Πατερικές αναφορές στο ΜΑΛΑΧΙΑΣ 1:8

Ως προς το πρόσωπο, στην μεν Παλαιά Διαθήκη, όπως συνέβη στην περίπτωση του Κορέ και εκείνων που τόλμησαν να εισχωρήσουν στην ιερωσύνη, η οποία δεν τους είχε δοθεί, και οι οποίοι υπέπεσαν στην αυστηρότητα της οργής, σε όλεθρο και φρικτότατη απώλεια· από τον ίδιο δε τον Κύριο διδασκόμαστε να προφυλασσόμαστε, όταν είπε προς τους μαθητές: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω το ψωμί των τέκνων και να το ρίξω στα κυνάρια». Ως προς το πράγμα δε, στη μεν Παλαιά Διαθήκη, όταν, ενώ έχει δοθεί η εντολή να προσφέρεται θυσία από ζώα καθαρά, αρτιμελή και άμωμα, η προσφορά δεν γίνεται από τέτοια· για την οποία περίπτωση ο Θεός είπε: «Πρόσφερέ το στον άρχοντά σου, για να δεις αν θα το δεχθεί, αν θα αποδεχθεί το πρόσωπό σου»· στη δε Καινή Διαθήκη, από τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υπενθύμισε την προφητεία του Ησαΐα κατά των Ιουδαίων, ότι: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για εσάς, λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει μακριά από εμένα· μάταια δε με σέβονται, διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές»· και από τον Απόστολο, ο οποίος μαρτυρεί μεν υπέρ της συνειδήσεως των Ιουδαίων, καταδικάζοντάς τους όμως ως προς τη διαφορά της δικαιοσύνης. Γράφει δε τα εξής: «Διότι δίδω μαρτυρία γι' αυτούς, ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι κατ' επίγνωσιν».

«Εσείς, λοιπόν», λέει, «οι ιερείς, που εξευτελίζετε το όνομά μου με το να προσφέρετε στο θυσιαστήριό μου μολυσμένους άρτους». Πρέπει, επομένως, να επιδεικνύουν πολλή φροντίδα όσοι κατέχουν τη θεία ιεροσύνη, μήπως τυχόν και πράττεται κάτι τέτοιο στις εκκλησίες· και πρέπει να γνωρίζουν ότι η μεν ακριβής τήρηση των κανόνων θα ευφράνει τον Θεό, ενώ θα τον λυπήσει βαθύτατα το να επιλέγουν τη ραθυμία και να αμελούν τόσο σεπτά πράγματα. Διότι το ότι η πράξη δεν μένει ατιμώρητη για όσους αδιαφορούν, πώς δεν είναι εύκολο να το δει κανείς, όταν εκείνοι ακούν: «Εσείς οι ιερείς που εξευτελίζετε το όνομά μου»; Διότι η ραθυμία των ιερέων αποτελεί τρόπον τινά εξευτελισμό προς τον Θεό, και το σφάλμα προσβάλλει την πρέπουσα και οφειλόμενη σε αυτόν δόξα. «Διότι, εάν προσφέρετε τυφλό ζώο για θυσία, δεν είναι κακό; Και εάν προσφέρετε κουτσό ή άρρωστο, δεν είναι κακό; Πρόσφερέ το τώρα στον ηγεμόνα σου, να δεις αν θα σε δεχθεί ευνοϊκά, αν θα δείξει εύνοια στο πρόσωπό σου, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ». Αν και ο νόμος πρόσταζε να ελέγχονται τα σφάγια για ψεγάδια, και να απορρίπτονται όσα έχουν ελαττώματα, ενώ να προσφέρονται τα άμωμα, εκείνοι τα προσέφεραν εκείνον τον καιρό στο θυσιαστήριο ανακατεμένα και αδιακρίτως. Και για τη δόξα που αρμόζει στον Θεό ελάχιστος λόγος γινόταν παντελώς· υπήρχε όμως πολύ έντονη φροντίδα να συγκεντρώνουν όσο το δυνατόν περισσότερα θύματα, και να έχουν αφθονία κρεάτων και στα σπίτια τους και ίσως μέσα στην ίδια την αγία σκηνή. Άραγε, λοιπόν, ω φύλακες του νόμου, αν κάποιος προσφέρει τυφλό ζώο για θυσία, δεν είναι κακό το θύμα;

