Πατερικές αναφορές στο ΜΑΛΑΧΙΑΣ 2:13

Διότι ο Θεός δεν θα έχει καμία κοινωνία με την πλεονεξία, ούτε ο Κύριος γίνεται κοινωνός ληστών και αρπάγων· ούτε μας άφησε τους πένητες επειδή αδυνατεί να τους θρέψει, αλλά επειδή ζητά από εμάς τη δίκαιη και φιλάνθρωπη καρποφορία, προς δική μας ευεργεσία. Ελεημοσύνη από αδικία δεν γίνεται, ούτε ευλογία από κατάρα, ούτε ευεργεσίες από δάκρυα. Λέγει ο Θεός σε αυτούς που προκαλούν τα δάκρυα των αδικουμένων: Αυτά που μισούσα, εσείς τα πράττατε, σκεπάζατε με δάκρυα το θυσιαστήριό μου, και με κλαυθμό και με στεναγμό. Από τους κόπους σου να ελεείς, και μη θέλεις να αδικείς, προφασιζόμενος ότι προσφέρεις στον Θεό έλεος που προέρχεται από αδικία.

Επομένως, αν είναι καταραμένος αυτός που παροργίζει τον Θεό και επιχειρεί να αντιπαραθέσει στα δικά Του προστάγματα τις κοσμικές απολαύσεις, ας αποφύγουμε την κατάρα και ας μη γίνεται καθόλου λόγος για αυτές, αλλά ας σπεύσουμε μάλλον να λαμπρύνουμε τις ψυχές μας με τα καυχήματα της υπακοής. Διότι έτσι θα μείνουν ανενεργά τα επακόλουθα της κατάρας, και ο Δεσπότης των πάντων θα μας χορτάσει με τα αγαθά της δικής Του αγαθότητας. <Και κάνατε αυτά που μισούσα· καλύπτατε με δάκρυα το θυσιαστήριο του Κυρίου, με κλάματα και με στεναγμούς από τους κόπους. Αξίζει πλέον να επιβλέψω σε θυσία ή να δεχθώ κάτι ευπρόσδεκτο από τα χέρια σας;> Πάρα πολλοί βέβαια ήταν οι τρόποι των θυσιών σύμφωνα με τον νόμο. Διότι άλλες προσφέρονταν ως εκούσιο τάμα, άλλες ήταν ευχαριστήριες, και βέβαια άλλες για την αμαρτία. Επίσης, τα δέκατα και οι απαρχές, καθώς και ο φόρος του διδράχμου, σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις προσφέρονταν για τις ανάγκες των ιερέων. Προσφέροντας λοιπόν ως θυσία στον Θεό τα εκούσια, έφερναν, όπως είπα, τα κουτσά και τα τυφλά και τα κλεμμένα από την αιχμαλωσία, προφασιζόμενοι διαρκώς δεινά, αναφέροντας συνεχώς τη λεηλασία και την επακόλουθη φτώχεια τους, παρόλο που ο Παντοδύναμος Θεός, μετά την επιστροφή από τη Βαβυλώνα, τους εύφραινε με ασύγκριτη καλοσύνη, και τους χορηγούσε πλουσιοπάροχα εκείνα με τα οποία ήταν φυσικό να απολαμβάνουν σε μεγάλο βαθμό.

Προσέφεραν λοιπόν σκυθρωποί και δακρυσμένοι, σχεδόν θρηνώντας πάνω στα θύματα και λέγοντας στους ιερουργούς: «Αυτά προέρχονται από κόπους, δηλαδή δεν αποκτήθηκαν χωρίς μόχθο, αλλά βρέθηκαν με δυσκολία, σαν από ιδρώτα και πόνο». Έπειτα, πώς είναι δυνατόν, λέει (ο Θεός), να είναι άξιο να επιβλέψω σε τέτοια θυσία, ή πώς θα μπορούσα πλέον να κάνω δεκτό αυτό που προσφέρεται από μη αγαθή προαίρεση; Διότι είναι αρμόζον να προσφέρει κανείς θυσία με ιλαρότητα, εορτάζοντας και ευφραινόμενος. Και αυτό νομίζω ότι είναι εκείνο που ειπώθηκε ορθά μέσω της φωνής του Παύλου σε αυτούς που συγκεντρώνουν τις εισφορές: «Όχι με λύπη ή από ανάγκη, διότι ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει με ιλαρότητα». Επομένως, εάν προσφέρουμε θυσία με ιλαρότητα, ο Θεός θα επιβλέψει, θα την αποδεχθεί και θα την επαινέσει, και αφού την αποδεχθεί, θα μας τιμήσει και θα μας ευλογήσει. Θεωρώ δε ότι είναι αναγκαίο για την ωφέλειά μας να εφαρμόσουμε και μια άλλη ερμηνεία στα προκείμενα. Διότι ο Θεός των όλων θεωρούσε επικατάρατο, και πολύ δίκαια, αυτόν που βεβήλωνε τη διαθήκη των πατέρων, με το να συνάπτεται με αλλόφυλες γυναίκες, αφού πρώτα εκδιώκονταν εκείνες του ιδίου γένους, οι οποίες πολλές φορές είχαν καταδικαστεί χωρίς καμία αιτία. Κατηγορούσε δε, εκτός από αυτά, και κάποιους από τους ιερείς ότι προσωποληπτούσαν ως προς τον νόμο, και μάλιστα έλεγε: «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος τον άνθρωπο που τα κάνει αυτά, έως ότου ταπεινωθεί από τα σκηνώματα του Ιακώβ και από αυτούς που προσφέρουν θυσία στον Κύριο τον Παντοκράτορα».

