Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:55

Λέγει δε προς αυτόν ο Ιησούς: «Επίστρεψε τη μάχαιρά σου στη θέση της· διότι όλοι όσοι λαμβάνουν μάχαιρα, από μάχαιρα θα απολεστούν». ΛΟΥΚΑΣ. Και απέστειλε αγγελιαφόρους για να προπορευθούν αυτού· και εκείνοι αναχώρησαν και εισήλθαν σε ένα χωριό των Σαμαρειτών, ώστε να ετοιμάσουν την υποδοχή του. Και δεν τον δέχθηκαν, διότι κατευθυνόταν προς την Ιερουσαλήμ. Όταν δε το είδαν οι μαθητές του, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, είπαν: «Κύριε, θέλεις να πούμε να κατέλθει πυρ από τον ουρανό και να τους καταναλώσει, όπως έπραξε και ο Ηλίας;». Εκείνος όμως στράφηκε και τους επιτίμησε, και πορεύθηκαν σε άλλο χωριό.

Σχετικά με το Λουκ. 9, 52-55: Έστειλε αγγελιοφόρους για να ετοιμάσουν κατάλυμα για τον ίδιο και για όσους ήταν μαζί του. Αυτοί, φτάνοντας σε ένα χωριό των Σαμαρειτών, δεν έγιναν δεκτοί. Γι' αυτό αγανάκτησαν οι μακάριοι μαθητές, όχι τόσο για τον εαυτό τους, αλλά επειδή εκείνοι δεν τίμησαν τον Σωτήρα και Κύριο των πάντων. Έπειτα, μη αγνοώντας το μέγεθος της εξουσίας που διέθετε, έλεγαν: «Κύριε, θέλεις να πούμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό και να τους κατακάψει;» Αυτό το είπαν επειδή δεν είχαν κατανοήσει πλήρως ακόμη τη νέα χάρη, αλλά έμεναν προσκολλημένοι στην παλαιά συνήθεια, αποβλέποντας στον Ηλία, ο οποίος κατέκαψε με φωτιά δύο φορές τους πενήντα και τους αρχηγούς τους. Για αυτά τα λόγια τους επιτιμά ο Χριστός.

Στο Λουκ. 9, 55 Αληθεύει, λοιπόν, ο Δεσπότης των όλων λέγοντας τα εξής: «Διότι δεν είναι οι βουλές μου σαν τις δικές σας βουλές, ούτε είναι σαν τις δικές μου οδούς οι δικές σας οδοί. Αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, έτσι απέχουν οι οδοί μου από τις δικές σας οδούς και τα δικά σας διανοήματα από τα δικά μου διανοήματα». Επέπληττε, λοιπόν, ωφέλιμα τους μαθητές του, περιστέλλοντας με λεπτότητα την οξυθυμία τους και πείθοντάς τους να δείχνουν ανεξικακία. Τους ωφέλησε, όμως, και με άλλον τρόπο. Επρόκειτο να γίνουν μυσταγωγοί της οικουμένης, να περιέρχονται πόλεις και χώρες διακηρύττοντας παντού το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα. Αλλά ήταν αναπόφευκτο, επιθυμώντας να πράξουν αυτό, να συναντήσουν και κάποιους ανόσιους ανθρώπους, οι οποίοι δεν θα ανέχονταν το θείο κήρυγμα, ούτε βέβαια θα επέτρεπαν να καταλύσει ο Ιησούς κοντά τους. Για να μάθουν, λοιπόν, ότι ιερουργώντας το θείο κήρυγμα οφείλουν να είναι μάλλον γεμάτοι από ανεξικακία και πραότητα, και όχι εκδικητικοί και οργίλοι, ούτε να επιτίθενται άγρια σε όσους σφάλλουν απέναντί τους, διδάσκονταν μέσω αυτής της επιτιμήσεως.

