Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:25

Δεν μίλησε λοιπόν έτσι ο Σωτήρας· αλλά ο Κύριος είπε αυτά τα λόγια, θεωρώντας ότι και στις δύο περιπτώσεις η βλασφημία στρεφόταν προς τον ίδιο, και η μεν μία ήταν μικρότερη, η δε άλλη υπερβολικά μεγάλη. Διότι και οι ίδιοι οι Φαρισαίοι έλεγαν και τα δύο· βλέποντάς τον ως άνθρωπο τον λοιδωρούσαν λέγοντας: «Από πού αντλεί αυτός αυτή τη σοφία;» και «Ούτε πενήντα ετών δεν είσαι ακόμη, και έχεις δει τον Αβραάμ;». Βλέποντας δε τα έργα του Πατρός, όχι μόνο αρνούνταν τη θεότητά του, αλλά αντίθετα έλεγαν ότι κατοικεί μέσα του ο Βεελζεβούλ και ότι σε εκείνον ανήκουν τα έργα. Γι' αυτό, εφόσον και τα δύο λέγονταν εναντίον του, και επειδή η μεν μικρότερη βλασφημία αφορούσε την ανθρώπινη φύση του, η δε μεγαλύτερη τη θεότητά του, εξαιτίας της μεγαλύτερης βλασφημίας εξήγγειλε εναντίον τους το αναπόφευκτο της τιμωρίας. Εξάλλου, όταν ενθάρρυνε τους μαθητές και έλεγε ότι «Εάν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ», υποδείκνυε ότι ο ίδιος είναι ο οικοδεσπότης, αυτός που βλασφημούνταν κατ' αυτόν τον τρόπο από τους Ιουδαίους.

Διότι Κύριος είναι αυτός που έχει γεννηθεί από τον μόνο Κύριο, όπως έχει αναφερθεί και από τον Μωυσή: «Έβρεξε ο Κύριος θειάφι και πυρ από τον Κύριο». Και άλλοτε ο Σωτήρας λέει προς τους αποστόλους: «Εσείς με αποκαλείτε ο Διδάσκαλος και ο Κύριος, και ορθά λέτε· διότι είμαι». Και πάλι, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως Δεσπότη της πατρικής οικίας, ως μονογενής Υιός, λέει: «Αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του». Επομένως, το ότι ο Κύριος των πάντων, ο Ιησούς Χριστός, είναι Θεός, ως γεννημένος από τον Θεό, είναι φανερό σε όλους. Αφού δε είπε: «Δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών ο καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε», προσθέτει και τον Πατέρα, ερμηνεύοντας σε εμάς με σαφήνεια: «Αλλά εκείνος που κάνει το θέλημα του Πατέρα μου, ο οποίος είναι στους ουρανούς». Έχεις λοιπόν Υιό, έχεις Πατέρα· μη φοβάσαι τη δυάδα. Διότι ως προς τη φύση δεν υπάρχει διαχωρισμός, ούτε εκείνος που μιλάει για δύο έχει αποξενώσει το γέννημα από αυτόν που το γέννησε· ούτε, πάλι, εξαιτίας της άλλης μανίας εκείνων που αρνήθηκαν ότι η θεότητα των δύο είναι μία, πρέπει γι' αυτό να αποφεύγεται να μιλάμε για δύο. Ένας είναι ο Θεός, διότι ένας είναι και ο Πατέρας· αλλά Θεός είναι και ο Υιός, έχοντας ταυτότητα, ως Υιός προς Πατέρα· χωρίς να είναι ο ίδιος ο Πατέρας, αλλά όντας ενωμένος με τον Πατέρα κατά τη φύση· δύο μεν κατά τον αριθμό, ενώ μία είναι η τέλεια ουσία· δύο, όχι αποτελούμενοι από δύο μέρη.

