Πατερικές αναφορές στο ΜΑΛΑΧΙΑΣ 1:10

Παρόμοιο με αυτό είναι και το λεγόμενο διά φωνής του Δαβίδ: «Υπέλαβες ανόμως ότι θα είμαι όμοιός σου. Θα σε ελέγξω και θα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου». Διότι ο Κριτής δεν γνωρίζει προσωποληψία, αλλά είναι ευθύς και αδέκαστος ως Θεός. <Διότι και ανάμεσά σας θα κλειστούν θύρες, και δεν θα ανάψετε το θυσιαστήριό μου δωρεάν.> Πολύ εύστοχα, λοιπόν, προαναγγέλλει προκαταβολικά το κάλλος της εν Χριστώ πολιτείας, ωσάν σε προφητεία· διότι, καθώς η σκιά του νόμου και εκείνη η αρχαία ιερωσύνη επρόκειτο πολύ σύντομα να παύσουν, και επρόκειτο να αναδειχθούν στους κατάλληλους καιρούς οι ιερουργοί της αληθείας, οι οποίοι θα είναι λειτουργοί της εν πνεύματι λατρείας, και θα επιζητήσουν με πολλή προθυμία τη δόξα του Θεού, λέγει ότι θα κλειστούν οι θύρες εναντίον τους, ή ότι δεν θα υπάρχει πνευματική ευωδία για όσους ιερατεύουν σύμφωνα με τον νόμο· «Διότι, εάν κλείσει κάτι εναντίον κάποιου ανθρώπου», λέγει, «ποιος θα το ανοίξει;». Δηλαδή, όταν αναδείχθηκε η αληθινότερη σκηνή, τουτέστιν η Εκκλησία, δεν θα εισέλθουν σε αυτήν εκείνοι που τηρούν ακόμη την κατά νόμον ιερωσύνη, αλλά αποκλειόμενοι εξαιτίας της απιστίας τους, θα παραμείνουν έξω και δεν θα αγγίξουν τα άγια. Διότι το ότι έχουν εκπέσει της ιερουργίας, καθίσταται σαφές από τον Θεό που λέγει διά φωνής του Ωσηέ: «Διότι για πολλές ημέρες θα παραμείνουν οι υιοί Ισραήλ χωρίς να υπάρχει βασιλιάς, ούτε άρχοντας, χωρίς να υπάρχει θυσία, ούτε θυσιαστήριο, ούτε ιερατεία, ούτε δήλοι».

Επειδή δε προσθέτει σε αυτά το «Δεν θα ανάψετε το θυσιαστήριό μου δωρεάν», λέμε ότι ο λόγος αυτός έχει διατυπωθεί με επικριτικό ύφος. Διότι θέλει πλέον να δηλώσει ότι έχουν κληθεί στην ιερουργία, και στο να ανάβουν το πυρ στο θυσιαστήριο, όχι για να καταλύσουν τη δόξα Εκείνου που τους κάλεσε, αλλά για να τον τιμούν με τους πρέποντες τρόπους, και να λαμβάνουν τα προνόμια της ιερωσύνης. Όσοι, όμως, δεν φρόντισαν για τέτοια σεπτά καθήκοντα, ούτε απέφυγαν να προσβάλλουν τον Θεό από σεβασμό προς την ιερουργία, δικαίως πλέον θα τιμωρούνταν. Διότι δεν θα ήταν μικρό έγκλημα, και πολύ εύλογα, το να θεωρεί κανείς ως μηδαμινή τη συμμετοχή στις δωρεές του Θεού, και να αποποιείται τόσο απερίσκεπτα τις τιμές που προέρχονται από τον Θεό. Γι' αυτό άλλωστε έχει ονομαστεί γήινος και βέβηλος ο Ησαύ, επειδή «για ένα γεύμα παραχώρησε τα πρωτοτόκιά του». Επομένως, όταν λέει «Δεν θα ανάψετε το θυσιαστήριό μου δωρεάν», θέλει να δηλώσει ότι η ιερωσύνη βεβαίως δεν στερείται ανταμοιβής, όμως δεν μένει και εκτός κρίσεως, εάν κάποιος δεν την προσεγγίζει με τον τρόπο και τη λογική που αρμόζει.