Εάν πάλι είναι κουτσό ή άρρωστο, θα αποφύγει την κατηγορία της αναπηρίας; Διότι δεν θα θεωρήσετε άραγε και τα τέτοια ζώα κακά και ακατάλληλα για θυσία; Αλλά, εάν νομίζετε μέσα σας ότι τα πράγματα δεν έχουν έτσι, ας τα πάει κάποιος ως δώρο και προσφορά σε έναν από τους διδασκάλους. Αλλά «δεν θα το δεχόταν», λέει, ούτε θα θεωρούσε το πράγμα ανεκτό από σεβασμό προς το πρόσωπο εκείνου που το προσκομίζει, αλλά θα οργιζόταν σφοδρά σαν να είχε υβριστεί.

Βεβαίως, ο νόμος θεωρούσε απαράδεκτα για θυσία τα τυφλά από τα θρέμματα, καθώς και τα χωλά και τα άρρωστα. Το μεν τυφλό υποδηλώνει αλληγορικά εκείνους που δεν έχουν τον θείο οφθαλμό στην καρδιά τους· το δε χωλό εκείνους που δεν γνωρίζουν να ορθοποδούν στις αγαθοεργίες· το δε άρρωστο εκείνους που εκπληρώνουν την υπηρεσία τους προς τον Θεό όχι με ευρωστία, αλλά χαλαρά και με αμέλεια. Ανέφερε άλλωστε κάπου και μέσω της φωνής του προφήτη: «Ουαί σε αυτούς που κάνουν το έργο του Κυρίου με αμέλεια». Πρέπει, επομένως, να έχουμε τον νου μας φωτισμένο, να ορθοποδούμε και να είμαστε ισχυροί. Διότι τότε θα είμαστε δεκτοί στον Κύριο και ιεροί ενώπιον του φιλάνθρωπου Θεού. <Και τώρα εξιλεώστε το πρόσωπο του Θεού σας, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ, και παρακαλέστε Τον· από τα χέρια σας έγιναν αυτά· μήπως θα αποδεχθώ τα πρόσωπά σας, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ;> Καλεί σε μετάνοια εκείνους που έχουν ασεβήσει, και επισημαίνει πολύ σωστά ότι πρέπει να αποτινάξουν από πριν την οργή για τις παρεκτροπές τους μέσω της μεταστροφής τους προς το καλύτερο. Διότι είναι αγαθός και ανορθώνει τους καταβεβλημένους, θεραπεύει το συντετριμμένο και επαναφέρει το πλανημένο.

Πρέπει, λοιπόν, να αποφεύγεται η αμέλεια ως προς αυτά· και αν κάποιος δεν επιλέξει να το πράξει αυτό, θα ακούσει οπωσδήποτε τον Θεό να λέει: «Δεν έχω καμία ευαρέσκεια σε εσάς, και δεν θα δεχθώ θυσία από τα χέρια σας». Το ότι είναι φοβερό το να εναντιώνεται κανείς στον Θεό, πώς θα μπορούσε να το αμφισβητήσει κάποιος, εφόσον έχει σώας τας φρένας; <Και είπατε: Αυτά προέρχονται από κακοπάθεια. Και τα απέρριψα περιφρονητικά, λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Και φέρνετε τα αρπαγμένα και τα χωλά και τα άρρωστα· και τα προσφέρετε ως θυσία· να τα δεχθώ άραγε από τα χέρια σας; λέει ο Κύριος Παντοκράτωρ.> Κατηγορούσε σφοδρά τους ιερουργούς, διότι ελάχιστα φρόντιζαν να εξετάζουν για ψεγάδια τα θύματα που προσφέρονταν, αλλά μάλλον δέχονταν με αμέλεια και αβασάνιστα τα χωλά, τα τυφλά και τα άρρωστα, αν και ο νόμος είχε προστάξει σαφώς ότι τα ελαττωματικά από τα θύματα έπρεπε να απορρίπτονται. Αν, ωστόσο, κάποιος από τους ιερείς, μένοντας πιστός στον νόμο, έδιωχνε εκείνον που προσέφερε για θυσία το άχρηστο ζώο, αυτοί που τα προσέφεραν επέμεναν, προβάλλοντας διαρκώς την αιχμαλωσία, και ισχυρίζονταν με πολύ πείσμα ότι τα ζώα δεν ήταν ελαττωματικά, αλλά μάλλον ότι κακοπάθησαν στον δρόμο, κατά την επιστροφή τους από τη Βαβυλώνα στην Ιουδαία. Έτσι, προσέφεραν τα αρπαγμένα, τα χωλά και τα άρρωστα.

