Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:24

Ο Ελισσαίος, λοιπόν, βλέποντας τον Ηλία, γνώριζε και πώς αναλήφθηκε. Εντούτοις, αν και το γνώριζε, όταν οι υιοί των προφητών νόμιζαν ότι ο Ηλίας είχε ριφθεί σε ένα από τα όρη από το Πνεύμα, αυτός στην αρχή, γνωρίζοντας αυτό που είχε δει, προσπαθούσε να πείσει τους άνδρες. Όταν όμως εκείνοι τον πίεζαν, σιώπησε και τους επέτρεψε να αναχωρήσουν. Μήπως, λοιπόν, επειδή σιώπησε, δεν γνώριζε; Φυσικά και γνώριζε, αλλά τους το επέτρεψε σαν να μην γνώριζε, ώστε εκείνοι, αφού πεισθούν, να μην αμφιβάλλουν πλέον για την ανάληψη του Ηλία. Επομένως, πολύ περισσότερο ο Παύλος, εφόσον ήταν ο ίδιος που αρπάχθηκε, γνώριζε και το πώς αρπάχθηκε. Διότι και ο Ηλίας γνώριζε, και αν κάποιος τον ρωτούσε, θα έλεγε πώς αναλήφθηκε. Λέει όμως ο Παύλος «δεν γνωρίζω» για δύο λόγους, όπως τουλάχιστον νομίζω: αφενός, όπως είπε ο ίδιος, για να μην τον θεωρήσει κάποιος κάτι διαφορετικό εξαιτίας της «υπερβολής των αποκαλύψεων», «παραπάνω από αυτό που βλέπει». Αφετέρου, διότι, εφόσον ο Σωτήρας είχε πει «δεν γνωρίζω», έπρεπε και ο ίδιος να πει «δεν γνωρίζω», ώστε να μη φανεί «ως δούλος ανώτερος από τον κύριό του και ως μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο».

Είναι σοφό, λοιπόν, αυτό που έχει ειπωθεί στο βιβλίο των Παροιμιών: «Σε αυτιά που ακούνε να μιλάς». Και ότι αυτό είναι αληθινό στην πράξη το έδειξε ο Σωτήρας, δίνοντας σε εμάς τον εαυτό Του ως πρότυπο και σε αυτό. Βεβαίως, ο δάσκαλος απαλλάσσεται από κάθε ευθύνη για την αδυναμία του να πείσει, όταν ο ίδιος λέει αυτά που θεωρεί ότι είναι σωστά, αλλά δεν ωφελεί σε τίποτα εξαιτίας της δυσμάθειας των ακροατών. Εξάλλου, και μέσα από αυτό μαθαίνουμε «ότι έχει επέλθει μερική πώρωση στον Ισραήλ». Διότι ακούνε με τα αυτιά τους, αλλά δεν καταλαβαίνουν. «Εσύ είσαι ο δάσκαλος του Ισραήλ και δεν τα γνωρίζεις αυτά;» Στο πρόσωπο του ενός ο Χριστός ελέγχει τους πάντες, οι οποίοι είναι στολισμένοι με τον τίτλο του δασκάλου και έχουν ενδυθεί την κενή υπόληψη της γνώσης του νόμου, αλλά φέρουν τον νου τους γεμάτο από απαιδευσία, και δεν μπορούν να κατανοήσουν τίποτα από όσα όχι μόνο όφειλαν να γνωρίζουν τέλεια, αλλά να είναι σε θέση ήδη να τα διδάξουν και σε άλλους. Αν, λοιπόν, ο δάσκαλος βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση, σε τι κατάσταση θα βρίσκεται ο μαθητευόμενος, εφόσον ο μαθητής δεν ξεπερνά το μέτρο του δασκάλου, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα; Διότι «δεν υπάρχει», λέει, «μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του».

