Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 1:15

Ο δε Σημ γεννά τον Αρφαξάδ, ο Αρφαξάδ γεννά τον Καϊνάν, ο Καϊνάν τον Σάλα, ο Σάλα τον Έβερ, ο Έβερ τον Φαλέκ, ο Φαλέκ τον Ραγαύ, ο Ραγαύ τον Σερούχ, ο Σερούχ τον Ναχώρ, ο Ναχώρ τον Θάρρα, ο Θάρρα τον Αβραάμ, ο Αβραάμ τον Ισαάκ, ο Ισαάκ τον Ιακώβ, ο Ιακώβ τον Ιούδα, ο Ιούδας τον Φαρές, ο Φαρές τον Εσρώμ, ο Εσρώμ τον Αράμ, ο Αράμ τον Αμιναδάμ, ο Αμιναδάμ τον Ναασώμ, ο Ναασώμ τον Σαλμών, ο Σαλμών τον Βοόζ, ο Βοόζ τον Ιωβήδ από τη Ρουθ, ο Ιωβήδ τον Ιεσσαί, ο Ιεσσαί τον βασιλιά Δαυίδ, ο Δαυίδ τον Σολομώντα από τη σύζυγο του Ουρίου, ο Σολομών τον Ροβοάμ, ο Ροβοάμ τον Αβιά, ο Αβιά τον Ασάφ, ο Ασάφ τον Ιωσαφάτ, ο Ιωσαφάτ τον Ιωράμ, ο Ιωράμ τον Οχοζία, ο Οχοζίας τον Ιωάς, ο Ιωάς τον Αμεσία, ο Αμεσίας τον Οζία, τον ονομαζόμενο Αζαρία, ο Οζίας τον Ιωάθαμ, ο Ιωάθαμ τον Άχαζ, ο Άχαζ τον Εζεκία, ο Εζεκίας τον Μανασσή, ο Μανασσής τον Αμώς, ο Αμώς τον Ιωσία, ο Ιωσίας τον Ιεχονία, ο Ιεχονίας πάλι τον Σαλαθιήλ, ο Σαλαθιήλ τον Ζοροβάβελ, ο Ζοροβάβελ τον Αβιούδ, ο Αβιούδ τον Ελιακείμ, ο Ελιακείμ τον Ασώρ, ο Ασώρ τον Σαδώκ, ο Σαδώκ τον Αχείμ, ο Αχείμ τον Ελιούδ, ο Ελιούδ τον Ελεάζαρ, ο Ελεάζαρ τον Ματθία, ο Ματθίας τον Ιακώβ, ο Ιακώβ τον Ιωσήφ.

Βʹ. Για να ελέγξουμε, λοιπόν, την αμάθεια εκείνου που το είπε αυτό, και για να αποτρέψουμε το να σκανδαλιστεί κανείς από παρόμοια άγνοια, θα εκθέσω την αληθινή ιστορία των γεγονότων· προηγουμένως όμως είναι καιρός να εξετάσουμε το ζήτημα που μας έχει τεθεί. Ο μεν Ματθαίος κατέρχεται από τον Αβραάμ στον Δαβίδ, και έπειτα στον Σολομώντα και τους διαδόχους του μέχρι τον Ιακώβ, από τον οποίο προήλθε ο Ιωσήφ, που έφερε τον τίτλο του πατέρα του Χριστού. Ο δε Λουκάς αναφέρει ότι ο Ιωσήφ δεν κατάγεται από τον Ιακώβ, όπως λέει ο Ματθαίος, αλλά από τον Ηλί· έπειτα, ανεβαίνοντας από τον Ηλί, προχωρά σε άλλους, τους οποίους ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε διόλου. Και ακολουθώντας κατ' αυτόν τον τρόπο μια πλάγια γραμμή, φτάνει όχι στον Σολομώντα, τον γιο του Δαβίδ, αλλά στον Νάθαν, που ήταν επίσης γιος του Δαβίδ. Θα όφειλε, αν πράγματι ο λόγος τους αφορούσε την ίδια γενεαλογία, είτε να ανεβεί μέσα από τα ίδια πρόσωπα με τον Ματθαίο, είτε ο Ματθαίος να ακολουθήσει τα ονόματα που αναφέρει ο Λουκάς. Εφόσον όμως δεν συμφώνησαν μεταξύ τους κατ' αυτόν τον τρόπο, ώστε ο ένας να λέει ότι ο Ιωσήφ είναι γιος του Ιακώβ και απόγονος του Σολομώντα του γιου του Δαβίδ, και ο άλλος ότι δεν είναι γιος του Ιακώβ, αλλά του Ηλί και απόγονος του Νάθαν του γιου του Δαβίδ, φαίνεται εξαιτίας αυτών να παρουσιάζουν μεγάλη διαφωνία μεταξύ τους. —Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να πει κανείς για αυτό το πρόβλημα που τέθηκε; Εμπρός, αφού ανοίξουμε το μάτι της ψυχής, ας προσηλώσουμε με προσοχή τη διάνοιά μας στις ίδιες τις λέξεις και ας δούμε τι λέει ο Λουκάς: «