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι η εβραϊκή έκδοση έχει διαφορετική την απόδοση των νοημάτων, αλλά και την ίδια τη σύνταξη των λέξεων. Διότι λέει: Ότι και εσείς οι Λευίτες, καθώς και οι ιερείς, και εκείνοι που κατέχουν την κατώτερη τάξη στον ναό και έχουν οριστεί από εσάς να κλείνουν τις θύρες, δεν θα ανάψετε το θυσιαστήριό μου δωρεάν, δηλαδή, δεν εκτελείτε την υπηρεσία, ήτοι την ιεροσύνη, χωρίς μισθό, εφόσον οι λαοί σας προσφέρουν τα δέκατα, τις απαρχές και τις ευχαριστήριες προσφορές.

Πρέπει, λοιπόν, να αποφεύγεται η αμέλεια ως προς αυτά· και αν κάποιος δεν επιλέξει να το πράξει αυτό, θα ακούσει οπωσδήποτε τον Θεό να λέει: «Δεν έχω καμία ευαρέσκεια σε εσάς, και δεν θα δεχθώ θυσία από τα χέρια σας». Το ότι είναι φοβερό το να εναντιώνεται κανείς στον Θεό, πώς θα μπορούσε να το αμφισβητήσει κάποιος, εφόσον έχει σώας τας φρένας; <Και είπατε: Αυτά προέρχονται από κακοπάθεια. Και τα απέρριψα περιφρονητικά, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Και φέρνετε τα αρπαγμένα και τα χωλά και τα άρρωστα· και τα προσφέρετε ως θυσία· να τα δεχθώ άραγε από τα χέρια σας; λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ.> Κατηγορούσε σφοδρά τους ιερουργούς, διότι ελάχιστα φρόντιζαν να εξετάζουν για ψεγάδια τα θύματα που προσφέρονταν, αλλά μάλλον δέχονταν με αμέλεια και αβασάνιστα τα χωλά, τα τυφλά και τα άρρωστα, αν και ο νόμος είχε προστάξει σαφώς ότι τα ελαττωματικά από τα θύματα έπρεπε να απορρίπτονται. Αν, ωστόσο, κάποιος από τους ιερείς, μένοντας πιστός στον νόμο, έδιωχνε εκείνον που προσέφερε για θυσία το άχρηστο ζώο, αυτοί που τα προσέφεραν επέμεναν, προβάλλοντας διαρκώς την αιχμαλωσία, και ισχυρίζονταν με πολύ πείσμα ότι τα ζώα δεν ήταν ελαττωματικά, αλλά μάλλον ότι κακοπάθησαν στον δρόμο, κατά την επιστροφή τους από τη Βαβυλώνα στην Ιουδαία. Έτσι, προσέφεραν τα αρπαγμένα, τα χωλά και τα άρρωστα.

Επομένως, αν είναι καταραμένος αυτός που παροργίζει τον Θεό και επιχειρεί να αντιπαραθέσει στα δικά Του προστάγματα τις κοσμικές απολαύσεις, ας αποφύγουμε την κατάρα και ας μη γίνεται καθόλου λόγος για αυτές, αλλά ας σπεύσουμε μάλλον να λαμπρύνουμε τις ψυχές μας με τα καυχήματα της υπακοής. Διότι έτσι θα μείνουν ανενεργά τα επακόλουθα της κατάρας, και ο Δεσπότης των πάντων θα μας χορτάσει με τα αγαθά της δικής Του αγαθότητας. <Και κάνατε αυτά που μισούσα· καλύπτατε με δάκρυα το θυσιαστήριο του Κυρίου, με κλάματα και με στεναγμούς από τους κόπους. Αξίζει πλέον να επιβλέψω σε θυσία ή να δεχθώ κάτι ευπρόσδεκτο από τα χέρια σας;> Πάρα πολλοί βέβαια ήταν οι τρόποι των θυσιών σύμφωνα με τον νόμο. Διότι άλλες προσφέρονταν ως εκούσιο τάμα, άλλες ήταν ευχαριστήριες, και βέβαια άλλες για την αμαρτία. Επίσης, τα δέκατα και οι απαρχές, καθώς και ο φόρος του διδράχμου, σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις προσφέρονταν για τις ανάγκες των ιερέων. Προσφέροντας λοιπόν ως θυσία στον Θεό τα εκούσια, έφερναν, όπως είπα, τα κουτσά και τα τυφλά και τα κλεμμένα από την αιχμαλωσία, προφασιζόμενοι διαρκώς δεινά, αναφέροντας συνεχώς τη λεηλασία και την επακόλουθη φτώχεια τους, παρόλο που ο Παντοδύναμος Θεός, μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, τους εύφραινε με ασύγκριτη καλοσύνη, και τους χορηγούσε πλουσιοπάροχα εκείνα με τα οποία ήταν φυσικό να απολαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό.