Επομένως, αν είναι καταραμένος αυτός που παροργίζει τον Θεό και επιχειρεί να αντιπαραθέσει στα δικά Του προστάγματα τις κοσμικές απολαύσεις, ας αποφύγουμε την κατάρα και ας μη γίνεται καθόλου λόγος για αυτές, αλλά ας σπεύσουμε μάλλον να λαμπρύνουμε τις ψυχές μας με τα καυχήματα της υπακοής. Διότι έτσι θα μείνουν ανενεργά τα επακόλουθα της κατάρας, και ο Δεσπότης των πάντων θα μας χορτάσει με τα αγαθά της δικής Του αγαθότητας. <Και κάνατε αυτά που μισούσα· καλύπτατε με δάκρυα το θυσιαστήριο του Κυρίου, με κλάματα και με στεναγμούς από τους κόπους. Αξίζει πλέον να επιβλέψω σε θυσία ή να δεχθώ κάτι ευπρόσδεκτο από τα χέρια σας;> Πάρα πολλοί βέβαια ήταν οι τρόποι των θυσιών σύμφωνα με τον νόμο. Διότι άλλες προσφέρονταν ως εκούσιο τάμα, άλλες ήταν ευχαριστήριες, και βέβαια άλλες για την αμαρτία. Επίσης, τα δέκατα και οι απαρχές, καθώς και ο φόρος του διδράχμου, σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις προσφέρονταν για τις ανάγκες των ιερέων. Προσφέροντας λοιπόν ως θυσία στον Θεό τα εκούσια, έφερναν, όπως είπα, τα κουτσά και τα τυφλά και τα κλεμμένα από την αιχμαλωσία, προφασιζόμενοι διαρκώς δεινά, αναφέροντας συνεχώς τη λεηλασία και την επακόλουθη φτώχεια τους, παρόλο που ο Παντοδύναμος Θεός, μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, τους εύφραινε με ασύγκριτη καλοσύνη, και τους χορηγούσε πλουσιοπάροχα εκείνα με τα οποία ήταν φυσικό να απολαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό.

Θεωρώ δε αναγκαίο, προς ακριβή διασάφηση των προκείμενων σε εμάς εννοιών, να πω και τώρα λίγα πράγματα, τα οποία είναι γραμμένα και στα βιβλία του Έσδρα. Διότι, όταν οι Ισραηλίτες επέστρεψαν στην Ιουδαία εγκαταλείποντας τη γη των Βαβυλωνίων, κατοίκησαν μεν στα Ιεροσόλυμα· είχε δε ανεγερθεί και ο θείος ναός, και βρίσκονταν πλέον σε τάξη τα τάγματα των ιερέων, οι ωδοί και οι ιεροψάλτες και εκείνοι που είχαν οριστεί φύλακες στις πύλες. Έπειτα, τι συνέβη μετά από αυτό; Οι λυτρωμένοι έγιναν ράθυμοι ως προς το χρέος τους να μένουν προσκολλημένοι στα θεία προστάγματα. Διότι δεν τήρησαν τον νόμο, και λογιζόταν από αυτούς ως μηδαμινή η παράβαση της θείας εντολής. Και προσέφεραν για θυσία με δυσκολία και απροθυμία τα τυφλά και τα κλεμμένα και τα χωλά και τα άρρωστα. Έπειτα, αφού θέριζαν στους αγρούς στην ώρα τους τα στάχυα και βέβαια και τα άλλα σπαρτά, και αφού τρυγούσαν τα αμπέλια και έκθλιβαν τους καρπούς της ελιάς, δεν προσέφεραν τα δέκατα και τις κατά νόμον απαρχές, ώστε τα τάγματα των ιερέων, έχοντας την αυτάρκεια, να προσηλώνονται απερίσπαστα στη λατρεία προς τον Θεό και να παραμένουν σταθερά στις λειτουργίες που τους είχαν οριστεί από τον νόμο.

