Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:18

Πού είναι ο Διοκλητιανός; Πού είναι ο Νέρων; Πού είναι ο Ουεσπασιανός; Πού ο Ηρώδης; Πού ο Μαξιμιανός και όλοι όσοι θανάτωσαν τους μάρτυρες του Χριστού, χωρίς όμως να μπορέσουν ούτε να παύσουν ούτε να κλείσουν την πίστη μας; Αυτοί χάθηκαν και διαλύθηκαν. Ο Χριστός όμως δεν μας είπε ψέματα, όταν είπε ότι «θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου». Και πάλι, ότι «θα οδηγηθείτε ενώπιον βασιλέων και ηγεμόνων εξαιτίας μου». Διαλέξτε λοιπόν ένα από τα δύο· ή μας μισείτε, και έτσι αποδεικνύετε πως ο Χριστός είπε αλήθεια, όταν μας είπε ότι «θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου». Και όχι μόνο αυτό, αλλά είπε και πολλά άλλα, τα οποία τα βλέπουμε να γίνονται καθημερινά, και ακόμη περισσότερο τον προσκυνούμε ως Θεό. Είπε ότι το Ευαγγέλιό του θα κηρυχθεί σε όλο τον κόσμο· είπε· «Δεν θα μείνει πέτρα πάνω σε πέτρα από τον ναό σας». Είπε ότι «όποιος δεν αφήνει πατέρα και αδελφούς και αδελφές, δεν μπορεί να με ακολουθήσει». Μας είπε για την ελεημοσύνη να την κάνουμε κρυφά· μας είπε· «Να βαπτίζεστε στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Μας είπε· «Είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος». Ποιος λοιπόν είναι σε θέση να τον ελέγξει, ότι είπε αυτά τα λόγια ψευδόμενος, δηλαδή τον Χριστό; Κανείς βέβαια· αλλά όλα έγιναν, όπως είπαμε προηγουμένως, και γίνονται. Μήπως δεν έπεσε ο ναός σας και δεν κάηκε; Μήπως δεν κηρύχθηκε το Ευαγγέλιό του σε όλο τον κόσμο; Μήπως δεν μισούμαστε εμείς οι Χριστιανοί από όλα τα έθνη εξαιτίας του ονόματός του; Μήπως δεν βλέπουμε μυριάδες να εγκαταλείπουν πατέρες και μητέρες και να ακολουθούν τον Χριστό; Μήπως δεν βλέπουμε ή δεν καταλαβαίνουμε ότι ο Χριστός είναι μαζί μας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος, χωρίς να επιτρέπει να καταργηθεί η πίστη μας; Ποιος λοιπόν, βλέποντας τέτοια και τόσα πολλά λόγια και έργα του, τα οποία τα προείπε πριν από οκτακόσια χρόνια ή και περισσότερο, και τα οποία σήμερα και κάθε ημέρα γίνονται και λάμπουν, μπορεί να απιστήσει σ’ Αυτόν ή να σκανδαλιστεί εξαιτίας Του; Μη γένοιτο. Ώστε, όποιος θέλει, μπορεί από εδώ να μάθει ότι δεν υπάρχει άλλη πίστη επάνω στη γη ευσεβέστερη παρά μόνο η πίστη στον Χριστό. Σ’ Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος. Αμήν.