Καλό, λοιπόν, είναι το ταπεινό φρόνημα και έργο ευγενούς ψυχής το να αφήνει κανείς στους δασκάλους να γνωρίζουν καλύτερα το ωφέλιμο, και έτσι να παραχωρεί τη θέση του στα μαθήματα, και να αποδέχεται αυτά που εκείνοι θεωρούν σωστά, επειδή ακριβώς διαθέτουν την ανώτερη γνώση. Διότι πώς αλλιώς θα μπορούσαν να τεθούν στη θέση του δασκάλου, αν δεν διέθεταν σε κάθε περίπτωση την υπεροχή στη σύνεση σε σχέση με τον νου των εκπαιδευομένων, εφόσον και η εξέλιξη των τελευταίων προς το ανώτερο μετά βίας θα φτάσει στο μέτρο εκείνων, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Σωτήρα: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο» και «Αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του»; <Αυτό είναι το έργο του Θεού, το να πιστεύετε σε αυτόν που Εκείνος απέστειλε.> Εξαιρετικά επιτιμητικά και πάλι ο Κύριος, έστω και ανεπαίσθητα και συγκαλυμμένα, ελέγχει την αλαζονεία αυτών που τον ρωτούν. Διότι κάποιος θα μπορούσε να νομίσει, αν σταθεί στην απλότητα του λόγου, ότι ο Ιησούς δεν τους επιτάσσει τίποτα άλλο από το ότι πρέπει να πιστέψουν σε Αυτόν. Όποιος όμως εξετάσει βαθύτερα το νόημα των λεγομένων, θα διαπιστώσει ότι η αναφορά κατευθύνεται και προς κάτι άλλο. Πράττοντας, πράγματι, πολύ σοφά, προσάρμοσε τον σχετικό λόγο έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στην αλαζονεία αυτών που ρωτούσαν. Διότι εκείνοι, θεωρώντας ότι μαθαίνουν επαρκώς μέσω του νόμου να πράττουν ό,τι είναι ευάρεστο στον Θεό, αθετούν με ασέβεια τη διδασκαλία του Σωτήρα μας λέγοντας: «Τι να κάνουμε για να εργαζόμαστε το έργο του Θεού;»

Επομένως, ας αναλογιστούμε το εξής και ας το εξετάσουμε ορθά: ότι εκείνος που έχει οριστεί για αυτό το έργο πρέπει να είναι εντελώς απαλλαγμένος από κάθε δισταγμό, εννοώ ως προς την υποχρέωση της διδασκαλίας, και να μην τρέπεται σε καμία περίπτωση σε αμέλεια, έστω κι αν δεν πείθονται όλοι από τα λόγια του. Αντίθετα, ας χαίρεται μάλλον για όσους τελικά καταφέρνει να ωφελήσει κοπιάζοντας, και ας αναλογίζεται με πολλή σωφροσύνη αυτό που ειπώθηκε από τον Σωτήρα μας: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Αρκεί στον μαθητή να γίνει όπως ο δάσκαλός του, και στον δούλο όπως ο κύριός του.» Διότι, αν ο ίδιος ο Κύριος δεν έπειθε τους πάντες εξαιτίας της σκαιότητας και της σκληροκαρδίας των ακροατών, ποιος θα κατηγορήσει τον δικό μας λόγο ως αδύναμο, αν και αυτός απαιτεί την ελεύθερη και όχι την αναγκαστική αποδοχή;

Οικονομεί δε τα πάντα, υποδεικνύοντας το δικό του παράδειγμα σε αυτό, ώστε να μην επιθυμούν μεγαλύτερα πράγματα και συλληφθούν να ασχημονούν με άλλον τρόπο, αλλά σαν από ανάγκη βαδίζοντας πίσω από τη δόξα του Κυρίου, να φροντίζουν να μην γίνουν ανώτεροί του. Ότι λοιπόν θα ατιμαστούν οπωσδήποτε το υποδηλώνει λέγοντας: «Δεν υπάρχει δούλος ανώτερος από τον κύριό του». Διότι εμένα, λέει, με χτύπησαν με αχαλίνωτη γλώσσα, χωρίς να παραλείψουν κανέναν τρόπο λοιδορίας οι δείλαιοι, αποκαλώντας με δαιμονισμένο και μέθυσο και καρπό πορνείας. Αλλά δεν ζήτησα αμέσως την τιμωρία τους, ούτε, πληγωμένος από τις λοιδορίες τους, σταμάτησα τον σωτήριο λόγο προς τους ακροατές. Επομένως, ας μη ζητείται από εσάς το μεγαλύτερο άκαιρα, ούτε να υπερηφανεύεστε ξεπερνώντας τα μέτρα του Κυρίου, ο οποίος κατέβασε τον εαυτό του σε τόση ταπείνωση για εμάς, για το συμφέρον όλων. Έτσι λοιπόν τους καθιστά ανώτερους και από τη σκληρότητα των λόγων και από την ανοσιότητα εκείνων που συνηθίζουν να κατηγορούν, όπως ακριβώς και ο μακάριος προφήτης Ιερεμίας, έχοντας ασκηθεί σε αυτό ακριβώς, έλεγε: «Η δύναμή μου εξέλιπε ανάμεσα σε αυτούς που με καταρώνται». Και ακόμη περισσότερο ο θεσπέσιος Παύλος, έχοντας διαλάμψει σε αυτό και έχοντας καταπολεμήσει την ανοσιότητα των υβριστών, λέει: «Λοιδορούμενοι ευλογούμε, δυσφημούμενοι παρακαλούμε».

