Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 9:58

Στο Λουκ. 9, 57 κεξ. Το να επιθυμεί κανείς τα άνωθεν και παρά του Θεού χαρίσματα είναι αληθώς αξιόκτητο και θα γινόταν πρόξενο κάθε αγαθού. Ωστόσο, ο Δεσπότης των πάντων, αν και είναι πλουσιόδωρος, δεν τα δίνει απλώς σε όλους και αδιακρίτως, αλλά μάλλον σε εκείνους που είναι άξιοι να τα λάβουν. Εάν, λοιπόν, κάποιος επιθυμεί να αξιωθεί τέτοιων δωρεών, ας απαλλάξει την ψυχή του από τους ρύπους και τα εγκλήματα της φαυλότητας· διότι έτσι θα γίνει δεκτός. Όποιος όμως δεν έχει τέτοιο φρόνημα, ας απομακρυνθεί μακριά. Και αυτό θα μας το διδάξει η δύναμη των προκειμένων ευαγγελικών ρημάτων. Διότι κάποιος πλησίασε λέγοντας στον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Διδάσκαλε, θα σε ακολουθήσω όπου κι αν υπάγεις». Εκείνος όμως δεν τον δέχθηκε, λέγοντάς του ότι «οι αλεπούδες έχουν φωλιές», ενώ ο Ίδιος «δεν έχει πού να κλίνει την κεφαλή». Πώς, λοιπόν, αποπέμπει αυτόν που παρακινήθηκε σε αυτό, εφόσον το να Τον ακολουθεί κανείς είναι πρόξενο κάθε αγαθού; Διότι ο Ίδιος είπε ότι «όποιος Με ακολουθεί δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Τι, λοιπόν, λέμε ως προς αυτά; Ότι δεν ήταν αυτός ο σκοπός εκείνου.

Στο Λουκ. 9, 58. Και το μεν απλούστερο και πιο πρόχειρο νόημα των λεγομένων είναι περίπου το εξής: ότι και τα θηρία 〈και τα πετεινά〉 έχουν κρησφύγετα και καταλύματα, εγώ όμως δεν μπορώ ακόμη να διαφύγω τις ενοχλήσεις από τους πολλούς· διότι 〈δεν έχω πού〉 να καταλύσω και να αναπαυθώ και να 〈γείρω το κεφάλι μου〉. Η δε εσωτερική και κρυμμένη σημασία τους προκύπτει μέσα από βαθύτερες έννοιες. Διότι φαίνεται ότι ονομάζει 〈αλεπούδες〉 και 〈πετεινά〉 του ουρανού τις πονηρές, πανούργες και αντίθετες δυνάμεις, δηλαδή τις αγέλες των δαιμόνων. Διότι έτσι έχουν ονομαστεί σε πολλά σημεία από τη θεόπνευστη Γραφή. Ο μεν μακάριος ψαλμωδός είπε για κάποιους: 〈Μερίδες αλεπούδων θα γίνουν.〉 Στο δε Άσμα Ασμάτων έχει γραφτεί: 〈Πιάστε μας τις μικρές αλεπούδες που καταστρέφουν τα αμπέλια〉, καθώς οι μεγάλες προφανώς έχουν διαφύγει. Και ο ίδιος ο Χριστός λέει κάπου για τον Ηρώδη: 〈Πείτε σε αυτήν την αλεπού.〉 Είπε δε κάπου και για τους σπόρους που έπεσαν στη γη ότι 〈Ήλθαν τα πετεινά του ουρανού και τους κατέφαγαν.〉 Και βεβαίως δεν ισχυριζόμαστε ότι τα λέει αυτά για αισθητά και ορατά πτηνά, αλλά μάλλον για ακάθαρτα και πονηρά πνεύματα. Όταν λοιπόν οι αλεπούδες και τα πετεινά έχουν φωλιές και καταλύματα μέσα μας, πώς θα έλθει ο Χριστός; Και πού θα αναπαυθεί; 〈Ποια κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;〉 Διότι καταλύει μεν σε όσους τον αγαπούν, αλλά αποφεύγει τον βέβηλο.