δ΄. Επειδή, λοιπόν, αφού συνέβη αυτό, ακόμη και αν την είχε αποπέμψει κρυφά, το γεγονός ήταν πολύ σπουδαίο για να παραμείνει κρυφό από τους πολλούς, εύλογα παρουσιάστηκε σε όνειρο ο άγγελος και είπε στον Ιωσήφ: «Ιωσήφ, Ιωσήφ, υιέ του Δαβίδ, μην φοβηθείς να παραλάβεις τη Μαριάμ τη γυναίκα σου· διότι αυτό που γεννήθηκε μέσα της προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα». Και πρόσεξε βέβαια πώς πρώτα τον αποκαλεί υιό του Δαβίδ, παραπέμποντάς τον στον προπάτορα, εξαιτίας εκείνου που αναμενόταν από όλους να προέλθει από το σπέρμα του Δαβίδ. Διότι, για ποιον λόγο δεν τον ονόμασε υιό του Ιακώβ; Επειδή αυτός ήταν ο κατά σάρκα πατέρας του, όπως μαρτυρεί ο ευαγγελιστής: «Ο Ματθάν εγέννησε τον Ιακώβ· ο Ιακώβ εγέννησε τον Ιωσήφ»· τώρα όμως, παραλείποντας την αναφορά στον πατέρα, του υπενθυμίζει τον προπάτορα· υποδηλώνοντας σχεδόν ότι εκείνος που είχε υποσχεθεί ο Θεός στον Δαβίδ, ήταν αυτός ο οποίος, παραδόξως, αν και δεν προερχόταν από αυτόν (τον Ιωσήφ), κυοφορούνταν από την Μαρία εκ Πνεύματος Αγίου. Έπειτα τον προτρέπει να πάρει θάρρος απέναντι στον φόβο που είχε· διότι δεν ήταν τυχαίος ο φόβος του, καθώς αντιλαμβανόταν ότι η Μαρία δεν είχε συλλάβει από άνδρα· και έπειτα του διδάσκει όχι αυτό που αγνοούσε, αλλά την αιτία αυτού που ήδη γνώριζε από πριν· λέει, λοιπόν: «Διότι αυτό που γεννήθηκε μέσα της, είναι εκ Πνεύματος Αγίου». ε΄.

