Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 1:17

Διότι, εφόσον ο άγιος Ματθαίος αρίθμησε τις γενεές σε τρία μέρη, λέγοντας ότι από τον Αβραάμ μέχρι τον Δαβίδ είναι δεκατέσσερις γενεές, και από τον Δαβίδ έως την αιχμαλωσία δεκατέσσερις γενεές, και από την αιχμαλωσία έως τον Χριστό δεκατέσσερις γενεές, οι δύο πρώτοι αριθμοί διαπιστώνονται σαφείς, χωρίς να περιέχουν καμία αριθμητική έλλειψη· διότι καλύπτουν τους χρόνους μέχρι τον Ιεχονία. Ο τρίτος όμως αριθμός δεν διαπιστώνεται πλέον να έχει την πληρότητα των δεκατεσσάρων γενεών κατά τη διαδοχή των ονομάτων, αλλά δεκατριών, επειδή κάποιοι, βρίσκοντας το όνομα του Ιεχονία μαζί με έναν άλλον Ιεχονία στο ίδιο σημείο, νόμισαν ότι η αρίθμηση επαναλήφθηκε εκ παραδρομής. Δεν επρόκειτο όμως για επανάληψη, αλλά για σαφή απαρίθμηση. Διότι το παιδί είχε λάβει το όνομα του πατέρα του, δηλαδή Ιεχονίας του Ιεχονία. Αφαιρώντας λοιπόν κάποιοι το ένα όνομα δήθεν χάριν καλλιέπειας, παρασυρόμενοι από άγνοια, κατέστησαν ελλιπή την υπόσχεση της διήγησης ως προς την ομάδα του αριθμού των δεκατεσσάρων ονομάτων και εξαφάνισαν τον πλούτο της γενεαλογικής σχέσης.

Έπειτα, μετά από αυτόν, ο Σηθ και όλη η ανθρωπότητα που προήλθε από αυτόν, και ο Ενώς και ο Καϊνάν και ο Μαλελεήλ και ο Ιάρεδ και ο Ενώχ και ο Μαθουσάλας και ο Λάμεχ και ο Νώε· αυτοί οι άγιοι που καταγράφηκαν ονομαστικά και απαριθμήθηκαν με τη σειρά ανά γενεά, ο αριθμός των οποίων καταδεικνύεται στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου. Διότι εξήντα δύο γενεές και πατριαρχίες αναφέρονται από αυτόν μέσω των ονομάτων των πλέον εξεχόντων ανδρών, οι οποίοι κατείχαν τη γνώση του Θεού ή, λόγω κάποιου άλλου κατορθώματος, μετείχαν στη βασιλική δόξα και το κύρος, των οποίων ο αριθμητικός κατάλογος φθάνει μέχρι την παρουσία του Χριστού. Διότι παρήλθαν δέκα γενεές από τον Αδάμ έως τον Νώε, και από τον Νώε μέχρι τον Αβραάμ άλλες δέκα, από τον Αβραάμ δε μέχρι τον Δαβίδ δεκατέσσερις γενεές, και από τον Δαβίδ έως την αιχμαλωσία δεκατέσσερις γενεές, και από την αιχμαλωσία έως τον Χριστό δεκατέσσερις γενεές, ώστε οι γενεές από τον Αδάμ μέχρι τον Χριστό να είναι εξήντα δύο, οι οποίες για λόγους συντομίας αριθμήθηκαν ως εξήντα. Διότι και στην έρημο, ενώ υπήρχαν εβδομήντα δύο στελέχη φοινίκων, η Γραφή τα ονόμασε εβδομήντα. Και ενώ στο όρος είχαν προσκληθεί εβδομήντα, βρίσκονται εβδομήντα δύο μαζί με τον Ελδάδ και τον Μωδάδ. Και ενώ ήταν εβδομήντα δύο αυτοί που έκαναν τη μετάφραση επί Πτολεμαίου, για λόγους συντομίας έχουμε συνηθίσει να τη λέμε μετάφραση των Εβδομήκοντα.