Διότι, λέει, εάν εγώ έχω ήδη κάνει τόσα πολλά θαύματα, και μάλιστα με εσάς ως μάρτυρες, και εάν πρόκειται να θαυματουργήσει μέσω υμών και ο Παράκλητος· και το θράσος της παράνοιας των Ιουδαίων δεν ατονήσει, αλλά θα παραμείνουν πάλι στα ίδια και σε ακόμη χειρότερα, μη σκανδαλιστείτε, λέει, όταν βρεθείτε και εσείς να παθαίνετε αυτά, αλλά να θυμάστε πάντοτε τα δικά μου λόγια: «Διότι δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του.» <Θα σας κάνουν αποσυνάγωγους· έρχεται μάλιστα ώρα που καθένας που θα σας σκοτώσει θα νομίσει ότι προσφέρει λατρεία στον Θεό.> Ανήγαγε την πρόρρηση του κινδύνου στο ακρότατο, για να το πούμε έτσι, από όλα τα δεινά, όχι για να προκαλέσει στους μαθητές του άνανδρη δειλία· διότι δεν θα ταίριαζε να πράττει κάτι τέτοιο εκείνος που επιθυμεί απόλυτα να τους παροτρύνει ώστε να κηρύξουν με υπερβολική τόλμη τον ευαγγελικό λόγο· αλλά για να παραμερίσουν τον ύψιστο φόβο, αφού θα τον έχουν ήδη προγνωρίσει και ως εκ τούτου θα τους έχει καταστεί συνηθισμένος, ώστε να αντιμετωπίζουν ήδη με γενναιότητα κάθε κακό, και να μην δίνουν καμία απολύτως σημασία, ακόμη κι αν τους προσεγγίσει κάποιο από αυτά που θεωρούνται ως τα πλέον αφόρητα κακά. Διότι σε εκείνους που δεν φοβούνται το μεγαλύτερο, ποια ζημιά θα μπορούσε να επιφέρει το μικρότερο; Και εκείνοι που έχουν αποφασίσει να υπερτερούν έναντι και των πλέον ακραίων φόβων, από τι άλλο θα μπορούσαν πλέον να ταραχθούν;

Αλλά ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αν και ραπίζεται, δείχνει ανεξικακία, καίτοι είναι αληθινός Θεός και Κύριος της γης και του ουρανού· εμείς όμως οι ταλαίπωροι, που είμαστε «χώμα και στάχτη», οι μικροί και ελάχιστοι, και που παρομοιαζόμαστε με το χορτάρι των φυτών· «διότι οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι, και σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει», σύμφωνα με τα γεγραμμένα· κάποιες φορές, όταν κάποιος από τους αδελφούς πέσει σε σφάλμα με τα λόγια του και πει κάτι μικρό από αυτά που συνηθίζουν να λυπούν, θεωρούμε ότι πρέπει να γινόμαστε πικρόχολοι απέναντί του σαν τα φίδια, και δεν χορταίνουμε να τον λιθοβολούμε με χίλια λόγια αντί για ένα, χωρίς να παρέχουμε συγχώρεση στις ανθρώπινες μικροψυχίες, χωρίς να σκεφτόμαστε την κοινή αδυναμία της φύσης, χωρίς να θάβουμε τον θυμό μας με την αγάπη προς τον αδελφό, και χωρίς να αποβλέπουμε «στον αρχηγό και τελειωτή της πίστης μας, τον Ιησού», αλλά σπεύδουμε να εκδικηθούμε για τον εαυτό μας, και μάλιστα με σκληρότητα, παρόλο που η θεία Γραφή λέει, άλλοτε ότι «οι οδοί των μνησίκακων οδηγούν στον θάνατο», και άλλοτε πάλι «κανείς σας ας μην κρατά μέσα στην καρδιά του μνησικακία για το κακό του αδελφού του». Αλλά ως πρότυπό μας για την πραότητα του ενός προς τον άλλον και για την υπέρλογη ανεξικακία ας προβάλλεται ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων, ο Χριστός, ο οποίος για αυτόν ακριβώς τον λόγο μας λέει κάπου: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του».