Διότι δεν υπάρχει άλλο θεμέλιο· «διότι άλλο θεμέλιο κανείς δεν μπορεί να θέσει, παρά μόνο αυτό που έχει τεθεί, το οποίο είναι ο Ιησούς Χριστός», ο Υιός του Θεού, «του οποίου είμαστε οικοδομή, και του οποίου είμαστε γεώργιο», «έχοντας οικοδομηθεί πάνω στο θεμέλιο των προφητών και των αποστόλων», ώστε να γνωρίζουμε ότι η οικοδομή μας είναι στερεή στην αλήθεια και ότι το θεμέλιό μας υπάρχει πάντοτε και δεν είχε αρχή της υπάρξεώς του. Αλλά «η γνώση δεν υπάρχει σε όλους» σύμφωνα με τον αποστολικό λόγο, παρά μόνο σε εκείνους που καταξιώθηκαν μέσω του Αγίου Πνεύματος να γνωρίζουν τα μυστήρια της αλήθειας. Διότι ο Ίδιος που αποκάλυψε τον εαυτό Του, τον Πατέρα Του και το Άγιο Πνεύμα, επιπλήττοντας κάποιους από εκείνους που βρίσκονταν σε άγνοια, έλεγε: «Δεν γνωρίζετε τις Γραφές ούτε τη δύναμή τους»· και πάλι αλλού: «Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει»· και πάλι έλεγε στη Σαμαρείτιδα: «Αν γνώριζες ποιος είναι αυτός που σου ζητά να πιει, εσύ θα του ζητούσες»· και πάλι: «Δεν γνωρίζετε τίνος πνεύματος είστε». Άρα λοιπόν «η γνώση δεν υπάρχει σε όλους»· «διότι ο καθένας έχει διάφορα χαρίσματα από τον Θεό». Και αναφέρει ο άγιος λόγος: «Σε όποιον δίνεται περισσότερο, περισσότερο θα απαιτήσουν από αυτόν», καθώς κάποιοι λαμβάνουν λίγο, άλλοι καθόλου, και άλλοι έχουν λάβει περισσότερο.

Γι' αυτό και, όταν οι μαθητές αξίωναν να κατέβει φωτιά, όπως στην περίπτωση του Ηλία, ο Χριστός λέει: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε». ε'. Διότι τότε μεν είχαν την εντολή να μισούν όχι μόνο την ασέβεια, αλλά και τους ίδιους τους ασεβείς, ώστε να μη γίνει η φιλία αφορμή παρανομίας γι' αυτούς. Γι' αυτόν τον λόγο διέκοψε και τους συγγενικούς δεσμούς, και τις επιμιξίες, και τους απομόνωνε από παντού. Τώρα όμως, επειδή μας οδήγησε σε ανώτερη πνευματική ζωή και μας κατέστησε ανώτερους από εκείνη τη βλάβη, προστάζει και να τους δεχόμαστε και να τους παρακαλούμε.

β΄. Ὅταν όμως τους έστελνε, δεν είπε ότι τους έδωσε Πνεύμα Άγιο, αλλά ότι τους έδωσε εξουσία, λέγοντας: «Να καθαρίζετε λεπρούς, να εκδιώκετε δαιμόνια, να ανασταίνετε νεκρούς· δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε». Όσον αφορά δε τους προφήτες, από όλους ομολογείται ότι υπήρξε χορήγηση Αγίου Πνεύματος, αλλά αυτή η χάρη είχε συσταλεί και απομακρυνθεί, και είχε εκλείψει από τη γη από εκείνη την ημέρα κατά την οποία ειπώθηκε: «Αφήνεται ο οίκος σας έρημος». Αλλά και πριν από εκείνη την ημέρα, είχε αρχίσει αυτή η έλλειψη. Διότι δεν υπήρχε πλέον προφήτης ανάμεσά τους, ούτε η χάρη επισκίαζε τα άγιά τους. Επειδή, λοιπόν, είχε μεν ανασταλεί η παρουσία του Αγίου Πνεύματος, αλλά επρόκειτο στο εξής να εκχυθεί πλουσιοπάροχα· η δε αρχή αυτής της διανομής έγινε μετά τον σταυρό, και δεν υπήρχε μόνο αφθονία, αλλά και ανώτερα χαρίσματα (διότι και η δωρεά ήταν πιο θαυμαστή, όπως όταν λέει: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε»· και πάλι: «Διότι δεν λάβατε πνεύμα δουλείας, αλλά λάβατε πνεύμα υιοθεσίας». Διότι και οι παλαιοί είχαν μεν οι ίδιοι Πνεύμα, αλλά σε άλλους δεν το μετέδιδαν· ενώ οι απόστολοι γέμισαν μυριάδες)· επειδή, λοιπόν, επρόκειτο να λάβουν αυτή τη χάρη, η οποία δεν είχε δοθεί ακόμη, γι' αυτό λέει: «Διότι δεν υπήρχε ακόμη Πνεύμα Άγιο». Επειδή, λοιπόν, ο ευαγγελιστής μιλούσε για αυτήν ακριβώς τη χάρη, έλεγε: «Διότι δεν υπήρχε ακόμη Πνεύμα Άγιο», δηλαδή, δεν είχε δοθεί, επειδή ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξαστεί, αποκαλώντας δόξα τον σταυρό.