Έπειτα σε αυτά πρόσθεσε αμέσως: «Σκεπάζατε με δάκρυα το θυσιαστήριο του Κυρίου και με κλάμα και με στεναγμό από τις θλίψεις». Και το «Σκεπάζατε», πρέπει να νοηθεί αντί του ότι παρασκευάζατε το θείο θυσιαστήριο ώστε να γεμίζει από θρήνους και οιμωγές. Διότι και γυναίκες που αποδιώχθηκαν αδικαιολόγητα, και όσοι έχουν υποστεί εκτόπως άδικη κρίση από εσάς τους ιερείς, περιστοιχίζουν το θυσιαστήριο, οδυρόμενοι για τους τρόπους της αδικίας και χύνοντας ασταμάτητα δάκρυα εξαιτίας των θλίψεων που τους επιβλήθηκαν. Έπειτα πώς είναι άξιο, λέγει, να επιβλέψει σε θυσία ή να λάβει δεκτή προσφορά από τα χέρια σας; Διότι, όπως ακριβώς είναι αληθές το γεγραμμένο στο βιβλίο των Παροιμιών «Δεν είναι αγνές οι προσευχές από μίσθωμα πόρνης», έτσι δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί καθαρός και άμωμος ιερέας, αν, έχοντας σχεδόν αποχαιρετήσει τα θεία προστάγματα και καταπατήσει τον πρέποντα θεσμό της ιερουργίας, προσέφερε τη θυσία σαν να μην είχε φταίξει σε τίποτα. Είναι λοιπόν φοβερό πράγμα το να ιερουργεί κάποιος στον Θεό σαν με άπλυτα χέρια. Διότι εγώ φρονώ πως πρέπει με κάθε δύναμη να καθαρίζονται, κατά το εφικτό, όσοι πρόκειται να αγγίξουν μια τόσο σεπτή λειτουργία. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος βρίσκεται έξω από κάθε κατηγορία και από τις κινήσεις της οργής. <Και είπατε: «Για ποιο λόγο;» Διότι ο Κύριος έγινε μάρτυρας ανάμεσα σε σένα και στη γυναίκα της νεότητάς σου, την οποία εγκατέλειψες, μολονότι αυτή είναι σύντροφός σου και γυναίκα της διαθήκης σου, και δεν έπραξε αλλιώς, και είναι υπόλειμμα του πνεύματός του.>

«Νόμος αληθείας», λέει, «υπήρχε στο στόμα του, και αδικία δεν βρέθηκε στα χείλη του. Με ειρήνη και ευθύτητα συμπορεύθηκε μαζί μου, και πολλούς επανέφερε από την αδικία, διότι τα χείλη του ιερέως θα διαφυλάξουν τη γνώση, και τον νόμο θα αναζητήσουν από το στόμα του». Και η αιτία είναι τόσο τιμητική όσο και φοβερή συγχρόνως! Διότι είναι άγγελος του Κυρίου Παντοκράτορος. Και αποφεύγω μεν να αναφέρω το βλάσφημο των καταρών που ακολουθούν για αυτούς· φοβάμαι όμως την αλήθεια· αλλά θα πω αυτό που είναι συγχρόνως και μετριοπαθές και ωφέλιμο: «Είναι άραγε πλέον άξιο», λέει, «να επιβλέψω στη θυσία σας, ή να δεχθώ ευάρεστη προσφορά από τα χέρια σας;» εκφράζοντας έτσι τη μέγιστη δυσαρέσκεια, και απορρίπτοντας την ιερουργία τους εξαιτίας της κακίας τους.

