Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:54

Λέγει δε προς αυτόν ο Ιησούς: «Επίστρεψε τη μάχαιρά σου στη θέση της· διότι όλοι όσοι λαμβάνουν μάχαιρα, από μάχαιρα θα απολεστούν». ΛΟΥΚΑΣ. Και απέστειλε αγγελιαφόρους για να προπορευθούν αυτού· και εκείνοι αναχώρησαν και εισήλθαν σε ένα χωριό των Σαμαρειτών, ώστε να ετοιμάσουν την υποδοχή του. Και δεν τον δέχθηκαν, διότι κατευθυνόταν προς την Ιερουσαλήμ. Όταν δε το είδαν οι μαθητές του, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, είπαν: «Κύριε, θέλεις να πούμε να κατέλθει πυρ από τον ουρανό και να τους καταναλώσει, όπως έπραξε και ο Ηλίας;». Εκείνος όμως στράφηκε και τους επιτίμησε, και πορεύθηκαν σε άλλο χωριό.

Διότι κάποτε ο Κύριος πήγε για να καταλύσει σε κάποιο από τα συνοριακά χωριά της Ιουδαίας· αυτό όμως ανήκε στους Σαμαρείτες, και αυτοί τον απέτρεπαν σκληρά καθώς πλησίαζε. Έτσι λοιπόν, πειραγμένοι από αυτό, οι μαθητές τον πλησίασαν και έλεγαν: «Κύριε, θέλεις να πούμε να κατεβεί φωτιά από τον ουρανό και να τους καταναλώσει;». Προς αυτούς όμως πάλι ο Σωτήρας είπε: «Αφήστε τους· ή δεν γνωρίζετε ότι μπορώ να παρακαλέσω τον Πατέρα μου, και θα μου παραστήσει αμέσως δώδεκα λεγεώνες αγγέλων;». Διότι δεν ήρθε ως Θεός για να χρησιμοποιήσει την ιδιαίτερη και έμφυτη δύναμή του εναντίον εκείνων που τον εξύβριζαν, αλλά μάλλον για να γίνει σε εμάς δάσκαλος της άκρας ανεξικακίας, και να καταστεί πρότυπο της ανώτατης όλων αοργησίας. Γι' αυτό και έλεγε: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά». Ο σκοπός λοιπόν του Πέτρου, ο οποίος ύψωσε το μαχαίρι εναντίον των αντιπάλων, δεν βρίσκεται έξω από τη νομική εντολή. Διότι ο Νόμος διέταζε να ανταποδίδουν ανεγκλήτως στους αδικούντες πόδι αντί ποδιού και χέρι αντί χεριού και τραύμα αντί τραύματος και μώλωπα αντί μωλώπων. Τι άλλο όμως ήρθαν να πράξουν εκείνοι που ήταν οπλισμένοι με μαχαίρια και ξύλα, και εξοπλισμένοι με όπλα, και συγκεντρωμένοι σε πλήθος, αν όχι οπωσδήποτε εκείνα εξαιτίας των οποίων ήταν φυσικό να διατρέξουν τον έσχατο κίνδυνο οι μαθητές;

Σχετικά με το Λουκ. 9, 52-55: Έστειλε αγγελιοφόρους για να ετοιμάσουν κατάλυμα για τον ίδιο και για όσους ήταν μαζί του. Αυτοί, φτάνοντας σε ένα χωριό των Σαμαρειτών, δεν έγιναν δεκτοί. Γι' αυτό αγανάκτησαν οι μακάριοι μαθητές, όχι τόσο για τον εαυτό τους, αλλά επειδή εκείνοι δεν τίμησαν τον Σωτήρα και Κύριο των πάντων. Έπειτα, μη αγνοώντας το μέγεθος της εξουσίας που διέθετε, έλεγαν: «Κύριε, θέλεις να πούμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό και να τους κατακάψει;» Αυτό το είπαν επειδή δεν είχαν κατανοήσει πλήρως ακόμη τη νέα χάρη, αλλά έμεναν προσκολλημένοι στην παλαιά συνήθεια, αποβλέποντας στον Ηλία, ο οποίος κατέκαψε με φωτιά δύο φορές τους πενήντα και τους αρχηγούς τους. Για αυτά τα λόγια τους επιτιμά ο Χριστός.