Θεωρώ δε αναγκαίο, προς ακριβή διασάφηση των προκείμενων σε εμάς εννοιών, να πω και τώρα λίγα πράγματα, τα οποία είναι γραμμένα και στα βιβλία του Έσδρα. Διότι, όταν οι Ισραηλίτες επέστρεψαν στην Ιουδαία εγκαταλείποντας τη γη των Βαβυλωνίων, κατοίκησαν μεν στα Ιεροσόλυμα· είχε δε ανεγερθεί και ο θείος ναός, και βρίσκονταν πλέον σε τάξη τα τάγματα των ιερέων, οι ωδοί και οι ιεροψάλτες και εκείνοι που είχαν οριστεί φύλακες στις πύλες. Έπειτα, τι συνέβη μετά από αυτό; Οι λυτρωμένοι έγιναν ράθυμοι ως προς το χρέος τους να μένουν προσκολλημένοι στα θεία προστάγματα. Διότι δεν τήρησαν τον νόμο, και λογιζόταν από αυτούς ως μηδαμινή η παράβαση της θείας εντολής. Και προσέφεραν για θυσία με δυσκολία και απροθυμία τα τυφλά και τα κλεμμένα και τα χωλά και τα άρρωστα. Έπειτα, αφού θέριζαν στους αγρούς στην ώρα τους τα στάχυα και βέβαια και τα άλλα σπαρτά, και αφού τρυγούσαν τα αμπέλια και έκθλιβαν τους καρπούς της ελιάς, δεν προσέφεραν τα δέκατα και τις κατά νόμον απαρχές, ώστε τα τάγματα των ιερέων, έχοντας την αυτάρκεια, να προσηλώνονται απερίσπαστα στη λατρεία προς τον Θεό και να παραμένουν σταθερά στις λειτουργίες που τους είχαν οριστεί από τον νόμο.

«Τη νηστεία και την αργία, και τις εορτές σας τις μίσησε η ψυχή μου· μου έγιναν βάρος.» Και μέσω του προφήτη Μαλαχία, λέει το ίδιο σε όσους έχουν γίνει εξαιρετικά μισητοί· και υπενθυμίζει τους καιρούς κατά τους οποίους οι άνθρωποι σε όλη τη γη θα του προσφέρουν την ασύγκριτη ευωδία της αναίμακτης και νοητής θυσίας. Διότι είπε πάλι τα εξής: «Δεν υπάρχει θέλημά μου σε εσάς, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και δεν θα δεχτώ θυσία από τα χέρια σας, διότι από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου και θυσία καθαρή, διότι μεγάλο είναι το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ.» Κατανοείς ότι λέει πως θυμίαμα και καθαρή θυσία θα προσφερθεί σε αυτόν από κάθε έθνος. Όπως ακριβώς, ονομάζοντας «καινή» τη νέα διαθήκη μας εν Χριστώ, κατέστησε παλαιά την πρώτη. Διότι έτσι μας γράφει και ο θεσπέσιος Παύλος. Έτσι και εδώ, ονομάζοντας «καθαρή» τη θυσία που επρόκειτο να προσφέρεται στους καθορισμένους καιρούς από κάθε έθνος, καταδικάζει την αρχαία θυσία επειδή δεν έχει αυτή την ιδιότητα. Διότι, με ποιον τρόπο θα μπορούσε να είναι καθαρή, αφού ούτε καθαρίζει, ούτε βέβαια έχει τη δύναμη να τελειοποιεί ως προς την αρετή; Γι' αυτό τον λόγο λέει ο μακάριος Παύλος ότι δεν ήταν μεν άμεμπτη η πρώτη, και συνεπώς εισήχθησαν αναγκαστικά όσα έγιναν διά του Χριστού, και αναζητήθηκε ο τόπος της δεύτερης. ΠΑΛΛ. Άρα η λατρεία που συνίσταται σε σκιές είναι παντελώς ανεπιθύμητη από τον πανάγιο Θεό; ΚΥΡ. Εντελώς.