Εξαιτίας των διαφορετικών καταστάσεων του λαού που παρουσιάζονται από την ιστορία· διότι άλλη ήταν η κατάσταση από τον Αβραάμ έως τον Δαβίδ, και πάλι διαφορετική αυτή από τον Δαβίδ μέχρι την αιχμαλωσία, όπως επίσης και εκείνη από την αιχμαλωσία μέχρι τον Χριστό. Διότι, από τον Αβραάμ μέχρι τον Δαβίδ, δεν φαίνεται να κυβερνήθηκαν από βασιλείς· μετά τον Μωυσή και τον Ιησού του Ναυή, το έθνος κυβέρνησαν εκείνοι που ονομάστηκαν από αυτούς κριτές· και υπήρχε κάποιος ιδιαίτερος τρόπος στη διαδοχή τους· επιπλέον, ούτε τα Ιεροσόλυμα είχαν ακόμη συγκροτηθεί, ούτε βέβαια και ο ναός μέσα σε αυτά. Γι' αυτόν τον λόγο, πολύ ορθά ο ευαγγελιστής, για να μην συγχέει την ιστορία, σταμάτησε μέχρι τον Δαβίδ, αριθμώντας ξεχωριστά αυτούς από τον Αβραάμ. Έπειτα πάλι, επειδή από τον Δαβίδ και μέχρι την αιχμαλωσία είχαν δικούς τους βασιλείς, τόσο αυτούς που κυβέρνησαν από τη γενιά του Δαβίδ όσο και αυτούς που αναδείχθηκαν κατά τη διαίρεση του λαού· και επειδή το ιερό στην Ιερουσαλήμ διήρκεσε από εκείνη την εποχή μέχρι την αιχμαλωσία, εύλογα, αφού και αυτούς τους διαχώρισε πάλι ξεχωριστά, τους συγκέντρωσε κάτω από έναν αριθμό. Όπως ακριβώς έκανε και για όσους έζησαν από την αιχμαλωσία μέχρι τον Χριστό, στους οποίους δεν υφίστατο πλέον η βασιλεία του Δαβίδ, αλλά η ηγεσία είχε μεταπέσει από τη φυλή του Ιούδα στο γένος των ιερέων, οι οποίοι μάλιστα τους κυβέρνησαν από τα χρόνια του Κύρου μέχρι τη γέννηση του Χριστού. Επομένως, αφού διαχώρισε και αυτούς ξεχωριστά, τους αρίθμησε μόνους τους. Δεν προέβη, λοιπόν, ασυλλόγιστα στις τρεις αυτές διαιρέσεις, εξαιτίας των αιτιών που αναφέρθηκαν.

ΙΒʹ. Γιατί, ενώ από τα χρόνια του Δαβίδ μέχρι τον Ιεχονία και την αιχμαλωσία στη Βαβυλώνα βασίλευσαν δεκαεπτά, ο ευαγγελιστής αναφέρει ότι οι γενεές είναι δεκατέσσερις. αʹ. Αν μεν είχε σκοπό να καταγράψει τις διαδοχές, εύλογα θα μπορούσε κάποιος να τον κατακρίνει ότι εξέθεσε λανθασμένα τη διαδοχή των βασιλέων. Διότι στα βιβλία των Βασιλειών και των Παραλειπομένων αναφέρεται ομόφωνα ότι μετά τον Ιωράμ, τον γιο του Ιωσαφάτ, βασίλευσαν τρεις διαδοχικά, ο Οχοζίας, ο Ιωάς και ο Αμεσίας, και έπειτα μετά από αυτούς ο Οζίας, ο Ιωάθαμ και ο Άχαζ, όμως ο ευαγγελιστής, παραλείποντας τους τρεις πρώτους, συνδέει αμέσως μετά τον Ιωράμ, τον γιο του Ιωσαφάτ, τον Οζία, τον Ιωάθαμ και τον Άχαζ, παρακάμπτοντας όσους μεσολάβησαν. Αν το είχε κάνει αυτό με σκοπό να παραθέσει τη διαδοχή των βασιλέων, θα έπρεπε να θεωρηθεί το κείμενό του ως εσφαλμένο. Επειδή όμως δεν προτίθετο να αριθμήσει διαδοχές, αλλά γενεές –διότι αυτό εννοεί ο λόγος του όταν λέει: «Όλες λοιπόν οι γενεές από τον Αβραάμ μέχρι τον Δαβίδ είναι γενεές δεκατέσσερις· και πάλι από τον Δαβίδ μέχρι τον Ιεχονία και τη μετοικεσία της Βαβυλώνας, γενεές δεκατέσσερις», και όχι δεκατέσσερις διαδοχές– δικαιολογημένα απαλλάσσεται από κάθε κατηγορία. Άλλωστε, γιατί δεν τις ονόμασε διαδοχές; Και εφόσον η εξιστόρηση στα βιβλία των Βασιλειών και των Παραλειπομένων περιγράφει διαδοχές και όχι γενεές, δεν προκύπτει καμία αντίφαση από την αντιπαραβολή των δύο.

