Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:2

Ματθ. 10, 2 Αυτούς τους δώδεκα μαθητές και ο νόμος τους προτύπωσε και οι προφήτες τους προανήγγειλαν. Είναι γραμμένο λοιπόν στο Μωσαϊκό βιβλίο: «και θα πάρετε σιμιγδάλι και θα το κάνετε δώδεκα άρτους, και θα τους τοποθετήσετε πάνω στην καθαρή τράπεζα ενώπιον του Κυρίου, και θα προσθέσετε λιβάνι και αλάτι»· διότι ο μεν άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό «και δίνει ζωή στον κόσμο» είναι ο ίδιος ο Χριστός, και κατά μίμηση δική του έχουν ονομαστεί άρτοι και οι μακάριοι μαθητές· επειδή, αφού έγιναν μέτοχοι εκείνου που μας τρέφει για την αιώνια ζωή, τρέφουν και οι ίδιοι μέσα από τα δικά τους συγγράμματα εκείνους που «πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη». Και όπως, ενώ είναι «το φως το αληθινό», ο Σωτήρας τους ονόμασε φως (διότι «εσείς», λέει, «είστε το φως του κόσμου»)· έτσι και ο ίδιος, όντας «ο άρτος της ζωής», χάρισε και στους μαθητές το να θεωρούνται ότι ανήκουν στην τάξη των άρτων. Και πρόσεξε την έντεχνη σοφία του νόμου. «Θα βάλετε», λέει, πάνω στους άρτους «λιβάνι και αλάτι». Και το μεν λιβάνι είναι σύμβολο της ευωδίας, ενώ το αλάτι της φρόνησης και της σύνεσης. Και ενυπήρχαν σε άριστο βαθμό και τα δύο στους αγίους αποστόλους· διότι ο βίος τους ήταν ευώδης και γι' αυτό έλεγαν: «είμαστε ευωδία του Χριστού» στον Χριστό. Ήταν δε, εκτός από αυτό, και απόλυτα συνετοί. Γι' αυτό και άκουσαν: «εσείς είστε το αλάτι της γης».

Ο απόστολος Ματθαίος, ως προς τον προηγούμενο βίο του, δεν προερχόταν από κάποια σεμνή απασχόληση, αλλά από εκείνους που ασχολούνταν με τα τελωνεία και τις πλεονεξίες. Αυτό δεν το δήλωσε κανείς από τους άλλους ευαγγελιστές, ούτε ο συναπόστολός του Ιωάννης, ούτε βέβαια ο Λουκάς, ούτε ο Μάρκος, αλλά ο ίδιος ο Ματθαίος, στηλιτεύοντας τον δικό του βίο και γινόμενος ο ίδιος κατήγορος του εαυτού του. Άκουσε, λοιπόν, πώς ρητώς τον μνημονεύει ονομαστικώς στο ευαγγέλιο που γράφτηκε από τον ίδιο ... με τον εξής τρόπο: «Και περνώντας από εκεί ο Ιησούς, είδε έναν άνθρωπο να κάθεται στο τελωνείο, ονόματι Ματθαίο, και του είπε: ακολούθησέ με. Και εκείνος σηκώθηκε και τον ακολούθησε. Και συνέβη, ενώ αυτός παρακαθόταν σε γεύμα μέσα στην οικία, ιδού, πολλοί τελώνες και αμαρτωλοί ήλθαν και συνέτρωγαν με τον Ιησού και τους μαθητές του». Και πάλι, προχωρώντας στη συνέχεια και απαριθμώντας τον κατάλογο των μαθητών, ο ίδιος προσθέτει στον εαυτό του την προσωνυμία του τελώνη. Λέει, λοιπόν: «Τα ονόματα των δώδεκα αποστόλων είναι τα εξής: πρώτος ο Σίμων ο λεγόμενος Πέτρος, και ο Ανδρέας ο αδελφός του, ο Ιάκωβος του Ζεβεδαίου, και ο Ιωάννης ο αδελφός του, ο Φίλιππος και ο Βαρθολομαίος, ο Θωμάς και ο Ματθαίος ο τελώνης».

