, έχοντας μαζί του τρεις από αυτούς, τους εκλεκτούς· έπειτα μεταμορφώνεται αποκτώντας μια εξαιρετική και θεοπρεπή λαμπρότητα, ώστε και τα ενδύματά του, από την ακτινοβολία του φωτός, φαινόταν να αστράφτουν. Έπειτα, ο Μωυσής και ο Ηλίας, στεκόμενοι γύρω από τον Ιησού, συνομιλούσαν μεταξύ τους για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή, το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας και το σωτήριο πάθος, εννοώ αυτό πάνω στον τίμιο σταυρό. Διότι είναι αλήθεια ότι ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή και ο λόγος των αγίων προφητών προανέδειξαν το μυστήριο του Χριστού· ο μεν νόμος μέσα από τύπους και σκιές, σχεδόν σαν να το σκιαγραφούσε σε πίνακα, οι δε προφήτες προαναγγέλλοντας με πολλούς τρόπους ότι θα εμφανιστεί στην κατάλληλη εποχή με μορφή όμοια με τη δική μας, και ότι για χάρη της σωτηρίας και της ζωής όλων, δεν θα αποφύγει να υποστεί τον θάνατο πάνω στο ξύλο.

«Και ιδού, εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας να συνομιλούν μαζί του.» Παρατήρησε, λοιπόν, πώς ο Μωυσής και ο Ηλίας, δηλαδή η ιεροσύνη και ο νόμος (διότι ο Μωυσής εκπροσωπεί και τα δύο), καθώς και ο Ηλίας, ο οποίος εκλαμβάνεται ως εκπρόσωπος των αγίων προφητών, συνομιλούσαν μεταξύ τους για την έξοδο, λέει, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ. Ποια είναι όμως αυτή η έξοδος; Είναι προφανώς το πέρας της θείας οικονομίας, ο σταυρός, ο θάνατος, και η εκ νεκρών ανάσταση, η ανάληψη στους ουρανούς.

Στο Λουκ. 9, 30-31: Όμως, ο Μωυσής και ο Ηλίας, που παραστέκονταν στον Ιησού, μιλούσαν, λέει, μεταξύ τους για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή για το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας και το σωτήριο πάθος, εννοώ βέβαια αυτό πάνω στον τίμιο σταυρό· διότι αυτό πάντοτε το ονομάζουν δόξα. Και είναι αλήθεια ότι ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή και ο λόγος των αγίων προφητών προανέδειξαν το μυστήριο του Χριστού, ο μεν πρώτος με τύπους και σκιές, σχεδόν σαν να το ζωγράφιζε σε πίνακα, οι δε δεύτεροι έχοντας προαναγγείλει με πολλούς τρόπους ότι θα εμφανιστεί στον κατάλληλο καιρό με τη δική μας μορφή και ότι, για χάρη της σωτηρίας και της ζωής όλων, δεν θα αποφύγει να υποστεί τον θάνατο πάνω στο ξύλο. Επομένως, η παράσταση του Μωυσή και του Ηλία και η μεταξύ τους συνομιλία ήταν μια θεία οικονομία που αποδείκνυε περίτρανα ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός περιστοιχιζόταν τιμητικά από τον νόμο και τους προφήτες ως δεσπότης του νόμου και των προφητών, και ότι είχε προαναδειχθεί από αυτούς, μέσω των όσων είχαν προκηρύξει σε πλήρη συμφωνία μεταξύ τους.