Τι λοιπόν έλεγε σε αυτούς, ενώ αυτά προσδοκούσαν και έλπιζαν; «Ιδού, εγώ σας αποστέλλω ως πρόβατα ανάμεσα σε λύκους». Και παρότι άκουσαν κάτι εντελώς αντίθετο με τη δική τους ελπίδα, δεν είπαν: «Με άλλες ελπίδες προσήλθαμε, και μας προστάζεις τα αντίθετα από όσα ελπίζαμε; Άνεση περιμέναμε, και σε κινδύνους μας στέλνεις; Τιμές ελπίσαμε, και ατιμώσεις μας παρεμβάλλεις; Βασιλεία προσδοκούσαμε, και μας διατάζεις να καταδιωκόμαστε και να είμαστε δούλοι όλων;». Τίποτε από αυτά δεν είπαν, μολονότι άκουσαν και άλλα, περισσότερα και βαρύτερα από όσα αναφέρθηκαν, όπως το: «Θα σας παραδώσουν σε θλίψεις και θα σας σκοτώσουν, και θα είστε μισητοί από όλα τα έθνη εξαιτίας του ονόματός μου». Και το: «Σε ηγεμόνες και βασιλιάδες θα οδηγηθείτε εξαιτίας μου». Αφού λοιπόν άκουσαν όλα αυτά ενάντια στις προσδοκίες τους, έσκυψαν τον αυχένα της διανοίας, μπήκαν κάτω από τον ζυγό, και με προθυμία προχώρησαν προς τους κινδύνους, προς τις αγορές, προς τις ύβρεις, προς τους λιθοβολισμούς, προς τους ραβδισμούς, προς τις ατιμώσεις, προς τους σταυρούς, προς τους ποικίλους θανάτους. Και με τόση προθυμία τα υπέμεναν αυτά, ώστε να χαίρονται και να εορτάζουν λαμπρά, όποτε αξιώνονταν να γίνουν κοινωνοί των παθημάτων του Χριστού.

Τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε στην έρημο από το Πνεύμα, για να πειραστεί από τον διάβολο. Ιδού, εγώ σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους. Γίνετε, λοιπόν, φρόνιμοι σαν τα φίδια και ακέραιοι σαν τα περιστέρια. Να προσέχετε δε από τους ανθρώπους. Διότι θα σας παραδώσουν σε συνέδρια, και μέσα στις συναγωγές τους θα σας μαστιγώσουν. Θα οδηγηθείτε δε και ενώπιον ηγεμόνων και βασιλέων εξαιτίας μου, προς μαρτυρία σε αυτούς και στα έθνη. Και έπειτα από λίγο· Θα παραδώσει αδελφός τον αδελφό σε θάνατο, και ο πατέρας το παιδί του· και θα επαναστατήσουν τα παιδιά εναντίον των γονέων τους, και θα τους θανατώσουν. Και θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου· εκείνος, όμως, που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί...

«Δεν είμαι εγώ ο Κύριος ο Θεός;». Και βέβαια, και σε άλλο σημείο, μέσω ενός από τους προφήτες, λέει σχετικά με το ποίμνιο των Ιουδαίων ότι: «Με ανθρώπους αλλόγλωσσους και με χείλη ξένα θα μιλήσω σε αυτόν τον λαό, και ούτε έτσι θα πιστέψουν». Αλλά και στις Πράξεις των Αγίων Αποστόλων, αυτό το γεγονός πραγματοποιείται με την ενέργεια του Πνεύματος: «Και άρχισαν, λέει, να μιλούν σε ξένες γλώσσες, καθώς το Πνεύμα τους έδινε την ικανότητα να εκφράζονται». Και όταν πάλι ο Χριστός έλεγε στους δικούς του μαθητές ότι θα οδηγηθούν μπροστά σε ηγεμόνες και βασιλιάδες, καθόλου δεν θα ταίριαζε να φοβούνται: «Διότι μην μεριμνάτε, λέει, τι θα πείτε ή πώς θα μιλήσετε».