ΣΤ'. ΣΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ ΗΡΩΝΑ. Περί δακρύων και μετανοίας. Στο χωρίο που είναι γραμμένο στον προφήτη Αμώς: «Δένοντας τα ιμάτιά του, έκαναν παραπετάσματα». Η έννοια των προφητικών λόγων έχει την εξής σαφήνεια: Εκάλυπταν με δάκρυα το θυσιαστήριό μου, λέει ο Θεός, με δάκρυα αδικουμένων, όσων υφίστανται αρπαγές και συκοφαντούνται. Για τον λόγο αυτόν τα θέτει προς έλεγχο εκφράζοντας μομφή, και αποφαίνεται ότι αυτά τυγχάνουν να είναι τα αίτια των απεχθών συμβάντων. Διότι τα δάκρυα της μετάνοιας όχι μόνο είναι ακατηγόρητα, αλλά και ευάρεστα στον Θεό, ως θυμίαμα. Τα δε ιμάτια που δένονται και δημιουργούν παραπέτασμα στο θυσιαστήριο, φανερώνουν την καταφρονητική τους διάθεση απέναντι στο Θείο. Διότι, ενώ ο νόμος ορίζει ότι η διακόσμηση του θείου ναού πρέπει να γίνεται από καθαρά και πολύτιμα υλικά, αυτοί, δένοντας ρυπαρά και ακάθαρτα ενδύματα γύρω από τα Άγια των Αγίων, καθύβριζαν το ιερό, μη κάνοντας διάκριση όχι μόνο μεταξύ καθαρού και ακαθάρτου, αλλά ούτε μεταξύ Θεού και ακαθάρτων πραγμάτων, γεγονός που άνοιξε για αυτούς τις πηγές τόσων μεγάλων κακών.

Διότι, εάν τα έριχναν στον κορβανά, δεν θα γινόταν το πράγμα τόσο ολοφάνερο· τώρα όμως, επειδή αγόρασαν χωράφι, τα κατέστησαν όλα φανερά και στις μεταγενέστερες γενιές. Ακούστε το όσοι νομίζετε ότι κάνετε αγαθοεργίες από φόνους, και λαμβάνετε το αντίτιμο ψυχών ανθρώπων. Ιουδαϊκές είναι αυτές οι ελεημοσύνες, ή μάλλον σατανικές. Διότι υπάρχουν, υπάρχουν και σήμερα, αυτοί που ενώ αρπάζουν αναρίθμητα αγαθά από άλλους, νομίζουν ότι εξιλεώνονται για όλα, εάν καταβάλουν δέκα ή εκατό χρυσά νομίσματα. Για αυτούς ακριβώς λέει και ο προφήτης: «Σκεπάζατε με δάκρυα το θυσιαστήριό μου». Ο Χριστός δεν θέλει να τρέφεται από την πλεονεξία, δεν δέχεται αυτήν την τροφή. Γιατί υβρίζεις τον Δεσπότη, προσφέροντάς Του ακάθαρτα πράγματα; Είναι προτιμότερο να αδιαφορείς για κάποιον που λιώνει από την πείνα, παρά να τον τρέφεις από τέτοια έσοδα. Το πρώτο είναι γνώρισμα απάνθρωπου, ενώ το δεύτερο και απάνθρωπου και υβριστή. Είναι προτιμότερο να μη δώσεις τίποτα, παρά να δώσεις σε τρίτους τα αγαθά των άλλων.

Εάν λοιπόν κάποιος, λέει, αποβάλει τη γυναίκα του και την αποπέμψει από τον οίκο του, και εκείνη αφού αναχωρήσει γίνει γυναίκα άλλου άνδρα, και την μισήσει και ο τελευταίος άνδρας και της γράψει βιβλίο αποστασίου (διαζευκτήριο) και της το δώσει στα χέρια της, και την αποπέμψει από τον οίκο του, ή εάν πεθάνει ο άνδρας της, ο οποίος την πήρε για γυναίκα του, δεν θα μπορέσει ο πρώτος άνδρας που την απέπεμψε να επανέλθει και να την πάρει πάλι για γυναίκα του. Έπειτα, για να υποδείξει ότι δεν επαινεί αυτό που έγινε, ούτε το θεωρεί γάμο, αλλά συγκαταβαίνει εξαιτίας της αδυναμίας τους, αφού είπε: «Δεν θα μπορέσει ο πρώτος άνδρας να την πάρει για γυναίκα του», πρόσθεσε: «Μετά τη μόλυνσή της», φανερώνοντας μέσω του τρόπου της διατύπωσης ότι ο δεύτερος γάμος, ο οποίος γίνεται ενώ ζει ο πρώτος άνδρας, είναι περισσότερο μίασμα παρά γάμος. Γι' αυτό δεν είπε: «Αφού παντρεύτηκε». Βλέπεις ότι ομιλεί σε απόλυτη συμφωνία με τον Χριστό; Έπειτα πρόσθεσε και την αιτία: «Διότι είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού». Και ο μεν Μωυσής έτσι ομίλησε· ο δε προφήτης Μαλαχίας πολύ πιο ξεκάθαρα από τον Μωυσή δεικνύει ακριβώς το ίδιο, ή μάλλον όχι ο Μαλαχίας, αλλά ο Θεός μέσω του Μαλαχία, λέγοντας τα εξής: «Αξίζει άραγε να επιβλέψω στη θυσία σας; Ή να δεχθώ προσφορά από τα χέρια σας;» και στη συνέχεια, όταν ρωτούν «Γιατί;», λέει, «επειδή εγκατέλειψες τη γυναίκα της νεότητάς σου».