ΞΑ΄. Πώς, εξάλλου, είναι σωστό να παραβλέψουμε τον Μαλαχία; Αυτός, άλλοτε μεν εγκαλεί με πικρία τους ιερείς και τους ονειδίζει ότι ευτελίζουν το όνομα του Κυρίου· προσθέτοντας και σε τι συνίσταται αυτό, δηλαδή στο ότι προσφέρουν στο θυσιαστήριο μολυσμένους άρτους, τροφές που δεν αποτελούν απαρχές, και πράγματα που δεν θα τα προσέφεραν ούτε σε κάποιον από τους άρχοντες —ειδάλλως, αν τα προσέφεραν, θα ατιμάζονταν. Τέτοια πράγματα, ενώ έχουν κάνει τάμα, προσφέρουν στον Βασιλέα των όλων: ζώα χωλά, άρρωστα, διεφθαρμένα, εντελώς βέβηλα και αποτρόπαια. Άλλοτε δε, υπενθυμίζει τη διαθήκη του Θεού προς τους Λευίτες (η οποία ήταν διαθήκη ζωής και ειρήνης), καθώς και την υποχρέωσή τους να τρέφουν ιερό φόβο προς τον Κύριο και να συστέλλονται ενώπιον του ονόματός Του.

Δεν είναι θεμιτό να αποκαλύπτονται τα ιερά μυστήρια στους αμύητους. ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί θυσιών· και ότι ο Θεός δεν αποδέχεται τις κίβδηλες θυσίες. «Είπε ο Κύριος ο Θεός στον Κάιν: Γιατί έγινες περίλυπος; Και γιατί έπεσε το πρόσωπό σου; Εάν προσφέρεις μεν ορθά, αλλά δεν κάνεις ορθό διαχωρισμό, δεν αμάρτησες; Ησύχασε. Σε εσένα θα στραφεί, και εσύ θα το εξουσιάζεις.» «Όλα όσα έχουν ψεγάδι, δεν θα τα προσφέρετε στον Κύριο, διότι δεν θα γίνουν δεκτά.» «Εάν προσφέρετε τυφλό ζώο για θυσία, δεν είναι κακό; Και εάν προσφέρετε χωλό ή άρρωστο, δεν είναι κακό; Πρόσφερέ το τώρα στον άρχοντά σου· άραγε θα το αποδεχθεί ή θα σου δείξει εύνοια; λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ.» «Επικατάρατος είναι εκείνος που έχει τη δυνατότητα, και ενώ υπάρχει στο ποίμνιό του αρσενικό ζώο, και το έχει τάξει, θυσιάζει φθαρμένα ζώα στον Κύριο.» ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί των θείων λογίων· και ότι πρέπει κανείς να τα ακούει, και να τα μελετά διαρκώς. «Θα θέσετε τα λόγια αυτά στις καρδιές σας και στην ψυχή σας, και θα τα δέσετε ως σημάδι στο χέρι σας, και θα είναι ασάλευτα μπροστά στα μάτια σας. Και θα τα διδάξετε στα τέκνα σας, ώστε να μιλούν γι' αυτά όταν κάθονται στο σπίτι, όταν περπατούν στον δρόμο, όταν πλαγιάζουν να κοιμηθούν, και όταν σηκώνονται· και θα τα γράψεις στους παραστάτες του σπιτιού σου και στις πύλες σου, ώστε να πληθύνουν οι ημέρες σας και οι ημέρες των υιών σας πάνω στη γη.» «