Προφητεύοντας με σαφήνεια και για τις δύο αυτές, ο Δαβίδ έλεγε, για μεν την πρώτη, που έχει αποβληθεί: «Εμίσησα εκκλησίαν πονηρευομένων»· για δε τη δεύτερη, που οικοδομείται, στον ίδιο ψαλμό λέει: «Κύριε, αγάπησα την ευπρέπεια του οίκου σου»· και αμέσως παρακάτω: «Εν εκκλησίαις θα σε ευλογήσω, Κύριε». Διότι, αφού αποβλήθηκε η μία στην Ιουδαία, στο εξής πληθαίνουν οι εκκλησίες του Χριστού σε όλη την οικουμένη, για τις οποίες αναφέρεται στους ψαλμούς: «Άσατε στον Κύριο άσμα καινό, η αίνεσή του σε εκκλησία οσίων». Σε συμφωνία με αυτά, και ο προφήτης είπε προς τους Ιουδαίους: «Δεν υπάρχει θέλημα δικό μου ανάμεσά σας, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ», και αμέσως παρακάτω: «διότι από ανατολών ηλίου μέχρι δυσμών, το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη». Για αυτήν την αγία καθολική εκκλησία γράφει προς τον Τιμόθεο ο Παύλος: «για να γνωρίζεις πώς πρέπει να συμπεριφέρεσαι στον οίκο του Θεού, που είναι η εκκλησία του ζώντος Θεού, στύλος και εδραίωμα της αλήθειας».

Διότι όλα τα της δικαιοσύνης τελούνται μέσα από τις αναίμακτες και πνευματικές θυσίες, οι οποίες προσφέρονται στην Εκκλησία του Θεού σε ολόκληρη την οικουμένη. Επειδή και μέσω άλλου προφήτη έχει ειπωθεί προς τους Ιουδαίους: «Δεν υπάρχει το θέλημά μου σε εσάς, λέγει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ, και δεν θα δεχθώ θυσίες από τα χέρια σας. Διότι από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση έχει δοξαστεί το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη· και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου, και θυσία καθαρή». Αυτή ακριβώς ονομάζεται τώρα θυσία δικαιοσύνης· είναι όμως και θυσία αινέσεως, όπως έλεγε προηγουμένως: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως».

Εξάλλου, ούτε στους Ιουδαίους τα διέταξε αυτά, για να μην υποθέσει κανείς ότι πρόκειται για τις θυσίες του Νόμου· αλλά στις πατριές των εθνών, για τις οποίες λέει ο Θεός απευθυνόμενος προς τους Ιουδαίους μέσω άλλου προφήτη: «Δεν υπάρχει το θέλημά μου σε εσάς, και δεν θα δεχθώ θυσία από τα χέρια σας· διότι από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση μέγα είναι το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου και θυσία καθαρή». Πολύ εύστοχα ειπώθηκε και το «άρατε θυσίας» (σηκώστε/προσφέρετε θυσίες), δηλαδή: Ανυψώστε το νόημα των θυσιών, μην προσφέρετε βόδια και σφάζετε τα υπόλοιπα ζώα με τρόπο γήινο και χαμερπή, αλλά να κατανοείτε με τρόπο υψηλό όσα δηλώνονται μέσω αυτών, δηλαδή τις πνευματικές και επουράνιες θυσίες, των οποίων υποδείγματα και σκιές ήταν οι αισθητές θυσίες που προσφέρονταν. Το τι είδους θυσίες απαιτεί η ψαλμωδία, μας το υπενθυμίζει ο μακάριος Παύλος λέγοντας: «Να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία καθαρή, ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία». Και το «εισέλθετε», λέει, από ποια οδό ερχόμενοι; Προφανώς μέσω της πίστεως· διότι αυτή είναι η είσοδος για τη σωτηρία.