Εάν αγοράζεις ή πουλάς αγρό ή κάνεις κάποια άλλη βιωτική συναλλαγή, να επιδιώκεις την ακεραιότητα· διότι το να αδικείται κανείς είναι λαμπρότερο από το να αδικεί, και το να εξαπατάται είναι πιο επικερδές από το να εξαπατά, για εκείνους που θέλουν να κερδίσουν τα ουράνια αντί για τα γήινα. Εάν πάλι μελετάς τον νόμο, ανάβλυζε τότε με φρόνηση και αναζήτα τον σκοπό των γεγραμμένων, πώς είναι το ένα, και για ποιον λόγο το άλλο, τι θέλει να πει το γράμμα του νόμου, τι παραγγέλλει το πνεύμα της προφητείας, εάν ο λόγος είναι απλός, εάν ο κάλαμος της διδασκαλίας διατυπώνεται με παραβολές. Προσέχετε δε ποια άλλα συνθήματα μαζί με αυτά λαμβάνετε για τη στρατιά και τη στρατηγία υπέρ Εκείνου που σας στέλνει. «Θα σας παραδώσουν σε συνέδρια», αλλά να έχετε θάρρος, ο Πατήρ δεν χωρίζεται, ο Υιός δεν απομακρύνεται, το Πνεύμα δεν αφίσταται, άγγελοι σας φρουρούν. «Και στις συναγωγές τους θα σας μαστιγώσουν.» Εσείς όμως να χαίρεστε πάρα πολύ· διότι οι πόλεμοι υπέρ της ευσέβειας και οι μώλωπες από τα μαστίγια είναι πιο λαμπροί από τις ηλιακές ακτίνες. «Και σε ηγεμόνες και βασιλιάδες θα οδηγηθείτε εξαιτίας μου, για να δώσετε μαρτυρία σε αυτούς και στα έθνη».

Ακόμη σκεφτείτε και τούτο, ότι δεν οδηγείστε απλώς δέσμιοι προς βασιλείς και ηγεμόνες, αλλά για να αποτελέσετε μαρτυρία σε αυτούς, πράγμα ολοφάνερο στα παιδιά των Ιουδαίων, αλλά βεβαίως και στα έθνη, ώστε να γνωρίσουν τη δύναμη Εκείνου που μαρτυρείται από εσάς, ότι δηλαδή φτωχοί χαλιναγωγούν τους άρχοντες, αγροίκοι φέρνουν σε αμηχανία την υπατική βουλή και καταφρονούν την πολυθρύλητη σύγκλητο, απλοί άνθρωποι καταντροπιάζουν τυράννους και φέρνουν σε εντροπή βασιλείς. «Όταν όμως σας παραδώσουν, να μην μεριμνήσετε για το πώς ή το τι θα πείτε»· διότι είστε γλώσσες του Λόγου και αυλοί της σοφίας και κήρυκες της ζωής και ρήτορες Εκείνου που δεν έχει ανάγκη από ρήτορες, και για τον λόγο αυτόν ακολουθεί για εσάς το εξής: «Διότι θα σας δοθεί εκείνη την ώρα το τι θα πείτε». Πριν από εκείνη την ώρα, ο λόγος της χάριτος δεν σας χορηγείται, μήπως τυχόν θεωρήσετε ότι τα λόγια που λέγονται από εσάς είναι δικά σας· «διότι δεν είστε εσείς αυτοί που μιλούν, αλλά το Πνεύμα του Πατέρα σας που μιλάει μέσα σας»· επειδή υπέρ Αυτού διεξάγεται ο αγώνας, για Αυτόν είναι το άθλημα· για χάρη Του υφίσταται το στάδιο.

