Πατερικές αναφορές στο ΜΑΛΑΧΙΑΣ 3:8

Διότι, σχετικά με εκείνους που αδικούν και επιχειρούν να προσφέρουν δώρα στον Θεό, είναι γεγραμμένο: «Η θυσία των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο»· σχετικά δε με εκείνους που δεν ελεούν: «Εκείνος που κλείνει τα αυτιά του για να μην εισακούσει τον φτωχό, θα επικαλεστεί και ο ίδιος τον Θεό, και δεν θα υπάρξει ποιος να τον εισακούσει». Γι' αυτόν τον λόγο η Παροιμία συμβουλεύει: «Τίμα τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου και πρόσφερέ Του απαρχές από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου». Διότι, εάν πρόκειται να προσφέρεις στον Θεό προερχόμενα από αδικία και αρπαγή, είναι προτιμότερο ούτε να αποκτήσεις τέτοιου είδους περιουσία, ούτε να προσφέρεις από αυτήν. Επειδή το καθαρό δώρο θα αναπέμψει την προσευχή, όπως είναι γεγραμμένο: «Οι προσευχές των ευθέων είναι δεκτές σε Αυτόν». Και πάλι, εάν, ενώ αποκτάς αγαθά από δίκαιους κόπους, δεν προσφέρεις στον Θεό προσφορές από τις οποίες τρέφονται οι φτωχοί, αυτό θα σου καταλογιστεί ως αρπαγή, καθώς λέει ο Θεός μέσω του προφήτη Μαλαχία: «Οι απαρχές και τα δέκατά σας βρίσκονται σε εσάς, και θα υπάρξει διαρπαγή στους οίκους σας». Γιατί λοιπόν, άνθρωπε, μολύνεις τον πλούτο σου, εισάγοντας σε αυτόν άδικα κέρδη; Γιατί καθιστάς βδελυρή την προσφορά σου, επιχειρώντας να προσφέρεις αγαθά από αδικία, προκειμένου να ελεήσεις κάποιον άλλον φτωχό; Εκείνον να ελεήσεις, τον οποίο αδικείς· προς αυτόν να δείξεις τη φιλανθρωπία σου· σε αυτόν να χαρίσεις, και έτσι θα εκπληρώσεις το έλεος με δικαιοσύνη.

Διότι, εάν πρόκειται να προσφέρεις στον Θεό προερχόμενα από αδικία και αρπαγή, είναι προτιμότερο ούτε να αποκτήσεις τέτοιου είδους περιουσία, ούτε να προσφέρεις από αυτήν. Διότι το καθαρό δώρο υψώνει την προσευχή, όπως είναι γραμμένο: «Οι προσευχές των ευθειών είναι δεκτές από Αυτόν». Και πάλι, εάν ενώ αποκτάς αγαθά από δίκαιους κόπους δεν προσφέρεις στον Θεό προσφορές από τις οποίες τρέφονται οι φτωχοί, αυτό θα σου καταλογιστεί ως αρπαγή, όπως ακριβώς λέει μέσω του προφήτη Μαλαχία: «Οι απαρχές και τα δέκατα είναι μαζί σας, και η διαρπαγή θα βρίσκεται στους οίκους σας». Πρέπει, λοιπόν, αφού συγκεράσετε το έλεος και τη δικαιοσύνη, να αποκτάτε μεν τα αγαθά με δίκαιη κρίση, να τα δαπανάτε δε με έλεος, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Να τηρείς το έλεος και τη δικαιοσύνη, και να πλησιάζεις τον Θεό σου διαπαντός».

Αυτό κάπου βρίσκεται να λέει και ο Χριστός. Διότι δικαίως ελέγχει τη σύναξη των απαίδευτων γραμματέων και Φαρισαίων. Και είπε τα εξής: «Ουαί σε εσάς γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι οικοδομείτε τους τάφους των προφητών και κοσμείτε τα μνήματα των δικαίων, και λέγετε: Αν ζούσαμε στις ημέρες των πατέρων μας, δεν θα ήμασταν κοινωνοί τους στο αίμα των προφητών. Ώστε μαρτυρείτε για τον εαυτό σας, ότι είστε υιοί εκείνων που φόνευσαν τους προφήτες· και εσείς συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας». Επομένως, είναι αναγκαίο για εμάς, εφόσον είμαστε αληθινά σώφρονες και διαθέτουμε υγιή νου, να ακολουθούμε με ζήλο όσο το δυνατόν περισσότερο τους πιο δόκιμους από τους πατέρες, και να αποβάλλουμε τη μίμηση των μη αγαθών. Ειδάλλως, αν κάποιος δεν επέλεγε να πράξει αυτό, αλλά ακολουθούσε απλώς και αβασάνιστα τους προγενεστέρους, θα έμοιαζε απολύτως με τα τέκνα των Ελλήνων, τα οποία, εάν κάποιος τα κατηγορήσει ότι, αφού εγκατέλειψαν τη γνώση της αλήθειας και αψήφησαν τον κατά φύση Θεό, προσκυνούν λίθους, προβάλλουν συνεχώς ως δικαιολογία τη συνήθεια των δικών τους πατέρων. «Επιστρέψτε σε εμένα, και θα επιστρέψω σε εσάς, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ. Και είπατε: Με ποιον τρόπο θα επιστρέψουμε; Μήπως μπορεί ο άνθρωπος να εξαπατήσει τον Θεό; Διότι εσείς με εξαπατάτε. Και θα πείτε: Σε τι σε εξαπατήσαμε; Στο ότι τα δέκατα και οι απαρχές βρίσκονται μαζί σας. Και αποβλέποντας εσείς, αποβλέπετε σε αυτά, και εμένα με εξαπατάτε».