«Και συνέβη, ενώ εκείνος παρακαθόταν σε δείπνο στο σπίτι, ιδού, πολλοί τελώνες και αμαρτωλοί κάθονταν μαζί στο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του〉». [ ] Και πάλι, προχωρώντας στη συνέχεια και απαριθμώντας τον κατάλογο των υπολοίπων μαθητών, ο ίδιος προσθέτει στον εαυτό του την ονομασία του τελώνη. 〈Λέει, λοιπόν: «Τα ονόματα των δώδεκα αποστόλων είναι αυτά: πρώτος ο Σίμων ο λεγόμενος Πέτρος και ο Ανδρέας ο αδελφός του, ο Ιάκωβος του Ζεβεδαίου και ο Ιωάννης ο αδελφός του, ο Φίλιππος και ο Βαρθολομαίος, ο Θωμάς και ο Ματθαίος ο τελώνης». Έτσι μεν ο Ματθαίος〉 από υπερβολική ταπεινοφροσύνη 〈φανερώνοντας τη φιλαλήθεια του χαρακτήρα του, αποκαλεί τον εαυτό του τελώνη〉, χωρίς να αποκρύπτει τον προηγούμενο βίο του, και συγκαταλέγει τον εαυτό του ανάμεσα στους αμαρτωλούς, τοποθετώντας τον εαυτό του δεύτερο μετά τον συναπόστολό του.

Όντας, λοιπόν, συζευγμένος με τον Θωμά, όπως ο Πέτρος με τον Ανδρέα και ο Ιάκωβος με τον Ιωάννη και ο Φίλιππος με τον Βαρθολομαίο, προτάσσει τον Θωμά του εαυτού του, προτιμώντας τον συναπόστολό του ως ανώτερο, ενώ οι υπόλοιποι ευαγγελιστές έπραξαν το αντίθετο. Διότι, εάν ο σκοπός τους ήταν να επινοούν και να εξυψώνουν τον Διδάσκαλο με ψευδείς λόγους και να τον κοσμούν με θαύματα, ποτέ δεν θα κατέγραφαν οι ίδιοι τα προαναφερθέντα εις βάρος του εαυτού τους, ούτε θα αποκάλυπταν στους μεταγενέστερους ανθρώπους ότι εκείνος που κηρυσσόταν από αυτούς λυπόταν και αδημονούσε και ήταν ταραγμένος στην ψυχή, ή ότι οι ίδιοι τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, ή ότι ο πιο διακεκριμένος απόστολος και μαθητής όλων αυτών, ο ίδιος εκείνος ο ξακουστός Πέτρος, χωρίς βασανιστήρια και απειλές αρχόντων, τον απαρνήθηκε τρεις φορές.

Από την προσταγή του, από την εξουσία του. Πρόσεξε όμως και τον κατάλληλο χρόνο της αποστολής. Διότι δεν τους έστειλε από την αρχή, αλλά όταν είχαν ωφεληθεί αρκετά ακολουθώντας τον, και είδαν νεκρό να ανασταίνεται, και τη θάλασσα να επιτιμάται, και δαίμονες να εκδιώκονται, και παραλυτικό να δυναμώνει, και αμαρτίες να συγχωρούνται, και λεπρό να καθαρίζεται, και αφού έλαβαν επαρκή απόδειξη της δύναμής του, τόσο μέσα από τα έργα όσο και μέσα από τα λόγια του, τότε τους αποστέλλει· και μάλιστα όχι σε επικίνδυνες καταστάσεις (διότι στην Παλαιστίνη δεν υπήρχε προς το παρόν κανένας κίνδυνος), αλλά έπρεπε να αντιμετωπίσουν μόνο κακολογίες. Όμως τους προλέγει και αυτά τα σχετικά με τους κινδύνους, προετοιμάζοντάς τους πριν από τον κατάλληλο καιρό, και κρατώντας τους σε εγρήγορση με τη συνεχή προαναγγελία γι' αυτά. Έπειτα, επειδή μας ανέφερε δύο ζεύγη αποστόλων, του Πέτρου και του Ιωάννη, και μετά από αυτούς μας έδειξε την κλήση του Ματθαίου, ενώ για την κλήση και την προσαγόρευση των υπόλοιπων αποστόλων δεν μας μίλησε καθόλου, εδώ αναγκαστικά παραθέτει τον κατάλογο και τον αριθμό τους, και κάνει γνωστά τα ονόματά τους, λέγοντας τα εξής: Τα ονόματα των δώδεκα αποστόλων είναι αυτά: Πρώτος, ο Σίμων ο λεγόμενος Πέτρος. Διότι υπήρχε και άλλος Σίμων, ο Κανανίτης· και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, και ο Ιούδας του Ιακώβου· και ο Ιάκωβος του Αλφαίου, και ο Ιάκωβος του Ζεβεδαίου.