Πώς; «Στον κόσμο», λέει, «θα έχετε θλίψη». «Όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου». «Όποιος δεν μισήσει την ψυχή του, δεν πρόκειται να τη βρει»· και: «Όποιος δεν απαρνείται», λέει, «όλα του τα υπάρχοντα και δεν με ακολουθεί οπίσω μου, δεν είναι άξιός μου»· και πάλι: «Θα οδηγηθείτε ενώπιον ηγεμόνων και βασιλέων εξαιτίας μου»· και πάλι: «Εχθροί του ανθρώπου θα είναι οι ίδιοι οι οικείοι του». Και όσα μεν αφορούν τη θλίψη βρίσκονται εδώ, ενώ όσα αφορούν την άνεση βρίσκονται εκεί. Στην περίπτωση όμως του Αβραάμ συνέβη το αντίθετο: είχε λάβει την εντολή να πράξει αντίθετα προς τις υποσχέσεις, και ούτε έτσι θορυβήθηκε, ούτε ζαλίστηκε, ούτε θεώρησε ότι έχει εξαπατηθεί. Εσείς, αντίθετα, δεν υπομένετε τίποτα που να βρίσκεται έξω από την υπόσχεση, και όμως θορυβείστε. Εκείνος άκουσε πράγματα αντίθετα από αυτά που του είχαν υποσχεθεί, και μάλιστα από τον Ίδιο που του είχε δώσει τις υποσχέσεις, και δεν θορυβούνταν, αλλά ενεργούσε σαν να ήταν σύμφωνα με αυτές· και πράγματι ήταν σύμφωνα, αντίθετα βέβαια με τους ανθρώπινους συλλογισμούς, σύμφωνα όμως με την πίστη. Και το πώς, μας το δίδαξε ο ίδιος ο Απόστολος, όταν είπε: «Διότι αναλογίστηκε ότι ο Θεός έχει τη δύναμη να ανασταίνει ακόμη και από τους νεκρούς». Αυτό λοιπόν που εννοεί είναι το εξής: Με την ίδια πίστη, λέει, με την οποία πίστεψε ότι θα του χαρίσει παιδί που δεν υπήρχε, με την ίδια είχε πειστεί ότι μπορεί και νεκρό να εγείρει, και ότι θα τον αναστήσει ακόμη κι αν σφαγιαστεί.

Γι' αυτό και έλεγε: «Να προσέχετε από τους ανθρώπους· διότι θα σας παραδώσουν σε συνέδρια, και μέσα στις συναγωγές τους θα σας μαστιγώσουν· και θα οδηγηθείτε μπροστά σε ηγεμόνες και βασιλείς εξαιτίας μου, προς μαρτυρία σε αυτούς και στα έθνη». Διότι πάλι τους προετοιμάζει να επαγρυπνούν, ορίζοντας παντού σε αυτούς μεν να υφίστανται τα δεινά, και αφήνοντας στους άλλους το να τα διαπράττουν, για να μάθεις ότι η νίκη βρίσκεται στην υπομονή των δεινών, και πως από εκεί ορθώνονται τα λαμπρά τρόπαια. Διότι δεν είπε: «Να μάχεστε και εσείς, και να αντιστέκεστε σε όσους θέλουν να σας βλάψουν»· αλλά μόνο ότι: «Θα υποστείτε τα χειρότερα».

Γ΄. Ω, πόση είναι η δύναμη εκείνου που ομιλεί! Πόση είναι η φιλοσοφία και η καρτερία αυτών που τον ακούν! Διότι είναι πράγματι άξιο μεγάλου θαυμασμού το πώς δεν τράπηκαν αμέσως σε φυγή ακούγοντας αυτά τα λόγια, άνθρωποι μέχρι τότε δειλοί, που δεν είχαν ποτέ ξεπεράσει τα όρια εκείνης της λίμνης γύρω από την οποία ψάρευαν· και πώς δεν συλλογίστηκαν και δεν είπαν μέσα τους: «Και πού θα καταφύγουμε λοιπόν; Τα δικαστήρια είναι εναντίον μας, οι βασιλιάδες εναντίον μας, οι ηγεμόνες, οι συναγωγές των Ιουδαίων, τα πλήθη των Εθνικών, άρχοντες και αρχόμενοι». Διότι από το σημείο αυτό δεν τους προανήγγειλε μόνο τα σχετικά με την Παλαιστίνη και τα δεινά που θα αντιμετώπιζαν εκεί, αλλά τους αποκάλυψε και τους πολέμους σε ολόκληρη την οικουμένη, λέγοντας: «Θα οδηγηθείτε μπροστά σε βασιλιάδες και ηγεμόνες»· αποδεικνύοντας έτσι ότι επρόκειτο, μετά από αυτά, να τους στείλει ως κήρυκες και στα έθνη. «Ξεσήκωσες την οικουμένη σε πόλεμο εναντίον μας, όπλισες εναντίον μας όλους τους κατοίκους της γης, λαούς, τυράννους, βασιλιάδες». Και τα όσα ακολουθούν είναι πολύ πιο φρικτά, όταν εξαιτίας μας πρόκειται οι άνθρωποι να γίνουν και αδελφοκτόνοι και παιδοκτόνοι και πατροκτόνοι.

