Πατερικές αναφορές στο ΜΑΛΑΧΙΑΣ 2:15

«Και είπατε: Τι άλλο ζητάει ο Θεός παρά σπέρμα;» Αν και ο Θεός κατηγορούσε συχνά τέτοιες πράξεις, και τους προέτρεπε αφενός να αγαπούν τις γυναίκες από το γένος τους και να απομακρύνονται από τις αλλότριες, και αφετέρου να αποφεύγουν τους γάμους που και ο ίδιος ο θείος νόμος αποκήρυξε, εκείνοι, ενεργώντας ασύνετα, έλεγαν: «Τι άλλο ζητάει ο Θεός παρά σπέρμα;». Έχει ειπωθεί, λένε, μέσω της εντολής του Μωυσή: «Δεν θα υπάρξει άγονος ούτε στείρα μεταξύ των υιών του Ισραήλ». Είπε δε κάπου και προς τον Αβραάμ ο Θεός των όλων: «Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου, σαν τα άστρα του ουρανού στο πλήθος». Επομένως, ο θείος σκοπός, λένε, αποβλέπει στην πληθυσμιακή αύξηση και στην τεκνοποιία, προκειμένου να αχθεί στο πρέπον τέλος η χάρη της προς τον Αβραάμ τεκνοποιίας· είτε, λοιπόν, αυτό πράττεται από εμάς με αλλότριες γυναίκες, είτε με ομογενείς, είναι αδιάφορο για τον Θεό, διότι έτσι φέρεται εις πέρας το υποσχεθέν. Πείτε, λοιπόν, λέει: Για ποιον λόγο ο Κύριος έγινε μάρτυρας ανάμεσα σε εσένα και στη γυναίκα της νεότητός σου, την οποία εγκατέλειψες; Αλλά εάν επιλέξετε να πείτε τούτο, το «Για ποιον λόγο έγινε μάρτυρας και πρόσταξε ότι δεν πρέπει να αποπέμπεται η σύζυγος», θα πω και εγώ σε αυτό: Αναλογίσου ότι αυτή είναι η σύντροφός σου και η γυναίκα της διαθήκης σου, δηλαδή, είναι ομόσαρκή σου και κατά νόμον συζευγμένη, και ο Θεός δεν την δημιούργησε με διαφορετικό τρόπο.

Νομίζω δε ότι, σύμφωνα με τη φράση «υπόλειμμα του πνεύματός του», σχεδόν έχει αναμειχθεί κατά κάποιον τρόπο ο άνδρας σαρκικά και ψυχικά με εκείνη που του έχει αρμοστεί σύμφωνα με τον νόμο· και όπως έχουν γίνει ένα σώμα, έτσι κατά κάποιο τρόπο έγιναν και μία ψυχή, αφού τους συνδέει η αγάπη και τους συγκεντρώνει σε ομοψυχία ο θείος νόμος. Αποκαλεί λοιπόν τη γυναίκα «υπόλειμμα του πνεύματος» του άνδρα, και σαν μέρος της δικής του ψυχής, εξαιτίας της ενώσεως, εννοώ δηλαδή στην κατά την αγάπη ομοψυχία. Μην προχωράτε λοιπόν πέρα από το πρέπον και κατηγορείτε τον Θεό, ότι δήθεν άδικα επιπλήττει αυτούς που αποδιώχνουν από την εστία τους τη γυναίκα της νεότητάς τους, η οποία είναι κοινωνός της διαθήκης και του πνεύματος και έχει ενωθεί σαρκικά μαζί τους. Νομίζω δε εγώ ότι ο σοφότατος Παύλος, κινούμενος από αυτό, έγραψε σε όσους πίστεψαν στον Χριστό: «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς διαζύγιο». Είπε δε κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Όποιος απολύσει τη γυναίκα του χωρίς να υπάρχει λόγος πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί· και όποιος παντρευτεί απολυμένη, μοιχεύει». Όταν δε οι Σαδδουκαίοι και οι φιλύποπτοι ερευνητές ρωτούσαν: «Γιατί ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσουμε διαζύγιο» και να απαλλαγούμε από τη γυναίκα; Είπε πάλι: «Επειδή ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας το πρόσταξε αυτό· από την αρχή όμως δεν έγινε έτσι· διότι αυτός που τους έπλασε, τους εποίησε άρρεν και θήλυ».