Διότι μας προστατεύει το αίμα της ζωής, δηλαδή του Χριστού. Και λέει ότι πρέπει μέσα σε μία νύχτα να καταναλωθούν τα κρέατα του αμνού· διότι πραγματικά ένας είναι ο καιρός του σωτήριου πάθους, και αφού πέθανε μία φορά, δεν πεθαίνει πλέον, σύμφωνα με το γεγραμμένο: ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια. Διότι όσον αφορά στον θάνατό του, πέθανε για την αμαρτία μία για πάντα, ενώ όσον αφορά στη ζωή του, ζει για τον Θεό. Και τα κρέατα τρώγονται ψητά, μαζί με άζυμα ψωμιά και πικρά χόρτα. Το μεν ψητό υποδηλώνει κατά κάποιον τρόπο την τελείωση του Εμμανουήλ μέσω των παθημάτων. «Διότι έπρεπε, έπρεπε», λέει, «τον αρχηγό της σωτηρίας μας να τον τελειώσει μέσω των παθημάτων». Το γεγονός δε ότι τρώγεται με άζυμα και πικρά χόρτα, διαγράφει συμβολικά ότι θα πρέπει και εμείς οι ίδιοι, στους οποίους παρατίθεται προς μετάληψη ο Χριστός, να έχουμε απαλλαγεί από τη νοητή ζύμη, δηλαδή την κακία και τον δόλο, και να αγαπάμε πάρα πολύ την καρτερία στα πάθη χάριν της αγάπης προς αυτόν, και να υπομένουμε πικρούς πόνους, ακολουθώντας τα ίχνη εκείνου που εισήλθε στον θάνατο για εμάς. Διότι, παρακινώντας μας προς αυτό, λέει: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του». «Αν εμένα δίωξαν, θα διώξουν και εσάς· αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του». Απαγορεύει λοιπόν ο νόμος να τρώγεται ωμό, και μάλιστα βρασμένο σε νερό, αν και νομίζω ότι κανείς δεν θα το έτρωγε ωμό, ακόμη κι αν ίσως δεν το είχε πει ο νόμος.

Και απλώς θα καταναλώσω πολύ χρόνο ασχολούμενος με τις φλυαρίες του, επειδή αυτός μάταια στηρίζεται στο ρητό που είπε ο Σωτήρας: «αρκετό είναι για τον μαθητή να είναι όπως ο δάσκαλός του», για να καυχηθεί και αυτός για τη δική του περιτομή, με βάση την περιτομή του Χριστού, η οποία σε Αυτόν ορθώς τελέστηκε και δι' Αυτού καταργήθηκε. Όμως, επειδή ο κτηνώδης αυτός άνθρωπος θέλει να εκλαμβάνει αυτόν τον λόγο αναφορικά με τη μίμηση του Χριστού, δεν θα διστάσω να αποδείξω ότι δεν ειπώθηκε γι' αυτόν τον λόγο. Διότι ευθύς ο Κύριος διευκρινίζει λέγοντας ότι δεν το είπε γι' αυτό, αλλά εξαιτίας των διωγμών και της υβριστικής συμπεριφοράς των Ιουδαίων απέναντί του, και λέει: «αν εμένα δίωξαν, και εσάς θα διώξουν· αν εμένα μίσησαν, και εσάς θα μισήσουν». «Εμένα δεν με αποκαλείτε Κύριο και Δάσκαλο; Και καλά λέτε, διότι είμαι»· «αν, λοιπόν, τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του;» Και: «δεν μπορεί ο δούλος να είναι ανώτερος από τον κύριό του, ούτε ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του· ας είναι δε ο μαθητής καταρτισμένος σε όλα, όπως ο δάσκαλος», δηλαδή έτοιμος για διωγμό και κακολογία και για οτιδήποτε άλλο του επιφέρουν. Γι' αυτό και ο άγιος Παύλος έλεγε: «γίνετε μιμητές μου, όπως και εγώ του Χριστού».