Γι' αυτό και, όταν οι μαθητές αξίωναν να κατέβει φωτιά, όπως στην περίπτωση του Ηλία, ο Χριστός λέει: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε». ε'. Διότι τότε μεν είχαν την εντολή να μισούν όχι μόνο την ασέβεια, αλλά και τους ίδιους τους ασεβείς, ώστε να μη γίνει η φιλία αφορμή παρανομίας γι' αυτούς. Γι' αυτόν τον λόγο διέκοψε και τους συγγενικούς δεσμούς, και τις επιμιξίες, και τους απομόνωνε από παντού. Τώρα όμως, επειδή μας οδήγησε σε ανώτερη πνευματική ζωή και μας κατέστησε ανώτερους από εκείνη τη βλάβη, προστάζει και να τους δεχόμαστε και να τους παρακαλούμε.

Τους παρουσιάζει, λοιπόν, και γι' αυτόν τον λόγο στο μέσον. Επειδή ήθελε να μιμηθούν οι μαθητές την ικανότητα εκείνων να καθοδηγούν τον λαό, την ενεργητικότητά τους και το ανυποχώρητο φρόνημά τους· και να γίνουν επιεικείς όπως ο Μωυσής, και ζηλωτές όπως ο Ηλίας, και εξίσου προστατευτικοί. Διότι ο μεν υπέμεινε πείνα τριών ετών για χάρη του ιουδαϊκού λαού· ο δε έλεγε: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψας». Όλα αυτά, λοιπόν, τους τα υπενθύμιζε με την εμφάνισή τους. Διότι τους παρουσίασε μέσα σε δόξα, όχι για να σταματήσουν μέχρι αυτούς, αλλά για να ξεπεράσουν τα επιτεύγματά τους. Όταν, βέβαια, είπαν: «Να πούμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό;», και μνημόνευσαν τον Ηλία που το είχε κάνει αυτό, τους λέει: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε»· προγυμνάζοντάς τους στην ανεξικακία μέσω της διαφοράς ως προς το χάρισμα. Και ας μην νομίσει κανείς ότι κατακρίνουμε τον Ηλία ως ατελή· δεν λέμε αυτό· διότι ήταν απολύτως τέλειος· αλλά για την εποχή του, όταν η διάνοια των ανθρώπων ήταν πιο νηπιώδης και είχαν ανάγκη από αυτήν την παιδαγωγία. Επειδή και ο Μωυσής ήταν τέλειος ως προς αυτό· όμως, από αυτούς απαιτούνται περισσότερα και από εκείνον. Διότι, «εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από αυτήν των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών».

«Σαούλ, αδελφέ, ο Κύριος Ιησούς, που σου εμφανίστηκε στον δρόμο, με απέστειλε για να αναβλέψεις και να πληρωθείς με Πνεύμα Άγιο». Τίνος τη δύναμη ευχόταν ο Παύλος για τον εαυτό του; «Πολύ ευχαρίστως», λέει, «θα καυχηθώ για τις αδυναμίες μου, για να επισκηνώσει πάνω μου η δύναμη του Χριστού». Ποιον ικέτευαν ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης για την τιμωρία των Σαμαρειτών; «Κύριε», λένε, «θέλεις να ζητήσουμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό και να τους καταστρέψει;» Και ο χορός των αγγέλων τι διακήρυττε στους ανθρώπους γι' αυτόν; «Αυτός», λέει, «θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους». Αλλά και αυτά υπολείπονται της αξίας Του. Διότι δεν υπάρχει ύμνος που να εξυψώνει επαρκώς τον Υιό, ούτε που να μπορεί να σταθεί ίσος απέναντί Του, αλλά σε όποιο ύψος εγκωμίων και αν ανέλθεις, όση δόξα και αν επινοήσεις με τα λόγια, νικημένος θα αναφωνήσεις μαζί με τον Δαβίδ: «Τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου έχει προσφέρει;» Αν όμως, Άρειε, η λέξη «άκτιστος» είναι έκφραση που εξυψώνει τον Υιό πάνω από την τιμή που Του αναλογεί, τότε θα πρέπει να Του φωνάζεις τα λόγια του Δαβίδ παραλλαγμένα: «Κύριε, αν σε ονομάσω άκτιστο, τι θα μου ανταποδώσεις, αφού σε τίμησα με τιμή μεγαλύτερη από Εσένα;» Αλλά ο Ιωάννης θα τους αντικρούσει λέγοντας: «Μωροί και τυφλοί, δεν είμαστε ικανοί να λύσουμε ούτε τον ιμάντα του υποδήματός Του».