Καλό, λοιπόν, είναι το ταπεινό φρόνημα και έργο ευγενούς ψυχής το να αφήνει κανείς στους δασκάλους να γνωρίζουν καλύτερα το ωφέλιμο, και έτσι να παραχωρεί τη θέση του στα μαθήματα, και να αποδέχεται αυτά που εκείνοι θεωρούν σωστά, επειδή ακριβώς διαθέτουν την ανώτερη γνώση. Διότι πώς αλλιώς θα μπορούσαν να τεθούν στη θέση του δασκάλου, αν δεν διέθεταν σε κάθε περίπτωση την υπεροχή στη σύνεση σε σχέση με τον νου των εκπαιδευομένων, εφόσον και η εξέλιξη των τελευταίων προς το ανώτερο μετά βίας θα φτάσει στο μέτρο εκείνων, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Σωτήρα: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο» και «Αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του»; <Αυτό είναι το έργο του Θεού, το να πιστεύετε σε αυτόν που Εκείνος απέστειλε.> Εξαιρετικά επιτιμητικά και πάλι ο Κύριος, έστω και ανεπαίσθητα και συγκαλυμμένα, ελέγχει την αλαζονεία αυτών που τον ρωτούν. Διότι κάποιος θα μπορούσε να νομίσει, αν σταθεί στην απλότητα του λόγου, ότι ο Ιησούς δεν τους επιτάσσει τίποτα άλλο από το ότι πρέπει να πιστέψουν σε Αυτόν. Όποιος όμως εξετάσει βαθύτερα το νόημα των λεγομένων, θα διαπιστώσει ότι η αναφορά κατευθύνεται και προς κάτι άλλο. Πράττοντας, πράγματι, πολύ σοφά, προσάρμοσε τον σχετικό λόγο έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στην αλαζονεία αυτών που ρωτούσαν. Διότι εκείνοι, θεωρώντας ότι μαθαίνουν επαρκώς μέσω του νόμου να πράττουν ό,τι είναι ευάρεστο στον Θεό, αθετούν με ασέβεια τη διδασκαλία του Σωτήρα μας λέγοντας: «Τι να κάνουμε για να εργαζόμαστε το έργο του Θεού;»

Επομένως, ας αναλογιστούμε το εξής και ας το εξετάσουμε ορθά: ότι εκείνος που έχει οριστεί για αυτό το έργο πρέπει να είναι εντελώς απαλλαγμένος από κάθε δισταγμό, εννοώ ως προς την υποχρέωση της διδασκαλίας, και να μην τρέπεται σε καμία περίπτωση σε αμέλεια, έστω κι αν δεν πείθονται όλοι από τα λόγια του. Αντίθετα, ας χαίρεται μάλλον για όσους τελικά καταφέρνει να ωφελήσει κοπιάζοντας, και ας αναλογίζεται με πολλή σωφροσύνη αυτό που ειπώθηκε από τον Σωτήρα μας: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Αρκεί στον μαθητή να γίνει όπως ο δάσκαλός του, και στον δούλο όπως ο κύριός του.» Διότι, αν ο ίδιος ο Κύριος δεν έπειθε τους πάντες εξαιτίας της σκαιότητας και της σκληροκαρδίας των ακροατών, ποιος θα κατηγορήσει τον δικό μας λόγο ως αδύναμο, αν και αυτός απαιτεί την ελεύθερη και όχι την αναγκαστική αποδοχή;

Αλλά δεν πρέπει να θεωρούμε τίποτα τέτοιο ως σημαντικό, αλλά μάλλον να αναλογιζόμαστε ότι και ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων υπέμεινε τον σταυρό, καταφρονώντας την ντροπή. Και για τον λόγο αυτό έλεγε: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον κύριό του. Αν εμένα καταδίωξαν, και εσάς θα καταδιώξουν· αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικείους του;» και ακόμη επιπλέον αυτών: «Μακάριοι είστε όταν σας καταδιώξουν και σας ονειδίσουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, λέγοντας ψέματα εξαιτίας μου. Να χαίρεστε και να αγαλλιάζετε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς. Διότι έτσι καταδίωξαν τους προφήτες πριν από εσάς.» Πρέπει λοιπόν εσείς να έχετε αλύγιστο νου απέναντι σε αυτά, και να αποδοκιμάζετε ως σαθρό τον περίγελο των διωκτών, να περιφρονείτε κάθε λοιδορία, και να θεωρείτε μάλλον ως αφορμή κάθε δόξας το να διώκεστε για την ευσέβεια και το να λοιδορείστε για τον Χριστό. Διότι πώς θα βλάψει η ύβρις και ο λόγος που αναβράζει από μια ασύνετη καρδιά εκείνον που διακρίνεται μέσω της υπομονής; Διότι το ότι η δόξα εκείνων που υπέφεραν θα λάμψει στον κατάλληλο καιρό, ενώ θα χαθούν στο μηδέν εκείνοι που τους ευτέλισαν και τους ονείδισαν, το έχει βεβαιώσει λέγοντας ότι «Σαν ιμάτιο θα παλιώσουν από τον χρόνο, και σαν μαλλί θα καταφαγωθούν από τον σκόρο». Και τα πιο έτοιμα να υποστούν την παλαίωση και τη σήψη είναι το μαλλί και το ιμάτιο.