ή πώς, αφού χάσει την ψυχή του, θα την βρει και πάλι; Και ποια θα είναι η ισάξια ανταμοιβή για εκείνους που θα το υποστούν αυτό; Για να τους απομακρύνει, λοιπόν, από τέτοιους λογισμούς και, τρόπον τινά, να τους σφυρηλατήσει εκ νέου προς την ανδρεία, ενσταλάζοντας την επιθυμία αυτής της μελλοντικής δόξας, λέει: «Σας λέγω δε, υπάρχουν μερικοί από αυτούς που στέκονται εδώ», και τα εξής. Ως Βασιλεία του Θεού εννοεί την ίδια τη θέα της δόξας, μέσα στην οποία θα εμφανιστεί και ο ίδιος, κατά τον καιρό που θα λάμψει πάνω σε εκείνους που βρίσκονται στη γη. Διότι θα έρθει με τη δόξα του Θεού και Πατρός, και όχι με την ταπεινότητα που έχουμε εμείς. Έχοντας υποσχεθεί αυτά, ανεβαίνει στο όρος, έχοντας μαζί του τρεις εκλεκτούς από αυτούς.— (E f. 344) Δείχνοντας ότι ο προσκολλημένος στα χαμηλά νους δεν θα μπορούσε να γίνει κατάλληλος για τη θεωρία, παρά μόνο εκείνος που έχει υψωθεί πάνω από τα γήινα και έχει βρεθεί υπεράνω όλων των σωματικών, και αφού έχει τεθεί κατ' ιδίαν σε ησυχία μακριά από τις βιοτικές μέριμνες, και έχει αναδειχθεί ανώτερος από τη δυναστεία των παθών. Έπειτα μεταμορφώνεται σε κάποια εξαιρετική και θεοπρεπή λαμπρότητα, ώστε και ο ιματισμός του να διαλάμψει από την προσβολή του φωτός, και να φαίνεται σαν να αστράφτει. Έπειτα ο Μωυσής και ο Ηλίας, στεκόμενοι γύρω από τον Ιησού, συνομιλούσαν μεταξύ τους για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει, λέει, στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας, και το σωτήριο πάθος πάνω στον σταυρό.

Αλλά παρουσιάζουμε και δύο μάρτυρες, αυτούς που παραστάθηκαν στον Κύριο στο όρος Σινά. Ο Μωυσής βρισκόταν στην οπή του βράχου και ο Ηλίας επίσης τότε στην οπή του βράχου. Εκείνοι, παρόντες μαζί Του όταν μεταμορφωνόταν στο όρος Θαβώρ, μιλούσαν στους μαθητές για την έξοδο την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ. Αλλά το ότι ήταν δυνατόν να ενανθρωπήσει, έχει αποδειχθεί, όπως προείπα. Και ας αφεθεί το υπόλοιπο των αποδείξεων στους επιμελείς για μελέτη.

Και τι είναι αυτό που αναστήθηκε, παρά το ίδιο που έπαθε και ετάφη στο μνημείο; Διότι μία φαινομενικότητα ή άνεμος ή πνεύμα ή φαντασία δεν επιδεχόταν κηδεία και ταφή και ανάσταση. 〈Σχόλιον〉 〈ιζ΄〉. «Και ιδού, δύο άνδρες συνομιλούσαν μαζί του, ο Ηλίας και ο Μωυσής μέσα σε δόξα». 〈Έλεγχος〉 〈ιζ΄〉. Ίσως, νομίζω, μέσω αυτών των λόγων έχει προτυπωθεί το δρέπανο που αναφέρεται στον άγιο Ζαχαρία εναντίον σου, ω Μαρκίωνα, το οποίο αποκόπτει κάθε επινοημένη ψευδολογία σου κατά του Νόμου και των προφητών. Επειδή, δηλαδή, επρόκειτο να αθετήσεις τον Νόμο και τους προφήτες, ισχυριζόμενος ότι αυτοί είναι ξένοι προς τον Σωτήρα και τη δόξα Του και την ένθεη διδασκαλία Του, έφερε και τους δύο μαζί Του στη δική Του δόξα και τους έδειξε στους μαθητές Του, και οι μαθητές σε εμάς και στον κόσμο, δηλαδή σε κάθε άνθρωπο που θέλει να ζήσει, ώστε, μέσω του πρώτου, σαν με αξίνα, να κόψει τις ρίζες σου, και μέσω του δεύτερου, σαν με το δρέπανο του λόγου της αλήθειας, να αποκόψει τους κλάδους σου, οι οποίοι παράγουν το κώνειο και τον θανατηφόρο για τους ανθρώπους, γλοιώδη οπό της βλασφημίας. Διότι, αν ο Μωυσής, στον οποίο από παλιά ο Χριστός ενεπιστεύθη τον Νόμο, ήταν ξένος, και αν οι προφήτες ήταν ξένοι, δεν θα τους απεκάλυπτε μαζί Του στη δική Του δόξα.

Διότι Εκείνος προφήτευσε ότι κάποιοι θα δουν «τη βασιλεία του Θεού να έχει έρθει με δύναμη» εξαιτίας εκείνου του φωτός, για να δείξει ότι αυτό ακριβώς το ανέσπερο φως είναι εκείνο που πρόκειται να φανεί ξεκάθαρα, μετά το τέλος τούτου του αιώνα, σε όλους τους υιούς του μέλλοντος αιώνα. Οι δε ευαγγελιστές εξιστόρησαν ότι δεν είδαν μόνο οι απόστολοι εκείνη την άρρητη δόξα, αλλά και ο Μωυσής και ο Ηλίας, οι οποίοι παραδόξως είχαν συγκεντρωθεί τότε εκεί και συνομιλούσαν με τον Χριστό, προλέγοντας την έξοδό του, «την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ».