Και τι δεν θα είχε κατορθώσει για την απώθηση των εχθρών ένας άνδρας που κατείχε κάθε είδους σοφία και είχε εμβαθύνει σε κάθε λογική μάθηση όσο κανένας άλλος, τόσο την έξωθεν όσο και τη δική μας; Εάν το επιθυμούσε, θα μπορούσε να κάνει να βρέξει φωτιά πάνω στους ασεβείς ή να εξαπολύσει σφήκες στο στρατόπεδο, ή να ζητήσει από τον Θεό και να λάβει οτιδήποτε άλλο ολέθριο για αυτούς. Διότι το Θείο δεν θα καθυστερούσε, εάν υψώνονταν εκείνα τα χέρια, εάν άνοιγαν εκείνα τα χείλη για να επικαλεστούν τον Θεό. Τον απέτρεψε όμως από το να σκεφτεί καν ή να πράξει κάτι τέτοιο Εκείνος που συγκράτησε και τους υιούς της βροντής από το να κατεβάσουν φωτιά από τον ουρανό, λέγοντας: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε». Απέναντι λοιπόν σε έναν τέτοιο υπερασπιστή, τόσο έμπειρο στις τακτικές, τόσο σπουδαίο στον λόγο και με τόσο απαράμιλλη αρετή, ο αντίπαλος Σγουρός, έχοντας απελπιστεί και κατανοώντας ότι μάταια συγκρούεται με τους βράχους της Ακρόπολης, στρέφει την οργή του κατά της πόλης, της οποίας την ακρόπολη δεν μπόρεσε να κυριεύσει, και βάζει φωτιά στα οικήματα και λεηλατεί τα ζώα που ήταν κατάλληλα για τον ζυγό και τη διατροφή. Και μετά από λίγες ημέρες, αναχωρώντας από εκεί, επιτίθεται στην επτάπυλη Θήβα. Και αφού την υπέταξε με την πρώτη έφοδο, αυξάνει την ορμή του για περαιτέρω προέλαση.

Αλλά ο θεαρχικός ιεροτελεστής ακολούθησε άλλη οδό· και αυτό, παρότι είναι χωρισμένος από τους αμαρτωλούς, όπως λένε τα ιερά λόγια, και θεωρεί ως απόδειξη της αγάπης προς τον ίδιο την επιεικέστατη ποιμαντική μέριμνα των προβάτων. Και αποκαλεί μεν πονηρό εκείνον που δεν χάρισε την οφειλή στον σύνδουλό του ούτε του μετέδωσε έστω και μερικώς την πάμπολλη αγαθότητα που του είχε δωρηθεί, και κρίνει δίκαιο να υποστεί τα ανάλογα· πράγμα το οποίο είναι αναγκαίο να σεβαστούμε και εγώ και ο Δημόφιλος. Διότι, ακόμη και για εκείνους που ασεβούν απέναντί του, κατά την ίδια την ώρα του πάθους, εξασφαλίζει άφεση από τον Πατέρα, και επιτιμά τους μαθητές, επειδή αξίωσαν να καταδικαστούν ανελέητα για ασέβεια οι Σαμαρείτες που τον είχαν εκδιώξει.

Όταν δε το είδαν οι μαθητές του, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, είπαν: Κύριε, θέλεις να πούμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό και να τους αφανίσει, όπως έκανε και ο Ηλίας; Στρεφόμενος δε ο Ιησούς τους επιτίμησε και είπε: Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε εσείς.