Διότι μας προστατεύει το αίμα της ζωής, δηλαδή του Χριστού. Και λέει ότι πρέπει μέσα σε μία νύχτα να καταναλωθούν τα κρέατα του αμνού· διότι πραγματικά ένας είναι ο καιρός του σωτήριου πάθους, και αφού πέθανε μία φορά, δεν πεθαίνει πλέον, σύμφωνα με το γεγραμμένο: ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια. Διότι όσον αφορά στον θάνατό του, πέθανε για την αμαρτία μία για πάντα, ενώ όσον αφορά στη ζωή του, ζει για τον Θεό. Και τα κρέατα τρώγονται ψητά, μαζί με άζυμα ψωμιά και πικρά χόρτα. Το μεν ψητό υποδηλώνει κατά κάποιον τρόπο την τελείωση του Εμμανουήλ μέσω των παθημάτων. «Διότι έπρεπε, έπρεπε», λέει, «τον αρχηγό της σωτηρίας μας να τον τελειώσει μέσω των παθημάτων». Το γεγονός δε ότι τρώγεται με άζυμα και πικρά χόρτα, διαγράφει συμβολικά ότι θα πρέπει και εμείς οι ίδιοι, στους οποίους παρατίθεται προς μετάληψη ο Χριστός, να έχουμε απαλλαγεί από τη νοητή ζύμη, δηλαδή την κακία και τον δόλο, και να αγαπάμε πάρα πολύ την καρτερία στα πάθη χάριν της αγάπης προς αυτόν, και να υπομένουμε πικρούς πόνους, ακολουθώντας τα ίχνη εκείνου που εισήλθε στον θάνατο για εμάς. Διότι, παρακινώντας μας προς αυτό, λέει: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του». «Αν εμένα δίωξαν, θα διώξουν και εσάς· αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του». Απαγορεύει λοιπόν ο νόμος να τρώγεται ωμό, και μάλιστα βρασμένο σε νερό, αν και νομίζω ότι κανείς δεν θα το έτρωγε ωμό, ακόμη κι αν ίσως δεν το είχε πει ο νόμος.

Σε καθέναν που επιθυμεί να κατανοήσει τα όσα διαπραγματεύθηκαν τότε οι απόστολοι, δίδεται η ευκαιρία να θαυμάσει πώς τα όσα ενεργήθηκαν στην εν λόγω αίρεση κατ' έμπνευση πνεύματος πλάνης, υποδεικνύουν τον χαρακτήρα εκείνων οι οποίοι, μέσω αυτών των αιρέσεων, προκάλεσαν την αναταραχή ανάμεσα στους αποστόλους. Διότι, όταν αυτοί αποστάτησαν και μετατράπηκαν σε ψευδαποστόλους και απέστειλαν άλλους ψευδαποστόλους, όπως ήδη έχει προλεχθεί, αρχικά στην Αντιόχεια και σε άλλους τόπους, λέγοντας ότι «εάν δεν περιτμηθείτε και δεν τηρήσετε τον νόμο του Μωυσή, δεν μπορείτε να σωθείτε», δεν προκλήθηκε και μικρή ταραχή τότε, όπως έχει προειπωθεί. Και αυτοί είναι εκείνοι για τους οποίους ο απόστολος Παύλος είπε: «ψευδαπόστολοι, εργάτες δόλιοι, οι οποίοι μετασχηματίζονται σε αποστόλους του Χριστού». 5. Διότι χρησιμοποιούν το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο —εν μέρει και όχι ολόκληρο, παρά μόνο για την κατά σάρκα γενεαλογία— και φέρνουν ως μαρτυρία τούτο, λέγοντας πάλι από το Ευαγγέλιο ότι «αρκεί στον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του». Τι σημαίνει λοιπόν αυτό, λέγει; Ο Ιησούς περιτμήθηκε, περιτμήσου και εσύ. Ο Χριστός, λέγει, έζησε σύμφωνα με τον νόμο, κάνε και εσύ τα ίδια. Εξαιτίας αυτού, κάποιοι από αυτούς, σαν να παρασύρθηκαν από δηλητήρια, πείθονται σε αυτές τις αληθοφανείς ερμηνείες, λόγω του γεγονότος ότι ο Χριστός περιτμήθηκε.

