Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 1:3

Ο δε Σημ γεννά τον Αρφαξάδ, ο Αρφαξάδ γεννά τον Καϊνάν, ο Καϊνάν τον Σάλα, ο Σάλα τον Έβερ, ο Έβερ τον Φαλέκ, ο Φαλέκ τον Ραγαύ, ο Ραγαύ τον Σερούχ, ο Σερούχ τον Ναχώρ, ο Ναχώρ τον Θάρρα, ο Θάρρα τον Αβραάμ, ο Αβραάμ τον Ισαάκ, ο Ισαάκ τον Ιακώβ, ο Ιακώβ τον Ιούδα, ο Ιούδας τον Φαρές, ο Φαρές τον Εσρώμ, ο Εσρώμ τον Αράμ, ο Αράμ τον Αμιναδάμ, ο Αμιναδάμ τον Ναασώμ, ο Ναασώμ τον Σαλμών, ο Σαλμών τον Βοόζ, ο Βοόζ τον Ιωβήδ από τη Ρουθ, ο Ιωβήδ τον Ιεσσαί, ο Ιεσσαί τον βασιλιά Δαυίδ, ο Δαυίδ τον Σολομώντα από τη σύζυγο του Ουρίου, ο Σολομών τον Ροβοάμ, ο Ροβοάμ τον Αβιά, ο Αβιά τον Ασάφ, ο Ασάφ τον Ιωσαφάτ, ο Ιωσαφάτ τον Ιωράμ, ο Ιωράμ τον Οχοζία, ο Οχοζίας τον Ιωάς, ο Ιωάς τον Αμεσία, ο Αμεσίας τον Οζία, τον ονομαζόμενο Αζαρία, ο Οζίας τον Ιωάθαμ, ο Ιωάθαμ τον Άχαζ, ο Άχαζ τον Εζεκία, ο Εζεκίας τον Μανασσή, ο Μανασσής τον Αμώς, ο Αμώς τον Ιωσία, ο Ιωσίας τον Ιεχονία, ο Ιεχονίας πάλι τον Σαλαθιήλ, ο Σαλαθιήλ τον Ζοροβάβελ, ο Ζοροβάβελ τον Αβιούδ, ο Αβιούδ τον Ελιακείμ, ο Ελιακείμ τον Ασώρ, ο Ασώρ τον Σαδώκ, ο Σαδώκ τον Αχείμ, ο Αχείμ τον Ελιούδ, ο Ελιούδ τον Ελεάζαρ, ο Ελεάζαρ τον Ματθία, ο Ματθίας τον Ιακώβ, ο Ιακώβ τον Ιωσήφ.

Βʹ. Για να ελέγξουμε, λοιπόν, την αμάθεια εκείνου που το είπε αυτό, και για να αποτρέψουμε το να σκανδαλιστεί κανείς από παρόμοια άγνοια, θα εκθέσω την αληθινή ιστορία των γεγονότων· προηγουμένως όμως είναι καιρός να εξετάσουμε το ζήτημα που μας έχει τεθεί. Ο μεν Ματθαίος κατέρχεται από τον Αβραάμ στον Δαβίδ, και έπειτα στον Σολομώντα και τους διαδόχους του μέχρι τον Ιακώβ, από τον οποίο προήλθε ο Ιωσήφ, που έφερε τον τίτλο του πατέρα του Χριστού. Ο δε Λουκάς αναφέρει ότι ο Ιωσήφ δεν κατάγεται από τον Ιακώβ, όπως λέει ο Ματθαίος, αλλά από τον Ηλί· έπειτα, ανεβαίνοντας από τον Ηλί, προχωρά σε άλλους, τους οποίους ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε διόλου. Και ακολουθώντας κατ' αυτόν τον τρόπο μια πλάγια γραμμή, φτάνει όχι στον Σολομώντα, τον γιο του Δαβίδ, αλλά στον Νάθαν, που ήταν επίσης γιος του Δαβίδ. Θα όφειλε, αν πράγματι ο λόγος τους αφορούσε την ίδια γενεαλογία, είτε να ανεβεί μέσα από τα ίδια πρόσωπα με τον Ματθαίο, είτε ο Ματθαίος να ακολουθήσει τα ονόματα που αναφέρει ο Λουκάς. Εφόσον όμως δεν συμφώνησαν μεταξύ τους κατ' αυτόν τον τρόπο, ώστε ο ένας να λέει ότι ο Ιωσήφ είναι γιος του Ιακώβ και απόγονος του Σολομώντα του γιου του Δαβίδ, και ο άλλος ότι δεν είναι γιος του Ιακώβ, αλλά του Ηλί και απόγονος του Νάθαν του γιου του Δαβίδ, φαίνεται εξαιτίας αυτών να παρουσιάζουν μεγάλη διαφωνία μεταξύ τους. —Τι θα μπορούσε, λοιπόν, να πει κανείς για αυτό το πρόβλημα που τέθηκε; Εμπρός, αφού ανοίξουμε το μάτι της ψυχής, ας προσηλώσουμε με προσοχή τη διάνοιά μας στις ίδιες τις λέξεις και ας δούμε τι λέει ο Λουκάς: «