Εκείνο λοιπόν που «ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει». <Και να προσέχετε στο πνεύμα σας, και τη γυναίκα της νεότητάς σου να μην την εγκαταλείψεις· αλλά εάν την μισήσεις και την αποδιώξεις, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ ο Θεός του Ισραήλ, η ασέβεια θα καλύψει τους διαλογισμούς σας, λέγει ο Κύριος· και να προσέχετε στο πνεύμα σας και να μην εγκαταλείψετε τη διαθήκη.> Ενώ λοιπόν ο νόμος διαγορεύει σαφώς και απροκάλυπτα, ότι επιτρέπεται σε όσους το επιθυμούν να δίνουν στις συζύγους τους διαζύγιο, και να απαλλάσσονται χωρίς κατηγορία από τη σύζυγό τους, φαινόταν κάπως να αντιτίθενται προς τα παλαιά θεσπίσματα όσα λέγονται μέσω της φωνής του Προφήτη, ο οποίος παραπέμπει σε δίκη και καταλογίζει έγκλημα παρανομίας σε εκείνον που τολμά να αποδιώξει και να αποχωριστεί τη γυναίκα του. Με μεγάλη πνευματική οικονομία, λοιπόν, μέσω των παραπάνω, ούτε καθιστά ανενεργή την αρχαία εντολή, ούτε βέβαια επιτρέπει σε κάποιους να την κάνουν πρόφαση για ανόσιες πράξεις. Διότι δεν σημαίνει ότι, επειδή ο νόμος επέτρεψε να δίνεται το διαζύγιο, εξαιτίας αυτού είστε και απαλλαγμένοι ευθυνών όταν το δίνετε, προκειμένου να προσκολληθείτε σε αλλόφυλες γυναίκες. Αλλά, έστω και αν επιτρέπεται να χωρίσει κάποιος τη γυναίκα του, και αυτό να γίνεται με νομικές αποφάσεις, φυλαχθείτε στο πνεύμα σας από το να εγκαταλείψετε τη γυναίκα της νεότητάς σας. Διότι αυτό είναι το καλύτερο, έστω κι αν ο νόμος επέτρεψε σε όσους το επιθυμούν το διαζύγιο.

Επειδή εσύ ανταποδίδεις τον θάνατο υπέρ ημών· θέλοντας να αναγάγει τη θεολογία σε εκείνον, για τον οποίο ιδού τέτοια διακήρυξε ο Σοφονίας: να ευλαβείστε το πρόσωπο του Κυρίου του Θεού ημών, διότι είναι εγγύς η ημέρα του Κυρίου, διότι ετοίμασε ο Κύριος ο Θεός τη θυσία του· θέλοντας να αναγάγει τη θεολογία σε εκείνον, τον οποίο ούτε ο προφήτης Μαλαχίας αγνόησε· και αυτός λέει τα εξής: τη γυναίκα της νεότητός σου μην την εγκαταλείψεις· αλλά εάν τη μισήσεις και την αποδιώξεις, λέει ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, ασέβεια θα καλύψει τα διανοήματά σου, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτωρ· θέλοντας να αναγάγει τη θεολογία σε εκείνον, για τον οποίο ένας άλλος προφήτης, ο Αγγαίος, εξέθεσε τα εξής: και άκουσε ο Ζοροβάβελ του Σαλαθιήλ από τη φυλή του Ιούδα, και ο Ιησούς του Ιωσεδέκ, ο μέγας ιερέας, και όλοι οι εναπομείναντες του λαού τη φωνή του Κυρίου του Θεού τους· θέλοντας να αναγάγει τη θεολογία σε εκείνον, για τον οποίο ο Ζαχαρίας με λόγια, ιδού, και το πάθος κήρυξε και την αξία του φανέρωσε: και θα έλθει ο Κύριος ο Θεός, και όλοι οι άγιοι μαζί του· και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, δεν θα υπάρχει φως, ούτε ημέρα, ούτε νύχτα, αλλά προς το εσπέρας θα υπάρξει φως· διότι η πορεία γινόταν μεν κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά δεν ήταν ημέρα· διότι η νύχτα, λαμβάνοντας προσταγή, επεσκίασε την ημέρα, αλλά προς το εσπέρας έγινε φως· διότι η ημέρα έλαβε και πάλι το δικό της φως· θέλοντας να αναγάγει τη θεολογία σε εκείνον, τον οποίο ο μέγιστος Ησαΐας διασάλπισε με τέτοιο τρόπο: Ο Κύριος ο Θεός των δυνάμεων θα εξέλθει και θα συντρίψει τον πόλεμο, και θα διεγείρει ζήλο.

