Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:26

Επομένως, ακόμη και αν κάποιοι από εμάς, που απολαμβάνουμε τιμές, υποκρύπτουν πίσω από κάποιο πρόσχημα έναν άσεμνο βίο, ας φοβηθούν Εκείνον που πρόκειται να αποκαλύψει το εξωτερικό μας σχήμα και να φανερώσει τις βουλές των καρδιών μας, ώστε να εκτεθούν ενώπιον όλων οι χειρότεροι λογισμοί που γεννώνται μέσα στον καθένα. Διότι τον καθένα από εμάς θα τον περικυκλώσουν τα ίδια του τα διαβούλια, και οι πράξεις θα παρασταθούν ολόγυρα με τα δικά τους γνωρίσματα, επιφέροντάς μας αιώνια αισχύνη και ονειδισμό, όταν θα ελέγχονται ότι είναι αντίθετες προς τον λόγο του Θεού· έτσι ώστε, εκείνος που κηρύττει να μην κλέβουν, να ανακαλύπτεται κλέφτης· εκείνος που λέει να μη μοιχεύουν, να συλλαμβάνεται να συγκαταλέγεται μεταξύ των μοιχών· εκείνος που βδελύσσεται τα είδωλα, να μην απέχει από την ιεροσυλία. Διότι δεν υπάρχει τίποτα κρυπτό το οποίο δεν θα φανερωθεί, ούτε συγκαλυμμένο το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί.

Μτ 10, 26 Κατά τον καιρό της κρίσεως τα πάντα φανερώνονται· διότι δεν προσέχει στις λοιδορίες, αλλά στις καρδιές.

Ας μην χάσουμε την αγιότητά μας ούτε με την πρόφαση της προσφοράς· διότι είναι συνήθεια του Εχθρού να κατεργάζεται το κακό μέσω του αγαθού. Επειδή εκείνος που αμαρτάνει και νομίζει ότι το κρύβει, εξαπατάται· διότι δεν υπάρχει τίποτε κρυφό που δεν θα αποκαλυφθεί.

Και στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, τις απόψεις αυτών που τώρα διδάσκουν πλάνες (εννοώ αυτούς γύρω από τον Πτολεμαίο), οι οποίες αποτελούν απάνθισμα της σχολής του Ουαλεντίνου, θα τις εκθέσουμε σύντομα και με σαφήνεια, και θα δώσουμε αφορμές σε άλλους, σύμφωνα με τη δική μας μετριότητα, για να τις ανατρέψουν, αποδεικνύοντας ότι τα όσα λέγονται από αυτούς είναι αλλόκοτα, ασύστατα και ασυμβίβαστα με την αλήθεια· παρόλο που δεν είμαστε συνηθισμένοι στη συγγραφή ούτε έχουμε ασκηθεί στην τέχνη του λόγου, η αγάπη μάς προτρέπει να φανερώσουμε σε σένα και σε όλους όσοι είναι μαζί σου τις διδασκαλίες που μέχρι τώρα ήταν κρυμμένες, αλλά πλέον με τη χάρη του Θεού έχουν έρθει στο φως. «Διότι δεν υπάρχει τίποτα σκεπασμένο που δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό». 10. Και δεν θα αναζητήσεις από εμάς, που διαμένουμε ανάμεσα στους Κέλτες και ασχολούμαστε κατά κύριο λόγο με μια βάρβαρη διάλεκτο, τέχνη λόγου την οποία δεν μάθαμε, ούτε συγγραφική ικανότητα την οποία δεν ασκήσαμε, ούτε καλλωπισμό λέξεων ή πειθώ που δεν γνωρίζουμε, αλλά αυτά που σου γράφτηκαν με αγάπη, απλά, αληθινά και ανεπιτήδευτα, με αγάπη να τα δεχτείς, και εσύ ο ίδιος θα τα αυξήσεις μέσα σου (καθώς τυγχάνεις ικανότερος από εμάς), λαμβάνοντας από εμάς σαν να λέμε τα σπέρματα και τις αρχές, και μέσα στην ευρύτητα του νου σου θα κάνεις να καρποφορήσουν πλούσια αυτά που εμείς είπαμε με λίγα λόγια, και θα παρουσιάσεις με δύναμη σε όσους είναι μαζί σου αυτά που εμείς εκθέσαμε αδύναμα.

Και, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, τις απόψεις αυτών που τώρα διδάσκουν αιρετικά, εννοώ δηλαδή τους οπαδούς του Πτολεμαίου, οι οποίες αποτελούν απάνθισμα της σχολής του Ουαλεντίνου, θα εκθέσουμε με συντομία και σαφήνεια. Παράλληλα, κατά την ταπεινότητά μας, θα προσφέρουμε επιχειρήματα για την ανατροπή τους, αποδεικνύοντας ότι όσα ισχυρίζονται είναι αλλόκοτα και ασύμβατα προς την αλήθεια. Και τούτο, αν και δεν έχουμε τη συνήθεια της συγγραφής ούτε έχουμε ασκηθεί στην τέχνη του λόγου. Η αγάπη όμως μας προτρέπει να γνωστοποιήσουμε σε εσένα και σε όλους όσους είναι μαζί σου τις διδασκαλίες που μέχρι τώρα παρέμεναν κρυμμένες, αλλά ήδη, με τη χάρη του Θεού, έχουν φανερωθεί· διότι δεν υπάρχει τίποτα συγκαλυμμένο που δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό.