Αλλά ας δούμε από την αρχή τον κατάλογό τους. Πρώτος, ο Σίμων που ονομάζεται Πέτρος, και ο Ανδρέας ο αδελφός του. Δεν είναι μικρό εγκώμιο και αυτό· διότι τον μεν τον ονόμασε με βάση την αρετή του, τον δε με βάση την ευγένεια του χαρακτήρα του. Έπειτα ο Ιάκωβος, ο γιος του Ζεβεδαίου, και ο Ιωάννης ο αδελφός του. Βλέπεις πώς δεν τους τοποθετεί ανάλογα με την αξία τους; Διότι κατά τη γνώμη μου ο Ιωάννης είναι ανώτερος όχι μόνο από τους άλλους, αλλά και από τον ίδιο τον αδελφό του. Έπειτα, αφού είπε, Φίλιππος και Βαρθολομαίος, πρόσθεσε: Θωμάς, και Ματθαίος ο τελώνης. Ο Λουκάς, όμως, δεν το γράφει έτσι· αντιθέτως, τον προτάσσει του Θωμά. Έπειτα, ο Ιάκωβος, ο γιος του Αλφαίου. Διότι υπήρχε, όπως προείπα, και εκείνος του Ζεβεδαίου. Έπειτα, αφού ανέφερε τον Λεββαίο, που επονομάστηκε Θαδδαίος, και τον Σίμωνα τον Ζηλωτή, τον οποίο αποκαλεί και Κανανίτη, φτάνει στον προδότη· και δεν μίλησε ως κάποιος εχθρός και πολέμιος, αλλά το διηγήθηκε έτσι, σαν να συγγράφει ιστορία. Δεν είπε: «Ο μιαρός και παμμίαρος», αλλά τον προσδιόρισε από την πόλη του: Ιούδας ο Ισκαριώτης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι'. Περί της διαταγής των αποστόλων. «Και αφού προσκάλεσε τους δώδεκα μαθητές του, τους έδωσε εξουσία κατά των ακάθαρτων πνευμάτων, ώστε να τα εκβάλλουν, και να θεραπεύουν κάθε νόσο και κάθε ασθένεια.» Επιλέγει δώδεκα μαθητές, σύμφωνα με τον αριθμό των δώδεκα φυλών. Και αφού τους έδωσε δύναμη, αν και ήταν λίγοι, τους απέστειλε. διότι λίγοι είναι εκείνοι που πορεύονται διά της στενής οδού. Τους δίνει δε το χάρισμα της θαυματουργίας, ώστε προκαλώντας κατάπληξη με τα θαύματα να κάνουν τους ακροατές πειθήνιους στη διδασκαλία. «Τα ονόματα δε των δώδεκα αποστόλων είναι αυτά: Πρώτος ο Σίμων που λέγεται Πέτρος, και ο Ανδρέας ο αδελφός του.» Απαριθμεί τα ονόματα των αποστόλων, εξαιτίας των ψευδαποστόλων. Τοποθετεί πρώτους δε τον Πέτρο και τον Ανδρέα, επειδή είναι και πρωτόκλητοι. Έπειτα τους γιους του Ζεβεδαίου. τοποθετεί δε τον Ιάκωβο πριν από τον Ιωάννη. διότι δεν τους απαριθμεί σύμφωνα με την αξία τους, αλλά απλώς όπως έτυχε. Λέει λοιπόν: «Ιάκωβος ο γιος του Ζεβεδαίου, και Ιωάννης ο αδελφός του, Φίλιππος και Βαρθολομαίος, Θωμάς και Ματθαίος ο τελώνης, Ιάκωβος ο γιος του Αλφαίου, και Λεββαίος που επωνομάστηκε Θαδδαίος, Σίμων ο Κανανίτης, και Ιούδας ο Ισκαριώτης, αυτός που και τον παρέδωσε.» Δες την ταπείνωση του Ματθαίου, πώς έταξε τον εαυτό του μετά τον Θωμά. Όταν δε έφτασε στον Ιούδα, δεν είπε ο μιαρός, ο εχθρός του Θεού, αλλά τον ονόμασε Ισκαριώτη από την πατρίδα του.