Και απλώς θα καταναλώσω πολύ χρόνο ασχολούμενος με τις φλυαρίες του, επειδή αυτός μάταια στηρίζεται στο ρητό που είπε ο Σωτήρας: «αρκετό είναι για τον μαθητή να είναι όπως ο δάσκαλός του», για να καυχηθεί και αυτός για τη δική του περιτομή, με βάση την περιτομή του Χριστού, η οποία σε Αυτόν ορθώς τελέστηκε και δι' Αυτού καταργήθηκε. Όμως, επειδή ο κτηνώδης αυτός άνθρωπος θέλει να εκλαμβάνει αυτόν τον λόγο αναφορικά με τη μίμηση του Χριστού, δεν θα διστάσω να αποδείξω ότι δεν ειπώθηκε γι' αυτόν τον λόγο. Διότι ευθύς ο Κύριος διευκρινίζει λέγοντας ότι δεν το είπε γι' αυτό, αλλά εξαιτίας των διωγμών και της υβριστικής συμπεριφοράς των Ιουδαίων απέναντί του, και λέει: «αν εμένα δίωξαν, και εσάς θα διώξουν· αν εμένα μίσησαν, και εσάς θα μισήσουν». «Εμένα δεν με αποκαλείτε Κύριο και Δάσκαλο; Και καλά λέτε, διότι είμαι»· «αν, λοιπόν, τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του;» Και: «δεν μπορεί ο δούλος να είναι ανώτερος από τον κύριό του, ούτε ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλό του· ας είναι δε ο μαθητής καταρτισμένος σε όλα, όπως ο δάσκαλος», δηλαδή έτοιμος για διωγμό και κακολογία και για οτιδήποτε άλλο του επιφέρουν. Γι' αυτό και ο άγιος Παύλος έλεγε: «γίνετε μιμητές μου, όπως και εγώ του Χριστού».

Βλασφημούν, λοιπόν, τα ονόματα των προφητών και των αποστόλων, όταν πιέζονται καθώς ελέγχονται από κάποιους, και αμέσως απομακρύνονται και ξεφεύγουν λέγοντας: «Αυτό το είπε ο απόστολος ως άνθρωπος»· και άλλοτε: «Τι μου φέρνεις τα της Παλαιάς Διαθήκης;». Δεν είναι όμως παράδοξο, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Σωτήρα ότι «αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του;». Αν, λοιπόν, αρνούνται τον ίδιο τον Κύριο και την αληθινή του δόξα, πόσο μάλλον τους προφήτες και τους αποστόλους του; Επιπλέον, φτάνοντας σε ακόμη μεγαλύτερη μανία οι μαθητές του και ο διάδοχός τους, κάποιος Ευνόμιος, που ψευδώνυμα αποκαλείται έτσι, ο οποίος βρίσκεται ακόμη και τώρα εν ζωή ως μεγάλο κακό, προέβη στο εξής τόλμημα: διότι αναβαπτίζει τους ήδη βαπτισμένους, όχι μόνο αυτούς που προσέρχονται σε αυτόν από τους ορθοδόξους και από άλλες αιρέσεις, αλλά και εκείνους από τους ίδιους τους Αρειανούς. Και τους αναβαπτίζει στο όνομα ενός άκτιστου θεού, στο όνομα ενός κτιστού υιού και στο όνομα ενός αγιαστικού πνεύματος που κτίστηκε από τον κτιστό υιό. Και για να φανεί ότι όλο το εργαστήριό τους είναι υπόθεση απάτης, θεατρινισμού και σκηνοθεσίας, ότι δηλαδή αυτό που κηρύσσεται από αυτούς δεν είναι πλέον πίστη, αλλά σχεδόν, θα λέγαμε, εργαστήριο μίμων, κάποιοι διαβεβαίωσαν ότι βαπτίζει τους αναβαπτιζομένους ανάποδα, με τα πόδια προς τα πάνω και το κεφάλι προς τα κάτω.