Διότι, ακόμη και αν εμείς καταφρονήσουμε τη δική μας σωτηρία, ποιος από τους άλλους θα μας δώσει σημασία; Αλλά τίποτε από αυτά ούτε σκέφθηκαν, ούτε είπαν, ούτε ζήτησαν εξηγήσεις για τις προσταγές, αλλά απλώς υποτάσσονταν και υπάκουαν. Και αυτό δεν ήταν αποτέλεσμα μόνο της δικής τους αρετής, αλλά και της σοφίας του Διδασκάλου. Διότι, πρόσεξε πώς σε καθένα από τα δεινά προσέθεσε και από μία παρηγορία· και για όσους δεν τους δέχονταν, έλεγε: «Πιο ανεκτά θα είναι τα πράγματα για τη γη των Σοδόμων και της Γομόρρας την ημέρα της κρίσεως, παρά για την πόλη εκείνη». Και εδώ πάλι, αφού είπε, «Σε ηγεμόνες και βασιλείς θα οδηγηθείτε», πρόσθεσε, «εξαιτίας μου, προς μαρτυρία σε αυτούς και στα έθνη». Και δεν είναι μικρή αυτή η παρηγορία, το να πάσχουν δηλαδή αυτά για τον Χριστό, και προς έλεγχο εκείνων. Διότι ο Θεός, ακόμη και αν κανείς δεν δίνει προσοχή, φαίνεται παντού να επιτελεί το έργο Του. Και τους παρηγορούσε με αυτά, όχι επειδή επιθυμούσαν την τιμωρία των άλλων, αλλά για να έχουν θάρρος, γνωρίζοντας ότι παντού θα έχουν συμπαρόντα Εκείνον που και τα προείπε και τα προείδε αυτά, και ότι δεν πρόκειται να τα υποστούν αυτά ως πονηροί και καταστροφείς. Μετά από αυτά, προσθέτει σε αυτούς και μία άλλη, διόλου μικρή, παρηγορία, λέγοντας: «Όταν όμως σας παραδώσουν, να μη μεριμνήσετε πώς ή τι θα μιλήσετε· διότι θα σας δοθεί εκείνη την ώρα το τι θα μιλήσετε. Διότι δεν είσθε εσείς εκείνοι που μιλούν, αλλά το Πνεύμα του Πατρός σας είναι αυτό που λαλεί μέσα σας». Για να μην πουν δηλαδή: Πώς θα μπορέσουμε να πείσουμε, όταν συμβαίνουν τέτοια πράγματα;

Πώς λοιπόν δεν αποτελεί έσχατη νωθρότητα το να μην επιδεικνύουμε ούτε την ίδια ανδρεία με εκείνους που χάνονται, και μάλιστα όταν πρόκειται να αποκομίσουμε τόσους στεφάνους; Αν και σε εμάς συμπαρίσταται ως βοηθός ο Χριστός, ενώ σε εκείνους κανένας. Είχε βέβαια ήδη δώσει αυτή την παραγγελία, όταν τους έστελνε λέγοντας: «Σε δρόμο εθνικών να μην πάτε»· (διότι «σας αποστέλλω», λέει, «ως πρόβατα εν μέσω λύκων»· και, «θα οδηγηθείτε μπροστά σε ηγεμόνες και βασιλιάδες»)· τώρα όμως το διατυπώνει εντονότερα και αυστηρότερα.