Και με άλλον τρόπο παρέχει παρηγοριά για αυτό, προσθέτοντας και κάτι άλλο μαζί με εκείνο. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; «Δεν υπάρχει», λέει, «μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Είναι αρκετό για τον μαθητή να γίνει σαν τον διδάσκαλό του, και για τον δούλο σαν τον κύριό του. Εάν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικιακούς του; Μην τους φοβάστε, λοιπόν». Πρόσεξε πώς αποκαλύπτει τον εαυτό Του, ότι είναι ο Δεσπότης και Θεός και Δημιουργός των πάντων. Τι λοιπόν;

Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον δάσκαλο, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του. Εφόσον βέβαια παραμένει μαθητής και δούλος, δεν εξισώνεται ως προς τη φύση της τιμής. Μη μου αναφέρεις εδώ τις σπάνιες εξαιρέσεις, αλλά να αντιλαμβάνεσαι τον λόγο με βάση αυτά που συμβαίνουν κατά κανόνα. Και δεν λέει, «Πόσο μάλλον τους δούλους», αλλά «τους οικιακούς του», επιδεικνύοντας έτσι πολλή γνησιότητα στις σχέσεις του με αυτούς. Και αλλού βέβαια έλεγε: «Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, εσείς είστε φίλοι μου». Και δεν είπε, «Αν ύβρισαν και κατηγόρησαν τον οικοδεσπότη», αλλά παραθέτει και το ίδιο το είδος της ύβρεως, ότι δηλαδή τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ. Έπειτα δίνει και μία άλλη παρηγοριά, όχι μικρότερη από αυτήν· διότι αυτή μεν είναι η μεγαλύτερη· επειδή όμως σε αυτούς που δεν έχουν ανέλθει ακόμη στο ύψος της πνευματικής φιλοσοφίας χρειαζόταν και μία άλλη, ικανή προπάντων να τους αναπτερώσει, γι' αυτό προσθέτει και τούτη· και η μεν μορφή των λεγομένων φαίνεται να ενέχει καθολική απόφανση· πλην όμως δεν έχει ειπωθεί για όλα τα πράγματα, αλλά μόνο για τα προκείμενα. Διότι, τι λέει; «Δεν υπάρχει τίποτε συγκεκαλυμμένο, το οποίο δεν θα αποκαλυφθεί, ούτε κρυφό, το οποίο δεν θα γίνει γνωστό». Αυτό δε που λέει, έχει το εξής νόημα: Σας αρκεί βέβαια ως παρηγοριά το ότι συμμερίζομαι και εγώ την ίδια λοιδορία με εσάς, εγώ ο Δάσκαλος και ο Δεσπότης.

Διότι δεν θέλει να σας απαλλάξει από τα δεινά, αλλά να σας πείσει να περιφρονείτε τα δεινά· επειδή αυτό ακριβώς συνιστά την απαλλαγή από τα δεινά. Μη φοβηθείτε λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά στρουθία. Βλέπεις πώς ο φόβος τους έχει ήδη κυριεύσει; Διότι γνώριζε τα απόκρυφα της διανοίας τους· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Μην τους φοβάστε λοιπόν». Επειδή, ακόμη και αν επικρατήσουν, θα επικρατήσουν στο κατώτερο, εννοώ στο σώμα· το οποίο, ακόμη και αν δεν το θανατώσουν αυτοί, θα το παραλάβει η φύση και οπωσδήποτε θα χαθεί.

Γιατί υποδύεσαι τη μορφή της φιλίας, ενώ είσαι εχθρός; Δεν ζούμε στο σκοτάδι· τα κρυφά φανερώνονται, και αποκαλύπτεται το μίσος που έκρυβες. Γιατί προσποιείσαι τη φιλία; Γιατί κολακεύεις, αφού δεν αγαπάς; Μισητή θα γίνει και η κολακεία σου, διότι επιφέρει βλάβη ως προερχόμενη από εχθρό, και όχι ωφέλεια ως προερχόμενη από φίλο. Επειδή επαινείς ακόμη και τα φαύλα για χάρη της κολακείας· δεν είναι όμως τόσο αναίσθητος αυτός που κολακεύεται· διότι οφείλει να αποστραφεί εκείνον που τον επαινεί για τα αμαρτήματά του. Γιατί προσδίδεις στον εαυτό σου τον χαρακτήρα του δικαίου και του σώφρονος, ενώ ζεις μέσα σε αδικίες και διατελείς σε ακολασίες; Γιατί καλύπτεις την υπερηφάνεια με την εξωτερική εμφάνιση, και με λόγια ταπεινοφροσύνης και ευλαβείας συγκαλύπτεις τον φθόνο; Δεν υπάρχει τίποτε συγκεκαλυμμένο που δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό.