Έτσι λοιπόν, αφού πλησίασε με αυτόν τον τρόπο τον άνδρα, από την πρώτη επαφή γίνεται μητέρα διδύμων από αυτόν, επειδή ο Θεός τής δώρισε αυτόν τον καρπό χάρη στην αγαθή της πρόθεση. Διότι, ενώ μπορούσε να δώσει τον εαυτό της σε άλλους, και να συνδεθεί με άλλους αλλόφυλους και ασεβείς, δεν το σκέφτηκε καν αυτό. Αλλά, έχοντας θέσει ως ευχή να αξιωθεί να ανήκει στο γένος των θεοφιλών, αν και ήταν αλλόφυλη, μηχανεύτηκε μια τόσο μεγάλη δραματουργία. Και δεν τόλμησε η Θάμαρ να προχωρήσει στη συνεύρεση με τον Ιούδα, προτού φύγει από τη μέση η προηγούμενη σύζυγός του. Επειδή θεωρούσε το εγχείρημα ανόσιο πριν από τον θάνατο εκείνης. Έμενε λοιπόν μόνη της στον οίκο του πατέρα της, αν και ήταν άτεκνη, και θα παρέμενε άπαις μέχρι τέλους, εάν δεν είχε θεωρήσει ότι η ευκαιρία τη βοηθούσε. Γι' αυτό ακριβώς, όπως είπα, αξιώνεται να έχει συνεργό τον Θεό, ο οποίος από μία μόνο συνεύρεση με τον Ιούδα τής δώρισε αμέσως τον καρπό δύο παιδιών. Επιτελώντας συγχρόνως γύρω από τη γέννηση των παιδιών μυστηριώδεις οικονομίες. Για τις οποίες και νομίζω προπαντός ότι ο θαυμάσιος ευαγγελιστής συμπεριέλαβε ολόκληρη τη μνήμη τους στη γενεαλογία του Σωτήρος ημών. Διότι, αφού γεννήθηκαν από αυτήν δίδυμα παιδιά, ο Ζαρά και ο Φαρές, μου φαίνεται ότι ο λόγος της Γραφής δεν υπονοεί τυχαία πράγματα από τη γέννησή τους. Γι' αυτό και ο Ματθαίος μνημόνευσε και τους δύο μαζί με τη μητέρα τους, λέγοντας «ο Ιούδας δε εγέννησε τον Ζαρά εκ της Θάμαρ». Διότι για ποιο λόγο δεν αρκέστηκε να πει ότι ο Ιούδας εγέννησε τον Φαρές, παραλείποντας τον Ζαρά, όπως ακριβώς έπραξε και στην περίπτωση του Ιακώβ;

Έπειτα από αυτούς ακολουθεί ο Αβραάμ, ο γιος του Θάρα, του απογόνου του Ναχώρ. Ο γιος του Αβραάμ, ο Ισαάκ, εγέννησε τον Ιακώβ, ο οποίος με τη σειρά του εγέννησε τον Ιούδα. Αυτός δε εγέννησε τον Φαρές από τη Θάμαρ. Και αυτός, τον Εσρώμ. Ο Εσρώμ, τον Αράμ, ο οποίος εγέννησε τον Αμιναδάμ. Αυτός δε, τον Ναασσών. Ο Ναασσών πάλι, τον Σαλμών. Ο Σαλμών, τον Βοόζ. Και από τον Βοόζ, γεννήθηκε ο Ωβήδ.

Αλλά επειδή ούτε έτσι ωφελήθηκαν καθόλου, αλλά, μολονότι ο νόμος υποδείκνυε το μέγεθος των αμαρτημάτων, αυτοί πάλι βυθίζονταν σε αυτά, με την έλευσή Του ο κοινός Δεσπότης χάρισε στο ανθρώπινο γένος αυτή την πνευματική και ενάρετη πολιτεία, της οποίας τον τύπο εκπλήρωνε ο Ζαρά. Γι' αυτό και ο ευαγγελιστής μνημονεύει και τη Θάμαρ και αυτούς που γεννήθηκαν από αυτήν, και λέει: «Ο δε Ιούδας εγέννησε τον Φαρές και τον Ζαρά εκ της Θάμαρ».