Οι απόστολοι, λοιπόν, χωρίς να σκεφτούν ή να πουν τίποτα από αυτά, αφήνοντας τα πλοία και τα δίχτυα και τους ίδιους τους γονείς τους και οτιδήποτε άλλο γενικά κατείχαν, ακολούθησαν τον Χριστό. Έπειτα, όταν άκουσαν το «ιδού, εγώ σας αποστέλλω σαν πρόβατα ανάμεσα σε λύκους· και θα οδηγηθείτε μπροστά σε βασιλιάδες και ηγεμόνες εξαιτίας του ονόματός μου», ούτε τότε δίστασαν, ούτε είπαν ότι «άλλα μας υποσχέθηκες και άλλα μας προστάζεις· μας υποσχέθηκες να ψαρεύουμε ανθρώπους, και τώρα μας αποστέλλεις σαν πρόβατα στους λύκους· και αντί για τιμή, άνεση και ηρεμία, μας εξαποστέλλεις σε ατιμία, κακουχίες, ταραχές και σε τυραννικούς θανάτους». Χωρίς, λοιπόν, να περιεργαστούν καθόλου τίποτα από αυτά ούτε να φέρουν αντιρρήσεις, έσκυψαν τον αυχένα τους σε υπακοή σαν ευγνώμονες δούλοι. Και πόσο πνευματικό πλούτο απέκτησαν από αυτό και πόσης θείας δόξας έγιναν μέτοχοι, ποιος είναι ικανός να το διηγηθεί επάξια;

Διότι, για να μην νομίσεις, ακούγοντας ότι τους αποκαλεί πρόβατα, ότι ο Χριστιανός πρέπει να είναι ανόητος, λέει ότι πρέπει να είναι και συνετός, γνωρίζοντας πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ανάμεσα σε πολλούς εχθρούς. Διότι, όπως ακριβώς το φίδι αφήνει όλο το υπόλοιπο σώμα του να χτυπηθεί, αλλά προστατεύει το κεφάλι του, έτσι και ο Χριστιανός ας παραδίδει όλα τα υπάρχοντά του, ακόμη και το σώμα του, σε αυτούς που τον χτυπούν· το κεφάλι του όμως, που είναι ο Χριστός και η πίστη σε αυτόν, ας το διαφυλάττει. Και όπως το φίδι, όταν σφίγγεται και περνά μέσα από κάποια στενή οπή, αποβάλλει το παλιό του δέρμα, έτσι κι εμείς, βαδίζοντας μέσα από τη στενή οδό, ας απεκδυθούμε τον παλαιό άνθρωπο. Επειδή όμως το φίδι είναι και βλαβερό, μας παραγγέλλει να είμαστε ακέραιοι, δηλαδή απλοί, άκακοι και μη βλαβεροί, όπως τα περιστέρια· διότι αυτά, ακόμη κι αν τους πάρουν τα μικρά τους και τα διώξουν, επιστρέφουν και πάλι στους κυρίους τους. Γίνε, λοιπόν, συνετός σαν το φίδι, ώστε να μην εξαπατάσαι στη ζωή, αλλά να διευθετείς όλα τα ζητήματά σου άμεμπτα· ως προς το να βλάψεις άλλους, όμως, να είσαι σαν το περιστέρι, δηλαδή άκακος. «Να προσέχετε δε από τους ανθρώπους, διότι θα σας παραδώσουν σε συνέδρια, και μέσα στις συναγωγές τους θα σας μαστιγώσουν, και θα οδηγηθείτε μπροστά σε ηγεμόνες και βασιλιάδες εξαιτίας μου, ως μαρτυρία σε αυτούς και στα έθνη.»