Δεν είπε, «Ας πυγμαχήσουμε», ούτε, «Ας παλέψουμε», ούτε, «Ας πολεμήσουμε», αλλά έθεσε ενώπιόν μας αυτό που ήταν το ελαφρύτερο από όλα, τον αγώνα δρόμου. Ούτε είπε, «Ας προσθέσουμε στον δρόμο», αλλά, «Σε αυτόν ακριβώς ας δείξουμε υπομονή, ας μην αποκάμουμε». «Ας τρέχουμε», λέει, «τον αγώνα που προβάλλει μπροστά μας». Έπειτα παραθέτει το κορύφωμα της προτροπής, το οποίο τοποθετεί και στην αρχή και στο τέλος, δηλαδή τον Χριστό: «Προσηλώνοντας το βλέμμα μας», λέει, «στον αρχηγό και τελειωτή της πίστεως, τον Ιησού». Αυτό εξάλλου έλεγε συνεχώς και ο ίδιος ο Χριστός στους μαθητές: «Εάν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους ανθρώπους του σπιτιού του;» και πάλι: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του». —«Προσηλώνοντας το βλέμμα», λέει· δηλαδή, για να μάθουμε να τρέχουμε, ας προσβλέπουμε στον Χριστό.

Επιτρέψτε μου να πω με παρρησία ότι ο μακάριος αυτός, αν δεν ήταν ανώτερος, δεν ήταν ούτε κατώτερος από τους αποστόλους. Διότι εκείνους μεν τους παρηγορούσε το ότι έπασχαν για τον Χριστό· και έτσι, αυτό το φάρμακο ήταν ικανό να τους ανορθώνει καθημερινά, ώστε παντού να το προβάλλει ο Δεσπότης, λέγοντας «για εμένα» και «εξαιτίας μου», καθώς και «αν εμένα τον οικοδεσπότη αποκάλεσαν Βεελζεβούλ». Εκείνος όμως στερούνταν αυτής της παρηγοριάς, καθώς και εκείνης που προέρχεται από τα σημεία και από τη χάρη. Διότι δεν διέθετε τόσο μεγάλη δύναμη του Πνεύματος.

Και με άλλον τρόπο παρέχει παρηγοριά για αυτό, προσθέτοντας και κάτι άλλο μαζί με εκείνο. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; «Δεν υπάρχει», λέει, «μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Είναι αρκετό για τον μαθητή να γίνει σαν τον διδάσκαλό του, και για τον δούλο σαν τον κύριό του. Εάν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του; Μην τους φοβάστε, λοιπόν». Πρόσεξε πώς αποκαλύπτει τον εαυτό Του, ότι είναι ο Δεσπότης και Θεός και Δημιουργός των πάντων. Τι λοιπόν;

Γι' αυτό έλεγε: Αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πολύ περισσότερο θα αποκαλέσουν έτσι τους οικιακούς του. Και όχι μόνο τον συκοφάντησε εκείνος ο πονηρός δαίμονας, αλλά και έγινε πιστευτός· και τον συκοφάντησε όχι με τυχαίες κατηγορίες, αλλά με τα μεγαλύτερα ονείδη και εγκλήματα. Διότι ισχυριζόταν ότι είναι δαιμονισμένος, και ότι είναι πλάνος και αντίθεος. Αλλά μήπως, μολονότι ευεργέτησες, έπαθες κακό; Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, για εκείνον μεν που έπραξε το κακό να θρηνείς και να πονάς, για τον εαυτό σου όμως να χαίρεσαι, επειδή έγινες όμοιος με τον Θεό, ο οποίος ανατέλλει τον ήλιο σε πονηρούς και αγαθούς. Αν πάλι σε ξεπερνά το να μιμείσαι τον Θεό —αν και για τον νήφοντα ούτε αυτό είναι δύσκολο— αλλά παρ' όλα αυτά, αν θεωρείς ότι τούτο είναι ανώτερο από τις δυνάμεις σου, έλα να σε οδηγήσουμε στους συνδούλους σου: στον Ιωσήφ, που υπέφερε μύρια δεινά και ευεργέτησε τους αδελφούς του· στον Μωυσή, που έπειτα από αναρίθμητες επιβουλές προσευχήθηκε υπέρ αυτών· στον μακάριο Παύλο, ο οποίος δεν μπορούσε καν να αριθμήσει όσα έπαθε από αυτούς, και όμως παρακαλούσε να γίνει ο ίδιος ανάθεμα υπέρ αυτών· στον Στέφανο, ο οποίος λιθοβολούνταν και παρακαλούσε να τους συγχωρεθεί αυτή η αμαρτία. Αναλογιζόμενος λοιπόν όλα αυτά, απόβαλε κάθε οργή, ώστε να συγχωρήσει και σε εμάς ο Θεός όλα τα παραπτώματα, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα πρέπει η δόξα, το κράτος, η τιμή, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. — Περί διδασκάλων. «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός.» «Αυτά λέγει ο Κύριος: Εάν εξαγάγεις το πολύτιμο από το ανάξιο, θα είσαι σαν το στόμα μου, και αυτοί θα στραφούν προς εσένα, όμως εσύ δεν θα στραφείς προς αυτούς.» «Δεν είναι ο μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε ο δούλος ανώτερος από τον κύριο. Αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του, και ο δούλος σαν τον κύριό του.» «Μην παρασύρεστε από ποικίλες και ξένες διδασκαλίες.» Η αξιοπιστία του διδάσκοντος καθιστά μεν τον λόγο ευπρόσδεκτο, κάνει δε τους μαθητευομένους πιο προσεκτικούς.