Και ο πατέρας παρομοίως χαίρεται όταν η θυγατέρα και ο υιός παντρεύονται, σαν να σπεύδει το σώμα προς το δικό του μέλος· και τόση δαπάνη γίνεται και ελάττωση των χρημάτων, και όμως δεν ανέχεται να τους παραβλέπει άγαμους. Διότι, όπως ακριβώς όταν έχει αποσχισθεί η σάρκα, είναι ο καθένας ατελής ως προς την τεκνοποιία, έτσι ατελής είναι ο καθένας και ως προς τη συγκρότηση του παρόντος βίου. Για τον λόγο αυτόν και ο προφήτης λέει: «Υπόλειμμα του πνεύματός σου». Πώς δε γίνονται και μία σάρκα; Όπως ακριβώς εάν αφαιρέσεις το καθαρότερο μέρος του χρυσού και το αναμείξεις με άλλον χρυσό, έτσι ακριβώς και εδώ, καθώς η ηδονή συγχωνεύει το γονιμότατο στοιχείο, η γυναίκα το δέχεται, το τρέφει και το περιθάλπει, και, συνεισφέροντας τα δικά της στοιχεία, αποδίδει έναν άνθρωπο.

Και άκουσε πώς. Διότι λέγει κάποιος σοφός: Μην επιθυμείς πλήθος άχρηστων τέκνων, εάν δεν υπάρχει σε αυτά φόβος Θεού· και μην επαναπαύεσαι στο πλήθος τους· διότι είναι προτιμότερος ένας παρά χίλιοι, και το να πεθάνεις άτεκνος, παρά να έχεις τέκνα ασεβή· και είναι προτιμότερος ένας που πράττει το θέλημα του Κυρίου, παρά μύριοι παράνομοι. Αλλά οι αναίσθητοι Ιουδαίοι, οι οποίοι ήταν πάντοτε προσηλωμένοι στη σάρκα και παραμελούσαν την αρετή, έλεγαν: Τι άλλο ζητεί ο Θεός, παρά σπέρμα; Αποδεικνύοντάς τους, λοιπόν, ότι δεν ζητεί αυτό, αμέτρητες φορές τους εξολόθρευσε, επειδή ήταν στερημένοι αρετής. «Ευλογημένοι είστε εσείς από τον Κύριο». Ορθώς πρόσθεσε το «από τον Κύριο». Διότι αυτή κυρίως είναι η ευλογία. Επειδή υπάρχουν και εκείνοι που ευλογούνται από τους ανθρώπους, αλλά τα δικά τους είναι ανθρώπινα. Ενώ η μέγιστη ευλογία είναι τούτη.