Γʹ. Πώς ο μεν Ματθαίος από τους διαδόχους του Δαβίδ και του Σολομώντα καταβιβάζει τις γενεές μέχρι τον Ιακώβ και τον Ιωσήφ· ο δε Λουκάς από τους απογόνους του Δαβίδ και του Νάθαν μέχρι τον Ηλί και τον Ιωσήφ, γενεαλογώντας σε αντίθεση με τον Ματθαίο. αʹ. Είναι καιρός να εξετάσουμε το τρίτο από τα ζητήματα που έχουν προταθεί· ας προσηλώσουμε λοιπόν σταθερά τη διάνοιά μας στις ίδιες τις λέξεις· ας δούμε δε τι λέει ο Λουκάς: «Και ο ίδιος ο Ιησούς ήταν περίπου τριάντα ετών όταν άρχιζε, όντας υιός, όπως νομιζόταν, του Ιωσήφ, του Ηλί, του Μελχί». Αλλά βεβαίως ο Ματθαίος δεν χρησιμοποίησε τη φράση «όπως νομιζόταν»· αντιθέτως, τι λέει; «Ο Ματθάν δε εγέννησε τον Ιακώβ, ο Ιακώβ δε εγέννησε τον Ιωσήφ»· διότι είναι άλλο πράγμα βεβαίως το να νομίζει κανείς, και άλλο το να διαβεβαιώνει ότι τα πράγματα έχουν έτσι. Αν δηλαδή, ενώ ο Ματθαίος διαβεβαίωσε ότι ο Ιωσήφ ήταν υιός του Ιακώβ και του Ματθάν, ο Λουκάς ισχυριζόταν παρομοίως ότι ο Ιωσήφ ήταν υιός του Ηλί και του Μελχί, αληθινά θα υπήρχε κάποια σύγκρουση και πόλεμος, και θα υπήρχε ανάγκη από ανθρώπους που θα διαιτήτευαν μεταξύ τους· τώρα όμως, που ενώ ο Ματθαίος το διαβεβαιώνει, ο Λουκάς δεν το διατείνεται, αλλά παραθέτει την αντίληψη που είχε νομισθεί από τους πολλούς, και όχι αυτήν που επικρατούσε στον ίδιο, νομίζω ότι δεν υπολείπεται κανένα ζήτημα προς διερεύνηση.

Αυτού γιος ήταν ο Ελιέζερ. Αυτού ο Ματθάν. Και αυτού ο Ιακώβ. Τελευταίος ήταν ο Ιωσήφ, ο οποίος εθεωρείτο πατέρας του Χριστού.

«Ο Αβιούδ εγέννησε τον Ελιακείμ· ο Ελιακείμ εγέννησε τον Αζώρ· ο Αζώρ εγέννησε τον Σαδώκ. Ο Σαδώκ εγέννησε τον Αχείμ· ο Αχείμ εγέννησε τον Ελιούδ· ο Ελιούδ εγέννησε τον Ελεάζαρ. Ο Ελεάζαρ εγέννησε τον Ματθάν· ο Ματθάν εγέννησε τον Ιακώβ· ο Ιακώβ εγέννησε τον Ιωσήφ, τον άνδρα της Μαρίας, από την οποία γεννήθηκε ο Ιησούς, ο λεγόμενος Χριστός.» Για ποιο λόγο καταγράφει τη γενεαλογία του Ιωσήφ και όχι της Θεοτόκου; Διότι, ποια συμμετοχή είχε ο Ιωσήφ σε εκείνον τον άσπορο τόκο; Μήπως ήταν πραγματικά πατέρας του Χριστού ο Ιωσήφ, ώστε να γενεαλογεί τον Χριστό με αφετηρία τον Ιωσήφ; Άκουσε λοιπόν, ότι πραγματικά καμία συμμετοχή δεν έχει ο Ιωσήφ στη γέννηση του Χριστού. Και έπρεπε για τον λόγο αυτόν να καταγραφεί η γενεαλογία της Θεοτόκου· αλλά επειδή υπήρχε νόμος να μην καταγράφονται γενεαλογίες γυναικών, για τον λόγο αυτόν δεν καταγράφηκε η γενεαλογία της Παρθένου· όμως, καταγράφοντας τη γενεαλογία του Ιωσήφ, κατέγραψε και τη δική της. Διότι υπήρχε νόμος να μην λαμβάνουν γυναίκες από άλλη φυλή, ούτε από άλλη πατριά, δηλαδή συγγένεια, αλλά από την ίδια φυλή και πατριά. Ώστε, εφόσον υπήρχε τέτοιος νόμος, είναι ολοφάνερο ότι, με την καταγραφή της γενεαλογίας του Ιωσήφ, συμπεριλαμβάνεται και η γενεαλογία της Θεοτόκου· διότι η Θεοτόκος ήταν οπωσδήποτε από την ίδια φυλή και από την ίδια πατριά. Διότι, αν δεν ήταν, πώς θα μπορούσε να μνηστευθεί με αυτόν;