ΞΑ΄. Πώς, εξάλλου, είναι σωστό να παραβλέψουμε τον Μαλαχία; Αυτός, άλλοτε μεν εγκαλεί με πικρία τους ιερείς και τους ονειδίζει ότι ευτελίζουν το όνομα του Κυρίου· προσθέτοντας και σε τι συνίσταται αυτό, δηλαδή στο ότι προσφέρουν στο θυσιαστήριο μολυσμένους άρτους, τροφές που δεν αποτελούν απαρχές, και πράγματα που δεν θα τα προσέφεραν ούτε σε κάποιον από τους άρχοντες —ειδάλλως, αν τα προσέφεραν, θα ατιμάζονταν. Τέτοια πράγματα, ενώ έχουν κάνει τάμα, προσφέρουν στον Βασιλέα των όλων: ζώα χωλά, άρρωστα, διεφθαρμένα, εντελώς βέβηλα και αποτρόπαια. Άλλοτε δε, υπενθυμίζει τη διαθήκη του Θεού προς τους Λευίτες (η οποία ήταν διαθήκη ζωής και ειρήνης), καθώς και την υποχρέωσή τους να τρέφουν ιερό φόβο προς τον Κύριο και να συστέλλονται ενώπιον του ονόματός Του.

Γι' αυτόν τον λόγο τους διέσπειρε παντού στην οικουμένη, ώστε να αποκομίσουμε και εμείς κάποιο όφελος από αυτό, δηλαδή, βλέποντας εκείνες τις προρρήσεις που διατυπώθηκαν για τη διασπορά τους, αυτές για την άλωση των Ιεροσολύμων, τις οποίες και ο Δανιήλ, κάνοντας μνεία στο βδέλυγμα της ερημώσεως, και ο Μαλαχίας λέγοντας «ότι και σε εσάς θα κλειστούν πύλες», αλλά και ο Δαβίδ, ο Ησαΐας και πολλοί άλλοι προφήτες προανήγγειλαν για αυτά, προκειμένου, βλέποντας όσους φάνηκαν αγνώμονες προς τον Δεσπότη να τιμωρούνται κατ' αυτόν τον τρόπο, έχοντας στερηθεί την πατρογονική ελευθερία και όλους τους δικούς τους θεσμούς και τις πατρικές παραδόσεις, να γνωρίσουμε τη δύναμή Του που τα προείπε και τα έφερε εις πέρας. Έτσι, αφενός οι εχθροί, μέσα από τα δικά μας αγαθά, να δουν την ισχύ Του, αφετέρου εμείς, μέσα από τις τιμωρίες που επιβλήθηκαν σε εκείνους, να γνωρίσουμε την άφατη φιλανθρωπία και τη δύναμή Του, και να εξακολουθούμε αδιαλείπτως να Τον δοξάζουμε, ώστε να αξιωθούμε τα αιώνια και απόρρητα αγαθά, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα, καθώς και στο Άγιο και ζωοποιό Πνεύμα, η τιμή και το κράτος, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Και ο Ιακώβ: Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους απογόνους του, έως ότου έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζεται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών. Και ο Μαλαχίας: Διότι σε εσάς θα κλειστούν χάλκινες πύλες, και δεν θα μεταβληθεί αυτό που έχει οριστεί, διότι από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου το όνομά σου δοξάζεται ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στον Κύριο και θυσία καθαρή.