Και δείχνοντας πόσο μεγάλο είναι το κακό, και αποστερώντας από κάθε συγγνώμη εκείνον που το έπραξε, μέσα από τα επόμενα λόγια επαυξάνει την κατηγορία, συνεχίζοντας και λέγοντας τα εξής: «Και αυτή είναι σύντροφός σου, και γυναίκα της διαθήκης σου, και υπόλειμμα του πνεύματός σου, και δεν το έπραξε κανείς άλλος». Δες πόσα δίκαια παραθέτει: πρώτον, αυτό της ηλικίας, «Γυναίκα της νεότητάς σου»· έπειτα τον αναγκαίο δεσμό, «Και αυτή είναι σύντροφός σου»· έπειτα τον τρόπο της δημιουργίας, «Υπόλειμμα του πνεύματός σου».

γ΄. Εκτός από όλα αυτά, εκείνο που ήταν σπουδαιότερο από όλα, ήταν το αξίωμα του Δημιουργού. Διότι αυτό σημαίνει το: «Δεν την έπλασε άλλος». Δεν μπορείς, λέει, να πεις ότι εσένα μεν σε έπλασε ο Θεός, ενώ εκείνην δεν την έπλασε ο Θεός, αλλά κάποιος άλλος κατώτερός Του· αλλά ένας και ο αυτός έφερε και τους δύο στην ύπαρξη. Ώστε, αν μη τι άλλο, νιώθοντας σεβασμό τουλάχιστον για αυτό, διαφύλαξε την αγάπη σου προς εκείνην. Διότι, αν στους δούλους, οι οποίοι συχνά φιλονικούν μεταξύ τους, έχει γίνει αυτό αφορμή συμφιλίωσης, εννοώ το ότι και οι δύο πρέπει να υπηρετούν τον ίδιο κύριο, πολύ περισσότερο πρέπει να συμβαίνει αυτό σε εμάς, όταν και οι δύο έχουμε τον ίδιο Δημιουργό και Δεσπότη. Είδες πώς και στην Παλαιά Διαθήκη τα προστάγματα της νέας φιλοσοφίας έπαιρναν πλέον την αρχή και τα προοίμιά τους; Επειδή δηλαδή ανατράφηκαν για πολύ καιρό με τον νόμο και όφειλαν να προχωρήσουν προς τα τελειότερα παραγγέλματα, και καθώς ο τρόπος ζωής τους έφτανε πλέον στο τέλος του, ο προφήτης τούς οδηγεί στον κατάλληλο καιρό σε αυτήν τη φιλοσοφία. Ας υπακούσουμε λοιπόν σε αυτόν τον καλό νόμο και ας απαλλάξουμε τους εαυτούς μας από κάθε ντροπή, και ούτε τις δικές μας συζύγους να διώχνουμε, ούτε αυτές που έχουν διωχθεί από άλλους να δεχόμαστε.

«Ελαφίνα αγάπης και πουλάρι χαρίτων ας είναι η συντροφιά σου· η δική σου σύζυγος ας σε καθοδηγεί σε κάθε καιρό. Διότι, συμπορευόμενος με τη δική της αγάπη, θα πληθυνθείς.» «Τη γυναίκα της νεότητάς σου μην την εγκαταλείπεις.» «Μακάρια είναι η αμίαντη στείρα, η οποία δεν γνώρισε κλίνη με παράπτωμα· θα αποκτήσει καρπό κατά την επισκοπή των ψυχών.» Και πάλι: «Καλύτερη είναι η παρθενία που συνοδεύεται από αρετή. Διότι η μνήμη της είναι αθανασία, επειδή αναγνωρίζεται και από τον Θεό και από τους ανθρώπους, και στην αιωνιότητα πορεύεται θριαμβευτικά στεφανωμένη, έχοντας νικήσει τον αγώνα των αμόλυντων άθλων.» «Εκείνος που αντιστέκεται στις ηδονές, στεφανώνει τη ζωή του.» «Τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι για να τον πειράξουν και του έλεγαν: Επιτρέπεται άραγε σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή άνδρα και γυναίκα τους έπλασε; Και είπε, Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα; Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, ο άνθρωπος ας μην το χωρίζει.»