Τους παρουσιάζει, λοιπόν, και γι' αυτόν τον λόγο στο μέσον. Επειδή ήθελε να μιμηθούν οι μαθητές την ικανότητα εκείνων να καθοδηγούν τον λαό, την ενεργητικότητά τους και το ανυποχώρητο φρόνημά τους· και να γίνουν επιεικείς όπως ο Μωυσής, και ζηλωτές όπως ο Ηλίας, και εξίσου προστατευτικοί. Διότι ο μεν υπέμεινε πείνα τριών ετών για χάρη του ιουδαϊκού λαού· ο δε έλεγε: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο που έγραψας». Όλα αυτά, λοιπόν, τους τα υπενθύμιζε με την εμφάνισή τους. Διότι τους παρουσίασε μέσα σε δόξα, όχι για να σταματήσουν μέχρι αυτούς, αλλά για να ξεπεράσουν τα επιτεύγματά τους. Όταν, βέβαια, είπαν: «Να πούμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό;», και μνημόνευσαν τον Ηλία που το είχε κάνει αυτό, τους λέει: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε»· προγυμνάζοντάς τους στην ανεξικακία μέσω της διαφοράς ως προς το χάρισμα. Και ας μην νομίσει κανείς ότι κατακρίνουμε τον Ηλία ως ατελή· δεν λέμε αυτό· διότι ήταν απολύτως τέλειος· αλλά για την εποχή του, όταν η διάνοια των ανθρώπων ήταν πιο νηπιώδης και είχαν ανάγκη από αυτήν την παιδαγωγία. Επειδή και ο Μωυσής ήταν τέλειος ως προς αυτό· όμως, από αυτούς απαιτούνται περισσότερα και από εκείνον. Διότι, «εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από αυτήν των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών».

Και τι δεν θα είχε κατορθώσει για την απώθηση των εχθρών ένας άνδρας που κατείχε κάθε είδους σοφία και είχε εμβαθύνει σε κάθε λογική μάθηση όσο κανένας άλλος, τόσο την έξωθεν όσο και τη δική μας; Εάν το επιθυμούσε, θα μπορούσε να κάνει να βρέξει φωτιά πάνω στους ασεβείς ή να εξαπολύσει σφήκες στο στρατόπεδο, ή να ζητήσει από τον Θεό και να λάβει οτιδήποτε άλλο ολέθριο για αυτούς. Διότι το Θείο δεν θα καθυστερούσε, εάν υψώνονταν εκείνα τα χέρια, εάν άνοιγαν εκείνα τα χείλη για να επικαλεστούν τον Θεό. Τον απέτρεψε όμως από το να σκεφτεί καν ή να πράξει κάτι τέτοιο Εκείνος που συγκράτησε και τους υιούς της βροντής από το να κατεβάσουν φωτιά από τον ουρανό, λέγοντας: «Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε». Απέναντι λοιπόν σε έναν τέτοιο υπερασπιστή, τόσο έμπειρο στις τακτικές, τόσο σπουδαίο στον λόγο και με τόσο απαράμιλλη αρετή, ο αντίπαλος Σγουρός, έχοντας απελπιστεί και κατανοώντας ότι μάταια συγκρούεται με τους βράχους της Ακρόπολης, στρέφει την οργή του κατά της πόλης, της οποίας την ακρόπολη δεν μπόρεσε να κυριεύσει, και βάζει φωτιά στα οικήματα και λεηλατεί τα ζώα που ήταν κατάλληλα για τον ζυγό και τη διατροφή. Και μετά από λίγες ημέρες, αναχωρώντας από εκεί, επιτίθεται στην επτάπυλη Θήβα. Και αφού την υπέταξε με την πρώτη έφοδο, αυξάνει την ορμή του για περαιτέρω προέλαση.