Πότε όμως έγινε αυτό, αν όχι όταν άνθισαν τα δικά μας; Διότι τον παλαιό καιρό, όχι μόνο δεν ευλογούνταν στην Παλαιστίνη, αλλά και βλασφημούνταν εξαιτίας των Ιουδαίων που κατοικούσαν σε αυτήν. «Διότι εξαιτίας σας», λέει, «το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη». Τώρα όμως υμνείται παντού στην οικουμένη. Αυτό ακριβώς φανερώνοντας και ένας άλλος προφήτης έλεγε: «Θα εμφανιστεί ο Κύριος, και θα εξολοθρεύσει όλους τους θεούς των εθνών, και θα τον προσκυνήσει ο καθένας από τον τόπο του». Και ένας άλλος πάλι: «Διότι και ανάμεσά μας θα κλειστούν οι θύρες, και δεν θα ανάψει άσκοπα το θυσιαστήριό μου· διότι από την ανατολή του ηλίου μέχρι τη δύση το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου και θυσία καθαρή».

Διότι έτσι ήλθε σε εμάς, όχι αλλάζοντας τόπο (διότι πώς θα μπορούσε αυτός που βρίσκεται παντού και πληροί τα πάντα;), αλλά φανερωνόμενος σε εμάς διά της σαρκός. Αλλά επειδή ο αγώνας μας δεν είναι μόνο εναντίον των Ιουδαίων, αλλά και εναντίον των Ελλήνων και πολλών από τους αιρετικούς, ας σας αποκαλύψουμε εδώ ένα βαθύτερο νόημα, και ας εξετάσουμε γιατί άραγε ο Παύλος, ενώ είχε αναρίθμητες μαρτυρίες οι οποίες καθιστούν ανενεργό τον νόμο και την παλαιά πολιτεία, μνημόνευσε αυτή τη συγκεκριμένη. Διότι δεν το έπραξε αυτό ούτε απλώς ούτε τυχαία, αλλά με κάποιο σκοπό και με άφατη σοφία. Διότι το ότι είχε και άλλες μαρτυρίες, εκτενέστερες και ισχυρότερες, αν ήθελε να τις παραθέσει υπέρ αυτού του θέματος, όλοι θα το ομολογούσαν. Επειδή και ο Ησαΐας λέει: «Δεν έχω ευαρέσκεια σε εσάς· είμαι χορτασμένος από ολοκαυτώματα κριών, και λίπος αρνιών και αίμα ταύρων και τράγων δεν επιθυμώ, ούτε καν όταν έρχεστε να εμφανιστείτε ενώπιόν μου. Διότι ποιος τα ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Εάν μου προσφέρετε σεμίδαλι, είναι μάταιο· το θυμίαμα είναι βδέλυγμα για εμένα». Και αλλού πάλι: «Δεν σε κάλεσα τώρα, Ιακώβ, ούτε σου προκάλεσα κόπο, Ισραήλ, δεν με εδόξασες με θυσίες, ούτε με υπηρέτησες με τα δώρα σου, ούτε σου προκάλεσα κόπο με λιβάνι, ούτε αγόρασες για χάρη μου θυμίαμα με ασήμι». Και ο Ιερεμίας πάλι: «Γιατί μου φέρνεις λιβάνι από τη Σαβά και κιννάμωμο από μακρινή γη; Τα ολοκαυτώματά σας δεν με ευχαρίστησαν».

Θα παραθέσω σε εσάς, φίλοι μου, και τα ίδια τα λόγια του Θεού, όταν μίλησε προς τον λαό μέσω του Μαλαχία, ενός από τους δώδεκα προφήτες. Είναι δε τα εξής: Δεν έχω ευαρέσκεια σε εσάς, λέγει ο Κύριος, και δεν δέχομαι τις θυσίες από τα χέρια σας. Διότι από την ανατολή του ηλίου έως τη δύση το όνομά μου έχει δοξαστεί ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυσία στο όνομά μου, και μάλιστα θυσία καθαρή, επειδή τιμάται το όνομά μου ανάμεσα στα έθνη, λέγει ο Κύριος, εσείς όμως το βεβηλώνετε. Και μέσω του Δαβίδ είπε: Λαός, τον οποίο δεν γνώριζα, με υπηρέτησε. Μόλις άκουσε για εμένα, με υπάκουσε.

