Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:13

Μτ. 10, 11-15 Δεν θέλει να αλλάζουν τόπο με τόπο και σπίτι με σπίτι, για να μην προκληθεί λύπη σε εκείνον που τους φιλοξένησε πρώτος, ούτε να δώσουν λαβή για υποψία λαιμαργίας και αστάθειας. Και η σκόνη που τινάζεται από τα πόδια τους είναι απόδειξη της ανώφελης οδοιπορίας προς αυτούς και των κόπων που υπέμειναν για χάρη τους. Θα τιμωρηθούν δε εξίσου με τους Σοδομίτες, εφόσον εκείνοι μεν ατίμασαν τους αγγέλους, τούτοι δε τους αποστόλους.

Εάν όμως, αφού βρεθεί κάποιος άξιος και υποδεχθεί τον στρατιώτη της βασιλείας, συμβεί ποτέ —όπως συχνά εθίσταται να συμβαίνει στην οικία ενός θεοσεβούς ανδρός— οι γονείς ή οι αδελφοί ή άλλοι συγγενείς να εναντιώνονται και να πολεμούν, όχι μόνο τον φιλοξενούμενο, αλλά και εκείνον που τον τίμησε με την υποδοχή, αναγκαστικά ο Σωτήρας δεν παρέλειψε να αναφερθεί και σε αυτούς, αλλά προσθέτει στα προηγούμενα: «και αν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν· εάν όμως δεν είναι άξια, η ειρήνη σας ας επιστρέψει σε εσάς». Διότι εσείς, λέει, χάριν εκείνου που έχει την καλή μαρτυρία και είναι άξιος της επισκέψής σας, να ευαγγελίζεστε με ασπασμούς ειρήνης όχι μόνο αυτόν με τις ευλογίες της ειρήνης, αλλά και ολόκληρο τον οίκο, δηλαδή τους οικείους και τους συγγενείς του, και τα αγαθά σας ας απλωθούν άφθονα και πλουσιοπάροχα στους γονείς και τους αδελφούς και τους συγγενείς και σε ολόκληρο τον οίκο εκείνου που σας υποδέχθηκε. Εάν λοιπόν βρεθούν και αυτοί άξιοι της ευλογίας σας, ας έλθει η ειρήνη σας σε όλους ως σε υιούς ειρήνης. Εάν όμως αποδειχθούν εχθροί και πολέμιοι της ειρήνης σας, και διόλου άξιοί της, τότε αφού πάρετε, λέει, τα αγαθά σας, να αποχωρήσετε από τους αναξίους, και η ειρήνη σας ας επιστρέψει σε εσάς, μεταβαίνοντας πάλι πίσω σε εσάς η δική σας ευλογία, διότι εσείς εκπληρώσατε το χρέος σας.

Πώς λοιπόν δεν είναι άτοπο, ενώ τόσες φορές ακούμε να έχουμε ειρήνη, εμείς να βρισκόμαστε σε πόλεμο μεταξύ μας, και ενώ τη λαμβάνουμε και την ανταποδίδουμε, να πολεμούμε εκείνον που δίνει την ειρήνη; Λες «Και τω πνεύματί σου», και όταν βγεις έξω τον διαβάλλεις; Αλίμονο, διότι τα σεμνά της Εκκλησίας έχουν γίνει μόνο εξωτερικά σχήματα πραγμάτων, και όχι αλήθεια. Αλίμονο, διότι τα σύμβολα αυτού του στρατοπέδου παραμένουν μόνο στα λόγια. Γι' αυτό και αγνοείτε γιατί λέγεται: «Ειρήνη πάσι». Αλλά ακούστε τα εξής, τι λέει ο Χριστός: σε όποια πόλη ή χωριό και αν εισέλθετε, «Εισερχόμενοι στην οικία, να την ασπάζεστε· και εάν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν· εάν όμως δεν είναι άξια, η ειρήνη σας ας επιστρέψει σε εσάς». Γι' αυτό και έχουμε άγνοια, επειδή νομίζουμε ότι αυτά είναι απλός τύπος λέξεων, και δεν συγκατατίθεται σε αυτά ο νους μας. Διότι μήπως εγώ δίνω την ειρήνη; Ο Χριστός είναι αυτός που καταδέχεται να ομιλεί μέσω ημών.