Διότι έχει γραφεί ότι «Όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί· και όποιος ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί». <Του είπε ο Ιησούς: Οι αλεπούδες έχουν φωλιές, κ.λπ.> (B f. 98 b) Δικαίως τον έδιωξε· διότι έπρεπε αυτός να σηκώσει τον δικό του σταυρό, δηλαδή να απαρνηθεί τους μάταιους περισπασμούς αυτής της ζωής. «Διότι η φιλία του κόσμου είναι έχθρα προς τον Θεό». Επειδή λοιπόν ήταν τέτοιος ο άνθρωπος, τον ελέγχει έμμεσα, όχι τόσο για να τον ονειδίσει, αλλά για να τον διορθώσει· γι' αυτό λέει: «Οι αλεπούδες έχουν φωλιές και τα πετεινά του ουρανού καταλύματα· ο Υιός του ανθρώπου όμως δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του». Και αυτή μεν είναι η απλούστερη έννοια. Φαίνεται όμως ότι, κατά τη βαθύτερη έννοια, αποκαλεί αλεπούδες και πετεινά του ουρανού τις πανούργες και δόλιες αγέλες των δαιμόνων· διότι έτσι ονομάζονται σε πολλά σημεία της θείας Γραφής: «Πιάστε μας τις μικρές αλεπούδες που καταστρέφουν τα αμπέλια». Και ο ίδιος ο Κύριος αποκάλεσε τον Ηρώδη αλεπού. Και σχετικά με τους σπόρους που έπεσαν στη γη λέει, ότι τα πετεινά του ουρανού τους κατέφαγαν, εννοώντας τα πονηρά πνεύματα.

Διδάσκουν, λοιπόν, ότι αυτός υπέδειξε τρία γένη ανθρώπων με τον εξής τρόπο: το μεν υλικό γένος, όταν απάντησε σε εκείνον που του είπε «θα σε ακολουθήσω» με το «ο Υιός του Ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του»· το δε ψυχικό γένος, όταν είπε σε εκείνον που του ζήτησε «θα σε ακολουθήσω, αλλά επίτρεψέ μου πρώτα να αποχαιρετήσω τους δικούς μου» το εξής: «κανείς που βάζει το χέρι του στο άροτρο και βλέπει προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών» (διότι λένε ότι αυτός ανήκει στους μέσους· και ομοίως, για εκείνον που ομολόγησε ότι είχε τηρήσει τα περισσότερα μέρη της δικαιοσύνης, αλλά έπειτα δεν θέλησε να τον ακολουθήσει, αλλά νικήθηκε από τον πλούτο με αποτέλεσμα να μην γίνει τέλειος, υποστηρίζουν ότι και αυτός ανήκε στο ψυχικό γένος)· το δε πνευματικό γένος, όταν είπε: «άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς· εσύ όμως πήγαινε και κήρυττε τη βασιλεία του Θεού», και στην περίπτωση του τελώνη Ζακχαίου, όταν είπε: «κατέβα γρήγορα, διότι σήμερα πρέπει να μείνω στον οίκο σου»· διότι για αυτούς διακηρύσσουν ότι ανήκαν στο πνευματικό γένος. Επίσης, για την παραβολή του προζυμιού, το οποίο λέγεται ότι η γυναίκα έκρυψε μέσα σε τρία σάτα αλευριού, υποστηρίζουν ότι υποδηλώνει τα τρία γένη. Διότι διδάσκουν ότι η γυναίκα ονομάζεται Σοφία, ενώ τα τρία σάτα αλευριού είναι τα τρία γένη των ανθρώπων: το πνευματικό, το ψυχικό και το χοϊκό· και για το προζύμι διδάσκουν ότι εννοείται ο ίδιος ο Σωτήρας.

Και το ότι, όταν ήλθε ο Σωτήρας προς αυτήν, από αιδώ η Αχαμώθ έθεσε επάνω της κάλυμμα, ισχυρίζονται ότι το έκανε φανερό ο Μωυσής, ο οποίος έθεσε κάλυμμα στο πρόσωπό του. Και τα πάθη της, τα οποία υπέφερε, λένε ότι τα υπέδειξε ο Κύριος επάνω στον σταυρό. Και λέγοντας: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», ισχυρίζονται ότι φανέρωσε πως η Σοφία εγκαταλείφθηκε από το φως και εμποδίστηκε από τον Όρο στην προς τα εμπρός ορμή της· τη λύπη της, με το να πει: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου»· τον φόβο, με το να πει: «Πατέρα, ει δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήρι»· και την απορία ομοίως, με το να έχει πει: «Και τι να πω, δεν γνωρίζω». Διδάσκουν δε ότι ο ίδιος υπέδειξε με αυτόν τον τρόπο τρία γένη ανθρώπων· το υλικό, με το να πει σε εκείνον που τον ρώτησε, «Θα σε ακολουθήσω», «Ο υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του»· το ψυχικό, με το να έχει πει σε εκείνον που είπε, «Θα σε ακολουθήσω, αλλά επίτρεψέ μου πρώτα να αποχαιρετήσω τους δικούς μου», «Κανείς που βάζει το χέρι του στο άροτρο και βλέπει προς τα πίσω, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία των ουρανών». Διότι λένε ότι αυτός είναι ο μέσος.