Μετά από αυτά, αξίζει να εξετάσουμε και το εξής: για ποιο λόγο άραγε, ενώ προβάλλει τη γενεαλογία μέσω των ανδρών, μνημόνευσε και γυναίκες. Και εφόσον έκρινε σωστό να πράξει αυτό, δεν συμπεριέλαβε όλες τις γυναίκες, αλλά, αφού προσπέρασε τις ενάρετες, όπως τη Σάρρα, τη Ρεβέκκα και όσες άλλες ήταν τέτοιες, έφερε στο προσκήνιο μόνο εκείνες που ήταν διαβόητες για τα παραπτώματά τους· για παράδειγμα, αν κάποια ήταν πόρνη και μοιχαλίδα, αν κάποια προερχόταν από παράνομους γάμους, αν κάποια ήταν αλλόφυλη και βάρβαρη. Διότι μνημόνευσε τη γυναίκα του Ουρία, και τη Θάμαρ, και τη Ραάβ, και τη Ρουθ· από τις οποίες η μία ήταν αλλογενής, η άλλη πόρνη, και η άλλη έπεσε σε σαρκικό αμάρτημα με τον πεθερό της· και μάλιστα ούτε με αυτόν μέσω νόμιμου γάμου, αλλά υποκλέπτοντας τη σαρκική ένωση και φορώντας το προσωπείο της πόρνης. Όσο για τη γυναίκα του Ουρία, κανείς δεν την αγνοεί, εξαιτίας του περιβόητου αυτού τολμήματος.

Ο Ιούδας δε γέννησε τον Φαρές και τον Ζαρά από τη Θάμαρ. Τι κάνεις, άνθρωπε, υπενθυμίζοντάς μας μια ιστορία που περιέχει παράνομη συνεύρεση; Και τι με αυτό; λέει. Διότι, αν μεν καταγράφαμε τη γενεαλογία ενός απλού ανθρώπου, εύλογα θα τα αποσιωπούσε κανείς αυτά· αν όμως πρόκειται για τον σαρκωθέντα Θεό, όχι μόνο δεν πρέπει να τα αποσιωπούμε, αλλά και να τα διακηρύσσουμε φανερά, αποδεικνύοντας την πρόνοια και τη δύναμή Του. Διότι γι' αυτό ακριβώς ήλθε, όχι για να αποφύγει τα δικά μας ονείδη, αλλά για να τα εξαλείψει. Όπως, λοιπόν, θαυμάζεται περισσότερο όχι απλώς επειδή πέθανε, αλλά επειδή σταυρώθηκε (αν και είναι πράγμα ντροπιαστικό, πλην όμως όσο πιο ντροπιαστικό είναι, τόσο πιο φιλάνθρωπο Τον αναδεικνύει)· έτσι ακριβώς μπορεί να λεχθεί και για τη γέννησή Του: δεν είναι δίκαιο να Τον θαυμάζουμε μόνο επειδή ανέλαβε σάρκα και έγινε άνθρωπος, αλλά και διότι καταδέχθηκε να έχει τέτοιους συγγενείς, χωρίς να ντρέπεται καθόλου για τα δικά μας κακά. Και αυτό το διακήρυττε από τα ίδια τα προοίμια της γέννησής Του, ότι δεν ντρέπεται για τίποτα από τα δικά μας, παιδαγωγώντας και εμάς μέσα από αυτά, να μην κρυβόμαστε ποτέ από ντροπή για την κακία των προγόνων μας, αλλά ένα μόνο να επιζητούμε: την αρετή. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος, έστω κι αν έχει πρόγονο αλλόφυλο, έστω και πόρνη, έστω και οτιδήποτε άλλο, σε τίποτα δεν θα μπορέσει να βλαφθεί.

Αρχίζει τη γενεαλογία από τον Αβραάμ, διότι αυτός ήταν ο πατέρας των Εβραίων, και επειδή αυτός πρώτος δέχθηκε τις επαγγελίες, ότι στο σπέρμα του θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Πολύ σωστά λοιπόν από αυτόν γενεαλογεί τον Χριστό· διότι ο Χριστός είναι το σπέρμα του Αβραάμ, στο οποίο ευλογηθήκαμε όλοι εμείς που προερχόμαστε από τα έθνη, οι πρώην καταραμένοι. Το δε Αβραάμ ερμηνεύεται πατέρας εθνών· το δε Ισαάκ, χαρά, γέλιο. Δεν μνημονεύει όμως ο Ευαγγελιστής τα νόθα παιδιά του Αβραάμ, όπως τον Ισμαήλ και τους υπολοίπους, διότι οι Ιουδαίοι δεν κατάγονταν από αυτούς, αλλά από τον Ισαάκ. Ο δε Ισαάκ γέννησε τον Ιακώβ· ο δε Ιακώβ γέννησε τον Ιούδα και τους αδελφούς του. «Βλέπεις ότι γι' αυτόν τον λόγο μνημόνευσε τον Ιούδα και τους αδελφούς του, διότι από αυτούς προήλθαν οι δώδεκα φυλές.» «Ο δε Ιούδας γέννησε τον Φαρές και τον Ζαρά, από τη Θάμαρ.» Ο Ιούδας είχε λάβει τη Θάμαρ ως νύφη για τον Ηρ, ένα από τα παιδιά του.

Μάλλον για να τους αγιάσει, ακριβώς με το να γεννηθεί από αυτούς· διότι δεν ήρθε για να καλέσει δικαίους, αλλά αμαρτωλούς. «Ο Φαρές γέννησε τον Εσρώμ· ο Εσρώμ γέννησε τον Αράμ· ο Αράμ γέννησε τον Αμιναδάβ·