ΙΓ΄. Γιατί, ενώ αυτοί που γενεαλογούνται μετά τον Ιεχονία μέχρι τον Ιωσήφ είναι δώδεκα, ο ευαγγελιστής λέει και πάλι ότι είναι δεκατέσσερις; α΄. Για την ίδια αιτία· διότι, όπως είπα, δεν ήθελε να καταγράψει διαδοχές, αλλά γενεές· συμβαίνει δε πολλές φορές σε ανθρώπους μακρόβιους και πολυετείς, αφενός μεν να προκύπτουν οι διαδοχές των ανδρών, αφετέρου δε ο αριθμός των γενεών να αποδίδεται πλήρης. Με αυτόν λοιπόν τον λόγο, στην περίοδο από τον Δαβίδ μέχρι την αιχμαλωσία, ενώ ο αριθμός αυτών που φέρονται στη διαδοχή ήταν μεγαλύτερος, αποδόθηκαν λιγότερες γενεές· διότι σε διαδοχές δεκαεπτά ανδρών, ειπώθηκε ότι οι γενεές είναι δεκατέσσερις. Σύμφωνα με τον ίδιο συλλογισμό και τώρα, σε διαδοχές δώδεκα ανδρών, θα συμπληρώνονταν οι δεκατέσσερις γενεές, εφόσον, όπως είναι φυσικό, αυτοί οι δώδεκα υπήρξαν μακρόβιοι και πολυχρόνιοι, και επαρκούσαν για τη συμπλήρωση των δεκατεσσάρων γενεών. Αυτή είναι μία εξήγηση του ζητήματος.

ΟΜΙΛΙΑ Δ΄. Όλες λοιπόν οι γενεές από τον Αβραάμ έως τον Δαβίδ είναι δεκατέσσερις γενεές· και από τον Δαβίδ έως τη μετοικεσία της Βαβυλώνας, δεκατέσσερις γενεές· και από τη μετοικεσία της Βαβυλώνας έως τον Χριστό, δεκατέσσερις γενεές.

Επομένως, ο ευαγγελιστής τήρησε και τον νόμο που προστάζει να μην περιλαμβάνονται γυναίκες σε γενεαλογίες, και εντούτοις γενεαλόγησε την Θεοτόκο, γενεαλογώντας τον Ιωσήφ· και τον ονόμασε άνδρα της Μαρίας, σύμφωνα με την κοινή συνήθεια· διότι και τον μνηστήρα έχουμε τη συνήθεια να τον αποκαλούμε άνδρα της μνηστευμένης, ακόμη και αν δεν έχει γίνει ακόμη γάμος. «Όλες λοιπόν οι γενεές από τον Αβραάμ έως τον Δαυίδ είναι γενεές δεκατέσσερις· και από τον Δαυίδ έως τη μετοικεσία της Βαβυλώνας, γενεές δεκατέσσερις· και από τη μετοικεσία της Βαβυλώνας έως τον Χριστό, γενεές δεκατέσσερις.» Διαίρεσε τις γενεές σε τρεις καταστάσεις, για να δείξει στους Ιουδαίους ότι και ενώ εξουσιάζονταν από κριτές, όπως αυτοί μέχρι τον Δαυίδ. Και υπό βασιλέων, όπως αυτοί μέχρι τη μετοικεσία. Και υπό ιερέων, όπως αυτοί μέχρι τον Χριστό, όμως καθόλου δεν ωφελήθηκαν ως προς την αρετή· και ότι είχαν ανάγκη του αληθινού και κριτή και βασιλιά και ιερέα, που είναι ο Χριστός· διότι όταν εξέλειπαν οι άρχοντες, ήρθε ο Χριστός σύμφωνα με την προφητεία του Ιακώβ. Αλλά πώς υπάρχουν από τη μετοικεσία της Βαβυλώνας έως τον Χριστό δεκατέσσερις γενεές, εφόσον βρίσκονται δεκατρία πρόσωπα; Διότι, αν βέβαια συμπεριλαμβανόταν γυναίκα στη γενεαλογία, θα μπορούσαμε να συνυπολογίσουμε και τη Μαρία, και να συμπληρωθεί ο αριθμός· τώρα όμως δεν γενεαλογείται γυναίκα· πώς λοιπόν επιλύεται αυτό; Μερικοί λένε ότι έθεσε και τη μετοικεσία σαν να έχει θέση προσώπου. «Η γέννηση δε του Ιησού Χριστού έγινε ως εξής.