ε΄. Κανείς, λοιπόν, ας μην πει ότι εγώ είμαι ευτελής και ταπεινός και ανάξιος λόγου, και ας με προσέξει έστω κι έτσι. Διότι τέτοιος είμαι· αλλά είναι πάντοτε συνήθεια του Θεού, για χάρη των πολλών, να επιφοιτά και σε τέτοιους ανθρώπους. Και για να το μάθετε, καταδέχθηκε να μιλήσει στον Κάιν για χάρη του Άβελ, στον διάβολο για τον Ιώβ, στον Φαραώ για τον Ιωσήφ, στον Ναβουχοδονόσορα για τον Δανιήλ, στον Βαλτάσαρ για τον ίδιο. Επίσης και οι μάγοι αξιώθηκαν αποκάλυψης, και ο Καϊάφας προφήτευσε, αν και ήταν χριστοκτόνος και ανάξιος, εξαιτίας του αξιώματος της ιερωσύνης. Λέγεται μάλιστα ότι και ο Ααρών γι' αυτόν τον λόγο δεν χτυπήθηκε από τη λέπρα. Διότι, πες μου, γιατί, ενώ και οι δύο καταλάλησαν, τιμωρήθηκε μόνο εκείνη; Μην απορείς· διότι, αν στα κοσμικά αξιώματα, έστω και αν κάποιος κατηγορείται για αμέτρητα παραπτώματα, δεν οδηγείται στο δικαστήριο προτού αποβάλει την εξουσία, για να μην εξυβριστεί και αυτή μαζί του· πολύ περισσότερο στην πνευματική εξουσία, όποιος κι αν είναι αυτός που την κατέχει, ενεργεί η χάρη του Θεού· διαφορετικά θα είχαν χαθεί τα πάντα. Όταν όμως την αποβάλει, είτε φεύγοντας από αυτή τη ζωή είτε και εδώ, τότε βέβαια, τότε θα υποστεί βαρύτερη την τιμωρία. Μην νομίζετε, λοιπόν, ότι αυτά λέγονται από εμάς· η χάρη του Θεού είναι αυτή που ενεργεί ακόμη και στον ανάξιο, όχι για εμάς, αλλά για εσάς. Ακούστε λοιπόν τι λέει ο Χριστός: «Εάν το σπίτι είναι άξιο, ας έλθει η ειρήνη σας επάνω του». Πώς όμως γίνεται άξιο; «Εάν σας δεχθούν», λέει.

Διότι δεν σημαίνει, λέει, επειδή είπα «Άξιος είναι ο εργάτης για την τροφή του», ότι άνοιξα για εσάς τις πόρτες όλων· αλλά και σε αυτό το ζήτημα προστάζω να επιδεικνύετε μεγάλη προσοχή και ακρίβεια. Διότι αυτό θα σας ωφελήσει και ως προς την καλή σας φήμη, αλλά και ως προς αυτήν καθαυτήν τη διατροφή σας. Εάν, δηλαδή, ο οικοδεσπότης είναι άξιος, οπωσδήποτε θα σας δώσει τροφή· και μάλιστα όταν δεν ζητάτε τίποτε περισσότερο από τα αναγκαία. Και δεν τους προστάζει μόνο να αναζητούν άξιους ανθρώπους, αλλά και να μην αλλάζουν από σπίτι σε σπίτι, ώστε ούτε αυτόν που τους φιλοξενεί να δυσαρεστούν, ούτε οι ίδιοι να αποκτήσουν τη φήμη της λαιμαργίας και της επιπολαιότητας. Διότι αυτό το φανέρωσε λέγοντας: «Εκεί να μένετε έως ότου αναχωρήσετε». Και αυτό μπορεί κανείς να το κατανοήσει και από τους άλλους ευαγγελιστές. Είδες πώς και με αυτόν τον τρόπο τους έκανε σεμνούς, και αυτούς που τους δέχονταν πρόθυμους και προσεκτικούς, δείχνοντας ότι εκείνοι είναι μάλλον που βγαίνουν κερδισμένοι, και ως προς τη δόξα και ως προς την πνευματική ωφέλεια; Έπειτα, αναλύοντας πάλι αυτό ακριβώς το ζήτημα, λέει: «Εισερχόμενοι δε στην οικία, να την ασπάζεστε. Και εάν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν· εάν όμως δεν είναι άξια, η ειρήνη σας ας επιστρέψει σε εσάς». Βλέπεις μέχρι ποιο σημείο δεν παραλείπει να τους δίνει λεπτομερείς οδηγίες; Και πολύ δικαιολογημένα. Διότι προετοίμαζε αθλητές της ευσέβειας και κήρυκες για όλη την οικουμένη· και προετοιμάζοντάς τους με αυτόν τον τρόπο να είναι ταπεινοί και κάνοντάς τους αγαπητούς, λέει: «Και όποιος δεν σας δεχθεί, ούτε ακούσει τα λόγια σας, βγαίνοντας από την οικία ή από την πόλη εκείνη, εκτινάξτε τη σκόνη από τα πόδια σας».