Δικός σου είμαι εγώ, σώσε με, διότι τα δικαιώματά σου αναζήτησα. Εμένα καρτέρεσαν οι αμαρτωλοί για να με εξολοθρεύσουν, αλλά εγώ κατενόησα τα μαρτύριά σου. Σε κάθε τελειότητα είδα ένα τέλος, όμως η εντολή σου είναι εξαιρετικά πλατιά. Πόσο αγάπησα τον νόμο σου, Κύριε, όλη την ημέρα είναι η μελέτη μου. Με έκανες σοφότερο από τους εχθρούς μου με την εντολή σου, διότι είναι δική μου στον αιώνα. Κατενόησα περισσότερα από όλους εκείνους που με διδάσκουν, διότι τα μαρτύριά σου είναι η μελέτη μου. Κατενόησα περισσότερα από τους πρεσβυτέρους, διότι τις εντολές σου αναζήτησα. Εάν δε κάπου λέει ο Σωτήρας: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο», και τα εξής, πρέπει να λεχθεί ότι αυτό ειπώθηκε από τον Σωτήρα διευκρινίζοντας και λέγοντας: «Μην ονομάσετε κανέναν δάσκαλό σας επί της γης· διότι ένας είναι ο δάσκαλός σας, ο εν τοις ουρανοίς». Ως προς εκείνον λοιπόν τον δάσκαλο δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος. Αλλά οι πολλοί δάσκαλοι που υποδηλώνονται εδώ είναι διαφορετικοί, των οποίων πολλές φορές ο μαθητής γίνεται ανώτερος. Και αυτό προκύπτει από τη μεγαλύτερη και συνεχή άσκηση γύρω από τους θείους λόγους.

Δεν είπε, «Ας πυγμαχήσουμε», ούτε, «Ας παλέψουμε», ούτε, «Ας πολεμήσουμε», αλλά έθεσε ενώπιόν μας αυτό που ήταν το ελαφρύτερο από όλα, τον αγώνα δρόμου. Ούτε είπε, «Ας προσθέσουμε στον δρόμο», αλλά, «Σε αυτόν ακριβώς ας δείξουμε υπομονή, ας μην αποκάμουμε». «Ας τρέχουμε», λέει, «τον αγώνα που προβάλλει μπροστά μας». Έπειτα παραθέτει το κορύφωμα της προτροπής, το οποίο τοποθετεί και στην αρχή και στο τέλος, δηλαδή τον Χριστό: «Προσηλώνοντας το βλέμμα μας», λέει, «στον αρχηγό και τελειωτή της πίστεως, τον Ιησού». Αυτό εξάλλου έλεγε συνεχώς και ο ίδιος ο Χριστός στους μαθητές: «Εάν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους ανθρώπους του σπιτιού του;» και πάλι: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του». —«Προσηλώνοντας το βλέμμα», λέει· δηλαδή, για να μάθουμε να τρέχουμε, ας προσβλέπουμε στον Χριστό.

Και με άλλον τρόπο παρέχει παρηγοριά για αυτό, προσθέτοντας και κάτι άλλο μαζί με εκείνο. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; «Δεν υπάρχει», λέει, «μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Είναι αρκετό για τον μαθητή να γίνει σαν τον διδάσκαλό του, και για τον δούλο σαν τον κύριό του. Εάν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του; Μην τους φοβάστε, λοιπόν». Πρόσεξε πώς αποκαλύπτει τον εαυτό Του, ότι είναι ο Δεσπότης και Θεός και Δημιουργός των πάντων. Τι λοιπόν;

Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Εφόσον βέβαια παραμένει μαθητής και δούλος, δεν εξισώνεται ως προς τη φύση της τιμής. Μη μου αναφέρεις εδώ τις σπάνιες εξαιρέσεις, αλλά να αντιλαμβάνεσαι τον λόγο με βάση αυτά που συμβαίνουν κατά κανόνα. Και δεν λέει, «Πόσο μάλλον τους δούλους», αλλά «τους οικιακούς του», επιδεικνύοντας έτσι πολλή γνησιότητα στις σχέσεις του με αυτούς. Και αλλού βέβαια έλεγε: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, εσείς είστε φίλοι μου». Και δεν είπε, «Αν ύβρισαν και κατηγόρησαν τον οικοδεσπότη», αλλά παραθέτει και το ίδιο το είδος της ύβρεως, ότι δηλαδή τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ. Έπειτα δίνει και μία άλλη παρηγοριά, όχι μικρότερη από αυτήν· διότι αυτή μεν είναι η μεγαλύτερη· επειδή όμως σε αυτούς που δεν έχουν ανέλθει ακόμη στο ύψος της πνευματικής φιλοσοφίας χρειαζόταν και μία άλλη, ικανή προπάντων να τους αναπτερώσει, γι' αυτό προσθέτει και τούτη· και η μεν μορφή των λεγομένων φαίνεται να ενέχει καθολική απόφανση· πλην όμως δεν έχει ειπωθεί για όλα τα πράγματα, αλλά μόνο για τα προκείμενα. Διότι, τι λέει; «Δεν υπάρχει τίποτε συγκεκαλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί, ούτε κρυφό, το οποίο δεν θα γίνει γνωστό». Αυτό δε που λέει, έχει το εξής νόημα: Σας αρκεί βέβαια ως παρηγοριά το ότι συμμερίζομαι και εγώ την ίδια λοιδορία με εσάς, εγώ ο Δάσκαλος και ο Δεσπότης.

«Αν μπορεί ο Αιθίοπας να αλλάξει το δέρμα του, και η λεοπάρδαλη τα στίγματά της, τότε και εσείς θα μπορέσετε να πράξετε το καλό, έχοντας μάθει να κάνετε το κακό.» «Την άμμο των θαλασσών, και τις σταγόνες της βροχής, και τις ημέρες του αιώνα, ποιος θα τις απαριθμήσει; Το ύψος του ουρανού, και το πλάτος της γης, και την άβυσσο, και τη σοφία, ποιος θα τα εξιχνιάσει;» «Δεν μπορεί να κρυφτεί πόλη που είναι κτισμένη πάνω σε βουνό.» «Κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους. Διότι ή θα μισήσει τον έναν και θα αγαπήσει τον άλλον· ή θα προσκολληθεί στον έναν και θα καταφρονήσει τον άλλον. Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον Μαμμωνά. Ποιος από εσάς, με το να μεριμνά, μπορεί να προσθέσει στο ανάστημά του έναν πήχη;» «Μήπως μαζεύουν από τα αγκάθια σταφύλια ή από τα τριβόλια σύκα; Έτσι δεν μπορεί το αγαθό δέντρο να παράγει κακούς καρπούς, ούτε το σάπιο δέντρο να παράγει καλούς καρπούς.» «Δεν είναι ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του, ούτε ο δούλος ανώτερος από τον Κύριό του.» «Δεν υπάρχει τίποτε συγκαλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό, το οποίο δεν θα γίνει γνωστό και δεν θα έλθει στο φως.» «Γεννήματα οχιών, πώς μπορείτε να λέτε αγαθά, ενώ είστε πονηροί;» «Δεν υπάρχει προφήτης δίχως τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του και στο σπίτι του.» «Πόσο δύσκολα θα εισέλθει πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών! Και πάλι σας λέω: Είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα από την τρύπα της βελόνας, παρά πλούσιος να εισέλθει στη βασιλεία του Θεού.»

ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. — Περί διδασκάλων. «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός.» «Αυτά λέγει ο Κύριος: Εάν εξαγάγεις το πολύτιμο από το ανάξιο, θα είσαι σαν το στόμα μου, και αυτοί θα στραφούν προς εσένα, όμως εσύ δεν θα στραφείς προς αυτούς.» «Δεν είναι ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε ο δούλος ανώτερος από τον κύριο. Αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του, και ο δούλος σαν τον κύριό του.» «Μην παρασύρεστε από ποικίλες και ξένες διδασκαλίες.» Η αξιοπιστία του διδάσκοντος καθιστά μεν τον λόγο ευπρόσδεκτο, κάνει δε τους μαθητευομένους πιο προσεκτικούς.