Και η προσφορά του σιμιγδαλιού, άνδρες, έλεγα, η οποία παραδόθηκε για να προσφέρεται για εκείνους που καθαρίζονταν από τη λέπρα, ήταν τύπος του άρτου της Ευχαριστίας, τον οποίο, εις ανάμνηση του πάθους που υπέστη υπέρ των ανθρώπων που καθαρίζουν τις ψυχές τους από κάθε πονηριά, παρέδωσε να τελούμε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ώστε ταυτόχρονα να ευχαριστούμε τον Θεό και για το ότι δημιούργησε τον κόσμο με όλα όσα υπάρχουν σε αυτόν για χάρη του ανθρώπου, και για το ότι μας ελευθέρωσε από την κακία στην οποία βρισκόμασταν, και για το ότι κατέλυσε οριστικά τις αρχές και τις εξουσίες μέσω Εκείνου που υπέμεινε το πάθος σύμφωνα με το θέλημά Του. Γι' αυτό, σχετικά με τις θυσίες που προσφέρονταν τότε από εσάς, λέει ο Θεός, όπως προείπα, μέσω του Μαλαχία, ενός από τους δώδεκα προφήτες: «Δεν υπάρχει το θέλημά μου σε εσάς, λέει ο Κύριος, και δεν θα δεχθώ τις θυσίες σας από τα χέρια σας· διότι από την ανατολή του ηλίου έως τη δύση το όνομά μου δοξάζεται ανάμεσα στα έθνη, και σε κάθε τόπο προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά μου και θυσία καθαρή, επειδή το όνομά μου είναι μέγα ανάμεσα στα έθνη, λέει ο Κύριος, εσείς όμως το βεβηλώνετε». Σχετικά, όμως, με τις θυσίες που προσφέρονται σε Αυτόν σε κάθε τόπο από εμάς τα έθνη, δηλαδή του άρτου της Ευχαριστίας και του ποτηρίου, ομοίως, της Ευχαριστίας, προλέγει τότε, λέγοντας ότι εμείς δοξάζουμε το όνομά Του, ενώ εσείς το βεβηλώνετε.

Όλες, λοιπόν, τις θυσίες που προσφέρονται στο όνομα αυτό, τις οποίες ο Ιησούς Χριστός παρέδωσε να γίνονται, δηλαδή κατά την Ευχαριστία του άρτου και του ποτηρίου, οι οποίες τελούνται σε κάθε τόπο της γης από τους Χριστιανούς, ο Θεός προλαμβάνοντας μαρτυρεί ότι του είναι ευάρεστες. Εκείνες όμως που τελούνται από εσάς και μέσω εκείνων των ιερέων σας τις απορρίπτει, λέγοντας: Και τις θυσίες σας δεν θα τις δεχθώ από τα χέρια σας. Διότι από την ανατολή του ηλίου έως τη δύση το όνομά μου έχει δοξαστεί, λέγει, ανάμεσα στα έθνη, εσείς όμως το βεβηλώνετε. Και μέχρι σήμερα, φιλονικώντας, ισχυρίζεστε ότι, ενώ τις θυσίες στην Ιερουσαλήμ, από εκείνους που τότε κατοικούσαν εκεί και ονομάζονταν Ισραηλίτες, δεν τις δέχεται ο Θεός, έχει δηλώσει ωστόσο ότι αποδέχεται τις προσευχές των ανθρώπων του γένους εκείνου που βρίσκονταν τότε στη διασπορά, και ότι ονομάζει τις προσευχές τους θυσίες. Ότι, βεβαίως, οι προσευχές και οι ευχαριστίες, όταν προσφέρονται από τους αξίους, αποτελούν τις μόνες τέλειες και ευάρεστες στον Θεό θυσίες, αυτό το δηλώνω και εγώ.