50. Ποια είναι λοιπόν η αντίληψή τους γι' αυτά; Επειδή από πουθενά δεν μπόρεσαν να διακρίνουν το ωφέλιμο, ούτε να επινοήσουν κάποια δικαιολογία ως συνήγορο της δικής τους μοχθηρίας και κακουργίας, καταφεύγουν στην αυθαιρεσία και στο πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα του παραλογισμού τους, λέγοντας ότι: «Επειδή τα του Χριστού έχουν διασκορπιστεί και καταπέσει, είναι επόμενο και αυτά που αφορούν τους αγίους να χαθούν μαζί τους και να μην αξιωθούν στο εξής καμίας μνήμης ποτέ.» Είναι καιρός τώρα να πούμε: «Αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικείους του;» Διότι τέτοια διακηρύσσουν οι τωρινοί Ιουδαίοι, έχοντας δανείσει τις γλώσσες τους στους παλαιούς. Διότι αν τα του Χριστού τα μεταχειρίστηκαν με αυτόν τον τρόπο, τι κακό δεν επρόκειτο να πράξουν εναντίον των αγίων Του; Αυτό είναι βεβαίως αληθινά αντάξιο της δικής τους παρανομίας και της θρασύτητας και αυθάδειάς τους απέναντι στους αγίους. Αλλά για τους ίδιους τους αγίους αποτελεί επαρκέστατο τεκμήριο της ανέκφραστης αγάπης τους προς τον Χριστό, με την οποία ενώθηκαν μαζί Του, χωρίς ποτέ να χωριστούν. Διότι, βεβαίως, και ενώ ζούσαν στην παρούσα ζωή, έγιναν μάρτυρες των παθημάτων και κοινωνοί του ζωοποιού θανάτου Του, αντιστεκόμενοι μέχρι αίματος ενάντια στην αμαρτία.

Επειδή, λοιπόν, έχοντας αδόκιμο νου και παρασυρόμενοι σε πράγματα ανάρμοστα, παραδίδονται σε μάταιους λογισμούς, δικαίως θα ακούσουν: «Γεννήματα εχιδνών, πώς μπορείτε να λέτε αγαθά, εφόσον είστε πονηροί;» Διότι, «αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του;», όπως ακριβώς είπε ο σωτήριος λόγος. Πώς είναι λοιπόν δυνατόν τους ίδιους ανθρώπους αφενός να τους σέβονται ως δεσπότες, και αφετέρου να τους καταδιώκουν και να τους εξορίζουν ως κακούς δούλους άξιους μαστιγώματος; Και επιπλέον, να τους δένουν και να τους φυλακίζουν κατά τη βούλησή τους. Διότι με αυτόν τον τρόπο θα διαιρεθεί εναντίον του εαυτού της και η κυριαρχία του πονηρού.