Τι είναι αυτό το άτρεπτο και ανέσπερο φως; Άραγε δεν είναι της θεότητας; Αλλά και ο Μωυσής και ο Ηλίας, και μάλιστα ο Μωυσής, ο οποίος ήταν ψυχή ασώματη, πώς εμφανίστηκαν και δοξάστηκαν μέσω αισθητού φωτός; Διότι και αυτοί, αφού εμφανίστηκαν τότε εν δόξη, έλεγαν για την έξοδο την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ.

Και ο Μωυσής εκεί μεν είδε πρωτύτερα μέσα στον γνόφο τον Ώντα τριαδικό έναν Θεό, δηλαδή τον Πατέρα που νομοθετούσε δι' Υιού εν Πνεύματι, έστω κι αν στους πολλούς και στους ίδιους τους Ιουδαίους φαίνεται ανόητα ότι ήταν μόνο ο Πατέρας, εδώ όμως, βλέποντας τον Ώντα και έναν της Τριάδας σαρκωμένο στο Θαβώρ και μεταμορφωμένο με το απρόσιτο φως και τη δόξα του να έχει λάμψει, ευφραινόταν· βλέποντας όλα τα σύμβολα του νόμου να έχουν εκπληρωθεί, αγαλλιούσε· και με έκπληξη και δέος συνομιλούσε κάποια μυστικά με τον ίδιο τον Χριστό, και προλέγοντας την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει μέσω του πάθους στην Ιερουσαλήμ, κατεχόταν από άφατη χαρά, βλέποντας την ίδια την αλήθεια να έχει ήδη έρθει και να έχει λάμψει.

Ωδή ενάτη. Εξεπλάγη γι' αυτό ο ουρανός. Αφού εξισώθηκες με τον νομοθέτη Μωυσή, συνομίλησες με τον Θεό όπως εκείνος, και αφού έγινες συνθεατής της μεταμορφώσεως του Χριστού στο Θαβώρ, συζητούσες μαζί του για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει ο ευεργέτης των πάντων, σώζοντας τον άνθρωπο δια του σταυρού.

Θεωρία περί της συνομιλίας του Μωυσή και του Ηλία με τον Κύριο κατά τη Μεταμόρφωση. Από το γεγονός ότι αυτοί συνομιλούσαν με τον Κύριο και μιλούσαν για την έξοδο την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ, όχι μόνο διδάσκονταν την έκβαση των μυστηρίων που είχαν προαναγγελθεί γι' Αυτόν μέσω του νόμου και των προφητών, αλλά ίσως και το ότι είναι εντελώς ακατάληπτο σε κανένα από τα όντα το πέρας της άρρητης βουλής του Θεού για τα πάντα και των θείων οικονομιών που βασίζονται σε αυτήν, με εξαίρεση τη μεγάλη Του πρόνοια και κρίση, μέσω των οποίων τα πάντα σπεύδουν με ευταξία προς το τέλος που μόνο ο Θεός προγνωρίζει. Αυτό το τέλος όλοι μεν το αγνόησαν ομοίως ως προς το τι ακριβώς είναι και πώς και ποιο και πότε, και μόνο οι άγιοι, που καθάρισαν την ψυχή τους με τις αρετές και έστρεψαν ολοκληρωτικά όλη τη νοερή της ροπή προς τα θεία, γνώρισαν αληθινά ότι απλώς θα υπάρξει, έχοντας, τρόπον τινά, ακούσει την ίδια τη συνολική φύση των ορατών να βοά σχεδόν ρητά για το τέλος της παρούσας ευκοσμίας της, μέσα από τους τρόπους με τους οποίους εκ φύσεως συνίσταται.