Σε αυτούς πάλι που ρωτούν και επιθυμούν να μάθουν το είδος του σφάλματός τους, λέει: «Μήπως μπορεί να υποσκελίσει άνθρωπος τον Θεό, επειδή εσείς με υποσκελίζετε;» Το να «υποσκελίζει» κανείς σημαίνει να εξαπατά ή να παραπλανά, και το να νομίζει ότι θα περάσει απαρατήρητος λέγοντας ίσως ψέματα ή πράττοντας ορισμένα από τα πιο άτοπα πράγματα. Γι' αυτό, εξάλλου, ο Ησαύ μνησικακούσε εναντίον του Ιακώβ, και εξηγώντας την αφορμή των φονικών του διαθέσεων έλεγε: «Διότι με υποσκέλισε ήδη για δεύτερη φορά: και τα πρωτοτόκιά μου πήρε, και τώρα έλαβε την ευλογία μου». Άραγε, λοιπόν, λέει, θα υπερισχύσει ο άνθρωπος του Θεού, δηλαδή θα εξαπατήσει Αυτόν που γνωρίζει τα πάντα; Γιατί λοιπόν εσείς εμένα με υποσκελίζετε;

Επειδή λοιπόν δεν προσφερόταν τίποτα, διασκορπίστηκαν οι ιερουργοί των θείων θυσιαστηρίων, και έτσι ο ναός παρέμεινε έρημος, χωρίς να τελείται θυσία, ούτε να γίνεται κάτι άλλο από όσα συντελούν στη δόξα του Θεού. Καταστρέφονταν λοιπόν στη συνέχεια όλα τα προϊόντα των αγρών και πιέζονταν από την πείνα, και μάλιστα περιέπεσαν σε τέτοια ανάγκη και ανέχεια, ώστε να θέλουν να πουλήσουν ακόμη και τα ίδια τους τα παιδιά σε όσους διέθεταν τροφές, μέχρις ότου ο Έσδρας, έχοντας αντιληφθεί τη θεία οργή, επέπληξε αυστηρά τους άρχοντες του Ισραήλ για αυτά τα ζητήματα. Έτσι προσέφεραν με δυσκολία τις δεκάτες και τις απαρχές, και τότε έσπευσαν οι ιερουργοί και εγκαταστάθηκαν τελώντας τα συνήθη μέσα στον ναό. Γιατί λοιπόν, λέει, εσείς με εξαπατάτε; Το έτος ολοκληρώθηκε, οι καρποί συγκεντρώθηκαν, και τα δέκατα και οι νόμιμες απαρχές παραμένουν ακόμη σε εσάς.

Διότι είναι δύο τέλεια, ο Πατέρας και ο Υιός, ένα όμως λόγω της ισότητας, λόγω της 〈μίας〉 θεότητας και της μίας δύναμης και της μίας ομοιότητας. Ως προς τη θεότητα, λοιπόν, ο Πατέρας και ο Υιός είναι ένα, ενώ ως προς την ενανθρώπηση, ο Υιός και οι μαθητές είναι ένα, καθώς οι μαθητές, μέσω της καταξίωσης της κλήσης τους, προσάγονται προς την ανεκδιήγητη φιλανθρωπία του σε μία ενότητα υιοθεσίας, σύμφωνα με την ευδοκία του Πατέρα και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Και πάλι ελέγχεται η πλάνη εκείνων που μάταια τρέφουν κακοδοξίες για τον ίδιο τον Δεσπότη τους. 70. Αφού δε προσπεράσω και αυτή τη φράση, θα εξετάσω τις επόμενες. Σπεύδουν δε να προβάλουν ορισμένες φράσεις που εφευρίσκουν οι ίδιοι οι σοφιστές, οι οποίοι αναλώνονται σε συλλογισμούς και λογισμούς ματαιοφροσύνης, προσπαθώντας, αν και άνθρωποι, να συλλάβουν λογικά τον Θεό, όπως άλλωστε και ο προφήτης τούς ελέγχει λέγοντας: «Μήπως μπορεί κανείς να εξαπατήσει τον Θεό, όπως εσείς εξαπατάτε εμένα;». Διότι, τι ισχυρίζονται πάλι οι γενναίοι αυτοί;