Προς τον Δημόχαρι, λογοθέτη του γενικού. Η συναναστροφή με τους αγαθούς άνδρες δίνει το θάρρος ακόμη και στους αγνώστους να τους πλησιάζουν, πόσο μάλλον στους γνωρίμους και σε αυτούς που έχουν λάβει πείρα της καλοσύνης τους. Γι' αυτόν τον λόγο, παίρνοντας θάρρος, εμείς οι ταπεινοί απευθύνουμε επιστολή στην εξαιρετική και ευσεβέστατη μεγαλωσύνη σου, επαινώντας την, όπως είναι φυσικό, διότι είσαι αγαθό βλαστάρι μιας ευγενούς ρίζας, ιερό αποτέλεσμα ορθής φρόνησης, περιζήτητο στολίδι πολύπλευρης παιδείας· γι' αυτό και είσαι αγαπητός στους βασιλείς και ξακουστός σε όλους. Και εξαιτίας αυτού, μεταβαίνοντας από το ένα αξίωμα στο άλλο, ανήλθες στο κορυφαίο αξίωμα των αρχόντων, πολύ σωστά και απολύτως δικαιολογημένα. Το γεγονός δε ότι είσαι ποθητός και σε εμάς τους ευτελείς εξαιτίας αυτής ακριβώς της αρετής σου, δεν είναι κάτι το αξιοθαύμαστο, λόγω της δικής μας μηδαμινότητας· εκτός αν η περίσταση επιβάλλει να σου απευθυνθεί παράκληση ακόμη και από ευτελείς ανθρώπους. Και η παράκληση αυτή είναι να απλώσεις το χέρι σου στην Εκκλησία μας, η οποία έχει καταπέσει εξαιτίας της πτώσης στην ασέβεια. Αυτό μάλιστα ακούσαμε ότι το έπραξες ήδη, και προσευχηθήκαμε για σένα, ως αμαρτωλοί που είμαστε, και σε ευλογήσαμε από τα βάθη της πονεμένης μας καρδιάς, διότι έλεγξες με δίκαιο έλεγχο τον ασεβάρχη Ιωάννη, λέγοντάς του τόσα, όσα άξιζε να ακούσει αυτός ο μιαρός, πράγματα τα οποία, νομίζω, έχουν γίνει ήδη φανερά και σε εμάς και σε πολλούς άλλους. Διότι δεν υπάρχει τίποτε κρυπτό που να μην γίνει γνωστό, όπως λένε τα ιερά Λόγια, και επιπλέον επειδή οι αρχηγοί της ασέβειας έχουν πλέον φανερωθεί απόλυτα δίκαια ως ένοχοι για τέτοιες πράξεις.

Διότι αφού εστάλησαν και κήρυξαν, επέστρεψαν πάλι στον Χριστό και παρέμεναν μαζί του. «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλό του, ούτε δούλος ανώτερος από τον κύριό του· αρκετό είναι για τον μαθητή να γίνει σαν τον διδάσκαλό του, και ο δούλος σαν τον κύριό του.» Διδάσκει εδώ να υπομένουν τις ύβρεις. Διότι αν εγώ, ο διδάσκαλος και Δεσπότης, τις υπέμεινα, πολύ περισσότερο εσείς, οι μαθητές και οι δούλοι. Ερωτάς δε, πώς λέει «δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον διδάσκαλο», εφόσον βλέπουμε πολλούς μαθητές καλύτερους από τους διδασκάλους; Μάθε λοιπόν ότι, όσο είναι μαθητές, είναι κατώτεροι από τους διδασκάλους, αν όμως γίνουν καλύτεροι, δεν είναι πλέον μαθητές, όπως ακριβώς και ο δούλος, όσο είναι δούλος, δεν είναι ανώτερος από τον κύριό του. «Αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους ανθρώπους του οίκου του; Μην τους φοβηθείτε, λοιπόν, διότι δεν υπάρχει τίποτα σκεπασμένο που δεν θα αποκαλυφθεί, και κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό.» Παρηγορηθείτε, λέει, από τα δικά μου παθήματα· διότι αν εμένα με αποκάλεσαν άρχοντα των δαιμόνων, τι το φοβερό υπάρχει αν συκοφαντήσουν εσάς που είστε δικοί μου; Διότι τους ονόμασε ανθρώπους του οίκου του. Και όχι δούλους, δείχνοντας την οικειότητα που έχει με αυτούς. Αλλά να έχετε θάρρος. Διότι η αλήθεια δεν θα μείνει κρυμμένη, αλλά ο χρόνος θα αναδείξει και τη δική σας αρετή και την κακία εκείνων που σας συκοφαντούν, διότι δεν υπάρχει τίποτα κρυφό που δεν θα γίνει γνωστό· ώστε, ακόμη και αν σας συκοφαντήσουν, αργότερα θα σας αναγνωρίσουν. «