Διότι τίποτα δεν είναι ίσο με αυτήν. Βλέπεις με πόσο πλούτο εισέρχεται ο άγιος στο σπίτι; Αυτός ο λόγος είναι μεν απλός, αποτελεί όμως πηγή για αμέτρητα αγαθά. Διότι τι θα μπορούσε να είναι ασφαλέστερο από ένα σπίτι που απολαμβάνει ειρήνη; Και οι άγιοι εύχονται ειρήνη σε εκείνους που τους υποδέχονται, όχι μόνο την ειρήνη μεταξύ τους, αλλά και την ειρήνη με τον ίδιο μας τον εαυτό. Συχνά, βέβαια, έχουμε πόλεμο στους λογισμούς μας, και χωρίς να μας ενοχλεί κανείς ταραζόμαστε, και πονηρές επιθυμίες ξεσηκώνονται συνεχώς μέσα μας. Αυτήν λοιπόν τη μάχη καταστέλλει εκείνος ο λόγος των αγίων, και δημιουργεί πολλή εσωτερική γαλήνη. Διότι, μόλις εκείνος μίλησε, κάθε διαβολική σκέψη και άτοπος λογισμός δραπέτευσε από την ψυχή μας· επομένως, λαμβάνεις περισσότερα από όσα δίνεις. «Και αν μεν σας δεχτούν», λέει, «ας έλθει η ειρήνη επάνω τους· αν όμως δεν σας δεχτούν, τινάξτε τη σκόνη από τα πόδια σας. Αλήθεια σας λέω, πιο ανεκτή θα είναι η κατάσταση για τη γη των Σοδόμων και της Γομόρρας κατά την ημέρα εκείνη, παρά για την πόλη εκείνη». Βλέπεις ότι τα πόδια των αγίων, όταν ατιμάζονται, πόσο πυρ επιφέρουν; Γι' αυτόν τον λόγο παραγγέλλει να τα πλένουμε, ώστε, καθώς τα περιποιούμαστε, να μας εξασφαλίσουν μεγάλη παρρησία ενώπιον του Θεού· και ταυτόχρονα μέσω αυτής της προτροπής μάς διδάσκει και τούτο, το να επιτελούμε οι ίδιοι αυτοπροσώπως όλα τα έργα της φιλοξενίας.

Αλλά, εάν εγκρίνετε, ας φέρουμε πρώτα στο μέσο εκείνον ο οποίος εκεί μεν τιμωρείται, εδώ δε απήλαυσε την τρυφή. Ας προσέξουν τα λεγόμενα και οι πλούσιοι και οι φτωχοί· διότι η διδασκαλία είναι χρήσιμη και στους δύο. Διότι, για το ότι και εδώ και εκεί πολλοί κρίνονται, άκου τον Χριστό που λέει: Σε όποια πόλη ή οικία εισέλθετε, μπαίνοντας στην οικία, να την χαιρετάτε λέγοντας: Ειρήνη σε αυτόν τον οίκο. Και αν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν· εάν όμως δεν είναι άξια, η ειρήνη σας ας επιστρέψει σε εσάς. Και όποιος δεν σας δεχθεί ούτε ακούσει τα λόγια σας, βγαίνοντας έξω από την πόλη, τινάξτε τον κονιορτό από τα πόδια σας. Αλήθεια σας λέω, θα είναι πιο ανεκτή η κατάσταση για τη γη των Σοδόμων και των Γομόρρων κατά την ημέρα της κρίσεως, παρά για την πόλη εκείνη. Σε όποια πόλη ή οικία εισέλθετε, εξετάστε ποιος είναι άξιος μέσα σε αυτήν, και εκεί να μείνετε, μέχρι να αναχωρήσετε.