Και αν, κατά τα άλλα, ως προς την ανδρεία και τη σωματική εμφάνιση έχεις ακριβώς εξομοιωθεί με τον φιλόψαλμο, όντας κοκκινομάλλης όπως εκείνος, προβάλλοντας ομορφιά στα μάτια, με θάρρος θα έλεγα πως, εξαιτίας της ευσπλαχνίας σου, προσεγγίζεις μάλλον τον ίδιο τον Δεσπότη Χριστό. Διότι, όπως Εκείνος, όταν ζούσε ανάμεσά μας με σώμα, έλεγε «δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο», γι' αυτό και δεν έβρεξε φωτιά από τον ουρανό εναντίον των ασεβών, αφού ακόμη και τους μαθητές Του επιτίμησε όταν ήθελαν να ζητήσουν κάτι τέτοιο, λέγοντας «δεν ξέρετε τίνος πνεύματος είστε», ούτε έκανε τη γη να ανοίξει σε χάσμα, αλλά περιδιαβαίνοντας ολόκληρη την Παλαιστίνη θεράπευε κάθε καχεξία· έτσι ακριβώς και εσύ, φιλανθρωπότατε βασιλιά, μεταδίδεις σε όλους τη βασιλική πρόνοια. Και ούτε η εξουσία, που ακόμη κλυδωνίζεται και ταλαντεύεται σαν πλοίο από τρικυμία και σαν σπίτι από σεισμό, σε εξέτρεψε από την επιείκεια και την ημερότητα, πράγμα που θα πάθαινε ένας κυβερνήτης πεντηκόντορου, όταν διχάζεται από τα κύματα και την απείθεια των ναυτών, ούτε η έλλειψη των χρημάτων και η υστέρηση αυτών των ίδιων των ετήσιων εισφορών περιόρισαν το πλουτοποιό δεξί σου χέρι, ούτε χρησιμοποίησες τον ερυθροβαφή κάλαμο για να υπογράψεις θάνατο, ούτε, φορώντας το ολόλιθο και γεμάτο μαργαριτάρια στέμμα, έβγαλες φωτιά από τα μάτια και ατένισες κάποιους σκληρά όπως οι ακτίνες των λίθων, ή έκανες να χυθούν χοντρές σταγόνες δακρύων, όμοιες με τα σφαιρώματα των μαργαριταριών, αλλά και καμία γυναίκα, επειδή εσύ φόρεσες τη σκοτεινόχρωμη πορφύρα, δεν ντύθηκε στα μαύρα χηρεύοντας από τον άνδρα της, τον οποίο σκέπασε ο μαύρος θάνατος, ούτε υπάρχει κανείς απολύτως που να έχει θεαθεί να τιμωρείται σε κάποιο μέρος ή μέλος του σώματός του, ή να του κόβουν τα χέρια, ή να καθηλώνεται στο σκοτάδι, ή τα σπλάχνα του να ξεσχίζονται από τους δημίους.

Αλλά ο θεαρχικός ιεροτελεστής ακολούθησε άλλη οδό· και αυτό, παρότι είναι χωρισμένος από τους αμαρτωλούς, όπως λένε τα ιερά λόγια, και θεωρεί ως απόδειξη της αγάπης προς τον ίδιο την επιεικέστατη ποιμαντική μέριμνα των προβάτων. Και αποκαλεί μεν πονηρό εκείνον που δεν χάρισε την οφειλή στον σύνδουλό του ούτε του μετέδωσε έστω και μερικώς την πάμπολλη αγαθότητα που του είχε δωρηθεί, και κρίνει δίκαιο να υποστεί τα ανάλογα· πράγμα το οποίο είναι αναγκαίο να σεβαστούμε και εγώ και ο Δημόφιλος. Διότι, ακόμη και για εκείνους που ασεβούν απέναντί του, κατά την ίδια την ώρα του πάθους, εξασφαλίζει άφεση από τον Πατέρα, και επιτιμά τους μαθητές, επειδή αξίωσαν να καταδικαστούν ανελέητα για ασέβεια οι Σαμαρείτες που τον είχαν εκδιώξει.

Όταν δε το είδαν οι μαθητές του, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, είπαν: Κύριε, θέλεις να πούμε να κατέβει φωτιά από τον ουρανό και να τους αφανίσει, όπως έκανε και ο Ηλίας; Στρεφόμενος δε ο Ιησούς τους επιτίμησε και είπε: Δεν γνωρίζετε ποιου πνεύματος είστε εσείς.