Τρίτον, επειδή, παρουσιάζοντας την ομολογία των αγίων ως ατελή καθ' εαυτήν εξαιτίας της νέας προσθήκης, παρουσιάζει ότι έχουν κοπιάσει μάταια: τα μεν έπαθλα για τους μάρτυρες, τα σκάμματα της άσκησης για τους ασκητές, τα έργα της ιερουργίας για τους ιερείς, και για τους ίδιους τους αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου, τον δρόμο του κηρύγματος. Τέταρτον, επειδή ακυρώνει και την Κυριακή απόφαση, εκείνη που λέει ότι είναι αρκετό για τον μαθητή να γίνει σαν τον δάσκαλό του, με το να νομίζει ότι ανακάλυψε κάτι περισσότερο από τους θεοφόρους δασκάλους. Πέμπτον, επειδή, ενώ ο μονογενής Υιός του Θεού, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, θεολόγησε ότι το Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός, το να τολμά κάποιος να προσθέτει κάτι στη θεολογία από τον εαυτό του –με την ιδέα ότι τάχα εμφανίστηκε τώρα από τη Δύση ένας δεύτερος καθηγητής, πιο σαφής και πιο ακριβής εξηγητής της θεότητας από τον έναν, πρώτο και μοναδικό μας καθηγητή και δάσκαλο Χριστό, ο οποίος ανέτειλε από τη Θαιμάν σύμφωνα με τον προφήτη– δεν γνωρίζω ποια υπερβολή θράσους και παραφροσύνης δεν ξεπερνά.

Γι' αυτό, ούτε ήθελα καθόλου να πω κάτι προς εκείνους που έχουν τέτοια διάθεση ούτε προθυμοποιούμουν να γράψω, και μάλιστα ακούγοντας τον Κύριο και Θεό μας να λέει προς τους μαθητές του: «Αν εμένα εδίωξαν, και εσάς θα διώξουν· αν τον λόγο μου τήρησαν, και τον δικό σας θα τηρήσουν», και πάλι: «Αν τον οικοδεσπότη αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του». Αλλά επειδή και σε εμάς τους ίδιους τους απέστειλε λέγοντας: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντάς τους να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα», και προσθέτοντας λέει: «Εκείνος που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί θα σωθεί, ενώ εκείνος που θα απιστήσει θα κατακριθεί», για τον λόγο αυτό προθυμοποιήθηκα να γράψω προς την αγάπη σου όσα χορηγούνται στη διάνοιά μου από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος και να σου υπενθυμίσω όσα σε ωφελούν, ή μάλλον, ως φιλόστοργος πατέρας, κυριευμένος από την αγάπη μου για εσένα και μην αντέχοντας να βλέπω τον γιο μου εν Κυρίω να ζει με αυτόν τον τρόπο, ωθούμενος έντονα από τον πόθο μου για εσένα αναγκάστηκα να προχωρήσω σε αυτό, όχι επειδή επιθυμώ να γράψω καινούργια και παρείσακτα πράγματα, αλλά εκείνα που διαβάζεις καθημερινά και τα οποία οι θείες γραφές μάς παραγγέλλουν να τηρούμε.

Διότι αφού εστάλησαν και κήρυξαν, επέστρεψαν πάλι στον Χριστό και παρέμεναν μαζί του. «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλό του, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του· αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον διδάσκαλό του, και ο δούλος σαν τον κύριό του.» Διδάσκει εδώ να υπομένουν τις ύβρεις. Διότι αν εγώ, ο διδάσκαλος και Δεσπότης, τις υπέμεινα, πολύ περισσότερο εσείς, οι μαθητές και οι δούλοι. Ερωτάς δε, πώς λέει «δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο», εφόσον βλέπουμε πολλούς μαθητές καλύτερους από τους διδασκάλους; Μάθε λοιπόν ότι, όσο είναι μαθητές, είναι κατώτεροι από τους διδασκάλους, αν όμως γίνουν καλύτεροι, δεν είναι πλέον μαθητές, όπως ακριβώς και ο δούλος, όσο είναι δούλος, δεν είναι ανώτερος από τον κύριό του. «Αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους ανθρώπους του οίκου του; Μην τους φοβηθείτε, λοιπόν, διότι δεν υπάρχει τίποτα σκεπασμένο που δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό.» Παρηγορηθείτε, λέει, από τα δικά μου παθήματα· διότι αν εμένα με αποκάλεσαν άρχοντα των δαιμόνων, τι το φοβερό υπάρχει αν συκοφαντήσουν εσάς που είστε δικοί μου; Διότι τους ονόμασε ανθρώπους του οίκου του. Και όχι δούλους, δείχνοντας την οικειότητα που έχει με αυτούς. Αλλά να έχετε θάρρος. Διότι η αλήθεια δεν θα μείνει κρυμμένη, αλλά ο χρόνος θα αναδείξει και τη δική σας αρετή και την κακία εκείνων που σας συκοφαντούν, διότι δεν υπάρχει τίποτα κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό· ώστε, ακόμη και αν σας συκοφαντήσουν, αργότερα θα σας αναγνωρίσουν. «