Αλλά ελάτε λοιπόν, ελάτε, όσο μας είναι εφικτό ας ενατενίσουμε τη δόξα της θείας μεταμορφώσεως. «Και έλαμψε», λέει, «το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως», και τους έδειξε μερικώς τι σημαίνει το να έλθει με την πατρική δόξα, ώστε από αυτό το μέρος και της δόξας εκείνης, με την οποία είπε ότι θα έλθει, να κατανοήσουν, όσο ήταν δυνατό, το άρρητο. «Και ιδού, εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας να συνομιλούν μαζί του». Και ποια ήταν αυτά για τα οποία εμφανίστηκαν να συνομιλούν μαζί του; «Την έξοδό του», λέει ο θείος Λουκάς, «την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ»· όχι επειδή ο ίδιος δεν γνώριζε τη δική του έξοδο, αλλά για να ακούσουν οι μαθητές του τη θεία απόφαση περί του θείου πάθους και να μη λένε πλέον «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί αυτό». Αλλά και αφού άκουσαν αυτήν τη θεία απόφαση περί του θείου πάθους από τους προφήτες, ούτε και έτσι, στο μέτρο που εξαρτάται από αυτούς, επιτρέπουν στον Διδάσκαλο να αναχωρήσει εκεί, όπου είπε ότι θα υπομείνει το εκούσιο πάθος, αλλά «Κύριε, είναι καλό», λέει ο Πέτρος, «να μείνουμε εμείς εδώ», δηλαδή εκεί όπου δεν είναι παρόντες Φαρισαίοι και γραμματείς και άνομοι πρεσβύτεροι, αλλά ο Μωυσής και ο Ηλίας και πολλή ησυχία και τόπος εντελώς γαλήνιος. «Κύριε, είναι καλό να μείνουμε εμείς εδώ· και αν θέλεις, ας φτιάξουμε τρεις σκηνές, μία για σένα, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία».

Φαινόταν λαμπρότερος, καθώς η θεότητα φανέρωσε για λίγο τις ακτίνες της, και αυτό στον βαθμό που μπορούσαν να τις δουν. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, και πιο πάνω ονόμασε τη μεταμόρφωση βασιλεία του Θεού, επειδή φανέρωσε το άφατο της εξουσίας Του, και έδειξε ότι είναι γνήσιος Υιός του Πατρός, και ότι φέρει το αξίωμα της Δευτέρας Παρουσίας, εξαιτίας της άρρητης λαμπρότητας του προσώπου του Ιησού. «Και ιδού, εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας να συνομιλούν μαζί Του». Τι συζητούσαν; Την έξοδό Του, λέει ο Λουκάς, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ, δηλαδή τον σταυρό. Γιατί, όμως, εμφανίστηκαν ο Μωυσής και ο Ηλίας; Για να δειχθεί ότι Αυτός είναι Κύριος και του νόμου και των προφητών, καθώς και ζώντων και νεκρών· διότι ο μεν Ηλίας είναι προφήτης και ζει ακόμη, ενώ ο Μωυσής είναι νομοθέτης και έχει πεθάνει. Αλλά και για να φανεί ότι δεν είναι αντίθετος προς τον νόμο ούτε αντίθεος. Διότι ο Μωυσής δεν θα συνομιλούσε με εκείνον που θα εναντιωνόταν στα δικά του (προστάγματα), ούτε ο ζηλωτής Ηλίας θα τον ανεχόταν, αν ήταν αντίθεος. Επιπλέον δε, για να διαλύσει την υποψία εκείνων που έλεγαν ότι Αυτός είναι ο Ηλίας ή ένας από τους προφήτες. Από πού, όμως, κατάλαβαν οι μαθητές ότι ήταν ο Μωυσής και ο Ηλίας; Ασφαλώς όχι από εικόνες, επειδή το να κατασκευάζουν εικόνες ανθρώπων θεωρούνταν τότε ασέβεια.

Ας το δουν αυτό κατά τον καιρό της Μεταμορφώσεως. «Και συνέβη μετά τους λόγους αυτούς, περίπου οκτώ ημέρες μετά, αφού πήρε μαζί του τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί. Και ενώ προσευχόταν, η όψη του προσώπου του έγινε διαφορετική και ο ρουχισμός του λευκός και αστραφτερός. Και ιδού, δύο άνδρες συνομιλούσαν μαζί του, οι οποίοι ήταν ο Μωυσής και ο Ηλίας, που εμφανίστηκαν μέσα σε δόξα και μιλούσαν για την έξοδό του, την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ. Ο Πέτρος όμως και όσοι ήταν μαζί του ήταν βεβαρημένοι από τον ύπνο. Όταν όμως ξύπνησαν, είδαν τη δόξα του και τους δύο άνδρες που στέκονταν μαζί του. Και όταν αυτοί αποχωρίζονταν από αυτόν, ο Πέτρος είπε προς τον Ιησού:»