Τι λέγει ο Χριστός; Σε όποια πόλη ή χωριό κι αν εισέλθετε, μπαίνοντας στην οικία να την ασπάζεστε· και αν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν· εάν όμως δεν είναι άξια, ας επιστρέψει η ειρήνη σας σε εσάς. Γι' αυτόν τον λόγο δεν κατανοούμε το βάθος τους, επειδή νομίζουμε ότι αυτά είναι απλώς τυπικά λόγια, και δεν τα ενστερνιζόμαστε με τον νου μας. Διότι, μήπως εγώ δίδω την ειρήνη; Ο Χριστός είναι εκείνος που καταξιώνει να ομιλεί μέσω ημών. Ακόμη και αν όλον τον υπόλοιπο χρόνο είμαστε κενοί από τη χάρη, δεν συμβαίνει όμως αυτό τώρα, για δική σας χάρη. Διότι, εάν η χάρις του Θεού ενήργησε σε έναν όνο και σε έναν μάντη κατ' οικονομίαν, και για την ωφέλεια των Ισραηλιτών, είναι ολοφάνερο ότι δεν θα αρνηθεί να ενεργήσει και σε εμάς, αλλά θα ανεχθεί να πράξει και αυτό για χάρη σας.

Μην απορείς. Διότι, εάν στα κοσμικά αξιώματα, έστω και αν κάποιος κατηγορείται για αναρίθμητα παραπτώματα, δεν οδηγείται στο δικαστήριο προτού αποβάλει την εξουσία, ώστε να μην εξυβριστεί και αυτή μαζί του, πολύ περισσότερο στην πνευματική εξουσία, όποιος και αν είναι ο φορέας της, ενεργεί η χάρη του Θεού· επειδή διαφορετικά όλα θα είχαν χαθεί. Όταν όμως την αποβάλει, είτε αναχωρώντας από αυτή τη ζωή είτε και εδώ, τότε βεβαίως, τότε θα υποστεί αυστηρότερη τιμωρία. Μη νομίζετε, λοιπόν, ότι αυτά λέγονται από εμάς· η χάρη του Θεού είναι εκείνη που ενεργεί ακόμη και στον ανάξιο, όχι για εμάς, αλλά για εσάς. Ακούστε, λοιπόν, τι λέει ο Χριστός: «Εάν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας επάνω της».

«Και εάν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν. Εάν όμως δεν είναι άξια, η ειρήνη θα επιστρέψει σε εσάς». Να είναι κανείς ευπροσήγορος στις συναναστροφές, γλυκύς στις ομιλίες. Ας μη νομίζουμε ότι είναι ασήμαντο και ευτελές αυτό το κατόρθωμα, το να γίνεται κανείς ευπροσήγορος και καταδεκτικός.

Για κανέναν ποτέ δεν επέρχεται κορεσμός από το κέρδος, αλλά αυτό που διαρκώς λαμβάνεται, καθίσταται ύλη και προσάναμμα της επιθυμίας για περισσότερα. Μην αποδιώχνεις τους φτωχούς. Εισέρχεται ο φτωχός στην αυλή σου ζητώντας ελεημοσύνη, και δαπανά δύο ώρες χωρίς να λάβει τίποτα. Και ενίοτε διατάζεις τον δούλο σου να τον πετάξει έξω. Δεν άκουσες τον Χριστό που λέει: Σε όποια πόλη ή οικία εισέλθετε, πείτε στον οίκο εκείνο: Ειρήνη σε εσάς. Και αν μεν η οικία είναι άξια ειρήνης, ας έλθει η ειρήνη σας επάνω της· εάν όμως δεν είναι, τινάξτε και τη σκόνη από τα πόδια σας. Αλήθεια σας λέω, πιο ανεκτή θα είναι η κατάσταση για τη γη των Σοδόμων και των Γομόρρων την ημέρα εκείνη, παρά για τον οίκο εκείνο. Εισέρχεται ο φτωχός στην αυλή σου, και εσύ διατάζεις τον δούλο σου να τον πετάξει έξω.

Παραγγέλλει δε να παραμένουν στο ίδιο μέρος και να μην πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι, για να μην κατηγορηθούν ως λαίμαργοι, και φανεί ότι προσβάλλουν εκείνους που τους φιλοξένησαν πρώτοι. «Εισερχόμενοι δε στην οικία, να την χαιρετάτε λέγοντας: Ειρήνη στον οίκο τούτο· και εάν μεν η οικία είναι άξια, ας έλθει η ειρήνη σας σε αυτήν, εάν δε δεν είναι άξια, η ειρήνη σας ας επιστρέψει σε εσάς». Με τον ασπασμό και την ειρήνη να εννοείς την ευλογία, η οποία παραμένει μόνο στους άξιους· μάθε λοιπόν από αυτό ότι προπάντων τα δικά μας έργα μάς ευλογούν. «Και όποιος δεν σας δεχθεί ούτε ακούσει τα λόγια σας, βγαίνοντας από το σπίτι ή από την πόλη εκείνη, εκτινάξτε τη σκόνη των ποδιών σας.