Αυτός δε, δείχνοντάς τους ότι ο δικός του νόμος είναι ανώτερος από τον τρόπο ζωής του Ηλία, τους επιτιμά και τους αποτρέπει από μια τέτοια σκέψη, διδάσκοντάς τους να υπομένουν με πραότητα εκείνους που τους υβρίζουν. Τι σημαίνει όμως αυτό που λέει, «δεν τον δέχτηκαν, επειδή το πρόσωπό του κατευθυνόταν προς την Ιερουσαλήμ»; Άραγε εννοεί αυτό, ότι δεν τον δέχτηκαν επειδή ο ίδιος είχε αποφασίσει να πάει στην Ιερουσαλήμ; Και λοιπόν, εάν το κατανοήσουμε έτσι, ότι γι' αυτόν τον λόγο δεν τον δέχτηκαν, επειδή ο ίδιος είχε αποφασίσει να πάει στην Ιερουσαλήμ, δεν βρίσκονται μήπως αναίτιοι εκείνοι που δεν τον δέχτηκαν; Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι ο ευαγγελιστής εννοεί αυτό: ότι δεν τον δέχτηκαν, ούτε εισήλθε στη Σαμάρεια. Έπειτα, σαν να ρωτούσε κάποιος: και γιατί δεν τον υποδέχτηκαν έστω και παρά τη θέλησή τους, ούτε εισήλθε; Άραγε επειδή ήταν αδύναμος ή δεν είχε τη δύναμη να εισέλθει ακόμη κι αν εκείνοι δεν το ήθελαν; Λύνοντας αυτή την απορία, λέει: όχι επειδή ήταν αδύναμος, αλλά επειδή δεν ήθελε να εισέλθει εκεί, αλλά να πάει στα Ιεροσόλυμα· διότι αν δεν συνέβαινε αυτό, ακόμη κι αν εκείνοι δεν ήθελαν, θα είχε εισέλθει στο χωριό. «Ενώ λοιπόν πορεύονταν στον δρόμο, κάποιος του είπε: Θα σε ακολουθήσω όπου κι αν πας, Κύριε. Και ο Ιησούς του είπε: Οι αλεπούδες έχουν φωλιές, και τα πουλιά του ουρανού καταλύματα· ο Υιός του ανθρώπου όμως δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του. Είπε δε σε κάποιον άλλον: Ακολούθει με.

Διότι πολλές φορές συμβαίνει, την ώρα που κάποιος αποχαιρετά τους συγγενείς του, να βρίσκονται μερικοί από αυτούς που τον εμποδίζουν από τον κατά Θεόν βίο, γι' αυτό είναι καλό, μόλις θελήσουμε το αγαθό, να το εκτελούμε χωρίς καμία αναβολή. Διότι κανείς, αφού βάλει το χέρι του στο πνευματικό άροτρο και βλέπει πάλι προς τον κόσμο, δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού. Ως αλεπούδες να εννοήσεις τους πανούργους δαίμονες, οι οποίοι λέγονται και πετεινά του ουρανού, δηλαδή του αέρα. Όπως ακριβώς λέει: σύμφωνα με τον άρχοντα της εξουσίας του αέρα. Λέει λοιπόν ο Κύριος προς τον άνθρωπο, ότι: Οι δαίμονες έχουν φωλιές μέσα σου, και γι' αυτό εγώ ο Υιός του ανθρώπου δεν έχω πού να γείρω το κεφάλι μου, δηλαδή, δεν βλέπω τόπο για την πίστη σε εμένα μέσα στην καρδιά σου, η οποία έχει γεμίσει από δαίμονες. Διότι κεφαλή του Χριστού είναι η πίστη σε αυτόν. Επειδή, όταν κάποιος πιστέψει ότι αυτός είναι Θεός, τότε κρατά την κεφαλή του Χριστού. Νεκρός δε είναι ο αμαρτωλός.