Διότι, όπως λέει ο Κύριος, δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Φαίνεται, λοιπόν, ότι δεν αποδέχονται ούτε τον θεσπέσιο Παύλο ως δάσκαλο, ο οποίος προτρέπει αυτούς που γέννησε πνευματικά μέσω του ευαγγελίου να γίνουν μιμητές του, καθόσον δεν γίνονται μιμητές αλλά υβριστές των δασκάλων. Αν όμως είναι ψευδή αυτά που λέγονται από αυτούς, μάλλον οι ίδιοι θα συλληφθούν να ασκούν την αχρειότητα και τη βαναυσότητα, διαρκώς συνυφασμένοι με το σύνηθες ψεύδος, ώστε να επισύρουν πλέον στον εαυτό τους τον ψόγο της αμάθειας, και όχι στους δασκάλους, και θα αποδειχθούν εξίσου ασεβείς όσο και αμαθείς· ώστε από πουθενά δεν θα μείνουν στο απυρόβλητο, και η πολυμάθειά τους έχει μετατραπεί σε αμάθεια, απαιδευσιά και ηλιθιότητα. Αλλά μου φαίνεται ότι, από πραγματικό παραλογισμό και αμάθεια, παθαίνουν το ίδιο με όσους είναι βυθισμένοι σε βαρύ μεθύσι, οι οποίοι κατά κάποιον τρόπο ονειδίζουν και καταλογίζουν το δικό τους πάθος στους νηφάλιους. Διότι, σαν να είναι εντελώς μεθυσμένοι από αναισθησία και παράνοια, νομίζουν ότι με αισχρές ύβρεις μπορούν να κηλιδώσουν και να διασύρουν την υπόληψη των δασκάλων· ή, για να το πούμε πιο εύστοχα, όπως ακριβώς οι μανιακοί που κατασπαράσσουν τις ίδιες τους τις σάρκες, ή όσοι πάνω στον θυμό και την έκστασή τους στρέφουν το ξίφος εναντίον του εαυτού τους, έτσι και αυτοί, εξυφαίνοντας συκοφαντίες και λοιδορίες εναντίον εκείνων που τους έχρισαν, δεν αντιλαμβάνονται καθόλου ότι ελκύουν τη μομφή και τη φθορά πάνω στους εαυτούς τους.

Διότι αφού εστάλησαν και κήρυξαν, επέστρεψαν πάλι στον Χριστό και παρέμεναν μαζί του. «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλό του, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του· αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον διδάσκαλό του, και ο δούλος σαν τον κύριό του.» Διδάσκει εδώ να υπομένουν τις ύβρεις. Διότι αν εγώ, ο διδάσκαλος και Δεσπότης, τις υπέμεινα, πολύ περισσότερο εσείς, οι μαθητές και οι δούλοι. Ερωτάς δε, πώς λέει «δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο», εφόσον βλέπουμε πολλούς μαθητές καλύτερους από τους διδασκάλους; Μάθε λοιπόν ότι, όσο είναι μαθητές, είναι κατώτεροι από τους διδασκάλους, αν όμως γίνουν καλύτεροι, δεν είναι πλέον μαθητές, όπως ακριβώς και ο δούλος, όσο είναι δούλος, δεν είναι ανώτερος από τον κύριό του. «Αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους ανθρώπους του οίκου του; Μην τους φοβηθείτε, λοιπόν, διότι δεν υπάρχει τίποτα σκεπασμένο που δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό.» Παρηγορηθείτε, λέει, από τα δικά μου παθήματα· διότι αν εμένα με αποκάλεσαν άρχοντα των δαιμόνων, τι το φοβερό υπάρχει αν συκοφαντήσουν εσάς που είστε δικοί μου; Διότι τους ονόμασε ανθρώπους του οίκου του. Και όχι δούλους, δείχνοντας την οικειότητα που έχει με αυτούς. Αλλά να έχετε θάρρος. Διότι η αλήθεια δεν θα μείνει κρυμμένη, αλλά ο χρόνος θα αναδείξει και τη δική σας αρετή και την κακία εκείνων που σας συκοφαντούν, διότι δεν υπάρχει τίποτα κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό· ώστε, ακόμη και αν σας συκοφαντήσουν, αργότερα θα σας αναγνωρίσουν. «